🍀 سه ملاحظه در باب نظام سیاسی
🔹حکومت خوب یا بد تأثیر عمیق بر کیفیت زندگی مردمان دارد. قانون عادلانه راهی را باز می کند تا به وسیله آن، توانگری و امید به زندگانی در جامعه به وجود آید. برعکس، قانون ظالمانه فقر و مرگ می گستراند. این نکته مهم است که هر انسانی و جامعه ای فقط یک بار عمر می کند. هرگز این حق را نداریم که این زندگی تکرارناپذیر را با خطا و خطرهای جبران نشدنی پر کنیم.
🔹شکل و نهادهای حکومت چندان هم مقدر و از پیش تعیین شده نیستند و ما همواره، به تناسب زمان و مکان و شرایط، امکان بازسازی و ترمیم آن ها را داریم. تغییر و ترمیم نهادها و قوانین سیاسی هیچ تعارضی با اصول مذهب و کلام و فقه سیاسی جوامع ندارد. بنابراین، هر فرد و جامعه ای مسؤولیت دینی/اخلاقی در باب چگونگی حکومت در زمانه خود دارد، به گونه ای که دین او(اسلام) متهم به ناتوانی در اداره جامعه اش نشود.
🔹در اندیشه اسلامی، اصل بر این است که حکومت ابزار تحقق مقاصد دین است و این مقاصد را فقیهان شیعه و سنی در پنج چیز خلاصه کرده اند: حفظ جان، مال، نسل، عقل، و دین. بنابراین، معیار تجربی روشنی در دستان انسان مسلمان قرار دارد که بدان وسیله خوب و بد بودن نظام سیاسی را داوری می کند. هر حکومتی که این پنج گانه را حفظ می کند و توسعه می دهد به همان مقدار مشروع است و حکومتی که، به هر دلیل، این مقاصد را تهدید می کند نیز به همان درجه نامشروع و بد خواهد بود. تشخیص این تهدید و نگهبانی از مقاصد خمسه نیاز به علم تخصصی ندارد و هر انسان سلیمی قادر به تجربه کردن و مشاهده آن است.
🍃 فقه و سیاست در ایران معاصر، جلد نخست، نشر نی، ص12.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹حکومت خوب یا بد تأثیر عمیق بر کیفیت زندگی مردمان دارد. قانون عادلانه راهی را باز می کند تا به وسیله آن، توانگری و امید به زندگانی در جامعه به وجود آید. برعکس، قانون ظالمانه فقر و مرگ می گستراند. این نکته مهم است که هر انسانی و جامعه ای فقط یک بار عمر می کند. هرگز این حق را نداریم که این زندگی تکرارناپذیر را با خطا و خطرهای جبران نشدنی پر کنیم.
🔹شکل و نهادهای حکومت چندان هم مقدر و از پیش تعیین شده نیستند و ما همواره، به تناسب زمان و مکان و شرایط، امکان بازسازی و ترمیم آن ها را داریم. تغییر و ترمیم نهادها و قوانین سیاسی هیچ تعارضی با اصول مذهب و کلام و فقه سیاسی جوامع ندارد. بنابراین، هر فرد و جامعه ای مسؤولیت دینی/اخلاقی در باب چگونگی حکومت در زمانه خود دارد، به گونه ای که دین او(اسلام) متهم به ناتوانی در اداره جامعه اش نشود.
🔹در اندیشه اسلامی، اصل بر این است که حکومت ابزار تحقق مقاصد دین است و این مقاصد را فقیهان شیعه و سنی در پنج چیز خلاصه کرده اند: حفظ جان، مال، نسل، عقل، و دین. بنابراین، معیار تجربی روشنی در دستان انسان مسلمان قرار دارد که بدان وسیله خوب و بد بودن نظام سیاسی را داوری می کند. هر حکومتی که این پنج گانه را حفظ می کند و توسعه می دهد به همان مقدار مشروع است و حکومتی که، به هر دلیل، این مقاصد را تهدید می کند نیز به همان درجه نامشروع و بد خواهد بود. تشخیص این تهدید و نگهبانی از مقاصد خمسه نیاز به علم تخصصی ندارد و هر انسان سلیمی قادر به تجربه کردن و مشاهده آن است.
🍃 فقه و سیاست در ایران معاصر، جلد نخست، نشر نی، ص12.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
☘فقه سیاسی و جامعه ی جدید
🔹روش شناسی استنباط فقه سیاسی می تواند از مسائل و احکام تاریخی این دانش جدا شود و ملازمه بین فقه سیاسی به مثابه دانش و احکام قدمایی برآمده از مسائل نظام های سیاسی گذشته قطع گردد.
🔹معنای دیگر این سخن آن است که باید ظرفیت روش شناسی فقهی را از چارچوب تنگ گذشته، یعنی نظام سلطانی، در حوزه ی استنباط احکام سیاسی رها کنیم و به استخدام این دانش در تبیین مسائل جدید زندگی مسلمانی بپردازیم. درست در چنین شرایطی است که از خطر گذشته گرایی احیاگرانه و سلفیسم رها شده ایم و از خروج از دستگاه فقهی به اعتبار سراب سکولاریسم نیز پرهیز خواهد شد.
🍂فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص۱۵.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹روش شناسی استنباط فقه سیاسی می تواند از مسائل و احکام تاریخی این دانش جدا شود و ملازمه بین فقه سیاسی به مثابه دانش و احکام قدمایی برآمده از مسائل نظام های سیاسی گذشته قطع گردد.
🔹معنای دیگر این سخن آن است که باید ظرفیت روش شناسی فقهی را از چارچوب تنگ گذشته، یعنی نظام سلطانی، در حوزه ی استنباط احکام سیاسی رها کنیم و به استخدام این دانش در تبیین مسائل جدید زندگی مسلمانی بپردازیم. درست در چنین شرایطی است که از خطر گذشته گرایی احیاگرانه و سلفیسم رها شده ایم و از خروج از دستگاه فقهی به اعتبار سراب سکولاریسم نیز پرهیز خواهد شد.
🍂فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص۱۵.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
داود فیرحی
ایران فردا.docx
🔹"دقیقه ی زادن مفهوم حق"، مجله ایران فردا، ش29، اردیبهشت96.
@Davood_Feirahi
@Davood_Feirahi
⭕️سه تجربه ناموفق
🔹جامعه ایران سه تجربه ناموفق داشته، در عین حال تجربه موفقش را هم داشته است؛ یکی آشتی بین مذهب و سیاست در دوره مشروطه است که سرانجام سر از آنارشیسم درآورد.
🔹دومی کنار گذاشتن مذهب است. غلبه سیاست بر مذهب است که از دولت رضاشاهی سر درآورد و سرنوشتش هم قیامهای مذهبی علیه آن بود.
🔹و سومی تغلیظ مذهب و حضور حداکثری مذهب در صحنه سیاست است که عکسالعملهای امروز را درپی داشت و نشان میدهد که اگر این عکسالعملها اینطور توسعه پیدا کند گرایشهای مذهبگریزی زیاد میشود.
🔹جامعه ما به تعادل نیاز دارد و شرطش این است که راه طیشده را یک بار با دقت مطالعه کند.
🍂"دقیقه ی زادن مفهوم حق"، مجله ایران فردا، ش29، اردیبهشت96.
@Davood_Feirahi
🔹جامعه ایران سه تجربه ناموفق داشته، در عین حال تجربه موفقش را هم داشته است؛ یکی آشتی بین مذهب و سیاست در دوره مشروطه است که سرانجام سر از آنارشیسم درآورد.
🔹دومی کنار گذاشتن مذهب است. غلبه سیاست بر مذهب است که از دولت رضاشاهی سر درآورد و سرنوشتش هم قیامهای مذهبی علیه آن بود.
🔹و سومی تغلیظ مذهب و حضور حداکثری مذهب در صحنه سیاست است که عکسالعملهای امروز را درپی داشت و نشان میدهد که اگر این عکسالعملها اینطور توسعه پیدا کند گرایشهای مذهبگریزی زیاد میشود.
🔹جامعه ما به تعادل نیاز دارد و شرطش این است که راه طیشده را یک بار با دقت مطالعه کند.
🍂"دقیقه ی زادن مفهوم حق"، مجله ایران فردا، ش29، اردیبهشت96.
@Davood_Feirahi
⭕️تقابل مفاهیم "بیعت،شورا" و "حق،قرارداد"
🔹نظریهپردازان اهل سنت دو مفهوم کلیدی دارند که جامعه ما خیلی به آن ورود نکرده است؛ یکی از آنها مفهوم بیعت است و دیگری شوراست که نظریههای دموکراتیکشان نیز از درون این دو مفهوم بیرون آمده است.
🔹اما در جامعه ما، متفاوت با اهل سنت، نظریههای دموکراتیک از درون مفهومِ غیبتِ وصی درآمده است و چیزی که بسیار مهم است، تولد مفهوم حق و حقوق عمومی و مباحثی از جنس قرارداد است.
🔹یکی از این قراردادها ممکن است که بیعت باشد اما بیعت لزوماً نقطه شروع نیست. به بیانی دیگر، مفهوم بیعت برای متفکران اهل سنت اساسی میشود، اما برای جامعه ما بیعت فقط بخشی از اندیشه سیاسی جامعه ما است نه نقطه کلیدی آن.
🔹در ادبیات اهل سنت، به باورم مفهوم بیعت به حقوق منتهی نمیشود. بنابراین در بهترین حالت حتی اگر دموکراسی ذیل مفهوم امت توسعه پیدا کند، ممکن است از دیکتاتوری اکثریت سر در بیاورد، چون فرض بر این است که اهل شورا به دنبال پیدا کردن حکم شرع اند. اما در ادبیات شیعی بحث بر سر تلاقی حقوق است و حقوق اکثریت لزوماً به معنای نفی اقلیت نیست. این بحث به دیالکتیک اکثریت و اقلیت بازمیگردد که در درون خود پتانسیلی برای مفهوم حزب دارد. بنابراین تجربه ما متفاوت است.
🍂ایران فردا، شماره29، اردیبهشت96.
@Davood_Feirahi
🔹نظریهپردازان اهل سنت دو مفهوم کلیدی دارند که جامعه ما خیلی به آن ورود نکرده است؛ یکی از آنها مفهوم بیعت است و دیگری شوراست که نظریههای دموکراتیکشان نیز از درون این دو مفهوم بیرون آمده است.
🔹اما در جامعه ما، متفاوت با اهل سنت، نظریههای دموکراتیک از درون مفهومِ غیبتِ وصی درآمده است و چیزی که بسیار مهم است، تولد مفهوم حق و حقوق عمومی و مباحثی از جنس قرارداد است.
🔹یکی از این قراردادها ممکن است که بیعت باشد اما بیعت لزوماً نقطه شروع نیست. به بیانی دیگر، مفهوم بیعت برای متفکران اهل سنت اساسی میشود، اما برای جامعه ما بیعت فقط بخشی از اندیشه سیاسی جامعه ما است نه نقطه کلیدی آن.
🔹در ادبیات اهل سنت، به باورم مفهوم بیعت به حقوق منتهی نمیشود. بنابراین در بهترین حالت حتی اگر دموکراسی ذیل مفهوم امت توسعه پیدا کند، ممکن است از دیکتاتوری اکثریت سر در بیاورد، چون فرض بر این است که اهل شورا به دنبال پیدا کردن حکم شرع اند. اما در ادبیات شیعی بحث بر سر تلاقی حقوق است و حقوق اکثریت لزوماً به معنای نفی اقلیت نیست. این بحث به دیالکتیک اکثریت و اقلیت بازمیگردد که در درون خود پتانسیلی برای مفهوم حزب دارد. بنابراین تجربه ما متفاوت است.
🍂ایران فردا، شماره29، اردیبهشت96.
@Davood_Feirahi
👆👆👆
🔴 توجه: قسمت اول این جلسه ضبط نشده و فایل موجود، شامل قسمت دوم این جلسه است.
🔴 توجه: قسمت اول این جلسه ضبط نشده و فایل موجود، شامل قسمت دوم این جلسه است.
🍁 حضور فقه اسلامی در سیاست مدرن
🔹آیا امکان بسیج ذخایر سنت فقاهتی ما برای حل مسائل سیاست مدرن وجود دارد؟ یا همچنان، باید دوگانه طرد تجدد یا طرد فقاهت را برگزید؟ منطق تحقیق علمی، رادیکالیسم ناظر به طردهای دوگانه را، قبل از هرگونه سنجش از امکانات فقه سیاسی، دور از احتیاط اهالی تعقل می داند.
🔹 فقه اسلامی در دوره جدید به دو طریق در سیاست مدرن حضور دارد: نخست، آن که مسلمانان شهروندان جوامع اسلامی جدیدند و در کشورهایی مثل ایران، اکثریت دارند. این نوع از جمعیت برای حضور در زندگی سیاسی خود، و به طور کلی، هر نوع رفتار سیاسی، نیازمند توجیه ایمانی و بنابراین فقاهتی هستند. چنین وضعیتی، همیشه فقه را ناگزیر به حضور و صدور حکم در میدان سیاست مدرن می کند.
🔹ثانیاً، دستگاه فقه معاصر ما وارث مجموعه ای از عقاید سیاسی، تجربه حضور در نظام های خلافت و سلطنت، مشروطه و جمهوری اسلامی است. این میراث فقهی- سیاسی به دلیل داشتن وجوه طرد و حمایت نقش مهمی را در پیدایی و ریخت یابی سیاست مدرن در جوامع امروز ایفا می کند که دموکراسی یا مردم سالاری بخش انکارناپذیر آن است.
🔹اکنون، این پرسش قابل طرح است که اگر اسلام و فقه اسلامی را، دست کم، بخشی تعیین کننده از نیروی محرکه جوامع امروز، در گذار به مردم سالاری، از مشروطه تاکنون در نظر بگیریم، دستگاه فقه این وجوه نوگرا و دموکراتیک را چگونه تبیین کرده و می کند؟
🍃فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص17.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹آیا امکان بسیج ذخایر سنت فقاهتی ما برای حل مسائل سیاست مدرن وجود دارد؟ یا همچنان، باید دوگانه طرد تجدد یا طرد فقاهت را برگزید؟ منطق تحقیق علمی، رادیکالیسم ناظر به طردهای دوگانه را، قبل از هرگونه سنجش از امکانات فقه سیاسی، دور از احتیاط اهالی تعقل می داند.
🔹 فقه اسلامی در دوره جدید به دو طریق در سیاست مدرن حضور دارد: نخست، آن که مسلمانان شهروندان جوامع اسلامی جدیدند و در کشورهایی مثل ایران، اکثریت دارند. این نوع از جمعیت برای حضور در زندگی سیاسی خود، و به طور کلی، هر نوع رفتار سیاسی، نیازمند توجیه ایمانی و بنابراین فقاهتی هستند. چنین وضعیتی، همیشه فقه را ناگزیر به حضور و صدور حکم در میدان سیاست مدرن می کند.
🔹ثانیاً، دستگاه فقه معاصر ما وارث مجموعه ای از عقاید سیاسی، تجربه حضور در نظام های خلافت و سلطنت، مشروطه و جمهوری اسلامی است. این میراث فقهی- سیاسی به دلیل داشتن وجوه طرد و حمایت نقش مهمی را در پیدایی و ریخت یابی سیاست مدرن در جوامع امروز ایفا می کند که دموکراسی یا مردم سالاری بخش انکارناپذیر آن است.
🔹اکنون، این پرسش قابل طرح است که اگر اسلام و فقه اسلامی را، دست کم، بخشی تعیین کننده از نیروی محرکه جوامع امروز، در گذار به مردم سالاری، از مشروطه تاکنون در نظر بگیریم، دستگاه فقه این وجوه نوگرا و دموکراتیک را چگونه تبیین کرده و می کند؟
🍃فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص17.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🍁 سر در آستان ثبات و پای در چنبر تغییر
🔹وظیفه فقه به طور کلی، جریان احکام نص در تاریخ است و سیاست نیز، غالباً، وجه تاریخی دارد. بنابراین، دانش فقه سیاسی دستگاهی معرفتی است که یک سر آن به امر ایمانی و نصوص ثابت قدسی وصل است و سر دیگرش به امر سیاسی که بالذات متغیر است. این دانش، دانشی است که سر در آستان ثبات و پای در چنبر تغییر دارد. فلسفه عمومیِ فقه سیاسی نیز، حل همین نسبت رازآمیز ثابت و متغیر و قدسی و عرفی است.
🍃فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص۱۹.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹وظیفه فقه به طور کلی، جریان احکام نص در تاریخ است و سیاست نیز، غالباً، وجه تاریخی دارد. بنابراین، دانش فقه سیاسی دستگاهی معرفتی است که یک سر آن به امر ایمانی و نصوص ثابت قدسی وصل است و سر دیگرش به امر سیاسی که بالذات متغیر است. این دانش، دانشی است که سر در آستان ثبات و پای در چنبر تغییر دارد. فلسفه عمومیِ فقه سیاسی نیز، حل همین نسبت رازآمیز ثابت و متغیر و قدسی و عرفی است.
🍃فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص۱۹.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
⭕️اجتهاد و پروبلماتیک جامعه ی مسلمانی
🔹با توجه به پیش فرض های عمومی اجتهاد(خاتمیت، جامعیت، محدودیت نص، گسترش جغرافیا و تنوع جوامع اسلامی) باید پذیرفت که دشواره ای شکل گرفته که از ذاتیات و عوارض ذاتی تمدن اسلامی است.
🔹دشواری از آن روست که جامعه اسلامی ناچار است دو امر ناهمجنس را در پیوند با هم قرار دهد یعنی رابطه نص و تاریخ. نص فرازمان، فرامکان، عام، جهانی، محدود، و ثابت است اما تاریخ در زمان، در مکان، خاص، محلی، نامحدود، و متغیر است.
🔹براین اساس دشواره واقعا وجود دارد. اولا زندگی با همه تنوعاتش باید جریان داشته باشد و ناگزیر باید مناطق خالی از نصوص تشریع را با قوانین دست ساز بشر پر و تدبیر کرد.
🔹ثانیا، این تدبیرها و راه حل ها ناگزیر باید "راه حل اسلامی" باشد یعنی نباید در تغایر با دیگر احکام و اصول اسلامی واقع شود. زیرا هرگونه تغایری با تزریق تضاد و تعارض به نظام زندگی مسلمانی، انسجام این نوع از الگوی زندگانی را تهدید می کند.
🔹در این میان، وظیفه اجتهاد در واقع، فهم و حل این دشواره و تمهید مقدماتی برای "جریان نص در تاریخ" است.
🍂فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، ج 1، ص40-39.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹با توجه به پیش فرض های عمومی اجتهاد(خاتمیت، جامعیت، محدودیت نص، گسترش جغرافیا و تنوع جوامع اسلامی) باید پذیرفت که دشواره ای شکل گرفته که از ذاتیات و عوارض ذاتی تمدن اسلامی است.
🔹دشواری از آن روست که جامعه اسلامی ناچار است دو امر ناهمجنس را در پیوند با هم قرار دهد یعنی رابطه نص و تاریخ. نص فرازمان، فرامکان، عام، جهانی، محدود، و ثابت است اما تاریخ در زمان، در مکان، خاص، محلی، نامحدود، و متغیر است.
🔹براین اساس دشواره واقعا وجود دارد. اولا زندگی با همه تنوعاتش باید جریان داشته باشد و ناگزیر باید مناطق خالی از نصوص تشریع را با قوانین دست ساز بشر پر و تدبیر کرد.
🔹ثانیا، این تدبیرها و راه حل ها ناگزیر باید "راه حل اسلامی" باشد یعنی نباید در تغایر با دیگر احکام و اصول اسلامی واقع شود. زیرا هرگونه تغایری با تزریق تضاد و تعارض به نظام زندگی مسلمانی، انسجام این نوع از الگوی زندگانی را تهدید می کند.
🔹در این میان، وظیفه اجتهاد در واقع، فهم و حل این دشواره و تمهید مقدماتی برای "جریان نص در تاریخ" است.
🍂فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، ج 1، ص40-39.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
Forwarded from شبکه اجتهاد
اثر جدید داود فیرحی استاد حوزه و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با عنوان «فقه و حکمرانی حزبی» از سوی نشر نی چاپ و به زودی روانه بازار کتاب خواهد شد. #نشر
✅ @ijtihadnetwork | گزیده اخبار و اطلاعات فقهی
✅ @ijtihadnetwork | گزیده اخبار و اطلاعات فقهی
☘نسبیت حکم شرعی در قلمرو فقه سیاسی
🔹از ویژگی های عمده احکام در فقه سیاسی، "نسبی" بودن اغلب آن احکام است. به تعبیر دیگر، هر حکمی از آن روی که یک کنش گفتاری جدی است، ممکن است برای مخاطب عمومی آن(مقلدینش)، آگاهی حقیقی تلقی شود، به نحوی که از مراجعه به فرایندی که آن حکم در درون آن ادا شده است بی نیاز باشد.
🔹اما برای اهل استنباط، این نوع احکام، حقیقت حکم الله نیستند و صرفا "حجت شرعی" هستند که عمل بر طبق آن، فقط مجزی و رافع تکلیف است. زیرا احکام فقه سیاسی، غالبا یا "احکام ظاهری" و متأخر بر "حکم واقعی" است، یا "احکام ثانویه" و ... است که نه چونان حکم اولیه که بر مصلحت و مفسده ی ذاتی - واقعی اشیاء و امور استوار باشد؛ بلکه بر اساس مصلحت و مفسده ای که از وضع و حالات ویژه ای ناشی شده بر اشیاء و امور وضع می شود.
🔹درست به همین دلیل است که امر/گزاره ی واحد، به اعتبار زمان و مکان، و موقعیت کاربردش، نوسان پیدا می کند و به حکم هایی با معانی ضمنی و التزامات عملی متفاوت تبدیل می شود. این همان چیزی است که از نسبیت حکم شرعی در قلمرو فقه سیاسی در این جا منظور شده است.
🍂فقه و سیاست در ایران معاصر،ج اول،نشرنی،ص54.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹از ویژگی های عمده احکام در فقه سیاسی، "نسبی" بودن اغلب آن احکام است. به تعبیر دیگر، هر حکمی از آن روی که یک کنش گفتاری جدی است، ممکن است برای مخاطب عمومی آن(مقلدینش)، آگاهی حقیقی تلقی شود، به نحوی که از مراجعه به فرایندی که آن حکم در درون آن ادا شده است بی نیاز باشد.
🔹اما برای اهل استنباط، این نوع احکام، حقیقت حکم الله نیستند و صرفا "حجت شرعی" هستند که عمل بر طبق آن، فقط مجزی و رافع تکلیف است. زیرا احکام فقه سیاسی، غالبا یا "احکام ظاهری" و متأخر بر "حکم واقعی" است، یا "احکام ثانویه" و ... است که نه چونان حکم اولیه که بر مصلحت و مفسده ی ذاتی - واقعی اشیاء و امور استوار باشد؛ بلکه بر اساس مصلحت و مفسده ای که از وضع و حالات ویژه ای ناشی شده بر اشیاء و امور وضع می شود.
🔹درست به همین دلیل است که امر/گزاره ی واحد، به اعتبار زمان و مکان، و موقعیت کاربردش، نوسان پیدا می کند و به حکم هایی با معانی ضمنی و التزامات عملی متفاوت تبدیل می شود. این همان چیزی است که از نسبیت حکم شرعی در قلمرو فقه سیاسی در این جا منظور شده است.
🍂فقه و سیاست در ایران معاصر،ج اول،نشرنی،ص54.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🍁 فقه المقاصد
🔹فقه المقاصد یکی از مهم ترین مکاتب فقهی اهل سنت است که در حاشیه روش شناسی رایج اهل سنت همواره جریان داشته است. مشهورترین اندیشمندان فقه المقاصد شاطبی، آمدی، ابن رشد، طوقی، و از معاصرین قرضاوی و حمداوی هستند.
🔹قرضاوی فقه معاصر اهل سنت را به اعتبار روش استنباط و نوع مواجهه با زندگی امروز، به سه دسته(مدارس ثلاث) تقسیم کرده است: فقه نص گرای جزءنگر/ظاهرگرایان جدید؛ مکتب تأویل/تعطیل؛ فقه مقاصد/ مکتب وسط.
🔹فقه نص گرای جزءنگر/ ظاهرگرایان جدید
این مکتب فقهی وارث ظاهریه ی قدیم است. ویژگی های ظاهرگرایان جدید(سلفیه): فهم و تفسیر حرفی نصوص دین/ میل به تشدید و سخت گیری در احکام/ تکیه و اعتماد غرورآمیز به رأی و دیدگاهشان/ انکار و طرد شدید مخالفان/ تکفیر مخالفان/ و بی مبالاتی در ایجاد فتنه.
نتیجه این روش شناسی، بی توجهی به مصالح جوامع، مسائل نوپیدا و احکام جدید است.
🔹مکتب تأویل/ تعطیل
این مکتب دقیقاً در مقابل ظاهرگرایان قرار دارد. از نظر این مکتب، دین گوهر و شکلی دارد و اصل و حقیقت دین همانا گوهر و باطن آن است نه صورت آن. از نظر قرضاوی پیروان این مکتب به اسم مصالح و مقاصد به تعطیل نصوص مبادرت می ورزند. ویژگی های این مکتب: جهل به شریعت/ جرأت و تجری به طرح اقوال غیرعلمی/ غرب گرایی.
ترجیح منطق عقل به منطق وحی از مختصات عمومی این مکتب است. اینان چنین می اندیشند که هر کجا مصلحتی هست، شریعت الهی تابعی از آن است. در حالی که مکتب مقاصد ترجیح مصلحت را بیشتر به حوزه «ما لا نصّ فیه» اختصاص می دهد.
🔹فقه مقاصد/ مکتب وسط
قرضاوی، فقه المقاصد را مکتب میانه می نامد که غرض آن «ربط بین نصوص جزئیه و مقاصد کلی» است. ویژگی های این مکتب عبارتند از: ایمان به حکمت شریعت و تضمین مصالح خلق به دست شریعت/ پیوند درونی نصوص شریعت و ربط احکام آن با یکدیگر/ نظر معتدل به هر یک از امور دین و دنیا/ پیوند نصوص با واقعیت زندگی و روح عصر/ ایستادن بر خطّ تیسیر(آسان زیستتی)/ گشودگی به جهان و گفت و گو و تسامح، بدون ذوب شدگی یا انزوا.
🌿فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص67-70.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹فقه المقاصد یکی از مهم ترین مکاتب فقهی اهل سنت است که در حاشیه روش شناسی رایج اهل سنت همواره جریان داشته است. مشهورترین اندیشمندان فقه المقاصد شاطبی، آمدی، ابن رشد، طوقی، و از معاصرین قرضاوی و حمداوی هستند.
🔹قرضاوی فقه معاصر اهل سنت را به اعتبار روش استنباط و نوع مواجهه با زندگی امروز، به سه دسته(مدارس ثلاث) تقسیم کرده است: فقه نص گرای جزءنگر/ظاهرگرایان جدید؛ مکتب تأویل/تعطیل؛ فقه مقاصد/ مکتب وسط.
🔹فقه نص گرای جزءنگر/ ظاهرگرایان جدید
این مکتب فقهی وارث ظاهریه ی قدیم است. ویژگی های ظاهرگرایان جدید(سلفیه): فهم و تفسیر حرفی نصوص دین/ میل به تشدید و سخت گیری در احکام/ تکیه و اعتماد غرورآمیز به رأی و دیدگاهشان/ انکار و طرد شدید مخالفان/ تکفیر مخالفان/ و بی مبالاتی در ایجاد فتنه.
نتیجه این روش شناسی، بی توجهی به مصالح جوامع، مسائل نوپیدا و احکام جدید است.
🔹مکتب تأویل/ تعطیل
این مکتب دقیقاً در مقابل ظاهرگرایان قرار دارد. از نظر این مکتب، دین گوهر و شکلی دارد و اصل و حقیقت دین همانا گوهر و باطن آن است نه صورت آن. از نظر قرضاوی پیروان این مکتب به اسم مصالح و مقاصد به تعطیل نصوص مبادرت می ورزند. ویژگی های این مکتب: جهل به شریعت/ جرأت و تجری به طرح اقوال غیرعلمی/ غرب گرایی.
ترجیح منطق عقل به منطق وحی از مختصات عمومی این مکتب است. اینان چنین می اندیشند که هر کجا مصلحتی هست، شریعت الهی تابعی از آن است. در حالی که مکتب مقاصد ترجیح مصلحت را بیشتر به حوزه «ما لا نصّ فیه» اختصاص می دهد.
🔹فقه مقاصد/ مکتب وسط
قرضاوی، فقه المقاصد را مکتب میانه می نامد که غرض آن «ربط بین نصوص جزئیه و مقاصد کلی» است. ویژگی های این مکتب عبارتند از: ایمان به حکمت شریعت و تضمین مصالح خلق به دست شریعت/ پیوند درونی نصوص شریعت و ربط احکام آن با یکدیگر/ نظر معتدل به هر یک از امور دین و دنیا/ پیوند نصوص با واقعیت زندگی و روح عصر/ ایستادن بر خطّ تیسیر(آسان زیستتی)/ گشودگی به جهان و گفت و گو و تسامح، بدون ذوب شدگی یا انزوا.
🌿فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص67-70.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi