سخنرانی عاشورا و فرهنگ مقاومت(7)
روایتی از امام صادق (ع)
روایتی از امام صادق(ع) وارد شده است - که یکی از شاهکارهای روایات ما است- امام می فرمایندخداوند بین مردمان مخلوقاتی دارد که اینها اختصاصی خداوند هستند.خداوند همه را خلق کرده است اما بین مخلوقات و انسانها گروهها و افرادی دارد که آنها را از نور خاص خود آفریده است و ممتاز هستند. و آنها چشم خداوند هستند و نگهبان و ناظر مردم هستند آنها گوش شنوای خدا هستند در بین مردم و زبان خدا هستند که در بین مردم سخن می گویند یعنی اعتراض امام حسین(ع) اعتراض خداست زبان خداست. این نظریه ای است که مسلمانها پذیرفته اند به نام لطف و عنایت یعنی هرگاه جامعه دچار سکوت و اختناق شد و تنفس سخت شد کسانی هستند که دهان باز می کنند و حرف می زنند تا جامعه بداند که دهانی هم هست ،پس اینها زبان گویای خداوند هستند در بین مردم به اذن خداوند. اینها امین های خداوند هستند در مورد آنچه که از آسمان فرستاده یعنی شریعت، عدالت، حقوق و آزادی . آنهایی که خداوند نازل کرده بعضی های آن بشارت است و بعضی از آنها انذار و بعضی از آنها حجت است. در نظریه ارسطویی- که مسلمانها کم و بیش پذیرفته اند- فرضی وجود دارد مبنی بر این که هرچیزی را بسازید اندک اندک جایگاه آن تنزل پیدا می کند، آسیب به آن وارد می شود یعنی دنیا، دنیایی است که هر چیزی بسازید به مرور خرابی در آن به وجود خواهد آمد . یعنی هر پدیده ای که پای آن به ضمیر آدمی برسد. این اتفاق برایش خواهد افتاد . حتی اگر آن حکومت حکومتی باشد که بوسیله پیامبر اکرم تاسیس شده باشد اما چون باز هم دست بشر در کار است، آسیب وارد خواهد شد. بنابر این هیچ گاه مصائب یکسره تمام نمی شود و آسیب ها پیدا می شوند هر دولتی درست کنیم تازه اش خوب است به تدریج طعمش خراب و تلخ می شود و مشکلاتی درآن پیدا می شود جامعه ای درست کنیم به تدریج این طوری می شود همانطور که ساختمانی بسازید به تدریج روبه خرابی و کهنگی می رود در اینجا حضرت می فرماید: توسط این بزرگان خداوند بدیها را سعی می کند پاک کند و از بین می برد وبا دست و زبان این بزرگان خداوند حقارت رااز سر جامعه دور می کند. می دانید حقارت یعنی چی؟ یعنی اینکه آدمی چندین بار تحقیر شود و تحقیر شود و تحقیر شود تا عادت کند بگوید من حقیر هستم این طوری میشود یعنی این قدر به سر یک آدم بزنند و تحقیرش کنند بعد بگویند که نو نمید انی و من می دانم و او نمی داند و ما می دانیم ادمی فکر می کند کسانی هستند از ما بهتران هستند و خداوند همیشه آنها را مقلد و برده خلق کرده است. یعنی تکرار، عادت درست می کند . جالب است تعبیرهایی که امام صادق(ع) دارد میفرماید: جامعه ای که ذلت دارد مرده است و خداوند با این بزرگان ، امت را امتحان خواهد کرد که آیا صدای خداوند پژواکی دارد و به هل من الناصرش می اندیشد .و در واقع می فرماید: با اینها مخلوقاتش را هم امتحان می کند تو که می گفتی ،منجی کجاست این آمده و صدایش بلند است و خاندان خود را فدای این میسر می کند آیا کسی هم صدایش را پاسخ می دهد.
#امام_حسین(ع)
@Davood_Feirahi
روایتی از امام صادق (ع)
روایتی از امام صادق(ع) وارد شده است - که یکی از شاهکارهای روایات ما است- امام می فرمایندخداوند بین مردمان مخلوقاتی دارد که اینها اختصاصی خداوند هستند.خداوند همه را خلق کرده است اما بین مخلوقات و انسانها گروهها و افرادی دارد که آنها را از نور خاص خود آفریده است و ممتاز هستند. و آنها چشم خداوند هستند و نگهبان و ناظر مردم هستند آنها گوش شنوای خدا هستند در بین مردم و زبان خدا هستند که در بین مردم سخن می گویند یعنی اعتراض امام حسین(ع) اعتراض خداست زبان خداست. این نظریه ای است که مسلمانها پذیرفته اند به نام لطف و عنایت یعنی هرگاه جامعه دچار سکوت و اختناق شد و تنفس سخت شد کسانی هستند که دهان باز می کنند و حرف می زنند تا جامعه بداند که دهانی هم هست ،پس اینها زبان گویای خداوند هستند در بین مردم به اذن خداوند. اینها امین های خداوند هستند در مورد آنچه که از آسمان فرستاده یعنی شریعت، عدالت، حقوق و آزادی . آنهایی که خداوند نازل کرده بعضی های آن بشارت است و بعضی از آنها انذار و بعضی از آنها حجت است. در نظریه ارسطویی- که مسلمانها کم و بیش پذیرفته اند- فرضی وجود دارد مبنی بر این که هرچیزی را بسازید اندک اندک جایگاه آن تنزل پیدا می کند، آسیب به آن وارد می شود یعنی دنیا، دنیایی است که هر چیزی بسازید به مرور خرابی در آن به وجود خواهد آمد . یعنی هر پدیده ای که پای آن به ضمیر آدمی برسد. این اتفاق برایش خواهد افتاد . حتی اگر آن حکومت حکومتی باشد که بوسیله پیامبر اکرم تاسیس شده باشد اما چون باز هم دست بشر در کار است، آسیب وارد خواهد شد. بنابر این هیچ گاه مصائب یکسره تمام نمی شود و آسیب ها پیدا می شوند هر دولتی درست کنیم تازه اش خوب است به تدریج طعمش خراب و تلخ می شود و مشکلاتی درآن پیدا می شود جامعه ای درست کنیم به تدریج این طوری می شود همانطور که ساختمانی بسازید به تدریج روبه خرابی و کهنگی می رود در اینجا حضرت می فرماید: توسط این بزرگان خداوند بدیها را سعی می کند پاک کند و از بین می برد وبا دست و زبان این بزرگان خداوند حقارت رااز سر جامعه دور می کند. می دانید حقارت یعنی چی؟ یعنی اینکه آدمی چندین بار تحقیر شود و تحقیر شود و تحقیر شود تا عادت کند بگوید من حقیر هستم این طوری میشود یعنی این قدر به سر یک آدم بزنند و تحقیرش کنند بعد بگویند که نو نمید انی و من می دانم و او نمی داند و ما می دانیم ادمی فکر می کند کسانی هستند از ما بهتران هستند و خداوند همیشه آنها را مقلد و برده خلق کرده است. یعنی تکرار، عادت درست می کند . جالب است تعبیرهایی که امام صادق(ع) دارد میفرماید: جامعه ای که ذلت دارد مرده است و خداوند با این بزرگان ، امت را امتحان خواهد کرد که آیا صدای خداوند پژواکی دارد و به هل من الناصرش می اندیشد .و در واقع می فرماید: با اینها مخلوقاتش را هم امتحان می کند تو که می گفتی ،منجی کجاست این آمده و صدایش بلند است و خاندان خود را فدای این میسر می کند آیا کسی هم صدایش را پاسخ می دهد.
#امام_حسین(ع)
@Davood_Feirahi
سخنرانی عاشورا و فرهنگ مقاومت(8)
شکستی اسطوره ای
مساله مقاومت، مسالهای همگانی است اما برای این شخصیت ها مساله تر است این بحث، بحث مهمی است اما بعضی مواقع آدم در قیام امام حسین(ع) تحقیق می کند احساس می کند شکست قیام نعمت بزرگی بود چون بعضی مواقع بعضی شکستها اسطوره های جاودانه درست می کنند یعنی اگر فرض کنید ابا عبدا...الحسین در کوفه موفق می شد قدرت را بدست بگیرد مگر از پدرش قدرتمندتر می شد ؟ علی(ع) قدرت بیشتری داشت. همان کوفه ای که حکومت امیرالمومنین(ع) را بر نمی تابد. شاید تا 10 سال دیگر این اتفاق برای حکومت امام حسین (ع) هم رخ میداد اما وقتی این قیام به ظاهر شکست می خورد تبدیل به یک اسطوره دائمی می شود و در هر تاریخی خودش را تکرار می کند یعنی در هر تاریخی که برای زبان اصلاح هرجامعه ای در هر زمان و هر مکانی ، آن آرمان را جاودانه میکند.به این خاطر در حوزه تفکر سیاسی همیشه می گویند اگر جامعه ای آرمان نداشته باشد آن جامعه خیلی نمی تواند حرکت کند باید آرمانی باشد تا اینکه معیاری باشد به اینکه این حکومت بهتر است یا دیگری.
#امام_حسین(ع)
@Davood_Feirahi
شکستی اسطوره ای
مساله مقاومت، مسالهای همگانی است اما برای این شخصیت ها مساله تر است این بحث، بحث مهمی است اما بعضی مواقع آدم در قیام امام حسین(ع) تحقیق می کند احساس می کند شکست قیام نعمت بزرگی بود چون بعضی مواقع بعضی شکستها اسطوره های جاودانه درست می کنند یعنی اگر فرض کنید ابا عبدا...الحسین در کوفه موفق می شد قدرت را بدست بگیرد مگر از پدرش قدرتمندتر می شد ؟ علی(ع) قدرت بیشتری داشت. همان کوفه ای که حکومت امیرالمومنین(ع) را بر نمی تابد. شاید تا 10 سال دیگر این اتفاق برای حکومت امام حسین (ع) هم رخ میداد اما وقتی این قیام به ظاهر شکست می خورد تبدیل به یک اسطوره دائمی می شود و در هر تاریخی خودش را تکرار می کند یعنی در هر تاریخی که برای زبان اصلاح هرجامعه ای در هر زمان و هر مکانی ، آن آرمان را جاودانه میکند.به این خاطر در حوزه تفکر سیاسی همیشه می گویند اگر جامعه ای آرمان نداشته باشد آن جامعه خیلی نمی تواند حرکت کند باید آرمانی باشد تا اینکه معیاری باشد به اینکه این حکومت بهتر است یا دیگری.
#امام_حسین(ع)
@Davood_Feirahi
سخنرانی عاشورا و فرهنگ مقاومت(9)
امام حسین(ع) نماد دین
این بحث را همیشه ما داریم در ادبیات آن دوره هم هست یک گفتگویی است وقتی حضرت به کربلا می رسند،گروهها و هیئت ها با حضرت دیدار می کنند گاهی تهدید و گاهی تطمیع و حضرت شروع می کند به صحبت های خود یکی از رهبران کوفه کسی بود به نام قیس ابن اشعث از قبیله اشعث از قبیله ای بزرگ بود و قیس رییس قبیله بود ، خدمت امام حسین آمدو با حضرت صحبت کرد خواست بصورت دیپلماتیک از تعهداتی که سخن امام حسین(ع) ایجاد میکند رها شود به امام این طورگفت یا اباعبدا...الحسین من نمی فهمم تو چه چیزی می گویی ولی بهتر این است که حکومت عموزاده های خود را بپذیری ،مطمئن باش انها فامیلت هستند بالاخره کاری می کنند به نفع تو و مورد پسند تو هم باشد. حضرت دید که قضیه به این جا رسیده این جمله را گفت: [ به خدا قسم دست ذلت به کسی نمی دهم و من مثل بزرگان تابع شما نمی شوم] بعضی جاها روایت فرق می کند میگوید: [ مثل برده از جلوی شما فرار نمی کنم و نمی خواهم با شما چنین معامله ای داشته باشم] وقتی این حدیث را نگاه می کنیم، روایت بعدی معنای خودش را بیشتر نشان می دهد و بسیار اهمیت دارد روایت این است که: [ آگاه باشید این حاکم دون پایه یعنی یزید من را بین دو چیز مخیرکرده است، بین شمشیر و ذلت و من نمی توانم خواری را بپذیرم( نه اینکه من نمی توانم بپذیرم خداوند هم از من قبول نخواهد کرد)در روایت قبلی خواندیم که اینها زبان، گوش و چشم خداوند هستند وقتی اینها حقارت را می پذیرند مردم می گویند دین همین است.اینکه رهبران دینی اشان ذلت را بپذیرد دین زلزالی است. دیگر قضیه شخصی نیست و کسی که نماد مذهبی باشد دیگر نمی تواند در هر چیزی ساده بیندیشد .زیرا دیگران در لباس، کلام و بیان و نشستن و برخاستن او خداوند را می بینند. او ظلم کند یعنی خداوند ظالم است و اگر او با ظلم درگیر شد یعنی خداوند ضد ظالم و ظلم است. این مساله پر اهمیت است و معمولا مردم عادی دین را در جلوه ها وشخصیت های آن می بینند.
#امام_حسین(ع)
@Davood_Feirahi
امام حسین(ع) نماد دین
این بحث را همیشه ما داریم در ادبیات آن دوره هم هست یک گفتگویی است وقتی حضرت به کربلا می رسند،گروهها و هیئت ها با حضرت دیدار می کنند گاهی تهدید و گاهی تطمیع و حضرت شروع می کند به صحبت های خود یکی از رهبران کوفه کسی بود به نام قیس ابن اشعث از قبیله اشعث از قبیله ای بزرگ بود و قیس رییس قبیله بود ، خدمت امام حسین آمدو با حضرت صحبت کرد خواست بصورت دیپلماتیک از تعهداتی که سخن امام حسین(ع) ایجاد میکند رها شود به امام این طورگفت یا اباعبدا...الحسین من نمی فهمم تو چه چیزی می گویی ولی بهتر این است که حکومت عموزاده های خود را بپذیری ،مطمئن باش انها فامیلت هستند بالاخره کاری می کنند به نفع تو و مورد پسند تو هم باشد. حضرت دید که قضیه به این جا رسیده این جمله را گفت: [ به خدا قسم دست ذلت به کسی نمی دهم و من مثل بزرگان تابع شما نمی شوم] بعضی جاها روایت فرق می کند میگوید: [ مثل برده از جلوی شما فرار نمی کنم و نمی خواهم با شما چنین معامله ای داشته باشم] وقتی این حدیث را نگاه می کنیم، روایت بعدی معنای خودش را بیشتر نشان می دهد و بسیار اهمیت دارد روایت این است که: [ آگاه باشید این حاکم دون پایه یعنی یزید من را بین دو چیز مخیرکرده است، بین شمشیر و ذلت و من نمی توانم خواری را بپذیرم( نه اینکه من نمی توانم بپذیرم خداوند هم از من قبول نخواهد کرد)در روایت قبلی خواندیم که اینها زبان، گوش و چشم خداوند هستند وقتی اینها حقارت را می پذیرند مردم می گویند دین همین است.اینکه رهبران دینی اشان ذلت را بپذیرد دین زلزالی است. دیگر قضیه شخصی نیست و کسی که نماد مذهبی باشد دیگر نمی تواند در هر چیزی ساده بیندیشد .زیرا دیگران در لباس، کلام و بیان و نشستن و برخاستن او خداوند را می بینند. او ظلم کند یعنی خداوند ظالم است و اگر او با ظلم درگیر شد یعنی خداوند ضد ظالم و ظلم است. این مساله پر اهمیت است و معمولا مردم عادی دین را در جلوه ها وشخصیت های آن می بینند.
#امام_حسین(ع)
@Davood_Feirahi
سخنرانی عاشورا و فرهنگ مقاومت(10)
خلاصه پیام امام حسین (ع)
مثلی است معروف که می گویند درخت را از میوه اش می شناسند. اینها میوه خداوند هستند و البته میوه اصلی خداوند. می گویند وقتی انقلاب کمونیستی در شوروی رخ داد خیلی ها سعی کردند آموزش ایدئولوژیک به بقیه بدهند. مثلا در کشورهای دیگر درس کمونیست بگذارند امالنین که باهوش بود حرف دیگری زد گفت متروی مسکو را چنان درست کنید و ساختمان ها و خیابانهایش را چنان طراحی کنید که هر کسی آمد مسکو بگوید کمونیست این است یعنی دنبال ایدئولوژی و چیز دیگری نباشید در ادبیات امام هم امام تجسم اراده خداوند است و تجسم شریعت و ارزش های الهی است ایشان این طور می فرماید: [ که اینکه من امتناع می کنم خداوند هم ازمن قبول نمی کند و رسول او هم از من قبول نمی کند] و بلافاصله ادامه میدهند: [ بجزخداوند و پیغمبر ،آزاد مردان جهان چه می گویند] یعنی آنهایی که بزرگترین شخصیت های جوامع هستند چه می گویند. هر جامعه ای افرادی را دارد بزرگانی دارد هر ملتی حسین داشته باشد ،تحقیر نمی شود و رهبرانش تن به ذلت نمی دهند در جای دیگر میفرماید: [ تفکرهای روشن و جدی و کسانی که صاحب عقل پاک هستند آنها هم از من قبول نخواهند کرد،آنهایی که سینه ها و قلب های پاک دارند آنها هم از من قبول نخواهند کرد] حضرت احساس میکند در محکمه تاریخ و در برابر عقلا و شجاعان قرار دارد چه گونه می شود حضرت می فرماید [ انسانهای غیرتمند آنهایی که سرشان بالاست نمی توانند سرشان را پایین نگه دارند آنها به من چه می گویند] صاحب نهج البلاغه سخنی دارد مبنی بر اینکه اگر چه قبل از امام حسین هم اعتراضاتی بوده است اما بعد می گوید حسین(ع) یک چیز دیگری است و نمی شود او را با بقیه مقایسه کرد. جمله این است [ نه خدا، نه پیغمبر نه عقلا و نه صاحبان معرفت بلکه آنهایی که عیار (مردان دلاور) هستند آنها نیز زیر بار حقارت نمی روند . خلاصه ی حرف من این است وقتی از اخلاق مقاومت صحبت می کنیم، اخلاق مقاومت فرضش بر این است که در هر جامعه دولتهایی شکل می گیرند که باید شکل بگیرند تا بی نظمی را کنترل کنند ولی این دولتها به تدریج دچار آشوب و آشفتگی می شوند وقتی این اتفاق می افتد تنها راهش حضور شخصیت های تاثیر گذار است آنان که معصوم هستند این کارها را کردند و کسانی که مدعی اطاعت و پیروی از معصوم هستند باید چنین کاری را انجام دهند والا به تعبیر ابن خلدون جامعه در غلطک تعصب و عصبیت قرار میگیرد و دولت و ملت جدا می شوند دوباره این چرخه باید شکل بگیرد و مید انیم هر کدام از اینها آسیب های بزرگی دارد. سخن اباعبدا...الحسین اصلاح است و اصلاح هم در واقع به معنی نپذیرفتن ظلم وتحقیر .
#امام_حسین(ع)
@Davood_Feirahi
خلاصه پیام امام حسین (ع)
مثلی است معروف که می گویند درخت را از میوه اش می شناسند. اینها میوه خداوند هستند و البته میوه اصلی خداوند. می گویند وقتی انقلاب کمونیستی در شوروی رخ داد خیلی ها سعی کردند آموزش ایدئولوژیک به بقیه بدهند. مثلا در کشورهای دیگر درس کمونیست بگذارند امالنین که باهوش بود حرف دیگری زد گفت متروی مسکو را چنان درست کنید و ساختمان ها و خیابانهایش را چنان طراحی کنید که هر کسی آمد مسکو بگوید کمونیست این است یعنی دنبال ایدئولوژی و چیز دیگری نباشید در ادبیات امام هم امام تجسم اراده خداوند است و تجسم شریعت و ارزش های الهی است ایشان این طور می فرماید: [ که اینکه من امتناع می کنم خداوند هم ازمن قبول نمی کند و رسول او هم از من قبول نمی کند] و بلافاصله ادامه میدهند: [ بجزخداوند و پیغمبر ،آزاد مردان جهان چه می گویند] یعنی آنهایی که بزرگترین شخصیت های جوامع هستند چه می گویند. هر جامعه ای افرادی را دارد بزرگانی دارد هر ملتی حسین داشته باشد ،تحقیر نمی شود و رهبرانش تن به ذلت نمی دهند در جای دیگر میفرماید: [ تفکرهای روشن و جدی و کسانی که صاحب عقل پاک هستند آنها هم از من قبول نخواهند کرد،آنهایی که سینه ها و قلب های پاک دارند آنها هم از من قبول نخواهند کرد] حضرت احساس میکند در محکمه تاریخ و در برابر عقلا و شجاعان قرار دارد چه گونه می شود حضرت می فرماید [ انسانهای غیرتمند آنهایی که سرشان بالاست نمی توانند سرشان را پایین نگه دارند آنها به من چه می گویند] صاحب نهج البلاغه سخنی دارد مبنی بر اینکه اگر چه قبل از امام حسین هم اعتراضاتی بوده است اما بعد می گوید حسین(ع) یک چیز دیگری است و نمی شود او را با بقیه مقایسه کرد. جمله این است [ نه خدا، نه پیغمبر نه عقلا و نه صاحبان معرفت بلکه آنهایی که عیار (مردان دلاور) هستند آنها نیز زیر بار حقارت نمی روند . خلاصه ی حرف من این است وقتی از اخلاق مقاومت صحبت می کنیم، اخلاق مقاومت فرضش بر این است که در هر جامعه دولتهایی شکل می گیرند که باید شکل بگیرند تا بی نظمی را کنترل کنند ولی این دولتها به تدریج دچار آشوب و آشفتگی می شوند وقتی این اتفاق می افتد تنها راهش حضور شخصیت های تاثیر گذار است آنان که معصوم هستند این کارها را کردند و کسانی که مدعی اطاعت و پیروی از معصوم هستند باید چنین کاری را انجام دهند والا به تعبیر ابن خلدون جامعه در غلطک تعصب و عصبیت قرار میگیرد و دولت و ملت جدا می شوند دوباره این چرخه باید شکل بگیرد و مید انیم هر کدام از اینها آسیب های بزرگی دارد. سخن اباعبدا...الحسین اصلاح است و اصلاح هم در واقع به معنی نپذیرفتن ظلم وتحقیر .
#امام_حسین(ع)
@Davood_Feirahi
Audio
سخنرانی دکتر فیرحی، چهارم بهمن ماه1395
"مبانی حاکمیت و الگوهای دولت در فقه معاصر شیعه"
@Davood_Feirahi
"مبانی حاکمیت و الگوهای دولت در فقه معاصر شیعه"
@Davood_Feirahi
فقه و حکمرانی حزبی، سخنرانی در مؤسسه فهیم، قم، یازدهم دی¬ماه 1395
الگوهای بدیل حکمرانی حزبی:
1)حکمرانی موجی: این نوع از حکمرانی زمانی ظهور پیدا می¬کند که یک جامعه فاقد نظام حزبی بوده و یا احزاب به صورت غیرصحیح عمل می¬کنند. در چنین وضعیتی، مکانیزم انتخابات وجود دارد اما حزب غایب است.
2)حکمرانی سازمانی/ تک حزبی(نظام حزب- دولت): در این نوع از حکمرانی تنها یک حزب وجود دارد و در برخی مواقع، افراد آن عوض می¬شوند. مانند حزب کمونیست شوروی، و یا حزب بعث.
3)حکمرانی شخصی/ محفلی: این نوع از حکمرانی در گذر زمان از شخص محوری به محفل محوری تغییر می¬کند. این محافل چون شناخته شده نیستند؛ مسؤولیت¬پذیر هم نیستند.
@Davood_Feirahi
الگوهای بدیل حکمرانی حزبی:
1)حکمرانی موجی: این نوع از حکمرانی زمانی ظهور پیدا می¬کند که یک جامعه فاقد نظام حزبی بوده و یا احزاب به صورت غیرصحیح عمل می¬کنند. در چنین وضعیتی، مکانیزم انتخابات وجود دارد اما حزب غایب است.
2)حکمرانی سازمانی/ تک حزبی(نظام حزب- دولت): در این نوع از حکمرانی تنها یک حزب وجود دارد و در برخی مواقع، افراد آن عوض می¬شوند. مانند حزب کمونیست شوروی، و یا حزب بعث.
3)حکمرانی شخصی/ محفلی: این نوع از حکمرانی در گذر زمان از شخص محوری به محفل محوری تغییر می¬کند. این محافل چون شناخته شده نیستند؛ مسؤولیت¬پذیر هم نیستند.
@Davood_Feirahi
مدل_مطلوب_حکومت_از_نگاه_امام_موسی.docx
30.3 KB
سخنرانی «مدل مطلوب حکومت از نگاه امام موسی صدر»، چهارم آذر1393،
مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، تهران
@Davood_Feirahi
مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، تهران
@Davood_Feirahi
«مدل مطلوب حکومت از نگاه امام موسی صدر»، چهارم آذر1393.
رئوس مطالب:
- فرقه گرایی و سکولاریسم: دو تصویر رایج از جامعه متکثر
- راه سوم امام موسی صدر، جامعه متکثر است
- امام موسی صدر به همزیستی در سطح جهانی میاندیشد
- در دیدگاه امام موسی صدر، دین صحیح باید به مردم خدمت کند
- سیاست برای امام صدر به معنی تدارک برای اجماع است نه برد و باخت
- امام موسی صدر گفتوگو را راه رشد دین میداند
- نظریه امام صدر به دموکراسی انجمنی بسیار نزدیک است
- امام موسی صدر تکثر مذهبی را نعمت میداند
- گفتوگو بدون تشکیلات ممکن نیست
- ویژگیهای دینشناسی متکثر در دیدگاه امام موسی صدر
@Davood_Feirahi
رئوس مطالب:
- فرقه گرایی و سکولاریسم: دو تصویر رایج از جامعه متکثر
- راه سوم امام موسی صدر، جامعه متکثر است
- امام موسی صدر به همزیستی در سطح جهانی میاندیشد
- در دیدگاه امام موسی صدر، دین صحیح باید به مردم خدمت کند
- سیاست برای امام صدر به معنی تدارک برای اجماع است نه برد و باخت
- امام موسی صدر گفتوگو را راه رشد دین میداند
- نظریه امام صدر به دموکراسی انجمنی بسیار نزدیک است
- امام موسی صدر تکثر مذهبی را نعمت میداند
- گفتوگو بدون تشکیلات ممکن نیست
- ویژگیهای دینشناسی متکثر در دیدگاه امام موسی صدر
@Davood_Feirahi
گزیده ¬ای از مباحث مطرح شده در سخنرانی دکتر فیرحی در بزرگداشت ارتحال آیت الله هاشمی رفسنجانی در مسجد جامع زنجان
@Davood_Feirahi
- تأکید بر شخصیت بی ¬نظیر آیت الله هاشمی: شخصیت وی جمع بین دین و سیاست و تاریخ و زمان شناسی و مدیریت و بیش از هر چیز دیگر صبوری اخلاقی بود.
- چنین شخصیت هایی شخصیت های منشوری ، چند ضلعی و دارای اضلاع متکثر هستند.
- وی موافقان و مخالفان جدی داشته است؛ و البته هر شخصیت اثر گذاری را با تعداد موافقان و مخالفانش می سنجند. و این واضح است که اگر کسی مخالف دارد، پس زنده است و حرف و عمل او دارای اثر. چرا که انسان مرده محل اعتراض کسی نمی شود و سنگ مخالفت و نقد نمی خورد.
- یکی از آخرین و مهمترین دستاوردهای مرحوم آیت الله هاشمی تأسیس شورای عالی آزاد اندیشی دینی بود. چرا او در آخر عمر به ضرورت تأسیس و استمرار چنین شورایی می رسد و خودش هم مستقیما ریاست شورا را بر عهده می گیرد؟
- مرحوم هاشمی در اواخر عمر به مسئله بسیار مهم آزاد اندیشی دینی رسیده بود و بسیار و بسیار بر آن تأکید داشت. در تاریخ فکر، نکته ای را می گویند که هر انسان اندیشمند و پر ثمری، آخرین محصول اندیشه اش، کوچک ترین و در عین حال مهم ترین اثرش محسوب می شود. به تعبیر دراماتیک تر، آخرین کار آدم «آواز قوی» اوست. آخرین تلاش مرحوم هاشمی هم بسط مفهوم و تأسیس بنای آزاد اندیشی دینی بود .
- در این مختصر می کوشم این چهار کلمه کلیدی یعنی هاشمی، آزادی، اندیشه و آزاد اندیشی دینی و این وجه از شخصیت متضلع ایشان را توضیح دهم. براین اساس، در این سخنرانی به چهار پرسش زیر پاسخ می¬دهم:
نخست: چرا هاشمی( و نه دیگران) از آزاد اندیشی دینی سخن گفت؟
دوم: چرا آزاد اندیشی الان برای ما و جامعه ما مسئله است؟
سوم، چرا هاشمی از آزادی اندیشه سخن گفت نه آزادی بیان و مطبوعات؟
و چهارم اینکه، چرا گفت دینی و نگفت آزاد اندیشی به صورت مطلق؟
@Davood_Feirahi
@Davood_Feirahi
- تأکید بر شخصیت بی ¬نظیر آیت الله هاشمی: شخصیت وی جمع بین دین و سیاست و تاریخ و زمان شناسی و مدیریت و بیش از هر چیز دیگر صبوری اخلاقی بود.
- چنین شخصیت هایی شخصیت های منشوری ، چند ضلعی و دارای اضلاع متکثر هستند.
- وی موافقان و مخالفان جدی داشته است؛ و البته هر شخصیت اثر گذاری را با تعداد موافقان و مخالفانش می سنجند. و این واضح است که اگر کسی مخالف دارد، پس زنده است و حرف و عمل او دارای اثر. چرا که انسان مرده محل اعتراض کسی نمی شود و سنگ مخالفت و نقد نمی خورد.
- یکی از آخرین و مهمترین دستاوردهای مرحوم آیت الله هاشمی تأسیس شورای عالی آزاد اندیشی دینی بود. چرا او در آخر عمر به ضرورت تأسیس و استمرار چنین شورایی می رسد و خودش هم مستقیما ریاست شورا را بر عهده می گیرد؟
- مرحوم هاشمی در اواخر عمر به مسئله بسیار مهم آزاد اندیشی دینی رسیده بود و بسیار و بسیار بر آن تأکید داشت. در تاریخ فکر، نکته ای را می گویند که هر انسان اندیشمند و پر ثمری، آخرین محصول اندیشه اش، کوچک ترین و در عین حال مهم ترین اثرش محسوب می شود. به تعبیر دراماتیک تر، آخرین کار آدم «آواز قوی» اوست. آخرین تلاش مرحوم هاشمی هم بسط مفهوم و تأسیس بنای آزاد اندیشی دینی بود .
- در این مختصر می کوشم این چهار کلمه کلیدی یعنی هاشمی، آزادی، اندیشه و آزاد اندیشی دینی و این وجه از شخصیت متضلع ایشان را توضیح دهم. براین اساس، در این سخنرانی به چهار پرسش زیر پاسخ می¬دهم:
نخست: چرا هاشمی( و نه دیگران) از آزاد اندیشی دینی سخن گفت؟
دوم: چرا آزاد اندیشی الان برای ما و جامعه ما مسئله است؟
سوم، چرا هاشمی از آزادی اندیشه سخن گفت نه آزادی بیان و مطبوعات؟
و چهارم اینکه، چرا گفت دینی و نگفت آزاد اندیشی به صورت مطلق؟
@Davood_Feirahi
مباني حاكميت و الگوهاي دولت در فقه معاصر شيعه(1)
عقب¬ماندگی
حدودا از سال هاي ٦-١٢٨٥ هجري قمري جامعه ما مثل همه جهان اسلام با وضعيتي مواجه شد كه نام آن را وضعيت عقب ماندگي گذاشته اند. در آن زمان در پي پاسخ به علت عقب ماندگي، چند عامل مطرح شد.
نخستين بحث اين بود كه ما عقب افتاديم، چون در مواجهه با ارتش غرب مثلا در جنگ هاي ايران و روس، ارتش قوي نداشتيم.
بعد این موضوع مطرح شد که مشکل ما تكنيك و تجهيزات است. به همين خاطر عده اي را به اروپا فرستادند تا تكنولوژي نظامي را بياموزند.
بعد از اين مدت برخی به اين نتيجه رسيدند كه رفع عقب ماندگي احتياج به پيشرفت اقتصادي در حوزه هاي متفاوت دارد.
اما تقريبا بين سال هاي ١٣١٣- ١٢٩٣ قمري كه ترور ناصرالدين شاه رخ داد، ايده اي مطرح شد مبني بر اين كه علت عقب ماندگي ما اين است كه جامعه ما قانون ندارد. وقتي هم از اين صحبت شد كه چرا قانون نداريم، با پديده اي به نام استبداد مواجه شدند و در نتيجه مقدمات مشروطه شكل گرفت.
بر اين اساس پرسشي پديد آمد كه اگر قرار است جامعه قانون داشته باشد، مبناي اين قانون چيست و چطور بايد نوشته شود و در كدامين مكانيزم از دولت مطرح شود. اين مباحث بودند كه ايده پردازي ها راجع به دولت و دولت جديد و نسبت آن با مساله پيشرفت و قانون مطرح شد.
براین اساس، هيچ جامعه اي بدون حكمراني منسجم نمي تواند از پيشرفت صحبت كند، چرا كه هر حركت يا جنبشي به معناي پيشرفت نيست.
@Davood_Feirahi
عقب¬ماندگی
حدودا از سال هاي ٦-١٢٨٥ هجري قمري جامعه ما مثل همه جهان اسلام با وضعيتي مواجه شد كه نام آن را وضعيت عقب ماندگي گذاشته اند. در آن زمان در پي پاسخ به علت عقب ماندگي، چند عامل مطرح شد.
نخستين بحث اين بود كه ما عقب افتاديم، چون در مواجهه با ارتش غرب مثلا در جنگ هاي ايران و روس، ارتش قوي نداشتيم.
بعد این موضوع مطرح شد که مشکل ما تكنيك و تجهيزات است. به همين خاطر عده اي را به اروپا فرستادند تا تكنولوژي نظامي را بياموزند.
بعد از اين مدت برخی به اين نتيجه رسيدند كه رفع عقب ماندگي احتياج به پيشرفت اقتصادي در حوزه هاي متفاوت دارد.
اما تقريبا بين سال هاي ١٣١٣- ١٢٩٣ قمري كه ترور ناصرالدين شاه رخ داد، ايده اي مطرح شد مبني بر اين كه علت عقب ماندگي ما اين است كه جامعه ما قانون ندارد. وقتي هم از اين صحبت شد كه چرا قانون نداريم، با پديده اي به نام استبداد مواجه شدند و در نتيجه مقدمات مشروطه شكل گرفت.
بر اين اساس پرسشي پديد آمد كه اگر قرار است جامعه قانون داشته باشد، مبناي اين قانون چيست و چطور بايد نوشته شود و در كدامين مكانيزم از دولت مطرح شود. اين مباحث بودند كه ايده پردازي ها راجع به دولت و دولت جديد و نسبت آن با مساله پيشرفت و قانون مطرح شد.
براین اساس، هيچ جامعه اي بدون حكمراني منسجم نمي تواند از پيشرفت صحبت كند، چرا كه هر حركت يا جنبشي به معناي پيشرفت نيست.
@Davood_Feirahi
مباني حاكميت و الگوهاي دولت در فقه معاصر شيعه(2)
بررسی چهار الگوی حکمرانی
دموکراسی اسلامی/ حکومت اسلامی/ دولت مشروطه/ جمهوری اسلامی
دموكراسي اسلامي
اين انديشه تقريبا بين سال هاي ١٢٩٦ شمسي تا ١٣٠٤ شمسي يعني حدود ١٠ سال پيش از شكل گيري دولت پهلوي مطرح شد. اين ايده دو اصل داشت، نخست اينكه قانون ما قرآن و شريعت است، دومين اصل اين ايده مجريان انتخابي بود. خلاصه ايده دموكراسي اسلامي اين بود كه ما احتياجي به قانون مجلس نداريم و نيازي به قانونگذاري در ايران از طريق انتخابات نيست. قانون ما همين شريعت است و كتاب اساسي ما نيز قرآن است. اما براي اجراي شريعت نياز به رئيس انتخابي داريم. بنابراين دموكراسي براي انتخاب رييس يا مجريان لازم است و قانون نيز كه از شريعت بر مي آيد.
اين نظريه دو ايراد اساسي داشت و دارد. نخست اينكه در اين نظريه به حاكميت ملي و به مفهومي به نام ايران توجه لازم نشده بود. مشكل دوم اين نظريه آن بود كه به جاي مجلس تقنيني يا قانونگذاري، مجلس برنامه ريزي داشت، منظور از مجلس برنامه ريزي اين بود كه چگونه احكام شرعي را به كدهاي قانوني تبديل كنيم. در اين ايده مجلس، مجلس كارشناسان به جاي مجلس وكلا و نمايندگان مطرح مي شود. اما ايده دموكراسي اسلامي به دليل دو مشكل مذكور نسبتش با انتخابات و راي مردم و حاكميت ملي قطع مي شود.
@Davood_Feirahi
بررسی چهار الگوی حکمرانی
دموکراسی اسلامی/ حکومت اسلامی/ دولت مشروطه/ جمهوری اسلامی
دموكراسي اسلامي
اين انديشه تقريبا بين سال هاي ١٢٩٦ شمسي تا ١٣٠٤ شمسي يعني حدود ١٠ سال پيش از شكل گيري دولت پهلوي مطرح شد. اين ايده دو اصل داشت، نخست اينكه قانون ما قرآن و شريعت است، دومين اصل اين ايده مجريان انتخابي بود. خلاصه ايده دموكراسي اسلامي اين بود كه ما احتياجي به قانون مجلس نداريم و نيازي به قانونگذاري در ايران از طريق انتخابات نيست. قانون ما همين شريعت است و كتاب اساسي ما نيز قرآن است. اما براي اجراي شريعت نياز به رئيس انتخابي داريم. بنابراين دموكراسي براي انتخاب رييس يا مجريان لازم است و قانون نيز كه از شريعت بر مي آيد.
اين نظريه دو ايراد اساسي داشت و دارد. نخست اينكه در اين نظريه به حاكميت ملي و به مفهومي به نام ايران توجه لازم نشده بود. مشكل دوم اين نظريه آن بود كه به جاي مجلس تقنيني يا قانونگذاري، مجلس برنامه ريزي داشت، منظور از مجلس برنامه ريزي اين بود كه چگونه احكام شرعي را به كدهاي قانوني تبديل كنيم. در اين ايده مجلس، مجلس كارشناسان به جاي مجلس وكلا و نمايندگان مطرح مي شود. اما ايده دموكراسي اسلامي به دليل دو مشكل مذكور نسبتش با انتخابات و راي مردم و حاكميت ملي قطع مي شود.
@Davood_Feirahi
مباني حاكميت و الگوهاي دولت در فقه معاصر شيعه(3)
حكومت اسلامي
در اين ايده نيز مفهوم ملي وجود ندارد. اين نظريه ٥ اصل دارد: نخست ولايت و نصب، دوم ولايت مشروط به بيعت نيست، سوم اينكه ولايت نياز به شورا ندارد، چهارم گستره مكاني ولايت نامحدود است و مرزهاي ملي ندارد، پنجم حدود حاكميت نامحدود است. در اين بحث نيز چيزي به اسم ايران ديده نمي شود. در اين بحث وقتي ايده پيشرفت مطرح مي شود، مراد عموم مسلمانان است و ربطي به ايران تنها ندارد. يكي از مهم ترين مسائلي كه اين ايده با آن مواجه است، اين است كه اين دولت در مكاني به اسم ايران مستقر بود، اما به مكان توجه نداشت.
مشكلات اين الگو:
اول اينكه در اين ايده مجلس قوه مقننه نبود و در نتيجه يد تقنيني فقيه حاكم بود و وابسته به مردم نبود و در آن مشاركت نيست، دوم اينكه به مساله مليت توجهي ندارد، سومين مشكل نفي دولت مدرن مثل تفكيك قوا و مكانيزم قانونگذاري و احزاب و انتخابات است، چهارمين مشكل بي توجهي به تجربه يك صد ساله كشور است. كشور ما بدون تاريخ ١٠٠ ساله قابل فهم نيست. هر انديشه اي كه اين ١٠٠ را ناديده بگيرد، به مشكلاتي بر مي خورد. مشكل پنجم نيز نفي حقوق مردم است.
@Davood_Feirahi
حكومت اسلامي
در اين ايده نيز مفهوم ملي وجود ندارد. اين نظريه ٥ اصل دارد: نخست ولايت و نصب، دوم ولايت مشروط به بيعت نيست، سوم اينكه ولايت نياز به شورا ندارد، چهارم گستره مكاني ولايت نامحدود است و مرزهاي ملي ندارد، پنجم حدود حاكميت نامحدود است. در اين بحث نيز چيزي به اسم ايران ديده نمي شود. در اين بحث وقتي ايده پيشرفت مطرح مي شود، مراد عموم مسلمانان است و ربطي به ايران تنها ندارد. يكي از مهم ترين مسائلي كه اين ايده با آن مواجه است، اين است كه اين دولت در مكاني به اسم ايران مستقر بود، اما به مكان توجه نداشت.
مشكلات اين الگو:
اول اينكه در اين ايده مجلس قوه مقننه نبود و در نتيجه يد تقنيني فقيه حاكم بود و وابسته به مردم نبود و در آن مشاركت نيست، دوم اينكه به مساله مليت توجهي ندارد، سومين مشكل نفي دولت مدرن مثل تفكيك قوا و مكانيزم قانونگذاري و احزاب و انتخابات است، چهارمين مشكل بي توجهي به تجربه يك صد ساله كشور است. كشور ما بدون تاريخ ١٠٠ ساله قابل فهم نيست. هر انديشه اي كه اين ١٠٠ را ناديده بگيرد، به مشكلاتي بر مي خورد. مشكل پنجم نيز نفي حقوق مردم است.
@Davood_Feirahi
مباني حاكميت و الگوهاي دولت در فقه معاصر شيعه(4)
دولت مشروطه
در دولت مشروطه چند اصل داريم. نخستين كار در اين دوره تفكيك ميان حقوق مردم و احكام شريعت است. تا آن زمان چنين تفكيكي وجود نداشت و جامعه متوجه نبود كه مردم در حوزه عمومي حقي دارند و مي توانند انتخاب كنند و راي بدهند
نتایج این تفکیک: نخستين نتيجه اش اصل ظهور حقوق عمومي و حوزه عمومي در ايران است. هر كجايي كه مفهوم حقوق عمومي پيدا شده، براي نخستين بار دولت عوض شده و تغييرات اساسي كرده است. حدود حقوق عمومي چيست و در عين استقلال چه نسبتي با شريعت دارد؟ اين مساله در دوره مشروطه پديد آمد. اصل دیگر اين است كه در اين دوره مفهوم ايران به شدت جدي شده است و مليت در حال شكل دهي به خودش است. اصل بعدی ايده قرارداد و قانون اساسي گرايي است. قرارداد كار مهمي در ايران كرد و گفتند دولت امانتي از جانب مردم است.
دو نوع امانت در فقه:
نوع اول امانت، امانت مالكانه يا مالكي است كه مالك حضور دارد و مي تواند شرط و شروطي براي امانت قايل شود و دوم امانت شرعي است. در اين حالت مالك حضور عيني ندارد و مشخص نيست و در نتيجه شارع جاي مالك مي نشيند.
ادبيات سنتي كلاسيك ما حكومت را امانت شرعي مي دانست كه يا دست سلطان بود، يا دست فقيه . در امانت شرعي چون مالك معين نيست، شرط و شروط مشخص نيست، مثلا موقت بودن دولت شرط نيست، تنظيم قانون اساسي لازم نيست زيرا كسي كه دارايي دست او افتاده بود، در مقابل مردم مسوول نبود و در مقابل خدا مسوول بود. اما در دولت مشروطه، حكومت امانت مالكانه تمام مردمي شد كه حضور دارند و زنده اند و از طريق انتخابات نمايندگي را به حاكم مي دهند و هر موقع كه بخواهند نيز از آن مي گيرند. بنابراين فلسفه قانون اساسي اين بود كه حاكم، امين مردم و شهروندان است و معيار درستي و غلطي كار او نيز قانوني است كه مردم نوشته اند. شرط مهم اين بود كه اين قانون اساسي نبايد مغاير شريعت باشد و جز آن شرط ديگري نبود.
نتيجه مهم اين ديدگاه، فرماليزم بود. فرماليزم يعني ظاهر مهم است. يعني حتي اگر خود سلطان هم قانون امضا كند، مجبور است به آن قانون پايبند باشد. فرماليزم مي گفت ظاهر باطن را درست مي كند. يعني اگر انتخابات و تشريفات انتخابات و تشريفات تنظيم قانون نباشد، خود قانون هم كارايي ندارد.
ایرادات این الگو:
نخست اينكه نوعي دوگانگي ميان قانون و شريعت بود و هيچگاه متفكران دوره مشروطه نتوانستند اين تضاد را حل كنند، در نتيجه موجب شد كه روشنفكران مذهبي ها را به استبداد و خرافه متهم كنند و مذهبي ها نيز روشنفكران را به وابستگي و زندقه متهم كنند. در نتيجه جامعه دوپاره شد.
مشكل دوم اين بود كه محاكم جامعه دو دسته شدند، يك محكمه شرع و دوم محكمه عرف، در نتيجه قوه قضاييه روشني شكل نگرفت.
مشكل سوم اين بود كه دولت از درون دو پاره شد. وقتي به دولت مشروطه مي نگريستيد، احساس مي كرديد يك لايه اش شريعتمدارانند و يك لايه اش روشنفكران. در نتيجه دولت يگانه و حاكميت دوگانه بود. جامعه ما نتوانست دولت سازي روشني بكند.
مشكل پنجم پارلمانتاريسم ناتوان بود، زيرا مساله شريعت و قانون روشن و شفاف نشده بود.
@Davood_Feirahi
دولت مشروطه
در دولت مشروطه چند اصل داريم. نخستين كار در اين دوره تفكيك ميان حقوق مردم و احكام شريعت است. تا آن زمان چنين تفكيكي وجود نداشت و جامعه متوجه نبود كه مردم در حوزه عمومي حقي دارند و مي توانند انتخاب كنند و راي بدهند
نتایج این تفکیک: نخستين نتيجه اش اصل ظهور حقوق عمومي و حوزه عمومي در ايران است. هر كجايي كه مفهوم حقوق عمومي پيدا شده، براي نخستين بار دولت عوض شده و تغييرات اساسي كرده است. حدود حقوق عمومي چيست و در عين استقلال چه نسبتي با شريعت دارد؟ اين مساله در دوره مشروطه پديد آمد. اصل دیگر اين است كه در اين دوره مفهوم ايران به شدت جدي شده است و مليت در حال شكل دهي به خودش است. اصل بعدی ايده قرارداد و قانون اساسي گرايي است. قرارداد كار مهمي در ايران كرد و گفتند دولت امانتي از جانب مردم است.
دو نوع امانت در فقه:
نوع اول امانت، امانت مالكانه يا مالكي است كه مالك حضور دارد و مي تواند شرط و شروطي براي امانت قايل شود و دوم امانت شرعي است. در اين حالت مالك حضور عيني ندارد و مشخص نيست و در نتيجه شارع جاي مالك مي نشيند.
ادبيات سنتي كلاسيك ما حكومت را امانت شرعي مي دانست كه يا دست سلطان بود، يا دست فقيه . در امانت شرعي چون مالك معين نيست، شرط و شروط مشخص نيست، مثلا موقت بودن دولت شرط نيست، تنظيم قانون اساسي لازم نيست زيرا كسي كه دارايي دست او افتاده بود، در مقابل مردم مسوول نبود و در مقابل خدا مسوول بود. اما در دولت مشروطه، حكومت امانت مالكانه تمام مردمي شد كه حضور دارند و زنده اند و از طريق انتخابات نمايندگي را به حاكم مي دهند و هر موقع كه بخواهند نيز از آن مي گيرند. بنابراين فلسفه قانون اساسي اين بود كه حاكم، امين مردم و شهروندان است و معيار درستي و غلطي كار او نيز قانوني است كه مردم نوشته اند. شرط مهم اين بود كه اين قانون اساسي نبايد مغاير شريعت باشد و جز آن شرط ديگري نبود.
نتيجه مهم اين ديدگاه، فرماليزم بود. فرماليزم يعني ظاهر مهم است. يعني حتي اگر خود سلطان هم قانون امضا كند، مجبور است به آن قانون پايبند باشد. فرماليزم مي گفت ظاهر باطن را درست مي كند. يعني اگر انتخابات و تشريفات انتخابات و تشريفات تنظيم قانون نباشد، خود قانون هم كارايي ندارد.
ایرادات این الگو:
نخست اينكه نوعي دوگانگي ميان قانون و شريعت بود و هيچگاه متفكران دوره مشروطه نتوانستند اين تضاد را حل كنند، در نتيجه موجب شد كه روشنفكران مذهبي ها را به استبداد و خرافه متهم كنند و مذهبي ها نيز روشنفكران را به وابستگي و زندقه متهم كنند. در نتيجه جامعه دوپاره شد.
مشكل دوم اين بود كه محاكم جامعه دو دسته شدند، يك محكمه شرع و دوم محكمه عرف، در نتيجه قوه قضاييه روشني شكل نگرفت.
مشكل سوم اين بود كه دولت از درون دو پاره شد. وقتي به دولت مشروطه مي نگريستيد، احساس مي كرديد يك لايه اش شريعتمدارانند و يك لايه اش روشنفكران. در نتيجه دولت يگانه و حاكميت دوگانه بود. جامعه ما نتوانست دولت سازي روشني بكند.
مشكل پنجم پارلمانتاريسم ناتوان بود، زيرا مساله شريعت و قانون روشن و شفاف نشده بود.
@Davood_Feirahi
مباني حاكميت و الگوهاي دولت در فقه معاصر شيعه(5)
جمهوري اسلامي
ظهور الگوي جمهوري اسلامي مبتني بر ولايت فقيه: در دولت مشروطه اگر چه حق مردم نتوانست به خوبي دولتي تشكيل دهد، اما اين مساله در ذهن ايراني باقي ماند و دنبال اين بود كه جايي را پيدا كند كه روزي به بار بنشيند. يعني نوعي سايه سرگردان در جامعه ما بود.
در الگوي جمهوري اسلامي، اصل اول پيوند دو حوزه حق و حكم بود. يعني بر خلاف گسستي كه در مشروطه ميان حقوق مردم و شريعت ايجاد شد و دوگانگي ايجاد كرد، در ادبيات جمهوري اسلامي تلاش شد، اين دو، دوباره به هم پيوند بخورند.
اصل دوم نيز اين است كه جمهوري اسلامي حقوق عمومي كه در مشروطه بود را نه تنها نبست، بلكه باز هم كرد، يعني به هر حال اصولي از قانون اساسي نشان مي دهد كه جمهوري اسلامي كم و بيش ادامه آرمان هاي مشروطه نيز هست و بازگشت به حقوق مردم در آن وجود دارد.
ويژگي سوم مليت است و انتخابات آن در داخل مرزهاي ملي تعریف شده است.
اصل چهارم اينكه اين دولت نگفت قانون اساسي ما قرآن است، بلكه گفت ما نيازمند آن هستيم كه قانون اساسي بنويسيم. اين با دولت هاي محض شريعت مدار خيلي فرق مي كند. به هر حال در این الگو نوعي فرماليزم وجود دارد. يعني هر كس به هر دليلي از قانون اساسي بگريزد، به هر حال صداي رسانه ها و مردم در مي آيد و قانون اساسي به هر حال معياري براي نقد است.
اصل ششم نيز اين است كه مجلس در اين الگو در بخشي حاكميتي و قانونگذارانه است. البته بخشي چون قانون مجازات اسلامي شكل برنامه ريزي دارد.
نقد الگوی جمهوری اسلامی :
نخست اينكه درست است كه قانون جامع شريعت و حقوق ملت است، اما توضيح دقيق و شفاف آن هنوز صورت نگرفته است،
دوم هنوز در جمهوري اسلامي با وجود پذيرش مفهوم دولت، فعالان سياسي ما اجماع ندارند كه اين دولت ملي است يا ام القرا و در نتيجه مشخص نيست سوژه پيشرفت كيست،
مشكل سوم اين است كه ميان اصولي در قانون اساسي هماهنگي وجود ندارد و مشخص نيست كه حرف نهايي چيست. البته قانون اساسي ما در ٣-٢ ماه تنظيم شد و شرايط جنگ و ترور و منافقين و شرايط دشوار اول انقلاب سبب شد گفت وگو از قانون اساسي به تعويق بيفتد. بنابراين الان در افكار عمومي جامعه نوعي توضيح روشن و شفاف وجود ندارد. همچنين ما فرماليزم داريم، ولي نوعي فرار هم از آن هست. يعني اصول خودشكننده در قانون اساسي ما زياد هست.
@Davood_Feirahi
جمهوري اسلامي
ظهور الگوي جمهوري اسلامي مبتني بر ولايت فقيه: در دولت مشروطه اگر چه حق مردم نتوانست به خوبي دولتي تشكيل دهد، اما اين مساله در ذهن ايراني باقي ماند و دنبال اين بود كه جايي را پيدا كند كه روزي به بار بنشيند. يعني نوعي سايه سرگردان در جامعه ما بود.
در الگوي جمهوري اسلامي، اصل اول پيوند دو حوزه حق و حكم بود. يعني بر خلاف گسستي كه در مشروطه ميان حقوق مردم و شريعت ايجاد شد و دوگانگي ايجاد كرد، در ادبيات جمهوري اسلامي تلاش شد، اين دو، دوباره به هم پيوند بخورند.
اصل دوم نيز اين است كه جمهوري اسلامي حقوق عمومي كه در مشروطه بود را نه تنها نبست، بلكه باز هم كرد، يعني به هر حال اصولي از قانون اساسي نشان مي دهد كه جمهوري اسلامي كم و بيش ادامه آرمان هاي مشروطه نيز هست و بازگشت به حقوق مردم در آن وجود دارد.
ويژگي سوم مليت است و انتخابات آن در داخل مرزهاي ملي تعریف شده است.
اصل چهارم اينكه اين دولت نگفت قانون اساسي ما قرآن است، بلكه گفت ما نيازمند آن هستيم كه قانون اساسي بنويسيم. اين با دولت هاي محض شريعت مدار خيلي فرق مي كند. به هر حال در این الگو نوعي فرماليزم وجود دارد. يعني هر كس به هر دليلي از قانون اساسي بگريزد، به هر حال صداي رسانه ها و مردم در مي آيد و قانون اساسي به هر حال معياري براي نقد است.
اصل ششم نيز اين است كه مجلس در اين الگو در بخشي حاكميتي و قانونگذارانه است. البته بخشي چون قانون مجازات اسلامي شكل برنامه ريزي دارد.
نقد الگوی جمهوری اسلامی :
نخست اينكه درست است كه قانون جامع شريعت و حقوق ملت است، اما توضيح دقيق و شفاف آن هنوز صورت نگرفته است،
دوم هنوز در جمهوري اسلامي با وجود پذيرش مفهوم دولت، فعالان سياسي ما اجماع ندارند كه اين دولت ملي است يا ام القرا و در نتيجه مشخص نيست سوژه پيشرفت كيست،
مشكل سوم اين است كه ميان اصولي در قانون اساسي هماهنگي وجود ندارد و مشخص نيست كه حرف نهايي چيست. البته قانون اساسي ما در ٣-٢ ماه تنظيم شد و شرايط جنگ و ترور و منافقين و شرايط دشوار اول انقلاب سبب شد گفت وگو از قانون اساسي به تعويق بيفتد. بنابراين الان در افكار عمومي جامعه نوعي توضيح روشن و شفاف وجود ندارد. همچنين ما فرماليزم داريم، ولي نوعي فرار هم از آن هست. يعني اصول خودشكننده در قانون اساسي ما زياد هست.
@Davood_Feirahi