🍀 «حزب صحیح»
🔹نایینی با وجود تأکید بر اهمیت مجلس، احتمال رخنه فساد در مجلس نمایندگان را می دهد. فسادی که از آن به «استبداد هیأت مبعوثان»، یا «انحراف و غصب» حقوق مردم توسط نمایندگان تعبیر شده است. به نظر نائینی، تنها راه خروج از این احتمال این است که «آنان هم در تحت مراقبه و مسئول آحاد ملّت باشند».
🔹محقق نائینی، با تکیه بر عرف سیاسی زمان خود، بر این باور است که تنها ابزار ممکن در این باره «تشکیل انجمن هاى صحیحۀ علمیه و مرتب نمودن آنها است از اعضای مهذّب و كامل در علم و عمل و اخلاق و نوع خواه ترقّى طلب، و با درایت و كفایت در حفظ جامعۀ اسلامیه و احیاى رابطۀ نوعیه».
🔹انجمنهای عصر مشروطه مادر احزاب سیاسی در ایران هستند. این انجمنهای سیاسی و ایالتی دوره مشروطه هستند که نه تنها آغاز کننده رسمی مشارکتهای مدنی در ایران بودند، بلکه در پی ریزی و تشکیل احزاب بعدی نیز نقش اساسی داشتند. بدین سان، تأملات نائینی در باب "تشکیل انجمن های صحیحه علمیه" و تفکیک انجمن صحیح از ناصحیح در مسئله احزاب نیز جاری است.
🔹اصطلاح «حزب صحیح» یا «حقیقت حزب»، در ادبیات اصول فقه واژه ای تخصصی است که در مقابل «فاسد» به کار می رود. منظور از صحیح در هر شیء اعتباری، آن چیز "کامل الاجزاء و شرایط" است و اصولیان فاقد هر یک از این اجزاء و شرایط را "فاسد" می نامند.
🔹جستجوی «حزب صحیح»، و تلاش در فهم حقیقت آن، از آن روی اهمیت دارد که حزب برای سیاست مدرن و دولت برآمده از آن، از ضروریات زمانه است. هر چیزی، اگر به مرحلۀ ضرورت رسید، لاجرم ظهور و تحقق خواهد یافت؛ حال، اگر نوع صحیح آن را ندانیم و نسازیم، اشکال فاسد و فساد آور آن اجتناب ناپذیر خواهد بود. قاعدۀ کلی است که هر آن چه به مرحلۀ ضرورت منطقی رسید، تحقق تاریخی نیز خواهد داشت. مقاومت و انکار، نه تنها چارۀ کار نیست، بلکه در غیابِ شکل صحیح حزب، اشکال فاسد آن بازار سیاست را پر خواهند کرد. همین امر، وظیفه ای اخلاقی به عهده پژوهشگران و فعالان حوزۀ سیاست می نهد که در تشخیص حقیقت حزب، و تصحیح اجزاء، ارکان و شرایط حزب در جامعه ما، همت گمارند. کمترین زیان اَشکال فاسد حزب و نظام حزبی در جامعه، تخریب اعتماد عمومی به دولت، فعالان سیاسی، و نیز، توقف فرایند اصلاح در روندهای سیاسی کشور است. فاجعه ای که مدت ها است به تأخیر در توسعه سیاسی انجامیده و ممکن است تا سالیان آتی هم دوام آورد.
🌿فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی،1396.
@Davood_Feirahi
🔹نایینی با وجود تأکید بر اهمیت مجلس، احتمال رخنه فساد در مجلس نمایندگان را می دهد. فسادی که از آن به «استبداد هیأت مبعوثان»، یا «انحراف و غصب» حقوق مردم توسط نمایندگان تعبیر شده است. به نظر نائینی، تنها راه خروج از این احتمال این است که «آنان هم در تحت مراقبه و مسئول آحاد ملّت باشند».
🔹محقق نائینی، با تکیه بر عرف سیاسی زمان خود، بر این باور است که تنها ابزار ممکن در این باره «تشکیل انجمن هاى صحیحۀ علمیه و مرتب نمودن آنها است از اعضای مهذّب و كامل در علم و عمل و اخلاق و نوع خواه ترقّى طلب، و با درایت و كفایت در حفظ جامعۀ اسلامیه و احیاى رابطۀ نوعیه».
🔹انجمنهای عصر مشروطه مادر احزاب سیاسی در ایران هستند. این انجمنهای سیاسی و ایالتی دوره مشروطه هستند که نه تنها آغاز کننده رسمی مشارکتهای مدنی در ایران بودند، بلکه در پی ریزی و تشکیل احزاب بعدی نیز نقش اساسی داشتند. بدین سان، تأملات نائینی در باب "تشکیل انجمن های صحیحه علمیه" و تفکیک انجمن صحیح از ناصحیح در مسئله احزاب نیز جاری است.
🔹اصطلاح «حزب صحیح» یا «حقیقت حزب»، در ادبیات اصول فقه واژه ای تخصصی است که در مقابل «فاسد» به کار می رود. منظور از صحیح در هر شیء اعتباری، آن چیز "کامل الاجزاء و شرایط" است و اصولیان فاقد هر یک از این اجزاء و شرایط را "فاسد" می نامند.
🔹جستجوی «حزب صحیح»، و تلاش در فهم حقیقت آن، از آن روی اهمیت دارد که حزب برای سیاست مدرن و دولت برآمده از آن، از ضروریات زمانه است. هر چیزی، اگر به مرحلۀ ضرورت رسید، لاجرم ظهور و تحقق خواهد یافت؛ حال، اگر نوع صحیح آن را ندانیم و نسازیم، اشکال فاسد و فساد آور آن اجتناب ناپذیر خواهد بود. قاعدۀ کلی است که هر آن چه به مرحلۀ ضرورت منطقی رسید، تحقق تاریخی نیز خواهد داشت. مقاومت و انکار، نه تنها چارۀ کار نیست، بلکه در غیابِ شکل صحیح حزب، اشکال فاسد آن بازار سیاست را پر خواهند کرد. همین امر، وظیفه ای اخلاقی به عهده پژوهشگران و فعالان حوزۀ سیاست می نهد که در تشخیص حقیقت حزب، و تصحیح اجزاء، ارکان و شرایط حزب در جامعه ما، همت گمارند. کمترین زیان اَشکال فاسد حزب و نظام حزبی در جامعه، تخریب اعتماد عمومی به دولت، فعالان سیاسی، و نیز، توقف فرایند اصلاح در روندهای سیاسی کشور است. فاجعه ای که مدت ها است به تأخیر در توسعه سیاسی انجامیده و ممکن است تا سالیان آتی هم دوام آورد.
🌿فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی،1396.
@Davood_Feirahi
Forwarded from کانال خبری فراتاب
20120413135039-1174-49(1).pdf
948.6 KB
💫 با فراتاب با بهترین مقالات علوم سیاسی و روابط بین الملل
🔹 تکثر گرایی و مشارکت سیاسی در جامعه مدنی و دولت اسلامی, دکتر داود فیرحی
@Faratab
🔹 تکثر گرایی و مشارکت سیاسی در جامعه مدنی و دولت اسلامی, دکتر داود فیرحی
@Faratab
در جستجوی راه سوم.pdf
282.4 KB
🔹در جستجوی راه سوم؛ تقریر درس گفتار تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر(قسمت نخست)، تقریر: سیدنوید کلهرودی، هفته نامه سازندگی.
@Davood_Feirahi
@Davood_Feirahi
سه برداشت از مفهوم قانون.pdf
163.2 KB
🔹سه برداشت از مفهوم قانون؛ تقریر درس گفتار تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر(قسمت دوم)، تقریر: سیدنوید کلهرودی، هفته نامه سازندگی.
@Davood_Feirahi
@Davood_Feirahi
🍀 درس گفتار تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر: راه سوم
🔹در قسمت نخست بدین موضوع اشاره شد که مسلمانان در مواجهه ی با غرب به سه گروه تقسیم شدند.گروه اول معتقد بودند اساسا نباید به غرب نزدیک شد و باید در سنت ها باقی ماند.گروه دوم معتقد بودند که برای پیشرفت باید از سر تا به پای غربی شد و گروه سوم که ما آنان را راه سوم نام نهادیم معتقد بودند که میان تجدد و غرب تفاوت هایی وجود دارد.در حقیقت راه سومی ها معتقد بودند که تفکر دارای خصلت«هجرت» است و در یک جغرافیای سیاسی خاص محدود نمی ماند.همچنین به مرور اجمالی اندیشه های موسوی اصفهانی و حاج سیاح نیز پرداختیم.
🔹 مطالب مطرح شده در قسمت دوم:
- تفاوت های حکومت داری در اروپا و آسیا از نظر حاج سیاح
- سفرنامه نویسان،اولین اصلاح گران
- سه برداشت متفاوت از مفهوم قانون
- عصر تنظیمات و چالش های آن در کشور عثمانی
@Feirahi
🔹در قسمت نخست بدین موضوع اشاره شد که مسلمانان در مواجهه ی با غرب به سه گروه تقسیم شدند.گروه اول معتقد بودند اساسا نباید به غرب نزدیک شد و باید در سنت ها باقی ماند.گروه دوم معتقد بودند که برای پیشرفت باید از سر تا به پای غربی شد و گروه سوم که ما آنان را راه سوم نام نهادیم معتقد بودند که میان تجدد و غرب تفاوت هایی وجود دارد.در حقیقت راه سومی ها معتقد بودند که تفکر دارای خصلت«هجرت» است و در یک جغرافیای سیاسی خاص محدود نمی ماند.همچنین به مرور اجمالی اندیشه های موسوی اصفهانی و حاج سیاح نیز پرداختیم.
🔹 مطالب مطرح شده در قسمت دوم:
- تفاوت های حکومت داری در اروپا و آسیا از نظر حاج سیاح
- سفرنامه نویسان،اولین اصلاح گران
- سه برداشت متفاوت از مفهوم قانون
- عصر تنظیمات و چالش های آن در کشور عثمانی
@Feirahi
⭕️فقه و موضوع شناسی حزب
🔹از دیدگاه تحقیقات فقهی، حزب نیز همانند هر مسئلۀ دیگر از مسائل شرعی، دو عنوان قابل پژوهش دارد؛ موضوع و حکم. از دیدگاه فقیهان، هر موضوعی حکمی دارد و هر حکمی موضوعی؛ اما، بسیاری از موضوعات به گونه ای است که اگر تصور روشن و درستی از آنها وجود نداشته باشد، استنباط حکم آنها مقدور نیست؛ مثل حقیقت قانون موضوعه، حقیقت انتخابات و نظام انتخاباتی، و حقیقت حزب و نظام حزبی.
🔹عمده وظیفه فقه استنباط حکم شرعی است. اما، هر حکم شرعی از آن روی که بسان یک محمول منطقی است، لاجرم موضوعی دارد و به انتفای موضوع، حکم شرعی نیز منتفی می شود؛ با تغییر آن نیز تغییر می کند. همچنین، برخی از موضوعات، از آن روی که اختراع و تأسیس شارع است از درون ادله شرعی استنباط می شود و برخی دیگر نیز از تولیدات عرف است و شارع با فرض چنین ارتکازات و تولیدات عرفی، حکمی شرعی را بدان بار نموده و افزوده است. بدین سان، قطع نظر از مجاری دوگانه تولید موضوع(اعم از عرف و شرع)، وابستگی منطقی و ابتنای حکم بر موضوع امری بدیهی می نماید.
🔹موضوع حزب از موضوعاتی است که عرف در شناخت آن مرجعیت دارد. اگر "حزب" یک امر اعتباری است، تعریف و تشخیص موضوع آن نیز، مثل هر امر اعتباری دیگری به عهده عرف است. منظور فقیهان از عرف در این گونه موارد، نه عرف تسامحی و عمومی، بلکه «عرف دقیق» است و عرف دقیق البته پیوند وثیق با تخصص ها و تجربه ها و لاجرم، رشته های علمی متناسب با موضوع دارد. بدین سان، شناخت موضوع حزب و نظام حزبی، بدون آگاهی از دیدگاه محققان این پدیده در دانش سیاسی، ناممکن می نماید.
🔹عرفی نگری و دقت عرفی ملهم از آن، نوعی از نگاه به موضوع است که نمی تواند از دستاوردهای علوم انسانی و حتی بخش هایی ازعلوم تجربی چشم پوشی کند. زیرا این علوم خود یکی از منابع تولید و تصحیح دقت عرفی هستند. گاه که دانشی، گامی به پیش می نهد، نگاه عرف را به موضوع، دگرگون می سازد و دریچه های تخصصی تر و دهلیزهای خصوصی از نگاه به موضوع را بر عرف می گشاید. از آن پس، عرف به تخصص می گراید. و به دیگر سخن، از نگاه عرف، موضوع در کانون موضوع ها و گزاره های تخصصی جای می گیرد. به موازات آن که عرف تخصص گرا می شود، موضوع شناسی فقهی نیز به وساطت عرف و از همین مجرای عرفی، به دانش های تخصصی توجه و استناد می کند.
🔹بحث دربارۀ حزب و نظام حزبی نیز چنین است؛ "حزب شناسی"، و البته، صدور حکم شرعی، سیاستگذاری و تقنین دربارۀ حزب، امر ساده ای نیست. و به دلیل پیچیدگی این پدیده از یک سوی، و آثار گسترده ای که در حیات سیاسی و زندگی خصوصی مردمان هر جامعه دارد، از سوی دیگر، چنان حساسیتی دارد، که نیازمند مشاوره دقیق با کارشناسان خبره در حوزۀ حزب است.
🌿فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی،1396.
@Davood_Feirahi
🔹از دیدگاه تحقیقات فقهی، حزب نیز همانند هر مسئلۀ دیگر از مسائل شرعی، دو عنوان قابل پژوهش دارد؛ موضوع و حکم. از دیدگاه فقیهان، هر موضوعی حکمی دارد و هر حکمی موضوعی؛ اما، بسیاری از موضوعات به گونه ای است که اگر تصور روشن و درستی از آنها وجود نداشته باشد، استنباط حکم آنها مقدور نیست؛ مثل حقیقت قانون موضوعه، حقیقت انتخابات و نظام انتخاباتی، و حقیقت حزب و نظام حزبی.
🔹عمده وظیفه فقه استنباط حکم شرعی است. اما، هر حکم شرعی از آن روی که بسان یک محمول منطقی است، لاجرم موضوعی دارد و به انتفای موضوع، حکم شرعی نیز منتفی می شود؛ با تغییر آن نیز تغییر می کند. همچنین، برخی از موضوعات، از آن روی که اختراع و تأسیس شارع است از درون ادله شرعی استنباط می شود و برخی دیگر نیز از تولیدات عرف است و شارع با فرض چنین ارتکازات و تولیدات عرفی، حکمی شرعی را بدان بار نموده و افزوده است. بدین سان، قطع نظر از مجاری دوگانه تولید موضوع(اعم از عرف و شرع)، وابستگی منطقی و ابتنای حکم بر موضوع امری بدیهی می نماید.
🔹موضوع حزب از موضوعاتی است که عرف در شناخت آن مرجعیت دارد. اگر "حزب" یک امر اعتباری است، تعریف و تشخیص موضوع آن نیز، مثل هر امر اعتباری دیگری به عهده عرف است. منظور فقیهان از عرف در این گونه موارد، نه عرف تسامحی و عمومی، بلکه «عرف دقیق» است و عرف دقیق البته پیوند وثیق با تخصص ها و تجربه ها و لاجرم، رشته های علمی متناسب با موضوع دارد. بدین سان، شناخت موضوع حزب و نظام حزبی، بدون آگاهی از دیدگاه محققان این پدیده در دانش سیاسی، ناممکن می نماید.
🔹عرفی نگری و دقت عرفی ملهم از آن، نوعی از نگاه به موضوع است که نمی تواند از دستاوردهای علوم انسانی و حتی بخش هایی ازعلوم تجربی چشم پوشی کند. زیرا این علوم خود یکی از منابع تولید و تصحیح دقت عرفی هستند. گاه که دانشی، گامی به پیش می نهد، نگاه عرف را به موضوع، دگرگون می سازد و دریچه های تخصصی تر و دهلیزهای خصوصی از نگاه به موضوع را بر عرف می گشاید. از آن پس، عرف به تخصص می گراید. و به دیگر سخن، از نگاه عرف، موضوع در کانون موضوع ها و گزاره های تخصصی جای می گیرد. به موازات آن که عرف تخصص گرا می شود، موضوع شناسی فقهی نیز به وساطت عرف و از همین مجرای عرفی، به دانش های تخصصی توجه و استناد می کند.
🔹بحث دربارۀ حزب و نظام حزبی نیز چنین است؛ "حزب شناسی"، و البته، صدور حکم شرعی، سیاستگذاری و تقنین دربارۀ حزب، امر ساده ای نیست. و به دلیل پیچیدگی این پدیده از یک سوی، و آثار گسترده ای که در حیات سیاسی و زندگی خصوصی مردمان هر جامعه دارد، از سوی دیگر، چنان حساسیتی دارد، که نیازمند مشاوره دقیق با کارشناسان خبره در حوزۀ حزب است.
🌿فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی،1396.
@Davood_Feirahi
ضرورت احزاب
دانشمندان علم سیاست، ملازمه ای بین دموکراسی و حزب می بینند؛ و معنای این ملازمه این است که هر کجا حکومت قانون و دولت مردم سالار ظاهر شود، حزب نیز، خواه صحیح یا فاسد آن پیدا خواهد شد. حزب و دموکراسی، دوقلوهای به هم بسته اند و صحت و فساد هر یک به سلامت دیگری گره خورده است.
شاید بتوان گفت که نوعی اجماع مرکب در باب ضرورت احزاب سیاسی برای حفظ و توسعه حکومت های انتخابی وجود دارد. احزاب سیاسی تنها ابزار عملی هستند که اطمینان می دهند نهادهای دموکراسی در دولت مدرن می توانند به کار خود ادامه دهند. به همین لحاظ است که گفته می شود؛ سخن از دموکراسی سخن از احزاب و نظام حزبی رقابتی است.
تجربه سیاسی نشان داده که هنوز در هیچ جای دنیا جایگزین بهینه برای حزب سیاسی، با همین کارکردها و نتایج، ظاهر نشده است. در ایران نیز، کوشش های افرادی مثل آیت الله مصباح یزدی که سعی در یافتن جایگزین بهینه برای احزاب سیاسی داشتند، راه به جایی نبرده است. وی مدت ها کوشید با نفی حزب به مثابه پدیده ای غربی، به تعبیر خود، "جایگزینی اسلامی" پیدا و پیشنهاد نماید و از تجهیز هیأت های مذهبی و مساجد به جای احزاب سخن گفت. اما سرانجام خود او نیز نه تنها حزب را پذیرفت، بلکه حزب را مصداق "تعاون" در ادبیات اسلامی تلقی نمود.
حزب چنان ضرورتی برای نظام های مردم سالار، اعم از دینی و سکولار، دارد که حتی سرسخت ترین مخالفان آن نیز، ناگزیر به تأسیس آن تن داده اند. زیرا، هر جا حکومت انتخابی و مجلس قانونگذاری هست، حزب هم هست، اگر شکل صحیحِ کاملِ آن ایجاد نشود، ناگزیر، اشکال ناقص و حتی فاسد احزاب از راه خواهند رسید. در واقع، دموکراسی های- دینی یا سکولار- مدرن، بدون احزاب و نظام حزبی قابل تصور نیستند و دولت های دمکراتیک در حقیقت حکومت های حزبی هستند.
حزب با اصل دموکراسی/ مردمسالاری ملازمه دارد و نه با پسوند دینی یا سکولار آن. این نکته بدان معنی است که فکّ ملازمه بین اصل حزب و اصل دموکراسی، و تقلیل آن به یکی از خصایص دموکراسی سکولار، خطای فاحشی است که خسارات جبران ناپذیری به حیات سیاسی و لاجرم سرنوشت جامعه ما وارد نموده است. به همین دلیل نیز، باز اندیشی در ماهیت حزب، و تلاش در ترسیم وجوه سه گانه ی صحیح، ناقص و فاسد این پدیده، گامی مهم و حیاتی در تصحیح روندهای سیاسی در جامعه ما خواهد بود. زیرا، هر گام درست در این باره، مشروط به تصور درست مسئله، و تشخیص احزاب صحیح و سقیم است.
فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی، 1396
@Davood_Feirahi
دانشمندان علم سیاست، ملازمه ای بین دموکراسی و حزب می بینند؛ و معنای این ملازمه این است که هر کجا حکومت قانون و دولت مردم سالار ظاهر شود، حزب نیز، خواه صحیح یا فاسد آن پیدا خواهد شد. حزب و دموکراسی، دوقلوهای به هم بسته اند و صحت و فساد هر یک به سلامت دیگری گره خورده است.
شاید بتوان گفت که نوعی اجماع مرکب در باب ضرورت احزاب سیاسی برای حفظ و توسعه حکومت های انتخابی وجود دارد. احزاب سیاسی تنها ابزار عملی هستند که اطمینان می دهند نهادهای دموکراسی در دولت مدرن می توانند به کار خود ادامه دهند. به همین لحاظ است که گفته می شود؛ سخن از دموکراسی سخن از احزاب و نظام حزبی رقابتی است.
تجربه سیاسی نشان داده که هنوز در هیچ جای دنیا جایگزین بهینه برای حزب سیاسی، با همین کارکردها و نتایج، ظاهر نشده است. در ایران نیز، کوشش های افرادی مثل آیت الله مصباح یزدی که سعی در یافتن جایگزین بهینه برای احزاب سیاسی داشتند، راه به جایی نبرده است. وی مدت ها کوشید با نفی حزب به مثابه پدیده ای غربی، به تعبیر خود، "جایگزینی اسلامی" پیدا و پیشنهاد نماید و از تجهیز هیأت های مذهبی و مساجد به جای احزاب سخن گفت. اما سرانجام خود او نیز نه تنها حزب را پذیرفت، بلکه حزب را مصداق "تعاون" در ادبیات اسلامی تلقی نمود.
حزب چنان ضرورتی برای نظام های مردم سالار، اعم از دینی و سکولار، دارد که حتی سرسخت ترین مخالفان آن نیز، ناگزیر به تأسیس آن تن داده اند. زیرا، هر جا حکومت انتخابی و مجلس قانونگذاری هست، حزب هم هست، اگر شکل صحیحِ کاملِ آن ایجاد نشود، ناگزیر، اشکال ناقص و حتی فاسد احزاب از راه خواهند رسید. در واقع، دموکراسی های- دینی یا سکولار- مدرن، بدون احزاب و نظام حزبی قابل تصور نیستند و دولت های دمکراتیک در حقیقت حکومت های حزبی هستند.
حزب با اصل دموکراسی/ مردمسالاری ملازمه دارد و نه با پسوند دینی یا سکولار آن. این نکته بدان معنی است که فکّ ملازمه بین اصل حزب و اصل دموکراسی، و تقلیل آن به یکی از خصایص دموکراسی سکولار، خطای فاحشی است که خسارات جبران ناپذیری به حیات سیاسی و لاجرم سرنوشت جامعه ما وارد نموده است. به همین دلیل نیز، باز اندیشی در ماهیت حزب، و تلاش در ترسیم وجوه سه گانه ی صحیح، ناقص و فاسد این پدیده، گامی مهم و حیاتی در تصحیح روندهای سیاسی در جامعه ما خواهد بود. زیرا، هر گام درست در این باره، مشروط به تصور درست مسئله، و تشخیص احزاب صحیح و سقیم است.
فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی، 1396
@Davood_Feirahi
Forwarded from انجمن علوم سیاسی ایران
نشست تخصصی اخلاق جنگ و صلح یکشنبه 29 مرداد1396 ساعت 17 در پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات
کارکردهای احزاب
1- «معرفی کاندیدا»؛ مهم ترین رسالت احزاب سیاسی، شناسایی و جذب نخبگان جامعه در حکومت و نهادهای سیاسی است.
2- «بسیج انتخاباتی»؛ تشویق شهروندان به حضور در نشست های انتخاباتی و حضور پای صندوق رأی. احزاب، توده های شهری را به شهروندان با خواست های سیاسی معین تبدیل می کنند. مسیر شرکت مردم در فرایندهای انتخاباتی را تسهیل نموده و آراء خفته و خاکستری را به نفع کاندیداهای خود فعال می کنند.
در غیاب احزاب و نظام حزبی درست، نتایج انتخابات حالت موجی دارد و به عوامل کوتاه مدت و ناپایدار، مانند شوق و نفرت از وضع موجود یا ادبیات حاکمان بستگی دارد. اما احزاب و نظام حزبی، اگر «اجزاء و شرایط» آن ها به درستی لحاظ شود، تأثیر زیادی در پایداری نسبی ساختار رأی دارند. در جامعه ای مثل ایران، که آمار انتخابات و مبارزات انتخاباتی، فراوانی بیشتری دارد، در صورت تصحیح حزب و نظام حزبی، به تدریج گروه های اجتماعی پیوستگی های شان را به احزاب تثبیت می کنند و در تعامل دراز مدت با احزاب می توانند برنامه ها و استراتژی احزاب را محک بزنند.
3- «ساماندهی موضوعات و مواضع»؛ احزاب سیاسی معمولاً بسیج انتخاباتی خود را بر دو تقسیم بندی مهم استوار می کنند؛ الف) موضوعات و مواضع موقت یا پایدار، ب) موضوعات و مواضع ملی یا محلی.
موضوعات موقت و گذرا بیشتر خصلت فصلی دارند و در فصل انتخابات مطرح می شوند. اما برخی موضوعات، ماهیت پایدار دارند و بر عقاید، خواست ها و منافع پایدارتر جریان های اجتماعی متمرکز می شوند. در هر چهار حوزه، ساختن و سامان دهی موضوعات سیاسی از جمله کارکردهای حزب است.
4- « نمایندگی نیازها و منافع»؛ احزاب، به طور رسمی یا غیر رسمی، منافع گروه های اجتماعی گوناگون را اظهار و نمایندگی می کنند. این وظیفه معمولاً به صورت های زیر انجام می گیرد؛
الف) اظهار منافع در فصل انتخابات و در قالب شعارهای انتخاباتی، و تلاش در تبدیل آن ها به اراده عموم یا اکثریت جامعه.
ب) نمایندگی این منافع و خواست ها در عرصه قانونگذاری و اجراء، در قالب طرح ها، لوایح و بخش نامه های رسمی.
ج) تلاش در تبدیل این منافع به گفتمان غالب و جلب توجه متخصصان، دولتمردان و جوامع مدنی به اهمیت این مسائل از طریق رسانه ها، محافل و ابزارهای ارتباطی احزاب.
5- « تجمیع منافع و سیاست ها»؛ احزاب سیاسی به مثابۀ دستگاه های صافی هستند که اراده های متفرق، غیر شفاف و ناپالودۀ شهروندان و گروه های منفرد را به خواست های منسجم، شفاف، قابل محاسبه و عملیاتی تبدیل می کنند. در نظام های دو حزبی، این امر طی دورۀ انتخابات شکل می گیرد. اما در نظام های چند حزبی و ائتلافی، این مهم پس از انتخابات و گفتگوهای معطوف به «ائتلاف» انجام می شود.
6- «تشکیل و حفظ حکومت ها»؛ تشکیل، انسجام و سرپا نگه داشتن حکومت ها از مهم ترین کارویژۀ احزاب است. احزاب سیاسی با انسجام پارلمانی و صیقل دادن قوانین از یک سوی، و انسجام هیأت دولت، وزراء و دیگر کارگزاران اجرایی از سوی دیگر، و نیز انسجام و ثبات سیاستگذاری عمومی از طرف سوم، مانع بی قواره گی، و بد شکلی حکومت شده و به استحکام و دوام حکومت یاری می دهند. این بخش از کارهای احزاب را می توان مهم ترین هدف از حکمرانی حزبی دانست.
7-«انسجام اجتماعی»؛ تثبیت فرایند مشارکت سیاسی نتایج مهمی دارد. از جمله می تواند به اجتناب از امواج و سونامی های غیر قابل کنترل انتخاباتی یاری رساند. با ایجاد احزاب سیاسی صحیح، اعتماد عمومی به حوزه سیاست جلب شده و لاجرم همگرایی اجتماعی را تقویت می کند. ادارۀ موجی سیاست کم ترین خطری که دارد، حوزۀ سیاسی را بی ثبات و جریان های اجتماعی را غیر قابل پیش بینی می کند. احزاب صحیح و قابل اعتماد، نابسامانی های اجتماعی محتمل در فصل انتخابات را به حداقل ممکن تعدیل می کنند.
به طور خلاصه، احزاب از ارکان دموکراسی نمایندگی هستند و کارویژه های مهمی را به انجام می رسانند. از جمله؛ تلاش برای کسب قدرت و تشکیل حکومت از طریق سازوکارهای قانونی انتخابات، تجمیع و بیان مطالبات اجتماعی، پل سازی بین جامعه و حکومت از راه انتقال مطالبات اجتماعی به درون نظام سیاسی در نقش حزب حاکم یا اپوزیسیون، بسیج انتخاباتی هواداران، تقویت جامعه پذیری سیاسی، تربیت کارشناسان و کادر سیاسی کشور. همه این کارکردها به سطح نهادینگی احزاب سیاسی و نظام حزبی در یک جامعه بر می گردد.
فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی، 1396.
@Davood_Feirahi
1- «معرفی کاندیدا»؛ مهم ترین رسالت احزاب سیاسی، شناسایی و جذب نخبگان جامعه در حکومت و نهادهای سیاسی است.
2- «بسیج انتخاباتی»؛ تشویق شهروندان به حضور در نشست های انتخاباتی و حضور پای صندوق رأی. احزاب، توده های شهری را به شهروندان با خواست های سیاسی معین تبدیل می کنند. مسیر شرکت مردم در فرایندهای انتخاباتی را تسهیل نموده و آراء خفته و خاکستری را به نفع کاندیداهای خود فعال می کنند.
در غیاب احزاب و نظام حزبی درست، نتایج انتخابات حالت موجی دارد و به عوامل کوتاه مدت و ناپایدار، مانند شوق و نفرت از وضع موجود یا ادبیات حاکمان بستگی دارد. اما احزاب و نظام حزبی، اگر «اجزاء و شرایط» آن ها به درستی لحاظ شود، تأثیر زیادی در پایداری نسبی ساختار رأی دارند. در جامعه ای مثل ایران، که آمار انتخابات و مبارزات انتخاباتی، فراوانی بیشتری دارد، در صورت تصحیح حزب و نظام حزبی، به تدریج گروه های اجتماعی پیوستگی های شان را به احزاب تثبیت می کنند و در تعامل دراز مدت با احزاب می توانند برنامه ها و استراتژی احزاب را محک بزنند.
3- «ساماندهی موضوعات و مواضع»؛ احزاب سیاسی معمولاً بسیج انتخاباتی خود را بر دو تقسیم بندی مهم استوار می کنند؛ الف) موضوعات و مواضع موقت یا پایدار، ب) موضوعات و مواضع ملی یا محلی.
موضوعات موقت و گذرا بیشتر خصلت فصلی دارند و در فصل انتخابات مطرح می شوند. اما برخی موضوعات، ماهیت پایدار دارند و بر عقاید، خواست ها و منافع پایدارتر جریان های اجتماعی متمرکز می شوند. در هر چهار حوزه، ساختن و سامان دهی موضوعات سیاسی از جمله کارکردهای حزب است.
4- « نمایندگی نیازها و منافع»؛ احزاب، به طور رسمی یا غیر رسمی، منافع گروه های اجتماعی گوناگون را اظهار و نمایندگی می کنند. این وظیفه معمولاً به صورت های زیر انجام می گیرد؛
الف) اظهار منافع در فصل انتخابات و در قالب شعارهای انتخاباتی، و تلاش در تبدیل آن ها به اراده عموم یا اکثریت جامعه.
ب) نمایندگی این منافع و خواست ها در عرصه قانونگذاری و اجراء، در قالب طرح ها، لوایح و بخش نامه های رسمی.
ج) تلاش در تبدیل این منافع به گفتمان غالب و جلب توجه متخصصان، دولتمردان و جوامع مدنی به اهمیت این مسائل از طریق رسانه ها، محافل و ابزارهای ارتباطی احزاب.
5- « تجمیع منافع و سیاست ها»؛ احزاب سیاسی به مثابۀ دستگاه های صافی هستند که اراده های متفرق، غیر شفاف و ناپالودۀ شهروندان و گروه های منفرد را به خواست های منسجم، شفاف، قابل محاسبه و عملیاتی تبدیل می کنند. در نظام های دو حزبی، این امر طی دورۀ انتخابات شکل می گیرد. اما در نظام های چند حزبی و ائتلافی، این مهم پس از انتخابات و گفتگوهای معطوف به «ائتلاف» انجام می شود.
6- «تشکیل و حفظ حکومت ها»؛ تشکیل، انسجام و سرپا نگه داشتن حکومت ها از مهم ترین کارویژۀ احزاب است. احزاب سیاسی با انسجام پارلمانی و صیقل دادن قوانین از یک سوی، و انسجام هیأت دولت، وزراء و دیگر کارگزاران اجرایی از سوی دیگر، و نیز انسجام و ثبات سیاستگذاری عمومی از طرف سوم، مانع بی قواره گی، و بد شکلی حکومت شده و به استحکام و دوام حکومت یاری می دهند. این بخش از کارهای احزاب را می توان مهم ترین هدف از حکمرانی حزبی دانست.
7-«انسجام اجتماعی»؛ تثبیت فرایند مشارکت سیاسی نتایج مهمی دارد. از جمله می تواند به اجتناب از امواج و سونامی های غیر قابل کنترل انتخاباتی یاری رساند. با ایجاد احزاب سیاسی صحیح، اعتماد عمومی به حوزه سیاست جلب شده و لاجرم همگرایی اجتماعی را تقویت می کند. ادارۀ موجی سیاست کم ترین خطری که دارد، حوزۀ سیاسی را بی ثبات و جریان های اجتماعی را غیر قابل پیش بینی می کند. احزاب صحیح و قابل اعتماد، نابسامانی های اجتماعی محتمل در فصل انتخابات را به حداقل ممکن تعدیل می کنند.
به طور خلاصه، احزاب از ارکان دموکراسی نمایندگی هستند و کارویژه های مهمی را به انجام می رسانند. از جمله؛ تلاش برای کسب قدرت و تشکیل حکومت از طریق سازوکارهای قانونی انتخابات، تجمیع و بیان مطالبات اجتماعی، پل سازی بین جامعه و حکومت از راه انتقال مطالبات اجتماعی به درون نظام سیاسی در نقش حزب حاکم یا اپوزیسیون، بسیج انتخاباتی هواداران، تقویت جامعه پذیری سیاسی، تربیت کارشناسان و کادر سیاسی کشور. همه این کارکردها به سطح نهادینگی احزاب سیاسی و نظام حزبی در یک جامعه بر می گردد.
فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی، 1396.
@Davood_Feirahi
داود فیرحی
🌿صلح؛ شگفتانگیزترین برساخته بشر(با اصلاحات ویرایشی) goo.gl/TmTzni @Davood_Feirahi
🔵 9. صلح سازنده
از صلح ابتدایی به راستی می توان به "صلح سازنده" یا صلح آینده ساز تعبیر نمود.
🔹این نوع از صلح، نه مسبوق به جنگ و نزاع است، و نه مبتنی بر احتمال مناقشه.
🔹صلحی برآمده از "صرف تسالم" و رضایت طرفین است. با حفظ بنیان فقهی-حقوقی جامعه، محدودیت های ساختاری قراردادهای متعارف را ندارد. در عین حال که به رویدادهای نوپدید، خوش آمد می گوید، راهی و مبنایی برای مشروعیت قرار دادهای نوین، و پلی بین سنت و تجدد است.
🔹به همین دلیل هم صلح ابتدایی را می توان صلح سازنده یا آینده ساز نامید. صلحی گشوده به آینده و نوید بخش ساختارها و قواعدحقوقی_سیاسی تازه که به تدریج از راه می رسند. بی آنکه ساختارهای حقوقی سنتی را تهدید یا تحدید نماید.
🔷 صلح ابتدایی، بیش از حقوق خصوصی، کاربرد شگفت انگیزی در حقوق عمومی و سیاست بین الملل دارد .
@Davood_Feirahi
از صلح ابتدایی به راستی می توان به "صلح سازنده" یا صلح آینده ساز تعبیر نمود.
🔹این نوع از صلح، نه مسبوق به جنگ و نزاع است، و نه مبتنی بر احتمال مناقشه.
🔹صلحی برآمده از "صرف تسالم" و رضایت طرفین است. با حفظ بنیان فقهی-حقوقی جامعه، محدودیت های ساختاری قراردادهای متعارف را ندارد. در عین حال که به رویدادهای نوپدید، خوش آمد می گوید، راهی و مبنایی برای مشروعیت قرار دادهای نوین، و پلی بین سنت و تجدد است.
🔹به همین دلیل هم صلح ابتدایی را می توان صلح سازنده یا آینده ساز نامید. صلحی گشوده به آینده و نوید بخش ساختارها و قواعدحقوقی_سیاسی تازه که به تدریج از راه می رسند. بی آنکه ساختارهای حقوقی سنتی را تهدید یا تحدید نماید.
🔷 صلح ابتدایی، بیش از حقوق خصوصی، کاربرد شگفت انگیزی در حقوق عمومی و سیاست بین الملل دارد .
@Davood_Feirahi
10- هندسه صلح ابتدایی/ سازنده
1- اصالت عقد صلح؛ قول به اصالت و استقلال عقد صلح ظاهراً از مختصات فقه شیعه است؛ عقد صلح ،عقدی مستقل است و در احکام و شرایط تابع هیچ یک ازعقود معین و متعارف نمی باشد. قسیم سایر قراردادها است و نه فرع و امتداد آن-ها.
2- قول به اصالت صلح، هر چند ملازمه ای با پذیرش صلح ابتدایی در ادبیات شیعه ندارد، اما این دو پیوند معنی داری با هم دارند.
3- شاید بتوان سه ویژگی عمده برای صلح ابتدایی شناسایی نمود؛
الف) مبتنی بر رضایت و تسالم ابتدایی است که توافق متقابل یا بعضاً گذشت متقابل نیز خوانده اند.
ب) بسیاری از اندیشمندان، علم اجمالی و آگاهی عمومی از موضوع قرارداد را تذکر داده اند.
ج) مشروعیت صلح ابتدایی نیز، مثل تمام قراردادها و اعمال مسلمانی، مشروط به عدم مغایرت با شریعت است.
4- به هر حال، فلسفۀ صلح ابتدایی، فرا رفتن از محدودیت های عقود متعارف است؛ گشودگی بر قراردادهای نوپیدا از یک سوی، و اقدام به قرارداد صلح بدون اشتراط هر گونه سابقه یا احتمال نزاع بویژه در حقوق عمومی و سیاست بین ملت ها، از سوی دیگر.
5- صلح ابتدایی، اگر به درستی توضیح داده شود، ابزار مشروع و کارآمدی در سیاست داخلی، دیپلماسی و به طور کلی علم/ فن مذاکره است.
@Davood_Feirahi
1- اصالت عقد صلح؛ قول به اصالت و استقلال عقد صلح ظاهراً از مختصات فقه شیعه است؛ عقد صلح ،عقدی مستقل است و در احکام و شرایط تابع هیچ یک ازعقود معین و متعارف نمی باشد. قسیم سایر قراردادها است و نه فرع و امتداد آن-ها.
2- قول به اصالت صلح، هر چند ملازمه ای با پذیرش صلح ابتدایی در ادبیات شیعه ندارد، اما این دو پیوند معنی داری با هم دارند.
3- شاید بتوان سه ویژگی عمده برای صلح ابتدایی شناسایی نمود؛
الف) مبتنی بر رضایت و تسالم ابتدایی است که توافق متقابل یا بعضاً گذشت متقابل نیز خوانده اند.
ب) بسیاری از اندیشمندان، علم اجمالی و آگاهی عمومی از موضوع قرارداد را تذکر داده اند.
ج) مشروعیت صلح ابتدایی نیز، مثل تمام قراردادها و اعمال مسلمانی، مشروط به عدم مغایرت با شریعت است.
4- به هر حال، فلسفۀ صلح ابتدایی، فرا رفتن از محدودیت های عقود متعارف است؛ گشودگی بر قراردادهای نوپیدا از یک سوی، و اقدام به قرارداد صلح بدون اشتراط هر گونه سابقه یا احتمال نزاع بویژه در حقوق عمومی و سیاست بین ملت ها، از سوی دیگر.
5- صلح ابتدایی، اگر به درستی توضیح داده شود، ابزار مشروع و کارآمدی در سیاست داخلی، دیپلماسی و به طور کلی علم/ فن مذاکره است.
@Davood_Feirahi
داود فیرحی
🍁"طالقانی؛قرآن و حکومت"، نشریه پیام ابراهیم، شماره 22، مرداد و شهریور96.
✔️حکومت، طرحی ناتمام در اندیشه آیت الله طالقانی🔻
🔸داود فیرحی
🔹دین و «قرآن» مسلمانان، آیا "طرح" روشنی از نظام حکومت- چنان که طالقانی انتظار دارد- ارائه کرده است؟ و یا صرفاً "اصولی" از حکمرانی در قرآن قابل دریافت است؟ ادبیات به جای مانده از طالقانی، پژوهشگران آثارش را به نتیجه روشنی نمی رساند. ظاهراً خود آیت الله طالقانی هم بین این دو فرضیه در تردید و تردد است.
🔹دیدگاه طالقانی در باره نسبت دین و حکومت را، به دو قسمت سلبی و ایجابی می توان تقسیم نمود. دیدگاه سلبی او بسیار روشن است؛ او می داند که اسلام چه چیزی را نفی می کند و چه نوع حکمرانی را نامشروع می شناسد. لیکن در این باره که نوع حکمرانی مطلوب از دیدگاه وی کدام است، طالقانی توضیح روشن و نظام مندی ندارد. پژوهشگر آثار طالقانی گاهی به این نتیجه می رسد که او شاید در صدد بیان برخی اصول در سیاست و حکومت بوده و یا فرصت نیافته و یا این که شرایط زمان او را از بیان سازمان حکومت مورد نظر باز داشته است.
🔹طالقانی با اشاره به نهضت مشروطه، اذعان دارد که اندیشه اصلاحی، و به طور کلی راه سوم در جهان اسلام، در حوزۀ نفی بیشتر از اثبات ها صراحت و روشنی دارد؛ « در آغاز مشروطیت قیام علماء و مردم مسلمان تنها برای تحدید استیلاء و استبداد بوده و به این جهت طرف اثبات برای عموم مبهم بود».
🔹همه می دانیم که طالقانی از پیشتازان دموکراسی، حاکمیت ملی و شورا گرایی است. مرحوم طالقانی فرصت اندکی در فرایند تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران داشت و خیلی زود این دنیای فانی را به طالبان دنیا وانهاد. اما او را طراح «نظام شورایی» و اصل 7 قانون اساسی می دانند. طبق این اصل «شوراها: مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان،شهر، محل، بخش، روستا و نظایر اینها از ارکان تصمیمگیری و ادارهامور کشورند». از مذاکرات مجلس خبرگان پیرامون اصل شورا چنین بر می آید که آیت الله طالقانی نه از شوراها که از «نظام شورایی» سخن می گفت و بدان تأکید داشت.
🔹ظاهراً متن مورد نظر طالقانی برای اصل شورا نزدیک به این عبارت بوده است «جمهوري اسلامي (يا حكومت اسلامي) مبتني بر نظام شورايي است كه اداره جامعه با اتكاء بر آن صورت ميگيرد كه به موجب (و امرهم شوري بينهم) شوراها نميتوانند قوانيني كه در تناقض با اصل قبل باشد وضع كنند».
🔹اشارات فوق، تأکید طالقانی بر «نظام شورایی» به مثابه یک نظام اسلامی را نشان می دهد. وی، در تفسیر آیۀ 159 سورۀ آل عمران نیز توضیح مهمی دربارۀ اهمیت شورا دارد؛ نهاد شورا و «وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ» که خداوند پیامبر معصوم خود را مکلف به اطاعت از نظر اکثریت مسلمانانی می کند که هیچکدام عصمت ندارند.
🔹طالقانی در جایی هم به صراحت از ضرورت «شورای فتوا» سخن می گوید؛ «شورای فتوایی به ریاست یک یا چند تن از علمای بزرگ و مورد قبول عامه در یکی از مراکز علمی در هر ماه یا چند ماه تشکیل شود و مسائل اختلافی و موضوعات روز یا به اصطلاح روایت«حوادث واقعه»در شورای مزبور مطرح گردد... سپس نتیجۀ آراء اعلام گردد».
🔹شواهد، تکیه و تأکید طالقانی بر شوررا و نظام شورایی را نشان می دهد. اما ، اولاً تفصیل این نظام شورایی توضیح داده نشده است و ثانیاً، طالقانی، در فقره ای که اندکی قبل، از مقدمه او بر تنبیه الأمة آوردیم، از حضور «مجتهدان و مردم» در نهاد حکومت سخن می گوید. وی می نویسد؛« در مرتبۀ چهارم، کار اجتماع به دست علماء عادل و عدول مؤمنین است که هم عالم به اصول و فروع دین اند و هم خود محکوم ملکۀ عدالت اند و این جا نوبت به انتخاب مردم می رسد، به حسب اوصافی که بیان شده».
🔹نسبت شورا، نظام شورایی،حاکمیت علماء ، عدول مؤمنین و انتخاب مردم در اندیشه سیاسی طالقانی چیست؟ وی این مفردات را در چه منظومه ای قرار داده است؟ چگونه نظام سیاسی را توصیه می کند؟ آیا او الگوی ولایت فقیه انتخابی از نوع آیت الله منتظری یا شهید بهشتی را در ذهن دارد؟ منظور او از حکومت «عدول مومنین» چیست؟ این دو با دولت ملی و نیز حکمرانی شورایی چه نسبتی دارند؟ آیا نظام شورایی مشروط به حضور فقهاء است و آنان حق وتو دارند؟ آیا همانند شورای فتوا، رهبری شورایی فقهاء در حوزه حکمرانی مورد نظر است؟ آیا منظور از نظام شورایی، شورای عدول مؤمنین است یا شورای شهروندان و هموطنان اعم از مسلمان و غیر مسلمان، عادل و غیر عادل؟ این ها پرسش هایی است که آثار آیت الله طالقانی پاسخ روشنی به آن ها نمی دهد🔺
🔸طالقانی؛قرآن و حکومت"، نشریه پیام ابراهیم، شماره 22، مرداد و شهریور96.
@Davood_Feirahi
🔸داود فیرحی
🔹دین و «قرآن» مسلمانان، آیا "طرح" روشنی از نظام حکومت- چنان که طالقانی انتظار دارد- ارائه کرده است؟ و یا صرفاً "اصولی" از حکمرانی در قرآن قابل دریافت است؟ ادبیات به جای مانده از طالقانی، پژوهشگران آثارش را به نتیجه روشنی نمی رساند. ظاهراً خود آیت الله طالقانی هم بین این دو فرضیه در تردید و تردد است.
🔹دیدگاه طالقانی در باره نسبت دین و حکومت را، به دو قسمت سلبی و ایجابی می توان تقسیم نمود. دیدگاه سلبی او بسیار روشن است؛ او می داند که اسلام چه چیزی را نفی می کند و چه نوع حکمرانی را نامشروع می شناسد. لیکن در این باره که نوع حکمرانی مطلوب از دیدگاه وی کدام است، طالقانی توضیح روشن و نظام مندی ندارد. پژوهشگر آثار طالقانی گاهی به این نتیجه می رسد که او شاید در صدد بیان برخی اصول در سیاست و حکومت بوده و یا فرصت نیافته و یا این که شرایط زمان او را از بیان سازمان حکومت مورد نظر باز داشته است.
🔹طالقانی با اشاره به نهضت مشروطه، اذعان دارد که اندیشه اصلاحی، و به طور کلی راه سوم در جهان اسلام، در حوزۀ نفی بیشتر از اثبات ها صراحت و روشنی دارد؛ « در آغاز مشروطیت قیام علماء و مردم مسلمان تنها برای تحدید استیلاء و استبداد بوده و به این جهت طرف اثبات برای عموم مبهم بود».
🔹همه می دانیم که طالقانی از پیشتازان دموکراسی، حاکمیت ملی و شورا گرایی است. مرحوم طالقانی فرصت اندکی در فرایند تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران داشت و خیلی زود این دنیای فانی را به طالبان دنیا وانهاد. اما او را طراح «نظام شورایی» و اصل 7 قانون اساسی می دانند. طبق این اصل «شوراها: مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان،شهر، محل، بخش، روستا و نظایر اینها از ارکان تصمیمگیری و ادارهامور کشورند». از مذاکرات مجلس خبرگان پیرامون اصل شورا چنین بر می آید که آیت الله طالقانی نه از شوراها که از «نظام شورایی» سخن می گفت و بدان تأکید داشت.
🔹ظاهراً متن مورد نظر طالقانی برای اصل شورا نزدیک به این عبارت بوده است «جمهوري اسلامي (يا حكومت اسلامي) مبتني بر نظام شورايي است كه اداره جامعه با اتكاء بر آن صورت ميگيرد كه به موجب (و امرهم شوري بينهم) شوراها نميتوانند قوانيني كه در تناقض با اصل قبل باشد وضع كنند».
🔹اشارات فوق، تأکید طالقانی بر «نظام شورایی» به مثابه یک نظام اسلامی را نشان می دهد. وی، در تفسیر آیۀ 159 سورۀ آل عمران نیز توضیح مهمی دربارۀ اهمیت شورا دارد؛ نهاد شورا و «وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ» که خداوند پیامبر معصوم خود را مکلف به اطاعت از نظر اکثریت مسلمانانی می کند که هیچکدام عصمت ندارند.
🔹طالقانی در جایی هم به صراحت از ضرورت «شورای فتوا» سخن می گوید؛ «شورای فتوایی به ریاست یک یا چند تن از علمای بزرگ و مورد قبول عامه در یکی از مراکز علمی در هر ماه یا چند ماه تشکیل شود و مسائل اختلافی و موضوعات روز یا به اصطلاح روایت«حوادث واقعه»در شورای مزبور مطرح گردد... سپس نتیجۀ آراء اعلام گردد».
🔹شواهد، تکیه و تأکید طالقانی بر شوررا و نظام شورایی را نشان می دهد. اما ، اولاً تفصیل این نظام شورایی توضیح داده نشده است و ثانیاً، طالقانی، در فقره ای که اندکی قبل، از مقدمه او بر تنبیه الأمة آوردیم، از حضور «مجتهدان و مردم» در نهاد حکومت سخن می گوید. وی می نویسد؛« در مرتبۀ چهارم، کار اجتماع به دست علماء عادل و عدول مؤمنین است که هم عالم به اصول و فروع دین اند و هم خود محکوم ملکۀ عدالت اند و این جا نوبت به انتخاب مردم می رسد، به حسب اوصافی که بیان شده».
🔹نسبت شورا، نظام شورایی،حاکمیت علماء ، عدول مؤمنین و انتخاب مردم در اندیشه سیاسی طالقانی چیست؟ وی این مفردات را در چه منظومه ای قرار داده است؟ چگونه نظام سیاسی را توصیه می کند؟ آیا او الگوی ولایت فقیه انتخابی از نوع آیت الله منتظری یا شهید بهشتی را در ذهن دارد؟ منظور او از حکومت «عدول مومنین» چیست؟ این دو با دولت ملی و نیز حکمرانی شورایی چه نسبتی دارند؟ آیا نظام شورایی مشروط به حضور فقهاء است و آنان حق وتو دارند؟ آیا همانند شورای فتوا، رهبری شورایی فقهاء در حوزه حکمرانی مورد نظر است؟ آیا منظور از نظام شورایی، شورای عدول مؤمنین است یا شورای شهروندان و هموطنان اعم از مسلمان و غیر مسلمان، عادل و غیر عادل؟ این ها پرسش هایی است که آثار آیت الله طالقانی پاسخ روشنی به آن ها نمی دهد🔺
🔸طالقانی؛قرآن و حکومت"، نشریه پیام ابراهیم، شماره 22، مرداد و شهریور96.
@Davood_Feirahi
🍁ظهور سیاست مداران قاعده گریز
یکی از شاخص های ریشه داری یا عدم ریشه داری احزاب در جامعه، توانایی و شانس کاندیداهای غیر حزبی یا ضد حزبی برای دستیابی به قدرت است. در نظام های با نهادینگی حزبی کمتر، سیاستمداران و سیاست های پوپولیستی امکان ظهور بیشتری دارند. یا محافل و گروه های ضد حزبی خلق الساعه در آستانۀ انتخابات و برای مقاصد انتخاباتی ظاهر می شوند و به همین سرعت نیز زوال می یابند.
این دسته از سیاستمداران چون مقید به برنامه ها و پیوندهای حزبی نیستند، همواره در معرض این آسیب قرار دارند که با رفتارهای عجیب و خلاف قاعده، ثبات سیاسی و اجتماعی را تهدید کرده یا فروپاشند. به هر حال، در نظام های حزبی ناپایدار، پیش بینی پذیری امر سیاسی کاهش یافته و احتمال ظهور رهبران قاعده گریز و نظم شکن افزایش می یابد.
فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی، 1396
@Davood_Feirahi
یکی از شاخص های ریشه داری یا عدم ریشه داری احزاب در جامعه، توانایی و شانس کاندیداهای غیر حزبی یا ضد حزبی برای دستیابی به قدرت است. در نظام های با نهادینگی حزبی کمتر، سیاستمداران و سیاست های پوپولیستی امکان ظهور بیشتری دارند. یا محافل و گروه های ضد حزبی خلق الساعه در آستانۀ انتخابات و برای مقاصد انتخاباتی ظاهر می شوند و به همین سرعت نیز زوال می یابند.
این دسته از سیاستمداران چون مقید به برنامه ها و پیوندهای حزبی نیستند، همواره در معرض این آسیب قرار دارند که با رفتارهای عجیب و خلاف قاعده، ثبات سیاسی و اجتماعی را تهدید کرده یا فروپاشند. به هر حال، در نظام های حزبی ناپایدار، پیش بینی پذیری امر سیاسی کاهش یافته و احتمال ظهور رهبران قاعده گریز و نظم شکن افزایش می یابد.
فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی، 1396
@Davood_Feirahi
داود فیرحی
✔️حکومت، طرحی ناتمام در اندیشه آیت الله طالقانی🔻 🔸داود فیرحی 🔹دین و «قرآن» مسلمانان، آیا "طرح" روشنی از نظام حکومت- چنان که طالقانی انتظار دارد- ارائه کرده است؟ و یا صرفاً "اصولی" از حکمرانی در قرآن قابل دریافت است؟ ادبیات به جای مانده از طالقانی، پژوهشگران…
✔️آیت الله طالقانی و بازگشت به قرآن؛ بعنوان متن معیار🔻
🔸داود فیرحی
🔹قرآن در اندیشه طالقانی، دانش مبنا و متن معیار است. همه احکام زندگی بدان ارجاع و از آن می جوشد. لیکن، مسئله چندان هم آسان نیست؛«نظر در قرآن مانند نظر در منبع فیاض است كه هم نظر به آن دشوار است و هم چارهای از نظر به آن نیست، مگر آدمی می تواند از نور، چشم بپوشد با آنكه دلباخته و خود ساخته آنست؟ قرآن نوری است از نور آسمانها و زمین «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» كه بر دلی نورانی تابیده و از آن در صورت الفاظ و لغات وا تابیده، اگر به منبع و حد اعلای آن نمی توان چشم دوخت، از مرتبه نازله و انعكاسات آن نمی توان چشم پوشید».
🔹این سخن طالقانی اهمیت استراتژیک دارد؛ از طرفی گریزی از رجوع به قرآن در اندیشه او نیست، و از سوی دیگر، مراجعه و نظر به قرآن دشواری های خاص خود را دارد. همین جا است که روش شناسی طالقانی سر بر می آورد. به نظر وی، «قرآن برای هدایت و بهره همه مردم در هر زمان تا روز قیامت می باشد، پس اعماق حقایق آن نمی تواند در ظرف ذهن مردم یك زمان درآید، اگر چنین باشد تمام میشود و پشت سر سیر تكاملی میماند، و بهرهای برای آیندگان نمیماند. این پیشرفت زمان و علم است كه می تواند اندك اندك از روی بواطن و اسرار قرآن پرده بردارد».
🔹نگاه طالقانی به نسبت علم و دین یا علم و قرآن، دقیقاً همان چیزی است که راه میانه و نگاه سوم خوانده می شود؛ وی نه شناخت قرآن را به نظریه های علمی تقلیل می دهد و نه، به نام قرآن گرایی، فرضیه های علمی را به یکباره طرد و ردّ می نماید. وی بخش عمده فرضیه های علمی را، در عین واقع نمایی، محکوم به زمان و مکان، تدریج و تکامل می داند، در حالی که قرآن حقیقت کامل، فرازمانی و رها از محدودیت های ذهن بشر است. بنا براین، علوم و فلسفه ها، بی آن که مبنایی برای فهم قرآن باشند، به تدریج برخی، و فقط برخی از بواطن و اسرار قرآن را آشکار می نمایند.
🔹خلاصه روش شناسی راه سوم این است که علوم و فلسفه ها می توانند برخی وجوه قرآن را توضیح دهند، لیکن حقیقت و باطن هدایتی آن را هرگز نمی توانند برملا کرده و دسترس عالمان و فیلسوفان قرار دهند. به عبارت دیگر، قرآن با محکمات علوم و برهان های عقلی/فلسفی تضاد ندارد، اما قرآن کتابی علمی- فلسفی و قابل تقلیل به آن ها هم نیست. به همین دلیل، قرآن را فقط با قرآن و تدبر در مفردات و منظومه آیات آن باید شناخت و آن گاه پاسخ مسائل زندگی، از جمله الگوی حکمرانی را، را از قرآن بدست آورد. این، اساس روش شناسی طالقانی است🔺
🔸طالقانی؛قرآن و حکومت"، نشریه پیام ابراهیم، شماره 22، مرداد و شهریور96.
@Davood_Feirahi
🔸داود فیرحی
🔹قرآن در اندیشه طالقانی، دانش مبنا و متن معیار است. همه احکام زندگی بدان ارجاع و از آن می جوشد. لیکن، مسئله چندان هم آسان نیست؛«نظر در قرآن مانند نظر در منبع فیاض است كه هم نظر به آن دشوار است و هم چارهای از نظر به آن نیست، مگر آدمی می تواند از نور، چشم بپوشد با آنكه دلباخته و خود ساخته آنست؟ قرآن نوری است از نور آسمانها و زمین «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» كه بر دلی نورانی تابیده و از آن در صورت الفاظ و لغات وا تابیده، اگر به منبع و حد اعلای آن نمی توان چشم دوخت، از مرتبه نازله و انعكاسات آن نمی توان چشم پوشید».
🔹این سخن طالقانی اهمیت استراتژیک دارد؛ از طرفی گریزی از رجوع به قرآن در اندیشه او نیست، و از سوی دیگر، مراجعه و نظر به قرآن دشواری های خاص خود را دارد. همین جا است که روش شناسی طالقانی سر بر می آورد. به نظر وی، «قرآن برای هدایت و بهره همه مردم در هر زمان تا روز قیامت می باشد، پس اعماق حقایق آن نمی تواند در ظرف ذهن مردم یك زمان درآید، اگر چنین باشد تمام میشود و پشت سر سیر تكاملی میماند، و بهرهای برای آیندگان نمیماند. این پیشرفت زمان و علم است كه می تواند اندك اندك از روی بواطن و اسرار قرآن پرده بردارد».
🔹نگاه طالقانی به نسبت علم و دین یا علم و قرآن، دقیقاً همان چیزی است که راه میانه و نگاه سوم خوانده می شود؛ وی نه شناخت قرآن را به نظریه های علمی تقلیل می دهد و نه، به نام قرآن گرایی، فرضیه های علمی را به یکباره طرد و ردّ می نماید. وی بخش عمده فرضیه های علمی را، در عین واقع نمایی، محکوم به زمان و مکان، تدریج و تکامل می داند، در حالی که قرآن حقیقت کامل، فرازمانی و رها از محدودیت های ذهن بشر است. بنا براین، علوم و فلسفه ها، بی آن که مبنایی برای فهم قرآن باشند، به تدریج برخی، و فقط برخی از بواطن و اسرار قرآن را آشکار می نمایند.
🔹خلاصه روش شناسی راه سوم این است که علوم و فلسفه ها می توانند برخی وجوه قرآن را توضیح دهند، لیکن حقیقت و باطن هدایتی آن را هرگز نمی توانند برملا کرده و دسترس عالمان و فیلسوفان قرار دهند. به عبارت دیگر، قرآن با محکمات علوم و برهان های عقلی/فلسفی تضاد ندارد، اما قرآن کتابی علمی- فلسفی و قابل تقلیل به آن ها هم نیست. به همین دلیل، قرآن را فقط با قرآن و تدبر در مفردات و منظومه آیات آن باید شناخت و آن گاه پاسخ مسائل زندگی، از جمله الگوی حکمرانی را، را از قرآن بدست آورد. این، اساس روش شناسی طالقانی است🔺
🔸طالقانی؛قرآن و حکومت"، نشریه پیام ابراهیم، شماره 22، مرداد و شهریور96.
@Davood_Feirahi
🍁نهادینگی نظام حزبی
«نظام حزبی عبارت است از دو یا چند حزبی که به شیوه ای الگومند برای شکل دادن به یک نظام کلی باهم تعامل دارند». عبارت "تعامل الگومند" بر این امر دلالت دارد که قواعد مهم مربوط به رقابت احزاب در سطح گسترده ای بین بازیگران و فعالان عرصۀ سیاست مورد پذیرش قرار گیرند و این قواعد پایه نهادینه شود.
ماین ویرینگ سطح نهادینگی را مفیدترین معیار برای ارزیابی احزاب و نظام های حزبی می داند و چهار مؤلفه اصلی را بر می شمارد؛
1- ثبات قابل توجه؛ در نظامی که احزاب اصلی و بزرگ آن نوسان دارد و ناگهان ظهور و زوال می یابند، یا بخش بزرگی از آراء انتخاباتی به طور غیر منتظره و در سطح گسترده تغییر جهت می دهد، نهادینگی حزبی ضعیف است.
2- ریشه اجتماعی احزاب؛ ریشه داری قوی احزاب در جامعه به قاعده مند شدن تدریجی رفتار رأی دهندگان از یک سوی، و نهادینه شدن نظام حزبی از سوی دیگر کمک می کند. برخی نشانه های ریشه داری احزاب در جامعه عبارتند از؛ نوسان اندک رفتار رأی دهی در انتخابات ملی مثل ریاست جمهوری و مجلس در انتخابات همزمان، عدم تقسیم قابل توجه رأی بین کاندیداهای احزاب مختلف، و ثبات آماری قابل توجه حامیان در نظر سنجی های دوره ای احزاب.
3- مشروعیت احزاب؛ در یک نظام حزبی نهادینه، اکثریت فعالان سیاسی مشروعیت احزاب را تأیید و تقویت می کنند. مشروعیت مفهومی است که رفتار انتخاباتی و عمل سیاسی فعالان و شهروندان را توجیه و مستدل کرده و الگوی عمل سیاسی در هر جامعه ای را در پیوند با باورهای مذهبی و فرهنگ سیاسی آن جامعه تصحیح و تنظیم می کند.
4- سازمان حزب؛ در نظام های نهادینه تر، احزاب از منابع مالی و انسانی، و نیز «مهارت سازمانی» بیشتری برخوردارند. عمر عضویت و تعداد اعضاء از ثبات و رشد معقولی برخوردار است. رهبران حزب هرچند اهمیت دارند، اما حزب مهم تر است. قواعد صلح آمیز و روشنی برای انتقال رهبری حزب و نیز تعیین کاندیداها وجود دارد. همچنین، اعضای منتخب حزب در مجلس و هیأت دولت تعهد قابل قبولی نسبت به برنامه ها و مواضع حزب دارند. به طور کلی، انسجام پارلمانی و اجرایی اعضای حزب، از نشانه های نهادینگی سازمانی احزاب است.
🍂فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی، 1396
@Davood_Feirahi
«نظام حزبی عبارت است از دو یا چند حزبی که به شیوه ای الگومند برای شکل دادن به یک نظام کلی باهم تعامل دارند». عبارت "تعامل الگومند" بر این امر دلالت دارد که قواعد مهم مربوط به رقابت احزاب در سطح گسترده ای بین بازیگران و فعالان عرصۀ سیاست مورد پذیرش قرار گیرند و این قواعد پایه نهادینه شود.
ماین ویرینگ سطح نهادینگی را مفیدترین معیار برای ارزیابی احزاب و نظام های حزبی می داند و چهار مؤلفه اصلی را بر می شمارد؛
1- ثبات قابل توجه؛ در نظامی که احزاب اصلی و بزرگ آن نوسان دارد و ناگهان ظهور و زوال می یابند، یا بخش بزرگی از آراء انتخاباتی به طور غیر منتظره و در سطح گسترده تغییر جهت می دهد، نهادینگی حزبی ضعیف است.
2- ریشه اجتماعی احزاب؛ ریشه داری قوی احزاب در جامعه به قاعده مند شدن تدریجی رفتار رأی دهندگان از یک سوی، و نهادینه شدن نظام حزبی از سوی دیگر کمک می کند. برخی نشانه های ریشه داری احزاب در جامعه عبارتند از؛ نوسان اندک رفتار رأی دهی در انتخابات ملی مثل ریاست جمهوری و مجلس در انتخابات همزمان، عدم تقسیم قابل توجه رأی بین کاندیداهای احزاب مختلف، و ثبات آماری قابل توجه حامیان در نظر سنجی های دوره ای احزاب.
3- مشروعیت احزاب؛ در یک نظام حزبی نهادینه، اکثریت فعالان سیاسی مشروعیت احزاب را تأیید و تقویت می کنند. مشروعیت مفهومی است که رفتار انتخاباتی و عمل سیاسی فعالان و شهروندان را توجیه و مستدل کرده و الگوی عمل سیاسی در هر جامعه ای را در پیوند با باورهای مذهبی و فرهنگ سیاسی آن جامعه تصحیح و تنظیم می کند.
4- سازمان حزب؛ در نظام های نهادینه تر، احزاب از منابع مالی و انسانی، و نیز «مهارت سازمانی» بیشتری برخوردارند. عمر عضویت و تعداد اعضاء از ثبات و رشد معقولی برخوردار است. رهبران حزب هرچند اهمیت دارند، اما حزب مهم تر است. قواعد صلح آمیز و روشنی برای انتقال رهبری حزب و نیز تعیین کاندیداها وجود دارد. همچنین، اعضای منتخب حزب در مجلس و هیأت دولت تعهد قابل قبولی نسبت به برنامه ها و مواضع حزب دارند. به طور کلی، انسجام پارلمانی و اجرایی اعضای حزب، از نشانه های نهادینگی سازمانی احزاب است.
🍂فقه و حکمرانی حزبی، نشر نی، 1396
@Davood_Feirahi
Forwarded from وراى حد تقرير | سعيد حجاريان
13960530-3885-7-6.pdf
1.5 MB
✍️ گزارش روزنامه «اعتماد» از نشست «اخلاق جنگ و صلح» با سخنرانی سعید حجاریان، داود فیرحی و جواد حیدری
📣 کانال «ورای حد تقریر»
@vht2017
📣 کانال «ورای حد تقریر»
@vht2017