🌿«نظام پارلمانی بازگشت به عقب است»، گفت و گوی صدا با دکتر داود فیرحی درباره طرح جدید برخی از نمایندگان مجلس، هفته نامه صدا، شماره132، 15 مهرماه96.
@Davood_Feirahi
@Davood_Feirahi
⚫️مراسم عزاداری، «خوانشی نو از قیام امام حسین ع برای احیای سیاست و اصلاح امت»، با سخنرانی حجج اسلام فیرحی، سروش محلاتی، و مقدم.
18 تا 20 مهرماه96 از ساعت 19.
@Davood_Feirahi
@Nedaye_siyasat
18 تا 20 مهرماه96 از ساعت 19.
@Davood_Feirahi
@Nedaye_siyasat
هفته نامه صدا.docx
27.9 KB
🌿«نظام پارلمانی بازگشت به عقب است»، گفت و گو درباره طرح جدید برخی از نمایندگان مجلس، هفته نامه صدا، شماره132، 15 مهرماه96.
@Davood_Feirahi
@Davood_Feirahi
Forwarded from نامههای حوزوی
🔺نقد و بررسی کتاب 'همروی، فلسفه سیاسی و فقه سیاسی' در دانشگاه تهران.
🔹با حضور نویسنده: سید صادق حقیقت و ناقدان داود فیرحی و محسن رضوانی.
@namehayehawzavi
🔹با حضور نویسنده: سید صادق حقیقت و ناقدان داود فیرحی و محسن رضوانی.
@namehayehawzavi
⚡️نظام پارلمانی در ایران بازگشت به عقب است
✔️داود فیرحی در گفتگو با شماره 132 صدا🔻
🔹قانون اساسی در ایران، و در سال 68 بصورت دموکراتیک اصلاح نشد. بلکه با فرمان رهبری و تعیین تعدادی از شخصیتهایی که خود رهبری انتخاب کرده بود، اصلاح شد. طبیعی است که الان جاهایی مثل مجلس و نهادهای قدرت عموما گرایشهای اقتدارگرایانهشان از گرایشهای دموکراتیک آنها بيشتر است. قانون اساسی هم ملغمهای از گرایشهای مردمی و گرایشهای اقتدارگرایانه است. بنابراین اگر قرار بر اصلاحی باشد، ممكن است همین چهره هايی که رسانهها و ساير بخش ها را در اختيار گرفتند، دوباره در جريان اصلاح قانون اساسی، اندك بخش هاي دموکراتیک باقي مانده در قانون اساسی را تخلیه کنند. میتوانیم اینطور بگوییم که قانون اساسی نیاز به اصلاح دارد. اما مهم اين است كه هدف از اصلاح آن چه باشد. آیا کمک به باز کردن امکانات دموکراتیک در قانون است یا بستن راه دموکراسی؛ اين نگرانی است که الان وجود دارد و در جامعه هم دیده میشود.
🔹اگر در تاریخ جمهوری اسلامی نگاه کنید، انتخابات ریاست جمهوری، قویترین جایی است که مظاهری از گرایشهای دموکراتیک در آن ظهور پیدا میکند. بنابراين اگر آن هم حذف شود به احتمال زیاد، به شدت این بخش دموکراتیک آسیب ميزند. این یک دلیل است که به نظر میآید بالاخره هر چند بار مراجعه به مردم باشد، برای باز کردن راه و برای ثبات حتی خود سیستم امید بیشتر است. یعنی اینطور نیست که سیستم اگر راههای مراجعه به مردم را ببندد، امنتر میشود. بلکه به نظر میآید تنش آن بیشتر هم خواهد شد.
🔹دومین مساله در مورد پارلمانتاریزم است. پارلمانتاریزم در کشورهایی موفق است که انتخابات مجلس آنها به شدت توسعه یافته است، یعنی حضور مردم در آن خیلی زیاد است. در کشور ما انتخابات مجلس دو ایراد دارد. یکی این که چون احزاب وجود ندارد، انتخابات مجلس، چندان ملی نیست. چون احزاب ملی میتوانند انتخابات مجلس را ملی کنند. بنابراین انتخابات مجلس در کشور ما به لحاظ موقعیت یا قومی قبیلهای و منطقهای است بیشتر، یا تحت تاثیر شخصیتها و گروهها ذی نفوذ است. یعنی گرایشهای ملی در آن دیده نمیشود. به خاطر این که حزب ملی یا احزاب ملی وجود ندارد که این مناطق را به هم بدوزد و از درون آن یک استراتژی ملی درآورد. دوم، انتخابات مجلس ما به شدت تحت تاثیر موقعیت شورای نگهبان است. یعنی انتخابات کاملا آزاد نیست. با همین دو مورد اگر ببینیم، در واقع بازگشتن به پارلمانتاريسم، یعنی اگر انتخابات کشور پارلمانتاریستی شود یعنی به جای رئیس جمهور، نخست وزیر آن هم از درون نمایندگان مجلس درآید به نظر میآید عناصر دموکراتیک آن به شدت یا بگوییم 99.99 درصد تخریب خواهد شد.
🔹به علاوه انتخابات پارلمانتاریسی به دلايلي با قانون اساسی ما هم همخواني ندارد. در نظامهای پارلمانتاریستی معمولا رهبران مثل رئیس جمهور یا سلاطین، (پادشاهان مثل ژاپن و انگلستان یا رئیس جمهور آلمان که نماد وحدت جامعه هستند)، بیشتر تشریفاتی هستند.
🔹حذف رئیس جمهور كه به منزله سوپاپ اطميناني برای حضور افکار عمومی در دولت است، محدود میشود. اما پارلمانتاریسم هم تشریفاتی میشود. یعنی عملا یک نوع بازگشت به دوره پهلوی خواهد بود. چون در آنجا هم صرف نظر از ایدئولوژی حاکم بر کشور، آنجا هم پادشاه اقتدار زیادی دستش بود و اجازه نمیداد پارلمان روی نخست وزیر اصلا اثری بگذارد. در واقع این پارلمان بود که تبدیل میشد به ابزار دست سلطان. یعنی تشریفاتی شده بود. بنابراین به نظر میآید نوعی ارتجاع رخ خواهد داد. یعنی با طرح پارلمانتاریزم بازگشت به قبل از انقلاب از لحاظ ساختار و نه ایدئولوژی، در کشور رخ خواهد داد.
🔹به نظر میآید حتي اعتبار نظام به شدت آسیب خواهد دید. یعنی هم در افکار عمومی و هم در عرصه بين الملل . این انتظارها که بالاخره جریانهای متفاوت و متخالف با کانون اقتدار، امیدی دارند که هر 4 سالی بالاخره حرفهای خود را در انتخابات ریاست جمهوری بزنند یا بالاخره به رغم محدودیتهایی که شورای نگهبان درست میکند برای ریاست جمهوری اما به هر حال نماینده خودشان را از درون این محدودها انتخاب میکنند و انتظاراتی هم دارند که تغییرات نسبی صورت گیرد، همه اين ها با اين شرايط از بين می رود. در واقع ریاست جمهوری با این وضع ریاستی، پناهگاهی برای بالانس نسبی نیروهاست. اما با تغيير آن، این هم از بین میرود🔺
@Davood_Feirahi
✔️داود فیرحی در گفتگو با شماره 132 صدا🔻
🔹قانون اساسی در ایران، و در سال 68 بصورت دموکراتیک اصلاح نشد. بلکه با فرمان رهبری و تعیین تعدادی از شخصیتهایی که خود رهبری انتخاب کرده بود، اصلاح شد. طبیعی است که الان جاهایی مثل مجلس و نهادهای قدرت عموما گرایشهای اقتدارگرایانهشان از گرایشهای دموکراتیک آنها بيشتر است. قانون اساسی هم ملغمهای از گرایشهای مردمی و گرایشهای اقتدارگرایانه است. بنابراین اگر قرار بر اصلاحی باشد، ممكن است همین چهره هايی که رسانهها و ساير بخش ها را در اختيار گرفتند، دوباره در جريان اصلاح قانون اساسی، اندك بخش هاي دموکراتیک باقي مانده در قانون اساسی را تخلیه کنند. میتوانیم اینطور بگوییم که قانون اساسی نیاز به اصلاح دارد. اما مهم اين است كه هدف از اصلاح آن چه باشد. آیا کمک به باز کردن امکانات دموکراتیک در قانون است یا بستن راه دموکراسی؛ اين نگرانی است که الان وجود دارد و در جامعه هم دیده میشود.
🔹اگر در تاریخ جمهوری اسلامی نگاه کنید، انتخابات ریاست جمهوری، قویترین جایی است که مظاهری از گرایشهای دموکراتیک در آن ظهور پیدا میکند. بنابراين اگر آن هم حذف شود به احتمال زیاد، به شدت این بخش دموکراتیک آسیب ميزند. این یک دلیل است که به نظر میآید بالاخره هر چند بار مراجعه به مردم باشد، برای باز کردن راه و برای ثبات حتی خود سیستم امید بیشتر است. یعنی اینطور نیست که سیستم اگر راههای مراجعه به مردم را ببندد، امنتر میشود. بلکه به نظر میآید تنش آن بیشتر هم خواهد شد.
🔹دومین مساله در مورد پارلمانتاریزم است. پارلمانتاریزم در کشورهایی موفق است که انتخابات مجلس آنها به شدت توسعه یافته است، یعنی حضور مردم در آن خیلی زیاد است. در کشور ما انتخابات مجلس دو ایراد دارد. یکی این که چون احزاب وجود ندارد، انتخابات مجلس، چندان ملی نیست. چون احزاب ملی میتوانند انتخابات مجلس را ملی کنند. بنابراین انتخابات مجلس در کشور ما به لحاظ موقعیت یا قومی قبیلهای و منطقهای است بیشتر، یا تحت تاثیر شخصیتها و گروهها ذی نفوذ است. یعنی گرایشهای ملی در آن دیده نمیشود. به خاطر این که حزب ملی یا احزاب ملی وجود ندارد که این مناطق را به هم بدوزد و از درون آن یک استراتژی ملی درآورد. دوم، انتخابات مجلس ما به شدت تحت تاثیر موقعیت شورای نگهبان است. یعنی انتخابات کاملا آزاد نیست. با همین دو مورد اگر ببینیم، در واقع بازگشتن به پارلمانتاريسم، یعنی اگر انتخابات کشور پارلمانتاریستی شود یعنی به جای رئیس جمهور، نخست وزیر آن هم از درون نمایندگان مجلس درآید به نظر میآید عناصر دموکراتیک آن به شدت یا بگوییم 99.99 درصد تخریب خواهد شد.
🔹به علاوه انتخابات پارلمانتاریسی به دلايلي با قانون اساسی ما هم همخواني ندارد. در نظامهای پارلمانتاریستی معمولا رهبران مثل رئیس جمهور یا سلاطین، (پادشاهان مثل ژاپن و انگلستان یا رئیس جمهور آلمان که نماد وحدت جامعه هستند)، بیشتر تشریفاتی هستند.
🔹حذف رئیس جمهور كه به منزله سوپاپ اطميناني برای حضور افکار عمومی در دولت است، محدود میشود. اما پارلمانتاریسم هم تشریفاتی میشود. یعنی عملا یک نوع بازگشت به دوره پهلوی خواهد بود. چون در آنجا هم صرف نظر از ایدئولوژی حاکم بر کشور، آنجا هم پادشاه اقتدار زیادی دستش بود و اجازه نمیداد پارلمان روی نخست وزیر اصلا اثری بگذارد. در واقع این پارلمان بود که تبدیل میشد به ابزار دست سلطان. یعنی تشریفاتی شده بود. بنابراین به نظر میآید نوعی ارتجاع رخ خواهد داد. یعنی با طرح پارلمانتاریزم بازگشت به قبل از انقلاب از لحاظ ساختار و نه ایدئولوژی، در کشور رخ خواهد داد.
🔹به نظر میآید حتي اعتبار نظام به شدت آسیب خواهد دید. یعنی هم در افکار عمومی و هم در عرصه بين الملل . این انتظارها که بالاخره جریانهای متفاوت و متخالف با کانون اقتدار، امیدی دارند که هر 4 سالی بالاخره حرفهای خود را در انتخابات ریاست جمهوری بزنند یا بالاخره به رغم محدودیتهایی که شورای نگهبان درست میکند برای ریاست جمهوری اما به هر حال نماینده خودشان را از درون این محدودها انتخاب میکنند و انتظاراتی هم دارند که تغییرات نسبی صورت گیرد، همه اين ها با اين شرايط از بين می رود. در واقع ریاست جمهوری با این وضع ریاستی، پناهگاهی برای بالانس نسبی نیروهاست. اما با تغيير آن، این هم از بین میرود🔺
@Davood_Feirahi
⚡️راه سوم سعی می کند دین را از استبداد و علم را از امپرياليسم جدا کند
✔️داود فیرحی در گفتگو با روزنامه اعتماد🔻
🔹دين يك پديده حذف شدني در جوامع نيست، بلكه پديدهاي تفسيرشدني است. به تعبير افرادي چون هابرماس اگر به تاريخ بنگريم، سكولاريسم يك نقطه كوچك است. در چنين شرايطي اگر نتوانيم دين را از سنت جدا كنيم و باب گفتوگوي دين با ابزارها و مفاهيم و مسائل تجدد را باز كنيم، حضور دين با پيوندهاي سنتياش در دنياي جديد فاجعه ايجاد ميكند. يكي از اين فاجعهها واپسگرا كردن جهان اسلام است، ديگر اينكه دين را حاشيهاي (marginal) ميكند و اجازه نميدهد انسان مسلمان، انسان بينالمللي باشد و نظام مسلماني نظام بينالمللي باشد و سوم اينكه با موضع نسبتا سلبي كه به مسائل ميگيرد، احتمال راديكاليسم نيز افزايش مييابد.
🔹راه سوم كوشش ميكند دو تفكيك را انجام بدهد، نخست اينكه دين را از استبداد جدا كند و دوم اينكه علم را از امپرياليسم جدا كند. بنابراين از دين آزاد علمي صحبت ميكند، يعني اصلا متضاد با علم نيست. اين راه شعبههاي متفاوتي دارد و هر كس در سويهاي كار ميكند. به نظر من راه سوم را ميتوان به پازلي تشبيه كرد و گفت هر كدام از اين تلاشها قطعهاي از اين پازل را ميسازد.مساله راه سوم اين است كه هر قدم كه بر ميدارد، بايد پلهايش را بسازد و ريلگذاري كند. بعضي مواقع نيز در مييابد كه پايههايي كه درست كرده سست است و بايد آنها را از نو بسازد. راه سوم لزوما راهي گلستان نيست، زيرا وقتي شما به انتقاد از سنت ميپردازيد، ممكن است از درونش راديكاليسم هم در بيايد. وقتي هم كه شما به نقد علم سكولار يا علم مرتبط با استعمار ميپردازيد، ممكن است به راديكاليسم منجر شود.
🔹ما غير از راه سوم دو راه ديگر بيشتر نداريم، يك راه عبارتست از خليدن به درون سنت. ما ميدانيم كه سنت آشفتگيهاي زيادي دارد. اگر سنت توان داشت، تا حالا خودش را نشان داده بود. راه بعدي خروج مطلق از سنت و افتادن در ايده غربگرايي (westernism) مطلق است. ما توان هستيشناسانه، معرفتي و اجتماعي پيمودن اين راه را نداريم. دنياي غربيان دنياي خودشان است. اين طور نيست كه بگوييم نميتوانيم گفتوگو كنيم. گفتوگو كردن غير از زندگي كردن است. آدم ميتواند دنياي ديگران را بفهمد، اما آيا ميتواند عين آنها زندگي كند؟ ظاهر قضيه اين است كه ما نميتوانيم آن طور زندگي كنيم، زيرا جهان مسلماني نشان داده كه همين كه كمي در تقليد سبكهاي غيربومي افراط ميكند، با عكسالعمل بوميگرايي مواجه ميشود. من فكر ميكنم اگر در دوره رضاشاه در زمينه كشف حجاب فشار وارد نميشد، در سال ١٣٥٨ قانون حجاب اجباري نمی آمد.
🔹خودم برای پرداختن به فقه دو دليل داشتم؛ اول اینکه اساسا اين فقه بود كه جامعه را اداره ميكرد و وقتي از حقوق جديد سخن ميگوييم، حقوق جديد چيزي جز دگرديسيهاي آرام يا غيرآرام از درون فقه نيست، حتي اهل سنت و عربها به حقوقدان ميگويند فقيه. مثلا به حقوقدان حقوق اساسي ميگويند الفقيهالدستوري. يعني واژه هم نشان ميدهد. در دنياي مسلماني ما دانشها را تقسيم ميكرديم، ميگفتند فلسفه و كلام وزير خارجه اين تمدن هستند يعني سپر ميگذارد و در حوزه نرمافزاري از كيان اين باور دفاع ميكند اما فقه تنظيمكننده وضع داخلي است. همچنين وقتي از دولت جديد صحبت ميشود، نياز به نظم و قانون و چيزهاي ديگر هست و بيشترين تنشها در زمينه مسائل فقهي است و امكانات نيز آنجا شكل ميگيرد. بنابراين براي اداره جامعه فقه مهم است. حتي وقتي غزالي فقه را تخطئه ميكرد، به اين دليل نبود كه نبايد فقه جامعه را اداره كند، بلكه بحث بر سر اين بود كه فقه جاي همهچيز را نگيرد. كار فقه اداره زندگي امروز مردم است و آن را در اخلاق و باورهاي ديگر بايد دنبال كرد. بنابراين به لحاظ ايجابي تصور من اين بود كه هيچ چيز نميتواند جايگزين فقه شود در اينكه منبع نظم و قانونگذاري جديد است. تنشها نيز اتفاقا ميان فقها رخ داده و نه ميان متكلمان. اهميت اين موضوع آن است كه بعد از مرحوم ناييني و برخي بزرگان توجه به فقه كم شده است.
🔹دلیل دوم اینکه به دلايلي روشنفكري ديني يا نوگرايي ديني در دوره پهلوي به حوزههاي فلسفه و كلام تمركز پيدا كرده بودند. مثلا علامه طباطبايي يا شهيد مطهري را در نظر بگيريد. شهيد مطهري تنها يك، دو كتاب فقهي دارد كه بسيار كوچك است، مساله نظام حقوق زن در اسلام يا مساله حجاب. بقيه آثار ايشان به دلايلي چون فشار ماركسيسم و ساير مكاتب جديد به فلسفه و كلام اختصاص داشت، يعني بخش بهاصطلاح وزارت خارجه فعال شده بود. روشنفكري امروز ما نيز كه بخشي ميراثدار آن دوره هستند.
#راه_سوم
@Feirahi
✔️داود فیرحی در گفتگو با روزنامه اعتماد🔻
🔹دين يك پديده حذف شدني در جوامع نيست، بلكه پديدهاي تفسيرشدني است. به تعبير افرادي چون هابرماس اگر به تاريخ بنگريم، سكولاريسم يك نقطه كوچك است. در چنين شرايطي اگر نتوانيم دين را از سنت جدا كنيم و باب گفتوگوي دين با ابزارها و مفاهيم و مسائل تجدد را باز كنيم، حضور دين با پيوندهاي سنتياش در دنياي جديد فاجعه ايجاد ميكند. يكي از اين فاجعهها واپسگرا كردن جهان اسلام است، ديگر اينكه دين را حاشيهاي (marginal) ميكند و اجازه نميدهد انسان مسلمان، انسان بينالمللي باشد و نظام مسلماني نظام بينالمللي باشد و سوم اينكه با موضع نسبتا سلبي كه به مسائل ميگيرد، احتمال راديكاليسم نيز افزايش مييابد.
🔹راه سوم كوشش ميكند دو تفكيك را انجام بدهد، نخست اينكه دين را از استبداد جدا كند و دوم اينكه علم را از امپرياليسم جدا كند. بنابراين از دين آزاد علمي صحبت ميكند، يعني اصلا متضاد با علم نيست. اين راه شعبههاي متفاوتي دارد و هر كس در سويهاي كار ميكند. به نظر من راه سوم را ميتوان به پازلي تشبيه كرد و گفت هر كدام از اين تلاشها قطعهاي از اين پازل را ميسازد.مساله راه سوم اين است كه هر قدم كه بر ميدارد، بايد پلهايش را بسازد و ريلگذاري كند. بعضي مواقع نيز در مييابد كه پايههايي كه درست كرده سست است و بايد آنها را از نو بسازد. راه سوم لزوما راهي گلستان نيست، زيرا وقتي شما به انتقاد از سنت ميپردازيد، ممكن است از درونش راديكاليسم هم در بيايد. وقتي هم كه شما به نقد علم سكولار يا علم مرتبط با استعمار ميپردازيد، ممكن است به راديكاليسم منجر شود.
🔹ما غير از راه سوم دو راه ديگر بيشتر نداريم، يك راه عبارتست از خليدن به درون سنت. ما ميدانيم كه سنت آشفتگيهاي زيادي دارد. اگر سنت توان داشت، تا حالا خودش را نشان داده بود. راه بعدي خروج مطلق از سنت و افتادن در ايده غربگرايي (westernism) مطلق است. ما توان هستيشناسانه، معرفتي و اجتماعي پيمودن اين راه را نداريم. دنياي غربيان دنياي خودشان است. اين طور نيست كه بگوييم نميتوانيم گفتوگو كنيم. گفتوگو كردن غير از زندگي كردن است. آدم ميتواند دنياي ديگران را بفهمد، اما آيا ميتواند عين آنها زندگي كند؟ ظاهر قضيه اين است كه ما نميتوانيم آن طور زندگي كنيم، زيرا جهان مسلماني نشان داده كه همين كه كمي در تقليد سبكهاي غيربومي افراط ميكند، با عكسالعمل بوميگرايي مواجه ميشود. من فكر ميكنم اگر در دوره رضاشاه در زمينه كشف حجاب فشار وارد نميشد، در سال ١٣٥٨ قانون حجاب اجباري نمی آمد.
🔹خودم برای پرداختن به فقه دو دليل داشتم؛ اول اینکه اساسا اين فقه بود كه جامعه را اداره ميكرد و وقتي از حقوق جديد سخن ميگوييم، حقوق جديد چيزي جز دگرديسيهاي آرام يا غيرآرام از درون فقه نيست، حتي اهل سنت و عربها به حقوقدان ميگويند فقيه. مثلا به حقوقدان حقوق اساسي ميگويند الفقيهالدستوري. يعني واژه هم نشان ميدهد. در دنياي مسلماني ما دانشها را تقسيم ميكرديم، ميگفتند فلسفه و كلام وزير خارجه اين تمدن هستند يعني سپر ميگذارد و در حوزه نرمافزاري از كيان اين باور دفاع ميكند اما فقه تنظيمكننده وضع داخلي است. همچنين وقتي از دولت جديد صحبت ميشود، نياز به نظم و قانون و چيزهاي ديگر هست و بيشترين تنشها در زمينه مسائل فقهي است و امكانات نيز آنجا شكل ميگيرد. بنابراين براي اداره جامعه فقه مهم است. حتي وقتي غزالي فقه را تخطئه ميكرد، به اين دليل نبود كه نبايد فقه جامعه را اداره كند، بلكه بحث بر سر اين بود كه فقه جاي همهچيز را نگيرد. كار فقه اداره زندگي امروز مردم است و آن را در اخلاق و باورهاي ديگر بايد دنبال كرد. بنابراين به لحاظ ايجابي تصور من اين بود كه هيچ چيز نميتواند جايگزين فقه شود در اينكه منبع نظم و قانونگذاري جديد است. تنشها نيز اتفاقا ميان فقها رخ داده و نه ميان متكلمان. اهميت اين موضوع آن است كه بعد از مرحوم ناييني و برخي بزرگان توجه به فقه كم شده است.
🔹دلیل دوم اینکه به دلايلي روشنفكري ديني يا نوگرايي ديني در دوره پهلوي به حوزههاي فلسفه و كلام تمركز پيدا كرده بودند. مثلا علامه طباطبايي يا شهيد مطهري را در نظر بگيريد. شهيد مطهري تنها يك، دو كتاب فقهي دارد كه بسيار كوچك است، مساله نظام حقوق زن در اسلام يا مساله حجاب. بقيه آثار ايشان به دلايلي چون فشار ماركسيسم و ساير مكاتب جديد به فلسفه و كلام اختصاص داشت، يعني بخش بهاصطلاح وزارت خارجه فعال شده بود. روشنفكري امروز ما نيز كه بخشي ميراثدار آن دوره هستند.
#راه_سوم
@Feirahi
✅چالش انسان مسلمان با سنت و مدرنیته
http://etemadnewspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=829&PageNO=7
@Davood_Feirahi
http://etemadnewspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=829&PageNO=7
@Davood_Feirahi
🍁استعاره و نظریه در فقه سیاسی
🍂مطلق دین حاوی اصول ثابت و جهان شمول است که ادیان همگی روایت های متفاوتی(ناقص یا کامل) از آن امر مطلق هستند. کارویژه ی دستگاه فقه در هندسه دانایی اسلامی تنظیم نسبت دین و زندگی، عام و خاص و ثابت و متغیر است. ملاحظات تاریخی از دگرگونی گسترده در احکام فقه سیاسی حکایت می کنند. بیش از یک قرن است مباحث فقهی- سیاسی مبتنی بر نظم سلطانی گذشته جای خود را به احکام و مفاهیم جدیدی سپرده اند که خاستگاه مدرن دارند. این تغییرات گسترده در حالی است که منابع و روش شناسی استنباط احکام فقه سیاسی همچنان اعتبار سنتی خود را کم و بیش حفظ کرده اند. اگر تغییرات در احکام فقه ناشی از تغییر در منابع یا شیوه اجتهاد سنتی نیست، پس از کجا ناشی شده است؟
🍂تاکنون، توضیحات روشنگر متعددی در باب این پرسش ارائه شده است.
یک)تغییر حکم به اعتبار تغییر موضوع
دو)دگرگونی حکم شرعی به اعتبار زمان و مکان
سه) عبور از منطق درونی فقه به روان شناسی شخصی و تجربیات متفاوت فقیهان به عنوان توجیهی بر تفاوت احکام و فتاوای شرعی-سیاسی
مهم ترین نظریه ها در باب نسبت دین و زندگی، عام و خاص و ثابت و متغیر است. منطق درونی هر یک از تبیین های فوق، رها کردن احکام فقهی از حلقه ی ثبات و افتادن در راه هموار تغییر و دگرگونی مداوم است، نوعی از دگرگونی که لاجرم نسبیت توجیه ناپذیری را در حوزه ی فقه سیاسی تولید می کند. شاید به همین دلیل است که هیچ یک از این تئوری ها در باب دغدغه ی منتقدان متغیرسازی امر ثابت، تاب مقاومت ندارند.
🍂اما کوشش نظری در تبیین نسبت دین و زندگی سیاسی، راه تمام شده نیست. در درون ادبیات فقه سیاسی استعدادها و امکانات زیادی در این راستا همچنان وجود دارد. یکی از این وجوه تحلیلی، ارجاع به نسبت "تمثیل/استعاره و نظریه" در حوزه ی اندیشه شناسی در فقه سیاسی معاصر است. در این وجه تحلیلی، این نکته برجسته می شود که چگونه استعاره های مکنون در نظریه های فقه سیاسی، ماهیت آن ها را شکل می دهد و به اصطلاح، موجب "سویه سازی" در نظریه های فقه سیاسی می شود. چنین می نماید که بسیاری از تحولات در فقه سیاسی معاصر ناشی از دگردیسی در استعاره های پشتیبان این نظریه هاست....
#فقه_سیاسی
🔹فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست،ص195 و 196.
@Feirahi
🍂مطلق دین حاوی اصول ثابت و جهان شمول است که ادیان همگی روایت های متفاوتی(ناقص یا کامل) از آن امر مطلق هستند. کارویژه ی دستگاه فقه در هندسه دانایی اسلامی تنظیم نسبت دین و زندگی، عام و خاص و ثابت و متغیر است. ملاحظات تاریخی از دگرگونی گسترده در احکام فقه سیاسی حکایت می کنند. بیش از یک قرن است مباحث فقهی- سیاسی مبتنی بر نظم سلطانی گذشته جای خود را به احکام و مفاهیم جدیدی سپرده اند که خاستگاه مدرن دارند. این تغییرات گسترده در حالی است که منابع و روش شناسی استنباط احکام فقه سیاسی همچنان اعتبار سنتی خود را کم و بیش حفظ کرده اند. اگر تغییرات در احکام فقه ناشی از تغییر در منابع یا شیوه اجتهاد سنتی نیست، پس از کجا ناشی شده است؟
🍂تاکنون، توضیحات روشنگر متعددی در باب این پرسش ارائه شده است.
یک)تغییر حکم به اعتبار تغییر موضوع
دو)دگرگونی حکم شرعی به اعتبار زمان و مکان
سه) عبور از منطق درونی فقه به روان شناسی شخصی و تجربیات متفاوت فقیهان به عنوان توجیهی بر تفاوت احکام و فتاوای شرعی-سیاسی
مهم ترین نظریه ها در باب نسبت دین و زندگی، عام و خاص و ثابت و متغیر است. منطق درونی هر یک از تبیین های فوق، رها کردن احکام فقهی از حلقه ی ثبات و افتادن در راه هموار تغییر و دگرگونی مداوم است، نوعی از دگرگونی که لاجرم نسبیت توجیه ناپذیری را در حوزه ی فقه سیاسی تولید می کند. شاید به همین دلیل است که هیچ یک از این تئوری ها در باب دغدغه ی منتقدان متغیرسازی امر ثابت، تاب مقاومت ندارند.
🍂اما کوشش نظری در تبیین نسبت دین و زندگی سیاسی، راه تمام شده نیست. در درون ادبیات فقه سیاسی استعدادها و امکانات زیادی در این راستا همچنان وجود دارد. یکی از این وجوه تحلیلی، ارجاع به نسبت "تمثیل/استعاره و نظریه" در حوزه ی اندیشه شناسی در فقه سیاسی معاصر است. در این وجه تحلیلی، این نکته برجسته می شود که چگونه استعاره های مکنون در نظریه های فقه سیاسی، ماهیت آن ها را شکل می دهد و به اصطلاح، موجب "سویه سازی" در نظریه های فقه سیاسی می شود. چنین می نماید که بسیاری از تحولات در فقه سیاسی معاصر ناشی از دگردیسی در استعاره های پشتیبان این نظریه هاست....
#فقه_سیاسی
🔹فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست،ص195 و 196.
@Feirahi
🍀سخنرانی در مراسم عزاداری محرم، بنیاد امید ایرانیان، پنج شنبه 20 مهر 96.
@Davood_Feirahi
@Davood_Feirahi
Forwarded from نامههای حوزوی
🔺نقد و بررسی کتاب 'همروی، فلسفه سیاسی و فقه سیاسی' در دانشگاه تهران.
🔹با حضور نویسنده: سید صادق حقیقت و ناقدان داود فیرحی و محسن رضوانی.
@namehayehawzavi
🔹با حضور نویسنده: سید صادق حقیقت و ناقدان داود فیرحی و محسن رضوانی.
@namehayehawzavi
🍁در جستوجوی فقه تحزب
✔️بیژن مومیوند
🔹در دورهاي كه فقه گريزي سكه رايجي بود و روشنفكران دینی به سندروم «گریز از فقه» مبتلا بودند، داود فيرحي با انتشار كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» به عنوان چهرهاي نو و متفاوت در ميان پژوهشگران و محققان انديشة سياسي اسلام مطرح شد. او در ديگر كتابهايش چون «نظام سياسي و دولت در اسلام»، «تاريخ تحول دولت در اسلام» و مجموعه مقالاتش در كتاب دو جلدي «دين و دولت در عصر مدرن» دورهها و جنبههاي مختلف «فقه سياسي» را مورد توجه قرار داده و در دو مجلد «فقه و سياست در ايران معاصر» به توصيف و تحليل فقه سياسي عصر مشروطه و پس از آن بهویژه تحول فقه سیاسی پس از پیروزی انقلاب پرداخته است.
🔹به اعتقاد فيرحي سياست جديد در ايران با چهار سنت فكري نسبت دارد: ايرانگرايي باستان، سنت چپ، اسلام و دموكراسي. اما نسبت اسلام و دموكراسي تعيينكنندهتر از دو سنت دیگر است و امروز به معماي بزرگ جامعه ما تبديل شده است و ميتوان اين عصر را عصر بحران دموكراسي و همزمان بحران فقه سياسي در ايران و اسلام دانست و به جهت اهميت اين مسئله، او پروژه اصلي خود را «فقه سياسي» قرار داده است و در تازهترین گام از این پروژه و در کتاب «فقه و حکرانی حزبی» به «مسألة حزب» در «فقه سیاسی» پرداخته است. به اعتقاد فیرحی بحث حزب در فقه سیاسی امتداد منطقی مواجهة فقه با دولت مدرن و ظهور پارلمان و مفهوم قانون در دورة معاصر است. به باور او سهگانة «حزب»، «قانون» و «دولت مدرن» ملازمة منطقی دارند.
🔹فیرحی در دو جلد «فقه و سیاست در ایران معاصر» دو نکتة مهم را نشان میدهد: نخست، ظهور دولت جدید در روزگار اخیر که لاجرم به مواجهة فقه و دولت مدرن انجامید و دوم، نسبت دولت مدرن با مجلس و قانون موضوعه. پس از پرداختن به نسبت فقه و دولت مدرن فیرحی ضرورت دیده در ادامة پروژه خود به تحلیل و بررسی «مسألة حزب» و «مفهوم قانون» و جایگاه این دو در فقه سیاسی بپردازد که در کتاب «فقه و حکمرانی حزبی» به موضوع حزب پرداخته و کتاب آتیاش هم دربارة «مفهوم قانون» خواهد بود.
🔺در جست و جوی فقه تحزب، هفته نامه سازندگی، شماره 12، 24 مهر96
@Davood_Feirahi
✔️بیژن مومیوند
🔹در دورهاي كه فقه گريزي سكه رايجي بود و روشنفكران دینی به سندروم «گریز از فقه» مبتلا بودند، داود فيرحي با انتشار كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» به عنوان چهرهاي نو و متفاوت در ميان پژوهشگران و محققان انديشة سياسي اسلام مطرح شد. او در ديگر كتابهايش چون «نظام سياسي و دولت در اسلام»، «تاريخ تحول دولت در اسلام» و مجموعه مقالاتش در كتاب دو جلدي «دين و دولت در عصر مدرن» دورهها و جنبههاي مختلف «فقه سياسي» را مورد توجه قرار داده و در دو مجلد «فقه و سياست در ايران معاصر» به توصيف و تحليل فقه سياسي عصر مشروطه و پس از آن بهویژه تحول فقه سیاسی پس از پیروزی انقلاب پرداخته است.
🔹به اعتقاد فيرحي سياست جديد در ايران با چهار سنت فكري نسبت دارد: ايرانگرايي باستان، سنت چپ، اسلام و دموكراسي. اما نسبت اسلام و دموكراسي تعيينكنندهتر از دو سنت دیگر است و امروز به معماي بزرگ جامعه ما تبديل شده است و ميتوان اين عصر را عصر بحران دموكراسي و همزمان بحران فقه سياسي در ايران و اسلام دانست و به جهت اهميت اين مسئله، او پروژه اصلي خود را «فقه سياسي» قرار داده است و در تازهترین گام از این پروژه و در کتاب «فقه و حکرانی حزبی» به «مسألة حزب» در «فقه سیاسی» پرداخته است. به اعتقاد فیرحی بحث حزب در فقه سیاسی امتداد منطقی مواجهة فقه با دولت مدرن و ظهور پارلمان و مفهوم قانون در دورة معاصر است. به باور او سهگانة «حزب»، «قانون» و «دولت مدرن» ملازمة منطقی دارند.
🔹فیرحی در دو جلد «فقه و سیاست در ایران معاصر» دو نکتة مهم را نشان میدهد: نخست، ظهور دولت جدید در روزگار اخیر که لاجرم به مواجهة فقه و دولت مدرن انجامید و دوم، نسبت دولت مدرن با مجلس و قانون موضوعه. پس از پرداختن به نسبت فقه و دولت مدرن فیرحی ضرورت دیده در ادامة پروژه خود به تحلیل و بررسی «مسألة حزب» و «مفهوم قانون» و جایگاه این دو در فقه سیاسی بپردازد که در کتاب «فقه و حکمرانی حزبی» به موضوع حزب پرداخته و کتاب آتیاش هم دربارة «مفهوم قانون» خواهد بود.
🔺در جست و جوی فقه تحزب، هفته نامه سازندگی، شماره 12، 24 مهر96
@Davood_Feirahi
🍁امام حسین(ع) هرگز به دنبال بیعت با یزید نبود
(سخنرانی در بنیاد امید ایرانیان،20مهر96)
https://goo.gl/5ojneK
@Davood_Feirahi
(سخنرانی در بنیاد امید ایرانیان،20مهر96)
https://goo.gl/5ojneK
@Davood_Feirahi
پایگاه خبری جماران
فیرحی: امام حسین (ع) هرگز به دنبال بیعت با یزید نبود+فایل صوتی
در فقه اهل سنت فرزند می تواند پدر را کاندیدا کند اما قطعا پدر نمی تواند فرزند را کاندیدای خلافت کند. مدینه با یزید بیعت نکرد و معاویه نتوانست از مردم مدینه بیعت بگیرد. دلیلش این بود که نخبگان مدینه پاسخ منفی دادند و مردم هم پشت آنها را گرفتند
داود فیرحی
🍁امام حسین(ع) هرگز به دنبال بیعت با یزید نبود (سخنرانی در بنیاد امید ایرانیان،20مهر96) https://goo.gl/5ojneK @Davood_Feirahi
⚡️بیعت از کلیدی ترین مفاهیم جهان اسلام است که هم اهل تشیع و هم اهل تسنن آن را دچار نسیان کرده اند
✔️داود فیرحی در مراسم عزاداری بنیاد امید ایرانیان🔻
🔹بیعت یکی از کلیدی ترین مفاهیم فراموش شده جهان اسلام است که هم اهل تشیع و هم اهل تسنن آن را دچار نسیان کرده اند. در واقع تشیع با تکیه بر مفهوم امامت احساس کرد که دیگر بیعت کارایی ندارد و اهل سنت هم خیلی زود به گردونه استبداد افتاد و کم کم مفهوم بیعت را فراموش کرد. در حالی که بیعت درخشان ترین محور کنترل نظم سیاسی در صدر اسلام بود و اهمیت شایانی داشت تا جایی که فرد زیرکی مانند معاویه نمی توانست از بند آن خلاص شود و مجبور بود که ظاهر بیعت را حفظ کند.
🔹این خلدون در تعریف بیعت می گوید «بیعت تعهد بر فرمانبرداری است.» مثل اینکه معامله ای شده و امیر ملزم هست بعضی کارها مثل حفظ شریعت و رسیدگی به امور مسلمین را انجام دهد و از طرف دیگر هم شهروند مکلف به اطاعت است. یعنی بیعت یک طرفه نیست و مشروط به منافع شهروند و حفظ شریعت است و هر جایی که این اتفاق نمی افتاد بیعت هم متلاشی می شد.
🔹دلیل اینکه اسلام در آن دوره رشد کرد این است که معدل هزیه ای که به شهروند تحمیل می کرد از دولت های رقیب کمتر بود. یعنی اداره ارزان دولت وجود داشت. به همین دلیل بین اقتصاد شهروند و علایق مذهبی شهروند ارتباط وجود داشت. اما از دوره بنی امیه دولت هم گران و هم نابرابر می شود و هم قبیله گرایی دارد رشد می کند. یکی از محصولات قبیله گرایی خود یزید بن معاویه است.
🔹در فقه اهل سنت فرزند می تواند پدر را کاندیدا کند اما قطعا پدر نمی تواند فرزند را کاندیدای خلافت کند. مدینه با یزید بیعت نکرد و معاویه نتوانست از مردم مدینه بیعت بگیرد. دلیلش این بود که نخبگان مدینه پاسخ منفی دادند و مردم هم پشت آنها را گرفتند. معاویه برای اینکه این قضیه را شکست تلقی نکند از ابوبکر نقل کرد که اگر در جهان اسلام دو خلیفه پیدا شد یک نفر را بکشید؛ یعنی نمی شود با دو نفر بیعت کرد. بنابر این طرفین را راضی کردند که بیعت برای زمان بعد از مرگ معاویه بماند.
🔹نامه سال 60 می گوید که مردم مدینه نباید بهانه داشته باشند و باید بیعت کنند. بزرگان مدینه عبدالله بن زبیر، عبدالرحمان بن ابوبکر، عبدالله بن عمر و حسین بن علی (ع) هستند که نفوذ خیلی سنگینی دارند اما فشار اجتماعی اجازه نمی دهد که بیعت کنند. بعد از امام حسین (ع) هم قیام زبیر نشان داد که ابن زبیری ها نمی توانند تن به بیعت دهند.
🔹روانشناسی اجتماعی می گوید نخبگان خیلی آزاد نیستند که حتی اگر دلشان خواست با دولت معامله کنند. چون جامعه الزامات بزرگی دارد آن نخبه خیلی زود فراموش می شود. از یک نخبه سیاسی مذهبی این است که در این پیچ های تاریخی نقش خود را ایفا کند. امام حسین (ع) می گوید «مثل من با مثل او بیعت نخواهد کرد». بعضی از علمای آن دوره گفتند که بعضی افراد با اکراه بیعت کرده اند و شما هم بیعت کنید. حتی بعضی فقها گفته اند که طلحه و زبیر به اکراه با علی (ع) بیعت کرده اند و خود حضرت به شدت انکار می کند و می گوید من از شما بیعت نخواستم و شما با من بیعت کردید.
🔹در سنت عربی بیعت نکردن آسان بود اما بیعت شکستن ننگ بسیار بزرگی تلقی می شد و اباعبدالله (ع) نمی خواست به این سمت حرکت کند و دیگران هم حرکت نکردند. اما اباعبدالله الحسین (ع) می گوید «این آدم نا بکار مرا بین تیغه شمشیر و ذلت بیعت قرار داده است.» ایشان می گوید خداوند و پیامبر (ص) به این بیعت راضی نیستند و ساخت اجتماعی هم به او اجازه نمی دهد که چنین کاری را انجام دهد.
🔹مفهوم بیعت یکی از کلیدی ترین مفاهیم در تحلیل واقعه عاشورا است، اگر این شاه کلید را حذف کنیم احتمالا امکان تحلیل را از دست بدهیم. این وضعیت به قدری مهم است که برای اباعبدالله (ع) می ارزد این همه هزینه بدهد. امام سجاد (ع) که در واقعه کربلا حدود 22 سال سن داشت جمله هایی می گوید که نشان می دهد مسأله گفتمان است؛ یعنی خانواده پذیرفته که حسین (ع) نباید بیعت کند. یعنی برای کوچک و بزرگ این خاندان مفهوم است که حسین (ع) دارد چه تصمیمی می گیرد.
🔹یعنی کسی که اسیر است، شکنجه می شود و کسی که کشته می شود همه می فهمند که چه اتفاقی افتاده است. جمله زیبای زینب (ع) که «جز زیبایی چیزی ندیدم» یعنی می فهمد که چه معامله ای انجام داده است. مسأله این نیست که تحت فشار جامعه است اما او هم دارد آگاهانه مسأله را پیش می برد.🔺
@Davood_Feirahi
✔️داود فیرحی در مراسم عزاداری بنیاد امید ایرانیان🔻
🔹بیعت یکی از کلیدی ترین مفاهیم فراموش شده جهان اسلام است که هم اهل تشیع و هم اهل تسنن آن را دچار نسیان کرده اند. در واقع تشیع با تکیه بر مفهوم امامت احساس کرد که دیگر بیعت کارایی ندارد و اهل سنت هم خیلی زود به گردونه استبداد افتاد و کم کم مفهوم بیعت را فراموش کرد. در حالی که بیعت درخشان ترین محور کنترل نظم سیاسی در صدر اسلام بود و اهمیت شایانی داشت تا جایی که فرد زیرکی مانند معاویه نمی توانست از بند آن خلاص شود و مجبور بود که ظاهر بیعت را حفظ کند.
🔹این خلدون در تعریف بیعت می گوید «بیعت تعهد بر فرمانبرداری است.» مثل اینکه معامله ای شده و امیر ملزم هست بعضی کارها مثل حفظ شریعت و رسیدگی به امور مسلمین را انجام دهد و از طرف دیگر هم شهروند مکلف به اطاعت است. یعنی بیعت یک طرفه نیست و مشروط به منافع شهروند و حفظ شریعت است و هر جایی که این اتفاق نمی افتاد بیعت هم متلاشی می شد.
🔹دلیل اینکه اسلام در آن دوره رشد کرد این است که معدل هزیه ای که به شهروند تحمیل می کرد از دولت های رقیب کمتر بود. یعنی اداره ارزان دولت وجود داشت. به همین دلیل بین اقتصاد شهروند و علایق مذهبی شهروند ارتباط وجود داشت. اما از دوره بنی امیه دولت هم گران و هم نابرابر می شود و هم قبیله گرایی دارد رشد می کند. یکی از محصولات قبیله گرایی خود یزید بن معاویه است.
🔹در فقه اهل سنت فرزند می تواند پدر را کاندیدا کند اما قطعا پدر نمی تواند فرزند را کاندیدای خلافت کند. مدینه با یزید بیعت نکرد و معاویه نتوانست از مردم مدینه بیعت بگیرد. دلیلش این بود که نخبگان مدینه پاسخ منفی دادند و مردم هم پشت آنها را گرفتند. معاویه برای اینکه این قضیه را شکست تلقی نکند از ابوبکر نقل کرد که اگر در جهان اسلام دو خلیفه پیدا شد یک نفر را بکشید؛ یعنی نمی شود با دو نفر بیعت کرد. بنابر این طرفین را راضی کردند که بیعت برای زمان بعد از مرگ معاویه بماند.
🔹نامه سال 60 می گوید که مردم مدینه نباید بهانه داشته باشند و باید بیعت کنند. بزرگان مدینه عبدالله بن زبیر، عبدالرحمان بن ابوبکر، عبدالله بن عمر و حسین بن علی (ع) هستند که نفوذ خیلی سنگینی دارند اما فشار اجتماعی اجازه نمی دهد که بیعت کنند. بعد از امام حسین (ع) هم قیام زبیر نشان داد که ابن زبیری ها نمی توانند تن به بیعت دهند.
🔹روانشناسی اجتماعی می گوید نخبگان خیلی آزاد نیستند که حتی اگر دلشان خواست با دولت معامله کنند. چون جامعه الزامات بزرگی دارد آن نخبه خیلی زود فراموش می شود. از یک نخبه سیاسی مذهبی این است که در این پیچ های تاریخی نقش خود را ایفا کند. امام حسین (ع) می گوید «مثل من با مثل او بیعت نخواهد کرد». بعضی از علمای آن دوره گفتند که بعضی افراد با اکراه بیعت کرده اند و شما هم بیعت کنید. حتی بعضی فقها گفته اند که طلحه و زبیر به اکراه با علی (ع) بیعت کرده اند و خود حضرت به شدت انکار می کند و می گوید من از شما بیعت نخواستم و شما با من بیعت کردید.
🔹در سنت عربی بیعت نکردن آسان بود اما بیعت شکستن ننگ بسیار بزرگی تلقی می شد و اباعبدالله (ع) نمی خواست به این سمت حرکت کند و دیگران هم حرکت نکردند. اما اباعبدالله الحسین (ع) می گوید «این آدم نا بکار مرا بین تیغه شمشیر و ذلت بیعت قرار داده است.» ایشان می گوید خداوند و پیامبر (ص) به این بیعت راضی نیستند و ساخت اجتماعی هم به او اجازه نمی دهد که چنین کاری را انجام دهد.
🔹مفهوم بیعت یکی از کلیدی ترین مفاهیم در تحلیل واقعه عاشورا است، اگر این شاه کلید را حذف کنیم احتمالا امکان تحلیل را از دست بدهیم. این وضعیت به قدری مهم است که برای اباعبدالله (ع) می ارزد این همه هزینه بدهد. امام سجاد (ع) که در واقعه کربلا حدود 22 سال سن داشت جمله هایی می گوید که نشان می دهد مسأله گفتمان است؛ یعنی خانواده پذیرفته که حسین (ع) نباید بیعت کند. یعنی برای کوچک و بزرگ این خاندان مفهوم است که حسین (ع) دارد چه تصمیمی می گیرد.
🔹یعنی کسی که اسیر است، شکنجه می شود و کسی که کشته می شود همه می فهمند که چه اتفاقی افتاده است. جمله زیبای زینب (ع) که «جز زیبایی چیزی ندیدم» یعنی می فهمد که چه معامله ای انجام داده است. مسأله این نیست که تحت فشار جامعه است اما او هم دارد آگاهانه مسأله را پیش می برد.🔺
@Davood_Feirahi
Forwarded from س.ا.ج
💠پنجمین نشست فصل سخن با نقد کتاب "همروی؛فلسفه سیاسی و فقه سیاسی" برگزار شد
سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی
@jdbook
سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی
@jdbook