گام اول،صلح: ضرورت بازسازی گفتمانی و تدوین راهبردهای عملیاتی
 فاطمه گوارایی
 
در شرایطی که این یادداشت نوشته می‌شود، بخش‌های زیادی از سرزمین ما دستخوش تهاجم سبعانه ارتش آمریکا است و مردم ما نگران شعله‌ور شدن آتش جنگ خانمان‌سوز دیگری هستند تا مبادا باقی‌ماندهٔ سرمایه‌های انسانی و زیرساختی کشورمان را به تاراج ببرد.
 
این، چهارمین جنگی است که پس از سال ۱۳۵۷ سرزمین ما را درگیر خود کرده است. در این نوشتار بنا نیست به این بپردازیم که چرا و چگونه این جنگ اخیر آغاز شد، یا اینکه اگر چگونه عمل می‌شد یا نمی‌شد، امروز به اینجا نمی‌رسیدیم. تحلیل‌های متعددی به‌طور مستمر در فضای مجازی مشاهده می‌شود که این جنگ را از زوایای مختلف بررسی می‌کنند.
 
نکتهٔ جالب این است که در این روزگار پرآشوب—که چهره‌های پرنام‌ونشان سکوت اختیار کرده‌اند—افرادی دست به قلم برده‌اند که کمتر سابقه و پیشینهٔ فکری یا سیاسی برای آنان متصور بود؛ و چه اتفاق میمون و مبارکی! در میانهٔ خون و آتش، شاهد رویش جوانه‌های درخشانی بودیم. در دوران قطع اینترنت بین‌الملل، به یمن قلم‌های همین چهره‌های نه‌چندان مشهور و پرنام‌ونشان، جامعه توانست فضا را ارزیابی کند و از پسِ بررسیِ پیچیدگیِ شرایط برآید؛ که این خود بس مبارک بود و هست؛ روندی که همچنان ادامه دارد.
 
اما این نوشتار—ضمن اعتقاد به اصل تمامیت ارضی و سرزمینی، محکومیت اقدامات مداخله‌جویانه و ستیزه‌جویانهٔ آمریکا/اسرائیل، و ضرورت دفاع همه‌جانبه در برابر هرگونه تجاوز خارجی—بر آن است نشان دهد چه کسانی از شکل‌گیری و تداوم این جنگ‌ها خشنودند، و چرا و چگونه بودِ خود را در نبودِ دیگران، از ورای این تخاصماتِ بس خونین رقم می‌زنند.
 
درعلوم سیاسی و روابط بین‌الملل، پدیده‌ای شناخته‌شده به نام «وابستگی متقابل خصمانه» وجود دارد؛ وضعیتی که در آن، طرفین منازعه بدون آنکه هم‌پیمان باشند یا تبانی نیت‌مندی میانشان در کار باشد، در فرآیندی تدریجی به تأمین متقابل منافع یکدیگر دست می‌زنند. در این ساختار، منطق حیات سیاسی بر اصل «بقا در گروِ استمرار بحران» استوار است و نیروهای درگیر برای تحکیم موقعیت خود در داخل، به وجود طرف مقابل و تداوم‌بخشی به وضعیت بحرانی نیاز مبرم دارند.
 
این نوشتار برآن است تا نشان دهد چگونه منافع جریان‌های تندرو در ایران، آمریکا و اسرائیل در فرآیندی هم‌افزا به یکدیگر گره خورده و برای بقای ساختاری خود به ادامه این وضعیت وابسته‌اند.
 
منافع جریان‌های تندرو از بازتولید و تداوم جنگ
 
هر کدام از این جریان‌ها در واشنگتن، تهران و تل‌آویو، از شرایط جنگی یا شبه‌جنگی برای تامین منافع خاصی بهره‌برداری می‌کنند:
 
دراسرائیل برای رهبران راست‌گرای افراطی و جریان‌های ارتدوکس/ملی‌گرا شرایط جنگی از سویی بهترین ابزار برای عقب انداختن پرونده‌های قضایی داخلی، فرار از پاسخگویی درباره شکست‌های امنیتی و حفظ ائتلاف‌های شکننده حکومتی و به عبارتی بقای سیاسی شخص و حزبی است.در سوی دیگر تداوم بحران، بستر مناسبی را برای توسعه شهرک‌سازی‌ها، الحاق اراضی و تغییر بافت دموگرافیک (جمعیتی) یعنی پیشبرد ایدئولوژی سرزمینی بدون مواجهه با فشارهای جدی بین‌المللی فراهم می‌کند.
 
در آمریکا کارخانه‌های بزرگ اسلحه‌سازی،تندروهای حزب جمهوری‌خواه و لابی‌های نظامی برای فروش تسلیحات و حفظ سهام خود، به «تهدیدهای پایدار» در خاورمیانه نیاز دارند.در نتیجه بازنمایی یک «شر مطلق» در خاورمیانه، ابزار موثری برای بسیج رای دهندگان ایدئولوژیک از سویی و جذب حمایت مالی جریان‌های ناسیونالیست افراطی در انتخابات از سوی دیگر است.
 
 و در ایران، جریان‌های تندرو و ساختار پنهان قدرت در فضای جنگی و تهدید خارجی، هرگونه مطالبه‌گری اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را به‌راحتی تحت عنوان «اقدام علیه امنیت ملی» یا «همصدایی با دشمن» حاشیه‌نشین و سرکوب می‌کند. در سوی دیگر با بهره گرفتن از تحریم‌ها و وضعیت شبه‌جنگی، بازارهای زیرزمینی و شبکه توزیع انحصاری ایجاد می‌کنند که منافع مالی عظیمی برای نهادهای موازی و فرادولتی به همراه دارد. تداوم این وضع، بقای اقتصادی این جریان‌ها را تضمین می‌کند....

متن کامل و منبع
 
 

#فرهیختگان روزن آگاهی

اردشیر امیرارجمند:

حکومتی که ادعا می‌کند مردمی‌ترین نظام جهان است، با وجود ده‌ها شبکه تلویزیونی و هزاران رسانه ریز و درشت، از یک بیانیه ساده چنان وحشت‌زده می‌شود که سه تن از امضاکنندگانش را به جرم «تبلیغ علیه نظام» محکوم به زندان می‌کند.


#فرهیختگان روزن آگاهی

سالمند آزاری از سر عمد یا غفلت با مشغله یا فراموشی
علی رضا معینی

سالمندآزاری را نباید تنها در مشت‌های گره‌کرده، زبان‌های تند یا زخم‌های آشکار جست‌وجو کرد. حقیقت آن است که این آزار، بیش و پیش از آنکه حادثه‌ای جسمانی باشد، واقعه‌ای اخلاقی و عاطفی است. هرگاه انسانی که عمری مأمن دیگران بوده است، در پایان راه، از دایره مهر و توجه بیرون رانده شود، هرگاه کرامت او در سکوتی سرد فرسوده گردد و نیازهای عاطفی و انسانی‌اش به دست فراموشی سپرده شود، سالمندآزاری آغاز شده است؛ خواه این فراموشی از سر قساوت باشد و خواه از سر غفلت.

گاه فرزندان می‌پندارند که اگر هزینه‌های درمان و معاش پدر یا مادر را پرداخته‌اند، حق فرزندی را نیز ادا کرده‌اند؛ حال آنکه سالمند، بیش از نان، محتاج هم‌نشینی است و بیش از دارو، تشنه شنیده شدن. انسان در سالخوردگی، نه تنها از نیروی جسمانی، بلکه از حلقه معاشران و هم‌صحبتان نیز تهی می‌شود و اگر خانواده نیز از او روی برتابد، تنهایی به تلخ‌ترین بیماری او بدل خواهد شد.

سالمندآزاری چهره‌های گوناگون دارد. گاهی در خشونت آشکار و تحقیر و تهدید و محروم کردن از حقوق مادی رخ می‌نماید و گاهی در سیمای خاموش بی‌اعتنایی، در تماس‌هایی که هر روز به فردا موکول می‌شوند، در دیدارهایی که پیوسته به تأخیر می‌افتند و در سکوت خانه‌ای که روزگاری از رفت‌وآمد فرزندان سرشار بود. چه بسیار سالمندانی که زخمی بر تن ندارند، اما دلشان از زخمی که نامش «فراموش شدن» است، خونین است.

این پدیده، همیشه از بدخواهی زاده نمی‌شود. شتاب زندگی امروز، گرفتاری‌های اقتصادی، فرسودگی روانی، اختلافات دیرینه خانوادگی، فاصله‌های جغرافیایی، ناآگاهی از نیازهای عاطفی سالمندان و گاه آزمندی نسبت به دارایی آنان، همگی دست به دست هم می‌دهند تا رشته‌های محبت، بی‌آنکه کسی قصد بریدنشان را داشته باشد، اندک‌اندک سست شوند. از همین رو، بسیاری از فرزندان نه ستمگرند و نه بی‌عاطفه؛ بلکه در گرداب روزمرگی، فرصتِ مهر ورزیدن را از کف می‌دهند و آنگاه که به خود می‌آیند، چه بسا فرصت نیز از دست رفته باشد.

نشانه‌های این رنج نیز همیشه پر سر و صدا نیست. سالمندی که ناگهان خاموش‌تر از گذشته شده است، از دیدار دیگران پرهیز می‌کند، پیوسته از مزاحم بودن خود سخن می‌گوید، اعتماد به نفسش فرو ریخته، خواب و خوراکش آشفته شده و در نگاهش اندوهی ماندگار خانه کرده است، بیش از آنکه به داروی تازه نیاز داشته باشد، محتاج محبتی تازه است. گاه حتی یک جمله کوتاه، یک دیدار بی‌بهانه یا نشستن کنار سفره‌ای مشترک، درمانی است که هیچ نسخه پزشکی جای آن را پر نمی‌کند.

درمان سالمندآزاری نیز پیش از آنکه در قوانین و آیین‌نامه‌ها باشد، در بیداری وجدان‌هاست. خانواده‌ای که مسئولیت مراقبت را میان اعضای خود تقسیم می‌کند، برای دیدار و گفت‌وگو با سالمند برنامه‌ای منظم دارد، او را در تصمیم‌های خانوادگی شریک می‌سازد، استقلال و شخصیتش را محترم می‌شمارد و بیش از آنکه برایش تصمیم بگیرد، به سخنانش گوش می‌دهد، نه تنها از سالمندآزاری دور شده، بلکه به اخلاق خانواده جان تازه‌ای بخشیده است.

بزرگ‌ترین خطای ما آن است که گمان کنیم والدین سالخورده، تنها به پول و درمان نیاز دارند. آنان پیش از هر چیز، محتاج آن‌اند که احساس کنند هنوز دیده می‌شوند، هنوز صدایشان شنیده می‌شود و هنوز جایگاهی در دل فرزندان خویش دارند. بسیاری از سالمندان، از فقر مالی رنج نمی‌برند، اما از فقر محبت فرسوده می‌شوند؛ و این فقر، اگر درمان نشود، جان را زودتر از تن پیر می‌کند.

از این رو، سالمندآزاری تنها یک مسئله پزشکی یا اجتماعی نیست؛ آزمونی برای وجدان انسان است. جامعه‌ای که حرمت سالخوردگان را پاس می‌دارد، در حقیقت آینده خویش را پاس داشته است؛ زیرا هر جوانی، اگر بخت یارش باشد، روزی همان سالمندی خواهد شد که امروز از کنار او بی‌اعتنا می‌گذرد.


#فرهیختگان روزن آگاهی

پدر مسعود ذات پرور در مراسم چهلم: پسر من معترض بود اغتشاش‌گر نبود!


مهدی (مسعود ذات‌پرور) فرزند قهرمان پیشکسوت مجید ذات‌پرور از قهرمانان و مربیان معروف بدنسازی بود. او متولد مرداد ماه ۱۳۶۵، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد فیزیولوژی ورزشی و دانشجوی دکترای این رشته بود که با کشته شدنش در ۱۸ دی ۱۴۰۴، ادامه تحصیلش ناتمام ماند.
در سال ۲۰۱۱ قهرمان جوانان آسیا و در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ قهرمان جهان شده بود.
ایشان در دی ۱۴۰۴ در آخرین پست صفحه اینستاگرامش نوشت:
«فقط حق خودمان را می‌خواهیم. صدایی که چهل سال از من خفه شده، باید فریاد زده شود. خودتان باعث حال این روزهای ما هستید. خودتان جوانی، امید، آرزو و حداقل‌ها را از ما گرفتید. امروز من هستم. هستم تا فردا در آیینه خودم را نگاه نکنم و بگویم بی‌رگ بودم، بی‌غیرت بودم. ایستادم، بهایش هرچه باشد، می‌دهم. من، مسعود ذات‌پرور، امروز کف خیابانم، نه ترسی دارم، نه نگرانی! حقم را می‌خواهم»


#فرهیختگان راهی به رهایی

پاسخی به خانم مرضیه حاجی‌هاشمی درباره یادداشت «نابودی تدریجی، شاید در زمین سوخته»
فتانه هویدا

قصد نداشتم درباره نوشته‌های شما پاسخی بنویسم؛ اما آنچه مرا به نوشتن واداشت، استفاده از تمثیلی بود که به نظرم کرامت زن را دستمایه انتقال یک پیام سیاسی قرار داده است.
به عنوان یک زن، بیش از هر چیز از مقدمه این یادداشت متأسف شدم. نویسنده برای طرح بحثی درباره پاسخگویی نهادهای نظامی و سازوکارهای نظارت، از تمثیلی آغاز می‌کند که محور آن سوءظن به یک زن و احتمال خیانت اوست. پرسش من این است: چرا هنگامی که قرار است درباره قدرت، کنترل، نظارت و بی‌اعتمادی سخن گفته شود، زن باید ابزار انتقال این پیام باشد؟
اگر موضوع اصلی، پاسخگویی نهادهای نظامی است، چه ضرورتی داشت که یک زن و رابطه زناشویی وارد این بحث شود؟ مگر در تاریخ سیاست، حقوق و حکومت، مثال‌های فراوان و مرتبطی وجود ندارد که بتوان از آنها برای توضیح مفهوم نظارت و پاسخگویی استفاده کرد؟
انتخاب این تمثیل، هرچند ممکن است از نگاه نویسنده صرفاً یک انتخاب ادبی باشد، اما نمی‌توان از بار معنایی آن چشم پوشید. چنین مثال‌هایی این خطر را دارند که زن را نه به عنوان یک انسان مستقل، بلکه به عنوان ابزاری برای بیان مفاهیم دیگر، آن هم اغلب در قالب‌های منفی، نشان دهند. این نوع تمثیل‌ها می‌توانند ناخواسته همان کلیشه‌هایی را بازتولید کنند که زن را در جایگاه نماد وسوسه، خیانت یا بی‌اعتمادی قرار می‌دهد.
از شما، به عنوان یک زن و نویسنده‌ای که در حوزه مسائل اجتماعی و سیاسی قلم می‌زنید، انتظار می‌رود نسبت به کلیشه‌هایی که قرن‌ها درباره زنان ساخته و بازتولید شده است، حساسیت بیشتری داشته باشید؛ نه اینکه همان تصویر «زن متهم به خیانت» را، خواسته یا ناخواسته، در قالب یک تمثیل به کار بگیرید و به استمرار چنین نگاه‌هایی کمک کنید.
این تمثیل نه تنها از نظر منطقی ارتباط مستقیمی با موضوع اصلی ندارد، بلکه از نظر اخلاقی نیز قابل تأمل است. یک استدلال قوی برای اثبات خود نیازی ندارد از تصویر یا شأن گروهی از جامعه هزینه کند.
اگر فردی برای اثبات یک نظریه سیاسی از کلیشه‌های قومی، مذهبی یا نژادی استفاده کند، بسیاری آن را نقد خواهند کرد. پس چرا کلیشه‌های جنسیتی باید از این نقد مصون بمانند؟
دفاع از حقیقت، از نخستین جمله آغاز می‌شود. عدالت فقط در نتیجه‌گیری نیست؛ در انتخاب مثال‌ها، در واژه‌ها و در احترام به کرامت انسان نیز حضور دارد. اگر زبان ما تبعیض را بازتولید کند، حتی زمانی که از عدالت سخن می‌گوییم، ناخواسته به استمرار همان نگاه‌های ناعادلانه کمک کرده‌ایم.
این نقد را نه از موضع فمینیسم می‌نویسم و نه از جایگاه یک فعال سیاسی. من صرفاً زنی هستم که تلاش می‌کنم رویدادها را تا حد توان خود از منظر تاریخی تحلیل کنم و باور دارم زبان، بخشی از اندیشه است.
نمی‌توان از کرامت انسان و اصلاح جامعه دفاع کرد، اما در نخستین سطر یک نوشته، کرامت نیمی از جامعه را نادیده گرفت.


#فرهیختگان راهی به رهایی

پرونده «میدان شهدای اصفهان»؛ ۱۶ نفر در ارتباط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ محاکمه شدند، برخی با اتهام محاربه

خبرگزاری هرانا گزارش داده است که ۱۶ شهروند بازداشت‌شده در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در اصفهان، در پرونده‌ای که از آن با عنوان «پرونده میدان شهدای اصفهان» یاد می‌شود، محاکمه شده‌اند و شماری از آنان با اتهام «محاربه» روبه‌رو هستند؛ اتهامی که در قوانین جمهوری اسلامی می‌تواند مجازات اعدام را در پی داشته باشد.

بر اساس این گزارش، جلسه رسیدگی به اتهامات این افراد در محل زندان دستگرد اصفهان برگزار شده است. هرانا به نقل از منابع خود نوشته است که وکلای مدافع پیش از برگزاری جلسه به تمامی محتویات پرونده دسترسی نداشته‌اند و یکی از متهمان نیز در حضور قضات گفته است که در دوران بازجویی تحت شکنجه قرار گرفته است.
هرانا می‌گوید هویت ۱۲ نفر از متهمان این پرونده را احراز کرده است. به گزارش این خبرگزاری، احمدرضا سعیدی، نوید الیاسی، ابوالفضل دادگستر، مهدی منصوری، حامد مهرعلیان، مهدی اسدی، سه برادر به نام‌های میلاد، مهرداد و علی بوئری، دو خواهر دوقلو به نام‌های ترانه و رومینا رحیمی و همچنین ستایش ساعدی از جمله متهمان این پرونده هستند. به گفته هرانا، چهار متهم دیگر هنوز شناسایی نشده‌اند.
بر اساس این گزارش، متهمان در حال حاضر در زندان‌های دستگرد و دولت‌آباد اصفهان نگهداری می‌شوند.
هرانا تأکید کرده است که این پرونده با وجود شباهت‌هایی در تعداد متهمان و نوع اتهامات، با پرونده موسوم به «میدان علیخانی اصفهان» متفاوت است؛ پرونده‌ای که پیش‌تر در آن تعدادی از متهمان به اتهاماتی از جمله محاربه به اعدام محکوم شده بودند.
مقام‌های قضایی جمهوری اسلامی تاکنون درباره جزئیات این پرونده یا گزارش‌های مطرح‌شده درباره روند دادرسی و ادعای شکنجه واکنشی علنی نشان نداده‌اند
زیتون


#فرهیختگان راهی به رهایی

صادق زیباکلام:

به یک سال حبس و دو سال محرومیت اجتماعی به اتهام "نشر اکاذیب و مطالب خلاف واقع" محکوم شدم

دادگاه به واسطه ابتلا به سرطان،  حکم زندان را به مدت سه سال تعلیق نموده ولی دو سال محرومیت لازم الاجراست.

#فرهیختگان راهی به رهایی

‍ ضرورت واکنش سریع در جنگ ادراکی

افکار عمومی ایران در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری نیازمند روشنگری، گفت‌وگوی جدی و هدایت مسئولانه است. شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه در وضعیت جنگی، صرفاً فضایی برای انتقال خبر و بیان نظر نیستند؛ بلکه به یکی از مهم‌ترین میدان‌های منازعه تبدیل شده‌اند. در این میدان، هدف فقط انتشار اطلاعات نادرست نیست، بلکه مدیریت برداشت مردم از واقعیت، تغییر معیارهای قضاوت آنان و عادی‌سازی روایت طرف مقابل است.

تصویر بالا نمونه‌ای تصادفی از صدها محتوایی است که روزانه در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود؛ استوری یک شهروند عادی که اتفاقاً خود را فردی ملی‌گرا می‌داند. شاید اگر ده سال پیش از همین فرد پرسیده می‌شد که در برابر تهاجم نظامی یک دشمن خارجی چه خواهد کرد، پاسخ می‌داد که برای دفاع از کشور اسلحه به دست خواهد گرفت. اما اکنون، در مواجهه با تخریب یک زیرساخت، به جای تمرکز بر مسئولیت مهاجم، اهمیت آن زیرساخت را انکار می‌کند و می‌کوشد خسارت واردشده را کم‌اهمیت جلوه دهد.

این تغییر واکنش را نمی‌توان صرفاً به اختلاف سیاسی، عصبانیت اجتماعی یا قضاوت فردی تقلیل داد. ما با پدیده‌ای مواجهیم که در ادبیات تخصصی از آن با عنوان مدیریت ادراک یاد می‌شود؛ فرایندی که طی آن، بدون اجبار مستقیم، چارچوب تفسیر حوادث تغییر می‌کند. در چنین وضعیتی، فرد ممکن است همچنان خود را وطن‌دوست بداند، اما واقعه را از زاویه‌ای ببیند که عملاً مسئولیت مهاجم را کاهش می‌دهد، خسارت ملی را کوچک می‌شمارد و جامعه را نسبت به تخریب تدریجی ظرفیت‌های کشور بی‌حس می‌کند.

خطر اصلی دقیقاً همین‌جاست. عملیات ادراکی الزاماً از مردم نمی‌خواهد که دشمن را دوست بدارند. کافی است آنان را متقاعد کند که خسارت مهم نیست، زیرساخت از قبل فرسوده بوده، حمله اجتناب‌ناپذیر بوده، دفاع بی‌فایده است و اعتراض به مهاجم نشانه حمایت از حکومت محسوب می‌شود. در این چارچوب، مرز میان نقد حکومت و بی‌اعتنایی به منافع ملی به‌تدریج از بین می‌رود.

همان‌گونه که در جنگ نظامی، تأخیر در واکنش می‌تواند به از دست رفتن موقعیت، زیرساخت و جان انسان‌ها منجر شود، در جنگ رسانه‌ای و ادراکی نیز واکنش دیرهنگام عملاً به تثبیت روایت طرف مقابل کمک می‌کند. روایت‌ها در ساعات نخست شکل می‌گیرند، تکثیر می‌شوند و به حافظه جمعی راه پیدا می‌کنند. پاسخی که چند روز بعد، با زبان رسمی و قالب‌های کلیشه‌ای ارائه شود، اغلب دیگر توان اصلاح ادراک شکل‌گرفته را ندارد.

با روش‌های قدیمی و فرسوده رسانه‌ای نمی‌توان با این وضعیت مقابله کرد. استفاده مکرر از چهره‌های تکراری، ادبیات خطابی، لحن دستوری، مردانی با یک تیپ ظاهری مشخص یا زنانی که تنها نماینده یک الگوی خاص معرفی می‌شوند، نه‌تنها اقناع‌آفرین نیست، بلکه فاصله روانی بخش بزرگی از جامعه با پیام رسمی را افزایش می‌دهد. مسئله فقط تغییر مجری، دکور یا شکل برنامه نیست؛ ما نیازمند یک گذار واقعی در منطق ارتباط با جامعه هستیم.

رسانه مؤثر باید تنوع واقعی جامعه ایران را بازتاب دهد، زبان نسل‌های مختلف را بشناسد، با خشم و بی‌اعتمادی موجود برخورد تحقیرآمیز نکند و میان دفاع از کشور و دفاع از عملکرد حکومت تمایز روشنی برقرار سازد. نقد روایت‌های مخرب نیز باید دوستانه، مستدل و بدون برچسب‌زنی انجام شود. باید نشان داد که چرا کوچک شمردن تخریب یک پل، بندر، نیروگاه، پالایشگاه، جاده یا شبکه ارتباطی، صرفاً یک موضع سیاسی نیست و چگونه می‌تواند در بلندمدت حساسیت جامعه نسبت به امنیت، حاکمیت و بقای زیرساخت‌های ملی را کاهش دهد.

می‌توان برای آسودگی خود پاسخ نداد، با موج غالب همراه شد و از هزینه ایستادن در برابر فضای مسلط پرهیز کرد. حتی برخی سازوکارهای روان‌شناسی رسانه‌ای نیز انسان را به همرنگی با جمع، تکرار روایت پرطرفدار و اجتناب از موضع دشوار سوق می‌دهند. اما دفاع از آینده یک کشور همیشه از مسیر آسان عبور نمی‌کند. مسیر مسئولانه، ورود دقیق و مستمر به همین گفت‌وگوها، تفکیک نقد مشروع از روایت مخرب، و بازسازی توان جامعه برای دیدن واقعیت خارج از چارچوبی است که دیگران برای آن طراحی کرده‌اند.

جنگ ادراکی با سکوت متوقف نمی‌شود. خلأ روایت، خالی باقی نمی‌ماند؛ طرف مقابل آن را پر خواهد کرد. مسئله امروز ایران فقط دفاع از خاک و زیرساخت نیست. دفاع از توان جامعه برای فهمیدن، داوری کردن و تشخیص منافع ملی نیز بخشی از همان نبرد است.
حسین قتیب

#فرهیختگان راهی به رهایی

‍ ‍ نشست تخصصی «مروری بر کتاب "اول، اصلاحِ اقتصادی" و آرای علی‌اکبر داور» در بنیاد ایران‌شناسی برگزار شد؛

محور اصلی این نشست، بررسی اندیشه‌های اقتصادی دوره پهلوی اول و نقش علی‌اکبر داور به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کارگزاران اصلاحات اقتصادی و نهادی آن دوره بود.

🔹 دکتر حسن رجبی فرد (مولف کتاب): « داور از مهمترین چهره‌هایی است که به‌طور جدی در پی پاسخ به مسئلهٔ تجدد و مواجهه با غرب برآمد. از نظر او، اساس تمدن جدید بر قدرت اقتصادی استوار بود، نه بر مبانی فرهنگی یا اخلاقی و معتقد بود ناله و شکایت از استعمار بی‌فایده است. به باور داور، قدرت‌های جدید جهان به سخنان ملت‌های ضعیف گوش نمی‌دهند و تنها راه مقابله، تقویت بنیان‌های اقتصادی کشور است.»
وی با اشاره به دیدگاه انتقادی داور نسبت به انقلاب مشروطه افزود: «داور انقلاب مشروطه را حرکتی نابالغ می‌دانست، زیرا اصلاحات سیاسی را مقدم بر اصلاحات اقتصادی قرار داده بود. او می‌گفت ایران به جای پرداختن به مجلس و آزادی، باید اقتصاد و مالیهٔ خود را اصلاح می‌کرد. در اندیشهٔ داور، دولت محور اصلی اصلاحات است. او به توانمندی توده های مردم اعتمادی نداشت و معتقد بود ایرانیان ملتی نجیب اما ناتوان از خودانگیختگی است. بنابراین تنها در سایهٔ اقتدار دولتی تجددگرا و با تحمیل نظم و انضباط اقتصادی، فرصت و امکان توسعه را پیدا خواهد کرد.»
رجبی فرد به نقش محوری داور در بنیان‌گذاری نظام اقتصادی جدید ایران اشاره کرد و با اشاره به نظرات منتشر شده از او در روزنامه مرد آزاد گفت: «بسیاری از اندیشه‌های اقتصادی و سیاسی داور در سراسر دورهٔ رضاشاه بازتاب یافته است. داور در نوشته‌هایش بارها تأکید کرده که اقتصاد آزاد برای ایران مناسب نیست و دولت باید در همهٔ شئون اقتصادی حضور مستقیم داشته باشد. او بر انحصار دولتی منابع و برقراری شرکت‌های ملی و دولتی برای کنترل تولید و تجارت تأکید می‌کرد.»

دکتر رجبی‌فرد در تحلیل این رویکرد گفت: «ایدهٔ دخالت دولت در اقتصاد، در آن دوران تنها مختص داور نبود. در سراسر جهان، اندیشهٔ اقتصاد آزاد به معنای امروز چندان مطرح نبود و غالب روشنفکران به ضرورت نقش‌آفرینی دولت در توسعه باور داشتند. با این حال، آنچه داور را متمایز می‌کند، شدت و صراحت او در دفاع از اقتصاد دولتی است.»

🔹 دکتر حسن شجاعی: «در نظام فکری داور، دولت جایگاهی محوری دارد. او باور داشت که تمام منابع ثروت باید در اختیار دولت باشد و بدون مداخلهٔ دولت، اصلاحات اقتصادی ممکن نیست. در مقالهٔ معروف خود با عنوان بحران نیز تصریح کرده که رفع بحران اقتصادی از عهدهٔ هیچ نیرویی جز دولت برنمی‌آید.»

وی تأکید کرد: «از نگاه داور، تمدن غرب چیزی جدای از نهادهای مادی و اقتصادی نیست. او بر این باور بود که ایران برای نجات از عقب‌ماندگی باید تمدن غرب را بدون کم‌وکاست بپذیرد، زیرا اساس پیشرفت غرب در قدرت اقتصادی و صنعتی آن است. بنابراین، به باور داور، نجات ایران نه از راه مطبوعات و مدارس، بلکه از راه چرخ کارخانه‌ها و ایجاد زیرساخت‌های اقتصادی ممکن است.»

🔹دکتر سعید لیلاز دیگر سخنران این نشست با اشاره به اهمیت پژوهش دکتر حسن رجبی‌فرد گفت: «کتاب اول اصلاح اقتصادی یکی از جدی‌ترین تلاش‌ها برای بازخوانی تاریخی و علمی اندیشهٔ علی‌اکبر داور است. داور نه‌فقط یک سیاستمدار یا وزیر عدلیه، بلکه معمار نوعی از عقلانیت دولت در ایران مدرن بود. او در میانهٔ گذار از جامعهٔ سنتی به جامعهٔ جدید، بر آن بود که با اتکا به اصلاحات اقتصادی، بنیان دولت مدرن را سامان دهد.»

دکتر لیلاز در تحلیل موقعیت تاریخی داور گفت: «داور در دوره‌ای می‌زیست که ایران در یکی از عمیق‌ترین بحران‌های تاریخی خود بود؛ کشوری با ساختار سیاسی فروپاشیده، نظام مالی ناکارآمد و اقتصادی وابسته و ویران از جنگ و بی‌ثباتی. در چنین فضایی، داور اندیشهٔ دولت را به مثابهٔ عقلانیت مطرح کرد. از نظر او، دولت باید سامان‌دهندهٔ اقتصاد، نظم‌بخش جامعه و ضامن بقای ملی باشد.»

وی افزود: «در نگاه داور، دولت تنها یک نهاد سیاسی نبود، بلکه موتور توسعهٔ اقتصادی بود. او بر این باور بود که اقتصاد بدون اقتدار سیاسی، همچون کشتی بی‌سکان است. از این رو، مفهوم دولت در اندیشهٔ داور، معادل همان عقلانیتی است که می‌خواهد کشور را از وضعیت طبیعی به وضعیت قانونی و مدرن انتقال دهد.»


#فرهیختگان راهی به رهایی

شما تجسم شر مطلق در نگاه مردم جهانید

راجر واترز، با حضور در برنامه «تاکر کارلسون» و در واکنش به تجاوز نظامی آمریکا به ایران، با تأکید بر اینکه «ایران هیچ تهدیدی نبود و فهرست جنگ‌های آمریکا از پیش نوشته شده بود و ایران آخرین هدف آن به شمار می‌رفت»، سیاست‌های واشنگتن را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد و با تمسخر افکار عمومی آمریکا گفت:

«آن‌قدر فریب خورده‌اید که امروز از نگاه بسیاری از مردم جهان، آمریکا به تجسم شر مطلق تبدیل شده است؛ کشوری که برای پر کردن جیب‌های خود بی‌رحمانه جنگ به راه می‌اندازد و رفتارهایش برای جهان نفرت‌انگیز است.»

#فرهیختگان روزن آگاهی

خطر «ابرتورم» بسیار جدی است؛
تورم تهران و البرز، از دیگر استان‌ها پایین‌تر نگه داشته شده

مسعود نیلی٭

تورم ۸۹ درصدی خرداد امسال، بالاترین تورمی است که تا حالا داشته‌ایم

۲۳ ماه طول کشید تا تورم از ۳۰ به ۴۰ درصد برسد اما از ۵۰ تا ۶۰ درصد ۲ ماه طول کشید و حالا ۳۵ روزه به بالای ۸۰ درصد رسیده!

پایان اسفند ۱۴۰۴، هیچ استانی تورم سه رقمی نداشت؛ در اردیبهشت، ۴ استان تورم ۳ رقمی داشتند و خرداد، استان‌های با تورم ۳ رقمی به ۱۱ استان افزایش یافت

تورم تهران و البرز با فاصله نسبت به سایر استان‌ها پایین‌تر است که نشان می‌دهد برای جلوگیری از توزیع تورم به استان تهران توجه بیشتری می‌شود

... ابرتورم عملا به معنای فروپاشی اقتصادی است. ما هنوز وارد این روند نشده‌ایم ولی اگر ۳ سال تورم‌های بالای ۵۰ درصد داشته باشیم وارد ابرتورم می‌شویم البته این شاخص برای ۷ دهه قبل است که به بعد از جنگ جهانی برمی‌گردد ولی معیار داخلی این است که اگر پول ملی فاقد ارزش برای پس‌انداز شد، وارد ابرتورم می‌شویم که به آن اقتصاد دلاریزه می‌گویند.

مرحله قبل از دلاریزه شدن اقتصاد، تورم سرطانی است. تورم ما از سال ۱۳۵۲ دو رقمی شد و تا ۱۳۹۶ به مدت ۴۴ سال تورم مزمن را داریم که طولانی‌ترین تورم مزمن در دنیاست و متوسط آن ۱۸.۳ درصد است.
از سال ۱۳۹۷ به بعد دیگر نام تورم ما مزمن نیست. تا پایان دی ۱۴۰۳ گذار تورمی به تورم خیلی بالا را شاهد بودیم؛ البته نرخ تورم فعلی هم عملا ۳ رقمی است اما چون قیمت‌گذاری خدمات در اختیار دولت است، در عمل از سه رقمی شدن تورم عمومی که شامل کالا و خدمات است جلوگیری می‌کند؛ وگرنه تورم اصلی به کالا برمی‌گردد.

در سال ۱۳۸۱ به صورت شوک‌درمانی نرخ ارز یکسان شد ولی تورم ایجاد نکرد چون در نظم ملی اقتصاد کلان دیده شده بود. از ۱۳۸۴ بازی اقتصاد کلان و سیاست‌گذاری اقتصادی در اقتصاد ما تغییر کرد، در دوره نوسان در فاصله ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۹ به تورم ۴۰ درصد رسیدیم که ۳ خیز تورمی داشتیم.

بعد از آن تورم روی ریل کاهش به سمت تک‌رقمی رفت و کنترل رشد نقدینگی انجام شد و تورم به ۷ درصد رسید اما دوباره بازی تغییر کرد و مجددا به دامنه تورم بالای ۳۰ درصد رسیدیم. بنابراین به سمت یک گذار تورمی آمدیم.

این که آینده تورم در ایران چه می شود، کسی نمی‌داند. با این حال برای قرار گرفتن در تورم خیلی بالا چند شرط لازم است؛ شرط نخست اینکه کمبود کامل در کشور پیش بیاید که شبیه همین محاصره دریایی است؛
شرط دوم دسترسی پایین به ارز و شرط سوم رشد بالای نرخ ارز است که برای ما در حال حاضر همه این موارد محقق شده است.

اَبَرتورم اقتصاد را از بین می برد و باعث بی اعتمادی عمومی می شود.
باید پرسید چرا در شرایط نامساعد دی‌ماه دولت تصمیم به حذف ارز ترجیحی گرفت؟ پاسخ این بود که اصلا ارزی وجود نداشت که بخواهیم ارز ۲۸۵۰۰ تومان را تغییر بدهیم یا خیر؛ اگر در شرایط عادی بودیم، نرخ ارز به شدت به مراتب پایین‌تر از نرخ‌های فعلی بود لذا شرایط اقتصاد کلان است که سبب وقوع این وضعیت می‌شود.

در سال ۹۳ که نرخ ارز افزایش یافته بود، دولت ۵۳ درصد نرخ حامل‌های انرژی را افزایش داد اما تورم در همان سال زیر ۲۰ درصد بود. بنابراین وقتی امکان صادرات نفت نیست، درآمد ارزی کاهش می‌یابد که درنتیجه تقاضای خرید ارز از سوی مردم افزایش می‌یابد و همین موضوع به تورم دامن می‌زند.

٭ گزیده سخنان در نشست «اقتصاد و حکمرانی پس از توافق»
متن کامل
https://irna.ir/xjXPpS

#فرهیختگان روزن آگاهی

فروپاشی قدرت آمریکا از طریق جنگ، رویاپردازی محض است

با موشک های قاره پیما امریکا چه خواهید کرد؟

کورش احمدی، دیپلمات پیشین: یکی از ویژگی ها کارکردی جمهوری اسلامی طی نزدیک به ۵۰ سال گذشته پافشاری و ماندن بیش از حد روی یک موضوع و استفاده بیش از حد از یک حربه یا اهرم بوده است.

نمونه سفارت آمریکا را به یاد داریم، صرف نظر درستی یا نادرستی اقدام به اشغال سفارت، اینکه ۴۴۴ روز گروگان ها را نگه داشتیم یک نمونه بود. جنگ را ۶ سال بعد از آزادی خرمشهر ادامه دادیم. ماجرای غنی سازی ۲۳ سال است که در جریان است و روح و روان ما را نیز گرفتار خود کرده است.

اکنون خطر بزرگ این است که تنگه هرمز نیز به مشکل ماندگار دیگری تبدیل شود. این در حالی است که سیاست، بخصوص سیاست خارجی، حوزه تامین منافع است و نیز حوزه امکانات و ممکنات.

فروپاشی قدرت آمریکا از طریق جنگ رویاپردازی محض است. به فرض ما بتوانیم تمام امکانات نظامی آمریکا در منطقه را نابود کنیم و تمام کشتی های جنگی آمریکا در منطقه را غرق کنیم، با موشک های قاره پیمای آمریکا که از خاک آمریکا به سمت ما قابل پرتاب هستند، چه خواهیم کرد؟خبرآنلاین


#فرهیختگان روزن آگاهی

عطریانفر:

ممکن است برخی از اقدامات هاشمی و قالیباف  در بحث ایجاد صلح به یکدیگر شباهت داشته باشد

قالیباف یک امتیازی دارد که آقای هاشمی نداشت؛ او یک شخصیت نظامی بوده

اکنون هم در یک مقطعی تاریخی قرار داریم که نقش نظامیان در عبور از بحران فعلی بسیار مهم است

بنابراین کسوت لباس سربازی بر قامت قالیباف در این فرایند، نزد نیروهای نظامی، امنیت بخش و اعتمادآفرین است

ویدیوی کامل گفتگو را در لینک زیر ببینید

https://youtu.be/NK63r-ueKQE?si=6-RaKT5N98u599h3



#فرهیختگان راهی به رهایی

تفحص ۶۲ قطعه از پیکر شهدای مدرسهٔ میناب؛ ماکان هنوز مفقودالاثر است

فرماندار میناب اعلام کرد که در پی عملیات تفحص در مدرسهٔ میناب در چند هفتهٔ گذشته، ۶۲ قطعه از پیکر شهدای دانش‌آموز کشف شده است. پس از انجام آزمایش‌های ژنتیکی، مشخص شد که این قطعات متعلق به ۳۲ دانش‌آموز است.

رئیس دادگستری هرمزگان نیز اظهار داشت که با وجود انجام عملیات متعدد تفحص در این مدرسه، تاکنون هیچ بخشی از پیکر شهید ماکان نصیری پیدا نشده است.


#فرهیختگان روزن آگاهی

عبده‌تبریزی: توسعه اقتصادی بدون اصلاح زیرساخت‌های مالی امکان‌پذیر نیست

▫️حسین عبده‌تبریزی، اقتصاددان، در همایش «چشم‌انداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» با تاکید بر نقش نظام مالی در خروج اقتصاد از رکود، گفت افزایش حجم اعتبارات به‌تنهایی به معنای تقویت توان اقتصاد نیست و آنچه اهمیت دارد، افزایش «ظرفیت اعتبار» در اقتصاد است.

▫️او با اشاره به شرایط کنونی کشور و تصمیم‌های پیش‌روی سیاست‌گذاران اظهار کرد: اقتصاد ایران در مقطع حساسی قرار دارد و نحوه مدیریت شرایط ماه‌های آینده، بر مسیر رشد اقتصادی اثر تعیین‌کننده خواهد داشت.

▫️عبده‌تبریزی با تفکیک دو مفهوم «رشد اعتبار» و «ظرفیت اعتبار» توضیح داد که رشد اعتبار صرفاً به افزایش حجم تسهیلات و منابع مالی اشاره دارد، در حالی که ظرفیت اعتبار، توان واقعی نظام مالی برای تأمین مالی پایدار تولید و سرمایه‌گذاری است.

▫️به گفته این اقتصاددان، افزایش اعتبارات بدون اصلاح ساختار نظام مالی، الزاماً به رشد تولید و سرمایه‌گذاری منجر نمی‌شود.


#فرهیختگان راهی به رهایی

سخنی مشفقانه و از سر درد
سهند ایرانمهر

فضه‌ننه، مادربزرگ مادرم، عاشق امام حسین و حضرت زینب بود. محرم هر سال تعزیه‌ای در دهات همسایه برگزار می‌شد که او هم مقید بود شرکت کند. این داستان را در رمانم گزارش آخرین تابستان هم آورده‌ام. یک‌بار حین تعزیه دیده بود که شمر لعین دارد حضرت زینب را با شلاق می‌زند. فضه‌ننه از سر همین عشق، پریده بود وسط تعزیه که جلوی آن ملعون را بگیرد. بازیگر مردِ حضرت زینب که دیده بود پیرزن حایل شده، از فرصت استفاده کرده بود به شمر دوتا فحش ناجور داده بود. نتیجه اینکه شمر عصبانی‌تر شده بود و فشارها به مادربزرگ بیشتر، و دست آخر هم فضه‌ننه که دیده بود نمی‌شود هم غصه‌خور ماجرا باشد و هم شلاق‌خور شمر، در حالتی که انگار نه انگار دارد به بازیگر سبیل‌کلفت حرف می‌زند، به بازیگر حضرت زینب گفته بود: «قربون جدت، می‌بینی طرف سر غضبه و منم یه پیرزن لاجون، تو هم ملاحظه کن؛ ملاحظه منو نمی‌کنی، ملاحظه خودت رو بکن وسط این دشت برهوت!»

در مثال البته که مناقشه نیست اما این خاطره را برای فهم بهتر مرادم آوردم که بگویم  بسا ایرانی که چون من، وسط واقعه‌ای که ملک و مملکت و ایران و مردمانش را لبه تیغ قرار داده است، یک عمر جور و جفا بر خودمان و زندگی‌مان را کنار گذاشته‌ایم و به جای لالایی خواندن  با الگوی جذب بیشتر مخاطب در الگوریتم توهم ساز مجازی برای مخاطبی که حق دارد خشمگین و ناراضی باشد، با دهان کف‌کرده می‌نویسیم :

« والله تالله! موضوع، ایران است و اگر ملک و مملکت برود، چیزی نمی‌ماند. حکومت را می‌توان نقد کرد، از آن خشمگین شد، خواست که اصلاح شود یا حتی جای خود را به نظمی دیگر بدهد؛ اما مفهوم کشور، چیزی بیش از این است. کشور فقط خطوطی بر نقشه نیست؛ رسوب قرن‌ها خاطره، زبان، نیاکان، آداب و عادات مردم و میراث تاریخی است. دفاع از این میراث، هرگز به معنای دفاع از همه تصمیم‌های یک دولت یا حکومت نیست؛ و از یک طرف باید توضیح واضحات بدهیم که آتش که درگرفت و دشمن با تیغ آخته که تاخت و جنگ که چنگ بر قلب ایران زد، تر و خشک نمی‌شناسد.»

 در عوض این دو هم از دو طرف فحش بخوریم؛ یکی رگ گردن کلفت کند که منظورت از تندرو چه بود و یکی دشنام دهد که چشم بر جفا و جور بسته‌ای. آری، امثال من هم می‌توانستند نشان «بصیرت» از قدرت و «درود به شرفت» از شارع عام بگیرند همانند آنانی که با قلم مخنث به جای تحلیلگر، آرزو فروش خلق و ندیم شبانه آنان شده‌اند به ساده‌سازی و تملق کور تا در این بازار مکاره محبوبیت در دنیای مجاز، توجهی بگیرند یا یکسره نرد عشق با قدرت ببازند و با سرقفلی برنامه‌های سیما اتیکت خودی و انقلابی بگیرند، اما هر دوی اینها را به انذار تلخ و لعن و شتم به خود خریده‌ایم و سوز وطن و دود و درد مملکت بر سینه روا داشته‌ایم.

 اکنون نیز خطابم به دستگاه حکمرانی است که حقیقتا دیگر نمی‌دانم حدود و ثغور و عامل و مباشر و کاره و هیچ‌کاره‌اش کیست اما به قول اخوان اگر «کسی اینجاست؟» سخنم از سر شفقت همان سخن حکیمانه فضه ننه است:

 این وسط اگر ملاحظه کسی را نمی‌کنی، ملاحظه خود کن؛ حرص درنیاور، کافه نبند، اشک فلان مجری ورزشی را درنیاورو برنامه‌اش را فیلتر نکن، به هر کس که نقدی دارد برچسب نزن، ببین! دست که را می‌بندی و زبان که را باز می‌کنی؟ اگر کسی از شفقت راه و چاره‌ای نشان می‌دهد، بر او نتاز و با همه خلق و نه تنها آنها که تکبیر می‌گویند، سر ارادت بباز. اگر کسی از حقی سخن می‌گوید، ولو در این هنگامه که باید نگاه‌ها متوجه دشمن باشد، بر او صبوری کن و آسان گیر که آسانت گیرند نه برای امروز که برای همیشه.

خلاصه اینکه سینه‌سوختگان لاجون این مملکت را توانی بیش از این نیست که در چند جبهه این‌طور زخم بخورند و بر ایران خائف باشند تنها به این گناه که پای آن ایستاده‌اند «چه به نام و چه به ننگـ،». پس هرکس در هرکجا که هست از حاکمیت تا مردم و از میدان تا خیابان و خانه، بر ایران و بر خود رحم آورد که این روزها بر جریده روزگار ثبت است و چشم داوری آیندگان را دیده به خبط و خطای  همه اهل این زمانه، بسی باز.



#فرهیختگان راهی به رهایی

گفت‌وگوی رضا علیجانی با رادیو فردا

عراقچی در مصاحبه با موگویی به شکل شگفت‌انگیزی می‌گوید اگر ما تعلیق غنی‌سازی را بپذیریم جنگ نمی‌شود ولی خسارت بزرگتر از جنگ به وجود می‌آید چون ما «عزت»مان را از دست می‌دهیم. فقر و فلاکت مردم و از بین رفتن کرامت انسانی آنها و ویرانی مملکت مهم نیست اما ایستادن لجبازانه روی توهمات شخصی علی خامنه‌ای دفاع از «عزت»‌ است!

موگویی با تعجب می‌گوید آیا تعلیق موقت غنی‌سازی هم خط قرمز نظام است در حالی که ما بعد از بمباران‌ها پنج سال فقط باید کلانتری بسازیم!

در این قسمت حرکت بدن موگویی جالب است. او دست در بغل به عراقچی خیره می‌ماند!

عراقچی در برابر پرسش از تشکیل هم‌زمان سه جلسه مهم از مسئولان نظامی و اطلاعاتی و سیاسی که منجر به بمباران هر سه شد، می‌گوید مسئله نفوذ هم اکنون هم هست و می‌افزاید نفوذ فقط در حد شناسایی قرارها نیست بلکه در جهت‌دهی به تصمیم‌گیری‌ها و نیز جهت‌دهی به فضای سیاسی کشور هم هست.

او به شکل حیرت‌انگیز و نفرت‌آوری کشتار هزاران هزار جوان ایرانی در اعتراضات دی ماه را «به فرموده» علی خامنه‌ای، به گردن خارجی‌ها و تروریست‌ها می‌اندازد.

مصاحبه موگویی با عراقچی بسیار کنترل شده است و مثلا روی مسئله تنگه هرمز، خسارات انسانی جنگ و خرابی زیرساختها تمرکزی نمی‌کند و تنها به فراخور بحث و لابلای گفتگو مطالبی در این باره مطرح می‌شود.

عراقچی در شرایطی که تندروها مذاکرات را زیر فشار قرار داده‌اند از منطق مذاکره و آتش‌بس دفاع می‌کند و پای مجتبی خامنه‌ای را هم وسط می‌کشد.

او در کل مصاحبه زیر سقف سیاست خارجی نظام حرکت می‌کند. هر چند در مواردی نیز نارضایتی‌اش را به نحوی بروز می‌دهد.

وی تلویحا تندروها را متهم می‌کند که اسرائیل در میان‌شان نفوذ کرده است.

با توجه به پیامی که مجتبی خامنه‌ای داد و در امتداد دکان دو نبش‌اش، بخشی از تندروها را «پیشگامان بصیرت» خواند و نقدهای‌شان را «ارزشمند» دانست، بعید است اکنون قصد برخورد با آنها وجود داشته باشد. هر چند در ادامه هم دو قید مهم برای آنها مطرح کرد: تخریب نکنند و تهمت نزنند و نیز وحدت و انسجام را از بین نبرند.

هر چند افرادی مثل عطریانفر گفته‌اند بزودی تندروها (و مشخصا جلیلی) کنار زده خواهند شد. قبلا هم برخی دیگر گفته بودند که تندروها در اطلاعات و سپاه شبکه‌سازی کرده‌اند و با این مسئله برخورد خواهد شد.

ج.ا در این جنگ شکست نخورد و عراقچی هم هر چند با مقداری اغراق مطرح می‌کند که ج.ا اینک تبدیل به یک قدرت منطقه‌ای شده که گاه در مواردی همچون بستن تنگه هرمز تبدیل به بازیگر جهانی هم می‌شود.

ج.ا در منطقه قدرت‌نمایی کرد اما این امر با نوعی نفرت پنهان از سوی همسایگان نیز همراه شده است.

تجمعات شبانه شامل اقلیت طرفدار نظام است که ممکن است بخش کوچکی از قشر خاکستری را نیز موقتا جذب کرده باشند؛ اما عراقچی می‌گوید ما بعد از جنگ دوازده روزه قدر سرمایه اجتماعی‌مان را ندانستیم. این خود نوعی اذعان به برخورد ابزاری با همان جمعیت خیابانی است.

گزارش اخیر علی ربیعی هم نشان داد که چقدر میزان نارضایتی بالاست. اصلا چیزی که عیان است چه حاجت به بیان است!

جای جای این مصاحبه نشان می‌دهد که گره اصلی مذاکرات که مرتب به جنگ منجر می‌شود اصرار لجبازانه روی غنی‌سازی اورانیوم (در داخل کشور)، است.

عراقچی در جایی میگوید ما نباید با جان مردم و امکانات کشور بازی کنیم، آتش‌بس برای همین است. او این امر مهم را فقط در حد تاکتیک می‌پذیرد ولی اصلا به روی مبارک نمی‌آورد که چرا در سطح بالاتر و راهبردی‌تر که کل بدبختی و فلاکت کنونی که دست به گریبان نسل بعدی هم خواهد شد ناشی از آن است، همین اصل را نمی‌پذیرند و با اصرار روی غنی‌سازی با جان مردم و امکانات کشور بازی می‌کنند.

بیانیه ۲۶۸ امضایی نمایندگان سابق و دیگر فعالان سیاسی و مدنی و آکادمیک مبنی بر «ما جنگ نمی‌خواهیم»، صدای اکثریت مردم است.

عراقچی می‌گوید در جلسه‌ای که از نه شب تا سه صبح برگزار شد و مسئولان رده بالای نظامی، اجرایی و اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک حضور داشتند و هر یک در باره حوزه کاری خودش توضیح داد، با امضای جمعی(به جز یک نفر) تصمیم به امضای تفاهمنامه گرفتیم.

او در مصاحبه قبلی‌اش با موگویی هم گفته بود که باقری گفته ما زمانی وارد اجرای وعده صادق دو می‌شویم که مطمئن باشیم در برابر عکس‌العمل بعدی دشمن بتوانیم از کشور دفاع کنیم. تازه بعد از کسب این آمادگی با بخش اجرایی و اقتصادی هماهنگ می‌کنیم.

بخشهای اطلاعاتی و امنیتی همیشه در بولتنهای محرمانه‌شان به وضعیت اقتصادی کشور و مردم و میزان احتمال اعتراضات و شورش‌های مردمی می‌پردازند. یکی از مهمترین دلایل امضای جمعی تفاهمنامه همین هراس و نگرانی بوده است.

نکات کامل‌تر در فایل صوتی



#فرهیختگان راهی به رهایی

درباره‌ی پرفسور شاندلِ شریعتی
و فقر تخیلِ مفهومی دکتر غنی‌نژاد

سینا جهاندیده

[یک بحث نظری بنیادین]

دکتر موسی غنی‌نژاد، اقتصاددان و یکی از شناخته‌شده‌ترین منتقدان سنت چپ و روشنفکری دینی در ایران معاصر است. بخش مهمی از فعالیت فکری او در سال‌های گذشته معطوف به نقد مارکسیسم، اندیشه‌های جمع‌گرایانه و شخصیت‌هایی چون علی شریعتی بوده است. او در برخی گفت‌وگوها و نوشته‌های خود تلاش کرده است نشان دهد که بسیاری از مفاهیم رایج در روشنفکری ایرانی، به‌ویژه در دهه‌های چهل و پنجاه، متأثر از ایدئولوژی‌هایی بوده‌اند که به باور او با آزادی فردی و عقلانیت اقتصادی ناسازگارند.
اما در نقد اخیر خود بر علی شریعتی، غنی‌نژاد از سطح نقد یک اندیشه فراتر رفته و شریعتی را «شیاد» دانسته است. یکی از دلایلی که برای این داوری مطرح کرده، ارجاع شریعتی به شخصیتی به نام «پروفسور شاندل» در آثارش است. استدلال این است که چون چنین شخصیتی در جهان بیرونی وجود نداشته، پس شریعتی با ساختن یک شخصیت موهوم دست به فریب زده است. اما این استدلال، پیش از آنکه مسئله‌ای درباره‌ی شریعتی باشد، مسئله‌ای درباره‌ی فهم ما از فلسفه، ادبیات و تاریخ اندیشه است. پرسش اساسی این است: آیا هر شخصیتی که در یک متن فکری ظاهر می‌شود، باید دارای وجود تاریخی و شناسنامه بیرونی باشد تا معتبر تلقی شود؟ اگر چنین معیاری را بپذیریم، باید بخش بزرگی از میراث فلسفی بشر را کنار بگذاریم. آیا سقراطی که در آثار افلاطون سخن می‌گوید، دقیقا همان سقراط تاریخی است؟ یا شخصیتی است که افلاطون برای بیان پرسش‌ها و اندیشه‌های فلسفی خود ساخته و پرداخته است؟ ما امروز می‌دانیم که میان «سقراط تاریخی» و «سقراط افلاطونی» فاصله وجود دارد. اما هیچ فیلسوف جدی‌ای به این دلیل افلاطون را متهم به جعل و فریب نمی‌کند.
آیا زرتشت نیچه همان زرتشت تاریخی است؟ آیا نیچه قصد داشت یک زندگی‌نامه تاریخی از پیامبر ایرانی بنویسد؟ روشن است که چنین نبود. زرتشت در کتاب چنین گفت زرتشت یک شخصیت مفهومی است؛ صدایی فلسفی که نیچه از طریق آن درباره مرگ خدا، انسان برتر و دگرگونی ارزش‌ها سخن می‌گوید.
فلسفه و ادبیات همواره از چنین شخصیت‌هایی ساخته شده‌اند. شخصیت مفهومی، نه یک دروغ تاریخی، بلکه ابزاری برای اندیشیدن است. انسان متفکر گاهی برای آنکه بتواند با خویشتن گفت‌وگو کند، دیگری‌ای می‌آفریند؛ صدایی که از او جداست و در عین حال بخشی از وجود فکری او را نمایندگی می‌کند. از همین منظر باید به شاندل نگاه کرد. شاندل را نمی‌توان صرفاً با این پرسش سنجید که «آیا چنین استادی در دانشگاهی در فرانسه وجود داشته است؟» پرسش درست‌تر این است که: «شاندل در نظام فکری شریعتی چه نقشی ایفا می‌کند؟» شاندل در واقع همان «دیگری» شریعتی است؛ یک شخصیت واسطه که شریعتی از طریق او با خود، تاریخ، دین و جهان مدرن وارد گفت‌وگو می‌شود. شریعتی با خلق این شخصیت میان خود نویسنده و خود متفکر فاصله ایجاد می‌کند؛ فاصله‌ای که امکان اندیشیدن و خودنقدی را فراهم می‌آورد.
حتی خود نام «شاندل» نشان‌دهنده همین بازی نمادین است. واژه فرانسوی Chandelle به معنای «شمع» است و شریعتی با این نام‌گذاری، به نوعی رمزگذاری شخصی نیز دست زده است؛ زیرا «ش» و «م» و «ع» به عنوان حروفی از نام «شریعتی، علی، مزینانی» خوانده شده‌اند. بنابراین شاندل نه یک شخصیت جعلی برای فریب مخاطب، بلکه یک تمهید ادبی و فکری است؛ همان‌گونه که زرتشت نیچه یا سقراط افلاطون نیز شخصیت‌هایی فراتر از وجود تاریخی صرف هستند
.
نکته مهم اینجاست که در سنت فلسفی، حقیقت همیشه از مسیر گزارش واقعیت بیرونی به دست نمی‌آید. گاهی حقیقت در اسطوره، استعاره، گفت‌وگوی خیالی و شخصیت مفهومی آشکار می‌شود. اگر معیار داوری درباره فلسفه و ادبیات، فقط وجود خارجی شخصیت‌ها باشد، باید بسیاری از بزرگ‌ترین آثار تمدن بشری را فاقد اعتبار بدانیم. این نوع نگاه، ناشی از نوعی تقلیل‌گرایی است؛ یعنی فروکاستن جهان پیچیده اندیشه به معیارهای اثبات‌پذیری علوم تجربی یا اسناد تاریخی. اما فلسفه، ادبیات و علوم انسانی با «امکان‌های معنا» سروکار دارند، نه فقط با اشیای قابل اندازه‌گیری.
نقد شریعتی می‌تواند و باید صورت بگیرد؛ می‌توان درباره‌ی نسبت او با مارکسیسم، اسلام سیاسی، ایدئولوژی، روشنفکری و مدرنیته بحث کرد. اما نقد جدی باید با اندیشه او درگیر شود، نه اینکه یک شخصیت مفهومی را با معیار اداره ثبت احوال داوری کند. مسئله شاندل در نهایت مسئله شریعتی نیست؛ مسئله‌ای درباره فهم ما از اندیشه است. جامعه‌ای که میان «وجود تاریخی» و «حقیقت مفهومی» تفاوت نگذارد، نه تنها شریعتی را بد می‌فهمد، بلکه افلاطون، نیچه، کی‌یرکگور و بخش بزرگی از تاریخ فلسفه را نیز نخواهد فهمید.


#فرهیختگان راهی به رهایی

‍‍ مذاکرات روشمند و عقلانی، تنها گذرگاه رسیده به صلح است
سیدعلی محمودی

هدف غایی سیاست رسیدن به صلح و زیست صلح آمیز است. اگر مردمی در صلح و آرامش در کنار یکدیگر زندگی نکنند، چگونه می‌توانند به‌هدف‌های فردی و اجتماعی دست‌یابند؟ گیریم که کسانی در سرزمینی به قدرت برسند، در حفظ قدرت و افزایش آن، چه راهی جز سیاست صلح آمیز را می توانند در پیش بگیرند؟ تأمین توسعۀ اقتصادی و رفاه مادی نیز در گرو برخورداری از زندگی صلح آمیز در سطوح ملی، منطقه ای و جهانی است. اخلاق و معنویت نیز در وضعیت جنگ و ناامنی به دست نمی آید و تحصیل آن به صلح نیاز دارد.

اگر جامعه‌ای از نعمت صلح بی‌نصیب باشد، نه بهره ای از حق بنیادین آزادی می‌برد، نه دستاوردهای آن عاید جامعه‌های بشری می‌شود. به‌دست آوردن امنیت و آرامش نیز از رهگذر صلح به‌کف می‌آید. چه‌بسا جامعه‌هایی که از امنیت برخوردار اند، اما امنیت و آرامش آنان در استبداد، خفقان، و نظم و آرامش گورستانی بنا شده است. پس امنیت نیز هدف سیاست است، اما هدف غایی آن نیست. اگر جامعه ای، کشوری و منطقه ای در صلح زندگی کند، همۀ امکانات، استعدادها و خوبی‌ها می‌تواند زیر چتر فراگیر صلح فراهم آید. در برابر، جنگ و ستیز، همه‌چیز را در لهیب ‌آتش خود می‌سوزاند و به خاکستر تبدیل می‌کند.
 
اکنون کشور ما ایران در جنگ به‌سر می‌برد. شعله‌های جنگ از هر سو زبانه می‌کشد. مردم با مشکلات معیشتی روبه‌رو هستند. زیرساخت‌های کشور هدف آمریکا قرارگرفته و خسارت‌های سهمگین به بار آورده است. جنوب ایران در آتش جنگ، ویرانی، ناامنی و گرمای طاقت‌سوز دست‌وپا می‌زند. در میدان جنگ، مسابقۀ قدرت پیامدی جز کشتارهای فزون‌تر ویرانی‌های بیشتر ندارد. در مسابقه جنگ، دو طرف آسیب‌های جدی می‌بینند و در نهایتْ راهی جز آتش‌بس و صلح برای این‌دو باقی نمی‌ماند.
 
 در مذاکرات بین طرفین درگیری، بهترین راه رسیدن به توافق است. اگر توافق میسر نشد، مصالحه گزینۀ عقلانی است و در این صورت، میانجی‌گیری در حل‌وفصل اختلافات کارساز و راهگشا است. البته مذاکره کاری به‌غایت پیچیده و دشوار است. بر مبنای علم سیاست و تجربه‌های گرانسنگ سیاسی، تصمیم‌گیری دربارۀ جنگ و صلح با سیاستمداران دانش‌آموخته، خردمند و با تجربه است. نقش قوای مسلح در دفاع ملی بسیار مهم و بنیادین است. ارتش در جنگ دفاعی بر اساس موازین علمی و فنی و رعایت اصول اخلاق جنگ انجام وظیفه می‌کند و باید به قوانین داخلی و الزامات پذیرفته‌شدۀ بین‌المللی توسط دولت، در نظر و عمل پایبند باشد.


#فرهیختگان راهی به رهایی