جنگ در افغانستان: ۲۰ سال، ۲۰۰۰ مرگ.
[ + بیش از صدوشصت هزار مرگ]

جنگ در عراق: ۹ سال، ۴۶۰۰ مرگ.
[+ بیش از صدهزار مرگ]

جنگ در ویتنام: ۱۹ سال و ۵ ماه، ۵۸۲۲۰ مرگ.
[+ بیش از دومیلیون مرگ]

جنگ کره: ۳ سال و ۱ ماه، ۳۶۵۷۴ مرگ.
[+ بیش از دومیلیون مرگ]

جنگ در ونزوئلا: ۱ روز، ۰ مرگ.
[+ حدود ۵۰ مرگ]

درگیری نظامی در ایران: ۴ ماه، ۱۸ مرگ.
[+ بیش از سه هزار مرگ]

ما رومیان مجنونیم، نه فقط در مقام فرد، که در قامت یک ملت. ما قتل و کشتار پراکنده را محکوم می‌کنیم، اما جنگ و جنایت و کشتار اقوام چه؟ حرص و طمع ما را مرزی نیست و بی‌رحمی ما را انتهایی. جنایت‌های پنهانی و فردی مصیبت و شومی کمتری دارند، اما بی‌رحمی بر اساس مصوبات سنا و مجلس عوام دستوراتی به عموم مردم می‌دهند که برای افراد ممنوع است.
اعمالی که اگر در خفا انجام شود مجازات مرگ در پی دارد، چون بدست ژنرال‌های حمایل‌پوش رخ دهد ستایش می‌شود. انسان، که ملایم‌ترین موجودات است، شرم نمی‌کند که در خون دیگران سرخوش شود؟ جنگ به‌راه اندازد و ادامه جنگ را به پسرانش واگذارد، درحالیکه چهارپایان بی‌صدا و جانوران وحشی با خودشان در صلح زندگی می‌کنند...

سنکا، نامه ۹۵

مریم نصر

‏گردنبند زرین متعلق به دوران هخامنشیان، موزه میهو‌ ژاپن


#فرهیختگان راهی به رهایی

نماینده ملت؟
سیدجواد میری

پروفسور شاندل شریعتی بود و شریعتی پروفسور شاندل. حالا بیاییم بحث کنیم که آیا شریعتی در کویریات آن را به کار برده بود یا در آثار دیگر خود هم به او ارجاع داده بود؟ اما پرسش غلط است و اینجاست که مجبورم به همان مفهوم خودِ شریعتی درباره "جغرافیای حرف" ارجاع دهم. کسانیکه به شریعتی می‌گویند "شیاد" اصلاً دنبال گفتگوی علمی نیستند بل اوباش مجازی هستند که نمونه‌اش را برایتان پست کردم. شریعتی بدون حب و بغض بزرگترین متفکر جهانی ایرانی تا اطلاع ثانوی است. حال غنی‌نژادها دوست داشته باشند یا نداشته باشند. امروز در حوزه مطالعات پسااستعماری و دیکولونیالیتی Cornel West آمریکایی در دانشگاه یل و پرینستون و Walter Mignolo آرژانتینی در دانشگاه یورک از شریعتی در عِداد مارکس، سی ال آر جیمز، رزا لوکزامبورگ، اللا بیکر، آلبیوز کمپوس، بی آر آمبدکار، امما گلدمن، و فانون نام می‌برند اما هیچ ردپایی از غنی‌نژادها در سطح جهانی نیست. شاید اغراق نباشد اگر بگوییم بعد از ملاصدرا هیچ شخصیت فکری ایرانی‌ی به اندازه شریعتی در جهان شهرت نیافته است. اما ریشه این شهرت فکری چیست؟ او به سنت فکری انقلابی جهانی در عالم معاصر تعلق دارد که همواره میان "امر روانی و امر سیاسی"، "امر اگریستانسیال و امر اقتصادی" و "امر معنوی و امر اجتماعی" پیوند برقرار می‌کند. این دقیقاً نقطه‌ای است که لیبرالیسم و نئولیبرالیسم کلیت حیات سیاره‌ای انسان را بر علیه این "اتصال وجودی" ساماندهی و سازماندهی کرده است و هر جنبشی و هر حرکتی و هر فکری بخواهد این "اتصال سیاره‌ای" را تذکر دهد یا برقرار کند باید تحریف و ترور و نابود و بمباران شود. غنی‌نژادها خود نمی‌دانند در کدام "جهت" ایستاده‌اند. بنابراین هرگاه خواستید شریعتی را نقد کنید (که باید نقد کنید) لااقل بدانید او در کدام سنت فکری جهانی ایستاده است و دشمنانش چه کسانی هستند.

#فرهیختگان روزن آگاهی

رهبر پشت پرده و بحران جانشینی
احمد علوی

https://news.gooya.com/2026/07/post-111583.php
#فرهیختگان روزن آگاهی

یکی از قدیمی‌ترین عکس‌های شناخته‌شده از کعبه و مکه که در سال ۱۸۸۰ توسط محمد صادق‌بیگ، افسر و مهندس مصری، گرفته شده است.

​او نخستین کسی بود که از حرمین شریفین عکاسی کرد و به خاطر این اثر پیشگامانه، مدال طلای نمایشگاه جغرافیایی ونیز در سال ۱۸۸۱ را دریافت نمود.

​این تصویر که با استفاده از فرآیند «کولودیون صفحه مرطوب» ثبت شده است، کعبه را با پرده (کسوه) تاریخی‌اش و مطاف را پیش از توسعه‌های مدرن نشان می‌دهد.

WANA Visuals (@wana_visualss)


#فرهیختگان روزن آگاهی

‏گردنبند ایرانی گردونه مهر (سواستيكا، چليپا) به قدمت ۳۲۰۰ سال که از تپه مارليك گیلان كشف شده است و در موزه ملی ایران نگهدارى ميشود


#فرهیختگان راهی به رهایی

نتیجه تجاوز دیشب آمریکا به شلمچه

شهادت سروان «امیرمحمد سالمی» از سایت مخابرات ارتش

#فرهیختگان درسوگ فرزندان ایران

ایران و خطر فروپاشی اقتصادی
احمد علوی

https://www.iran-emrooz.net/index.php/politic/more/128710/
#فرهیختگان روزن آگاهی

رضا پهلوی در مصاحبه اخیر خود اعلام کرده است که هیچ‌گونه تماس مستقیمی با فرماندهان نظامی در ایران نداشته و ارزیابی او از ریزش نیروهای سرکوب، صرفاً بر پایه پیام‌ها و دایرکت‌هایی بوده که از طریق شبکه‌های اجتماعی دریافت کرده است.

بر این اساس، چند پرسش اساسی مطرح می‌شود: نخست، آیا رقم ۱۶۰ هزار نیروی ریزشی نیز بر مبنای همین پیام‌های دریافتی اعلام شده بود؟ دوم، آیا فراخوان صادرشده برای روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه و اعلام فروپاشی ماشین سرکوب رژیم نیز بر پایه همین ارزیابی صورت گرفته است؟ اگر چنین بوده، آیا پیش از انتشار آن فراخوان و وقوع پیامدهای ناگوار انسانی، نباید درباره روش و مبنای این برآورد و میزان اعتبار آن با افکار عمومی شفاف‌سازی می‌شد؟

در نهایت، این مصاحبه این پرسش را به وجود می‌آورد که آیا این اظهارات را باید نشانه صداقت در بیان واقعیت دانست، حاصل یک برآورد نادرست و ساده‌انگارانه تلقی کرد، یا تلاشی برای رفع مسئولیت از تصمیماتی که به باور منتقدان در حوادث دی‌ماه نقش داشته‌اند؟/کانال یار


#فرهیختگان راهی به رهایی

‏ایوان مدائن (طاق کسری)، سال ۱۹۵۰
‏عکاس: هانری کارتیه-برسون


#فرهیختگان راهی به رهایی

پتیارهٔ*جنگ
جنگ برای هیچ‌چیز خوب نیست!(ادوین استار)


گمان نمی‌کنم کسی با شنیدن کلمهٔ جنگ، تصویر روشن و دلنشینی در ضمیرش پیدا شود.
برای صاحب این قلم -هم‌چنان که برای بسیاری- جنگ در یک کلمه یعنی تباهی!
آن‌که بر طبل جنگ می‌کوبد اگر خُردَک‌بهره‌ای از قوّهٔ تخیّل‌ داشته‌باشد می‌تواند تصویر تلخ بسیاری از فجایعی را که از بطن پتیارهٔ جنگ متولّد می‌شود پیش چشمانش تصوّر کند.
هرجا که این دیو دمان و درنده‌خویِ آدمی‌خواره پای بگذارد گیاه زندگی از رُستن تَن می‌زند.
در “مرتع وخیم” مرگ جز آوارگی و فقر و‌ فلاکت و پوچی و بی‌آیندگی و انحطاط آدمیت نمی‌روید.
جنگ، جان‌شکار و خون‌آشام است.
جنگ به دوزخ می‌ماند؛ با معده‌اش سیری‌ناپذیر، هرچه هم آدمی با رؤیاها و آرزوهایش بخورد“هنوزش نَعرهٔ هَلْ مِنْ مَزید است”
شوربختانه سیاستمدارانِ عالَم عموماً تهی‌مایه‌ترینِ افراد از حیث عاطفه و مروّت و مردمی و شرافت‌اند. سهراب بی‌دلیل نسروده بود: من قطاری دیدم که سیاست می‌بُرد و چه خالی می‌رفت!
آنچه در خیالِ خام ایشان می‌گذرد سود و سرمایه و نام و مقام است. وقتی فرمان جنگ به دست چنین موجودات پلید شوریده‌عقلی باشد برایشان چه فرق می‌کند هدفِ بمب و موشک‌ها مدرسه است یا بیمارستان، سالن ورزشی است یا آسایشگاه یک پادگان، پالایشگاه است یا کارخانه!
پتیارهٔ جنگ که در سر یک سیاستمدار مختل‌الشعور خانه کند جان بیمار او جز به قتل و نابودی و انهدام خرسند نمی‌شود. بوی خون، مشامش را نوازش می‌کند و از شنیدن ضجّه‌های جگرسوز مادرانی که اطفال معصومشان شرحه‌شرحه شده‌اند جان پلیدش فربه می‌شود. از دیدن اشک و اندوه و ویرانی پدری که به دنبال پیکر پاره‌‌پارهٔ خانواده‌اش در زیر خروارها آوار می‌گردد شکوفان و‌ شادمان می‌شود. از بی‌کسیِ طفلی که پدر و مادرش خاک و خاکستر شده‌اند احساس فتح و فیروزی می‌کند.
برای جانور آدمی‌خواری که از بوی دلار و‌ نفت و قدرت سرمست و سرشار و از آدمیت تهی شده‌است چه اهمیتی دارد که با انفجار هر بمب چه آرزوهای نجیبی در زیر خاک دفن می‌شود و چه قصّه‌ها و چه نقّاشی‌هایی ناتمام بر ‌جای می‌ماند! فرصت یگانهٔ حیات را از انسان‌هایی بی‌دفاع و مظلوم گرفتن رسالتی بر دوش خودش و اذنابش می‌بیند. او از لرزش دل نازک مادری که جگرگوشه‌اش در پرت‌افتاده‌ترین پادگان مرزی سرباز است چه خبر دارد!
شهوت قدرت چنین سیاستمدارانی جز با ریختن خون و جز با به آتش کشیدن اسباب و سامان آدمیان فرونمی‌نشیند.
نوای گوشنواز چنین نامردمانی جز صفیر نفسگیر فشنگ و موشک و بمب نیست.
در دوزخ ضمیر چنین شیاطین رجیمی جز آتش نکبت و‌ نفرت و نُحوست نمی‌بینی.
و اینک سوخت‌بار چنین جان تاریک دوزخیی، جان و ‌جهان مردمان رنجور و‌ بینوایی است که ماییم! مردمانی که تاریخ تا منتهای توان و‌ مقدوراتش در حقّ ایشان نامردی و نانجیبی کرده‌است. اگر گاه روزنهٔ امیدی هم برای بهبود زمانه و زندگانی ما پیدا می‌شده‌است این روزنه به دست همین ارباب بی‌مروّت کاخ سیاست کور و‌ مسدود می‌شده‌است. “ما بی‌چرا زندگانیم” پنداری! آویزان از کناره‌های زندگی و بی‌خبر و بی‌بهره از متن زندگی.
جهان گویی برای چنین گرگ‌صفتان آدمی‌خواری مِلکِ طِلقی است که اختیار عرصه و اعیانش یک‌جا در عهدهٔ تصرّف ایشان است و هر جای از آن را چنان‌که هست اگر نپسندند با زبان زور و منطق خشونت به اصلاح و تغییرش می‌کوشند تا بدان شکل و اندازه که مطلوب ایشان است درآید.
جهان جای زیباتری برای زیستن آدمیان می‌بود اگر بسیاری از کارگزاران امور عالم نه در اتاق‌های فرماندهی که در سلول‌های انفرادی دارالمجانین به بند کشیده می‌شدند.

چه باشد از بلای جنگ صعب‌تر
که کس امان نیابد از بلای او
شراب او ز خون مرد رنجبر
وز استخوان کارگر غذای او
.
.
کجاست روزگار صلح و ایمنی
شکفته مرز و باغ دلگشای او
کجاست عهد راستی و مردمی
فروغ عشق و تابش ضیای او
کجاست دور یاری و برابری
حیات جاودانی و صفای او
زهی کبوتر سپید آشتی
که دل برد سرود جانفزای او


*پتیاره: مخلوق و موجود اهریمنی را گویند.
حامد خاتمی‌پور

#فرهیختگان راهی به رهایی

پوکر در برابر شطرنج
حمید حسامی

شاید بتوان الگوی رفتاری میان ایران و آمریکای ترامپ را استعاره‌ای از بازی پوکر در مقابل شطرنج دانست:

​​بازی پوکر بر پایه اطلاعات ناقص، بلوف زدن، ایجاد ابهام و مدیریت ریسک استوار است. رفتار ترامپ دقیقاً منطبق بر قوانین این بازی است. ترامپ بارها تهدیدهایی مطرح می‌کند که شاید هرگز قصد یا امکان اجرای آن‌ها را نداشته باشد (مثلاً تهدید به نابودی کامل یا حملات ناگهانی). او می‌خواهد طرف مقابل را بترساند تا «کارت‌هایش را روی زمین بگذارد» یا از بازی انصراف دهد (جا بزند).

در پوکر، اگر رقیب دست شما را بخواند، باخته‌اید. به همین دلیل ترامپ تعمداً رویکرد غیرقابل‌پیش‌بینی دارد؛ یک روز صحبت از «مذاکره بدون پیش‌شرط» می‌کند و روز دیگر از «شدیدترین حملات».

​ترامپ فشار اقتصادی و تحریم را مانند ژتون‌های پوکر بالا می‌برد تا هزینه ماندن در بازی را برای ایران آن‌قدر سنگین کند که مجبور به واگذاری دست شود.

در مقابل، رفتار ایران بر پایه اطلاعات کامل، برنامه‌ریزی صبورانه، قربانی دادن تاکتیکی و ساختن عمق استراتژیک، تا حد زیادی با الگوی «بازی شطرنج» همخوانی دارد:

​شطرنج‌باز به چند حرکت بعدی می‌اندیشد و عجله نمی‌کند. ایران معمولاً بازی را فرسایشی می‌کند تا طرف مقابل (که دچار فشار زمان و انتخابات است) دچار خستگی یا اشتباه شود.

​پاسخ‌های ایران (مانند واکنشی که به اقدامات نظامی یا تحریمی نشان می‌دهد) معمولاً دقیق، اندازه‌گیری‌شده و بدون هیجان آنی است تا زمینه‌ساز یک جنگ تمام‌عیار ناخواسته نشود.

​ایران مانند شطرنج‌باز، مهره‌های مختلفی روی صفحه دارد (برنامه هسته‌ای، نفوذ منطقه‌ای، توان موشکی، امنیت تنگه هرمز، نیروهای نیابتی و...). اگر به یک مهره فشار بیاید، با حرکت دادن مهره‌ای دیگر در جبهه‌ای متفاوت، موازنه ایجاد می‌کند.

​چالش‌های مهم:

وقتی دو نفر دو بازی متفاوت می‌کنند!
​مشکل اصلی در این تقابل دقیقاً در همین‌جا شکل می‌گیرد؛ شما نمی‌توانید با قواعد شطرنج، کسی را که دارد پوکر بازی می‌کند به راحتی ببرید (و بالعکس)

​شطرنج‌باز فرض می‌کند طرف مقابل طبق عقلانیت کلاسیک و قواعد مشخص حرکت می‌کند. وقتی ترامپ ناگهان صفحه‌ شطرنج را تکان می‌دهد یا قانونی را می‌شکند (مثل لغو یک‌جانبه تفاهم‌نامه اسلام‌آباد یا حملات اخیر)، محاسبات شطرنج‌باز برهم می‌خورد.

مشکل دیگر در ایران؛ نبودن فضای آرام و نداشتن ذهن متمرکز در تعیین حرکت مهره‌ها مطابق نقشه است. فشار و هیاهوی تماشاگران بازی (چه تندروها و چه مخالفان جنگ) به همراه مداخله‌ی نیروهای غیرمسئول در بازی، مشکلات اقتصادی و سیاسی و نیز عوامل نفوذی؛ بیشترین نقش را در ایجاد اختلال و بهم‌ریختگی ذهنی شطرنج‌باز ایفا می‌کند.

​از آن‌طرف پوکرباز هم در خطایی محاسباتی تصور می‌کند اگر مبلغ روی میز (فشار تحریم و تهدید) را خیلی بالا ببرد، حریف بالاخره جا می‌زند. اما ایران نشان داده که در برابر بلوف‌های سنگین، به‌جای انصراف از بازی، «ریسک را بالا می‌برد» و پاسخ متقابل می‌دهد؛ موضوعی که پوکرباز را غافلگیر می‌کند. ضمن آن‌که واکنش اطرافیان پوکرباز (افکار عمومی، جناح رقیب، رسانه‌ها و دیگر بازیگران صحنه) نه‌تنها ممکن است بر سستی بلوف‌های او مؤثر واقع شوند بلکه حتی شاید دست او را هم رو کنند.

​جمع‌بندی:

​ترامپ به دنبال «پیروزی سریع، نمایشی و با بلوف‌های بزرگ» است (پوکر).
​ایران به دنبال «مقاومت فرسایشی، پیچیده و پیاده‌سازی گام‌به‌گام استراتژی» است (شطرنج).

نقطه‌ی آغازین این بازی، درگیری‌های اخیر نیست. بلکه از لحظه‌ی خروج ترامپ از برجام است که متأسفانه ایران نتوانست/نخواست از همان ابتدا با توجه به خصلت‌های ویژه ترامپ، او را مدیریت و از ورود به این قمار مهلکه اجتناب و انجام توافقی جدید را سازماندهی کند و اکنون شاید در راند و فرصت آخر باشد.

​در نهایت، برنده آن کسی است که بازی خودش را بهتر بلد است و زودتر بتواند استحکام فکری و اطمینان از برنامه‌ی خود را به طرف مقابل اثبات کند. در این میان «تاب‌آوری بیشتر» عنصر تعیین‌کننده‌ای در سرنوشت بازی است. اما آن‌چه به اعتقاد من قطعی است و جای امیدواری دارد این است که؛ رویکرد هر دو طرف در این بازی، در نهایت نشستن پشت میز مذاکره است اما با هدف دستیابی به نتایجی شفاف و پایدار، حتی اگر براساس اعلام «پات» در نتیجه‌ی بازی باشد.



#فرهیختگان راهی به رهایی

انا لله وانا اليه راجعون

حسن خادم نویسنده و خالق دهها داستان بلند و کوتاه که سالیان طولانی عاشقانه و خالصانه در دفتر میر حسین موسوی فعالیت می کرد به رحمت خدا رفت.

خادم انسانی خاضع، مخلص، صادق، بسیار سخت کوش و پاک بود که علیرغم خلاقیت و توانایی‌های منحصر بفرد و تلاش بسیار ارزنده و تألیفات متعدد در حوزه ادبیات بدون ذره‌ای سوءاستفاده از موقعیت شغلی خود با درآمد اندک بازنشستگی زندگی پاکیزه اما سختی را سپری کرد.

میراث او برای خانواده محترم و همکاران اش در دفتر میرحسین موسوی عزت، بزرگی، شرافت و پاکی بود. خدایش بیامرزد و با خوبان و پاکان درگاهش محشور فرماید و به خانواده عزیزش و مهندس میرحسین موسوی و همکارانش صبر مرحمت فرماید.

#فرهیختگان راهی به رهایی

جواد کاظمی
تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔻مجله صوتی گروه جامعه‌شناسی حقوق انجمن جامعه‌شناسی ایران

سلسله نشست های تخصصی
جامعه و جنگ
| نشست چهارم: کودکان _ ۳۱ تیر ۱۴۰۵

با حضور:
▪️ افسانه نجاتی
🎙 لینک دانلود سخنرانی
▪️ حمید اخوین
🎙لینک دانلود سخنرانی
▪️ سمانه سادات سرکشیکیان
🎙لینک دانلود سخنرانی
▪️عباس نعیمی جورشری | مدیر علمی نشست
🎙لینک دانلود سخنرانی

گروه جامعه شناسی حقوق انجمن جامعه‌شناسی ایران

#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 اصلاً به پایان جنگ اعتماد دارد؟
✍️ احمد زیدآبادی

🔴سید محمود نبویان : "اکنون که تقریباً تمام بندهای تفاهم‌نامه در طول کم‌تر از یک‌ماه، نقض شده ، مسئولان محترمِ مذاکرات که تعهد داده و مسئولیت پذیرفتند ، برای مردم توضیح دهند که علت اصرارشان برای امضای آن چه بود؟؟!!"

🔴دولت‌های محمود احمدی‌نژاد و مرحوم رئیسی که از هر جهت محبوب و مورد حمایت آقای نبویان بودند، چند قرارداد و توافق با طرف‌های خارجی امضاء کردند؟ کدام‌شان به نتیجهٔ نهایی رسید؟ چرا آقای نبویان در مورد علت امضای آن توافقات به مردم توضیح نمی‌دهد؟

🔴یعنی او در این سن و سال هنوز نمی‌داند که صرف بی‌نتیجه ماندن یک توافق هیچ دلیلی بر منفی و مضر بودن اصل آن توافق اقامه نمی‌کند؟

🔴 آیا او اساسأ به خاتمهٔ جنگ اعتقاد دارد یا خیر؟ اگر دارد، در چه مقطعی و با چه شرایط و کیفیتِ ممکنی؟

🔴اگر اعتقاد ندارد، یعنی خواهان جنگی بی‌پایان تا نابودی تمام امکانات و تأسیسات و منابع ایران و کشورهای عرب همسایه تا تبدیل منطقه به زمین سوخته و محیطی غیرمسکون است!

#فرهیختگان راهی به رهایی

وقتی تخیل را محاکمه می‌کنیم

شاندل، شریعتی و اخلاقِ خواندنِ متن

افسانه نجاتی

گاهی یک نام از حدود خود فراتر می‌رود و به آینه‌ای بدل می‌شود که نه فقط موضوع داوری، که شیوه‌ی داوری ما را نیز بازتاب می‌دهد.«شاندل»؛ نامی که در جهان نوشتاری علی شریعتی پدیدار شد، امروز دیگر فقط نام شخصیتی در آثار او نیست؛ به نشانه‌ای بدل شده است برای پرسش‌هایی بنیادی‌تر: مرز میان واقعیت و تخیل کجاست؟ تفاوت میان آفرینش ادبی و فریب چیست؟ و ما چگونه باید متنی را بخوانیم که در آن صداهایی فراتر از یک «منِ تاریخی» سخن می‌گویند؟

این جستار نه در پی مصون کردن هیچ متفکری از نقد است و نه قصد دارد اختلاف‌های جدی درباره‌ی اندیشه‌ی علی شریعتی را نادیده بگیرد. مسئله‌ی اصلی، پیش از داوری درباره‌ی یک نام، پرسشی درباره‌ی شیوه‌ی داوری ماست: آیا می‌توان میان زبان پژوهش، زبان ادبی و زبان تأمل وجودی تمایز گذاشت؟ و آیا تخیل، هنگامی که در خدمت اندیشیدن قرار می‌گیرد، باید همچون فریب محاکمه شود؟

بحث‌های اخیر درباره‌ی شریعتی، به‌ویژه پس از نقدهای تند برخی منتقدان، بار دیگر مسئله‌ی نسبت میان نقد اندیشه و داوری اخلاقی را پیش کشیده است. بی‌تردید می‌توان درباره‌ی بسیاری از وجوه اندیشه‌ی شریعتی پرسش کرد: درباره‌ی نسبت او با ایدئولوژی، درباره‌ی برخی کاستی‌های نظری، درباره‌ی زبان خطابی و تأثیر عاطفی آثارش. این‌ها همه موضوعات مشروع نقدند.اما میان نقد یک اندیشه و صدور حکم درباره‌ی شخصیت یک متفکر فاصله‌ای وجود دارد. نقد، هنگامی به بلوغ می‌رسد که به جای فروکاستن موضوع خود، پیچیدگی آن را آشکار کند.مناقشه‌ی شاندل در ظاهر درباره‌ی وجود یا عدم وجود یک استاد فرانسوی است؛ اما در عمق خود، مسئله‌ای درباره‌ی فهم متن است.

آیا همه‌ی نوشته‌ها در یک اقلیم زبانی پدید می‌آیند؟آیا یک مقاله‌ی پژوهشی، یک اثر ادبی، یک اعتراف‌نامه، یک نیایش و یک تأمل فلسفی را می‌توان با یک معیار واحد سنجید؟در یک متن پژوهشی، ارجاع دقیق و امکان بررسی منابع، پایه‌ی اعتماد میان نویسنده و خواننده است. اگر نویسنده‌ای در چنین متنی⁸ به شخصیتی خیالی همچون یک مرجع واقعی استناد کند، این امر پرسش‌های جدی اخلاقی و معرفتی ایجاد می‌کند.اما همه‌ی متن‌ها در قلمرو پژوهش نوشته نمی‌شوند.

ادبیات، خاطره، فلسفه و تأملات وجودی، راه‌های دیگری برای نزدیک شدن به حقیقت می‌گشایند. انسان تنها با داده‌ها و گزاره‌ها جهان را نمی‌فهمد؛ با استعاره‌ها، روایت‌ها و صداهایی که می‌آفریند نیز خود و جهان را تفسیر می‌کند.از همین‌جاست که مسئله‌ی شاندل آغازمی‌شود.پیش از آنکه درباره‌ی او داوری کنیم، باید بدانیم در کدام اقلیم از سخن حضور دارد.
 
کویریات؛ اقلیمی دیگر از سخن
 
یکی از نکاتی که در بسیاری از نقدهای شریعتی کمتر مورد توجه قرار گرفته، تفاوت میان ساحت‌های مختلف نوشتار اوست. آثار شریعتی یک زبان واحد ندارند. او در تقسیم‌بندی‌ای که خود نیز به آن اشاره کرده، میان سه قلمرو تمایز می‌گذارد: کویریات، اجتماعیات و اسلامیات.

اجتماعیات، بیشتر در میدان جامعه و تاریخ حرکت می‌کند؛ جایی که شریعتی درباره‌ی انسان معاصر، مناسبات اجتماعی، سنت، تجدد و مسئولیت تاریخی سخن می‌گوید.اسلامیات، عرصه‌ی بازخوانی مفاهیم دینی و نسبت انسان با ایمان، تاریخ و عمل است.اما کویریات، اقلیمی دیگر است؛ قلمرویی که در آن شریعتی نه در مقام جامعه‌شناس و نه در مقام نظریه‌پرداز اجتماعی، بلکه در مقام انسانی تنها در برابر پرسش‌های بنیادین هستی سخن می‌گوید: تنهایی، عشق، مرگ، ایمان، معنا و رنج.

کویریات را نمی‌توان با همان معیاری خواند که یک متن جامعه‌شناختی یا پژوهشی را می‌خوانیم. در اینجا استعاره فقط آرایه‌ی ادبی نیست؛ زبان تجربه است. تصویر فقط برای زیبایی نیست؛ راهی است برای بیان آنچه زبان مفهومی مستقیم از گفتنش ناتوان است.

شاید خود شریعتی بیش از بسیاری از خوانندگان بعدی‌اش از دشواری خوانده شدن «کویر» آگاه بود. او در مقدمه‌ی کتاب، درباره‌ی داوری شتاب‌زده یک اثر ادبی هشدار می‌دهد و با نقل سخن سنت‌بوو یادآور می‌شود که اثر در فاصله‌ی میان قلم نویسنده و فهم خواننده شکل می‌گیرد.

این نکته بسیار مهم است: شریعتی خود می‌دانست که «کویر» متنی نیست که بتوان آن را صرفاً همچون یک رساله‌ی نظری خواند.او حتی درباره‌ی واکنش‌های متناقض به کتاب سخن می‌گوید؛ از اینکه برخی آن را ستوده‌اند و برخی آن را اثری تیره و سنگین دیده‌اند. همین واکنش‌ها نشان می‌دهد که «کویر» بیش از آنکه فقط مجموعه‌ای از گزاره‌ها باشد، تجربه‌ای است که خواننده را درگیر می‌کند.در چنین فضایی است که شاندل ظهور می‌کند......
متن کامل:
https://cutt.ly/NytW7mDK
 
#فرهیختگان راهی به رهایی

شیرمحمد اسپندار، دونَلی‌نواز نامدار و پیشکسوت موسیقی بلوچ، شامگاه چهارشنبه ۳۱ تیرماه در سن ۹۸ سالگی درگذشت. رسانه‌ها علت مرگ این هنرمند اهل بمپور استان سیستان و بلوچستان را «کهولت سن» عنوان کرده‌اند.


#فرهیختگان روزن آگاهی

خبرفوری توقیف شد

رسانه خبرفوری با اعمال محدودیت در تمامی سکوهای داخلی، از ادامه فعالیت بازمانده است.


#فرهیختگان راهی به رهایی