🔴 فرانسه در خیابان؛ اعتراض به گرانی یا بحران اعتماد به حکومت؟
از مطالبات معیشتی تا پرسش از آینده دولت رفاه
✍🏻 علی صمد | رادیو زمانه
🔹 اعتراضات گسترده در فرانسه بار دیگر نشان می‌دهد که نارضایتی اجتماعی را نمی‌توان تنها به یک تصمیم اقتصادی یا یک سیاست دولتی محدود کرد.
علی صمد در تحلیلی از تحولات فرانسه، اعتراضات را در بستر انباشت مشکلات اقتصادی و اجتماعی، افزایش نابرابری و شکاف میان شهروندان و دولت امانوئل مکرون بررسی می‌کند.
🔹 به روایت نویسنده، آنچه از مطالبات معیشتی آغاز می‌شود، می‌تواند به پرسش‌هایی بنیادی‌تر برسد:
چه کسی هزینه بحران اقتصادی را می‌پردازد؟
آیا کاهش هزینه‌های عمومی باید به محدودشدن خدمات اجتماعی بینجامد؟
و شهروندان تا چه اندازه در تصمیم‌هایی که بر زندگی آنان اثر می‌گذارد، نقش دارند؟
🔹 اهمیت اعتراضات فرانسه فقط در شمار تجمع‌کنندگان یا شدت رویارویی‌های خیابانی نیست؛ بلکه در پیوند میان عدالت اجتماعی، اعتماد عمومی و شیوه حکمرانی است.
در این میان، دولت با مسئله تأمین منابع مالی و اداره خدمات عمومی روبه‌روست و معترضان نیز درباره توزیع هزینه‌های سیاست‌های اقتصادی و آینده حمایت‌های اجتماعی پرسش دارند.
🔹 این تحولات در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۷، برای جریان‌های سیاسی فرانسه نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا چگونگی پاسخ‌گویی به مطالبات اجتماعی می‌تواند بر موضوعات اصلی رقابت سیاسی اثر بگذارد.
🔻 پرسش فراتر از فرانسه است:
آیا حکومتی می‌تواند بدون بازسازی اعتماد عمومی، صرفاً با تصمیم‌های اقتصادی و تدابیر انتظامی از بحران اجتماعی عبور کند؟
و آیا اعتراض خیابانی نشانه شکست گفت‌وگو میان جامعه و دولت است، یا خود یکی از راه‌های مشارکت شهروندان در سیاست؟
💬 نظر شما چیست؟ ریشه اصلی اعتراضات فرانسه را بیشتر در فشار اقتصادی می‌بینید یا در بحران نمایندگی سیاسی و کاهش اعتماد عمومی؟
📖 متن کامل تحلیل علی صمد در رادیو زمانه
#فرانسه #اعتراضات_فرانسه #علی_صمد #عدالت_اجتماعی #دولت_رفاه #اعتماد_عمومی #سیاست_اروپا #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 بیل کلینتون: از اسلام‌هراسی خسته شده‌ام؛ مسلمانان را به خاطر ایمانشان تحقیر نکنید!
وقتی رئیس‌جمهور پیشین آمریکا از پیام قرآن درباره شناخت متقابل انسان‌ها سخن می‌گوید
🎙 بیل کلینتون | رئیس‌جمهور پیشین ایالات متحده
🔹 بیل کلینتون در سخنانی علیه تبعیض مذهبی و اسلام‌هراسی، از رفتار تحقیرآمیز با مسلمانان انتقاد کرده است:
«از اینکه مردم مسلمانان را به خاطر مسلمان بودن تحقیر می‌کنند، خسته شده‌ام.»
🔹 او با اشاره به تجربه‌ای خانوادگی می‌گوید دخترش در پانزده‌سالگی قرآن را از ابتدا تا انتها خوانده بود و او را نیز به مطالعه آن تشویق کرد.
کلینتون سپس به مضمونی از قرآن اشاره می‌کند:
«خداوند مردمان مختلف را روی زمین قرار داد، نه برای اینکه یکدیگر را تحقیر کنند، بلکه برای اینکه یکدیگر را بشناسند و از هم بیاموزند.»
🔹 این سخن یادآور آیه ۱۳ سوره حجرات است؛ جایی که گوناگونی ملت‌ها و گروه‌های انسانی، زمینه‌ای برای شناخت متقابل معرفی می‌شود، نه مجوزی برای برتری‌جویی و تحقیر دیگران.
🔹 کلینتون همچنین تأکید می‌کند که در هر دینی افراد خطاکار وجود دارند و نباید رفتار آنان را به همه پیروان آن دین تعمیم داد.
«جنگ‌های مذهبی، جنگ‌های فرهنگی... من فقط خسته شده‌ام.»
🔻 اما پرسش مهمی فراتر از این سخنان وجود دارد:
چرا در جهانی که از آزادی عقیده و حقوق بشر سخن می‌گوید، هنوز انسان‌ها به دلیل دین و هویت فرهنگی خود با پیش‌داوری و تبعیض روبه‌رو می‌شوند؟
و آیا می‌توان هم‌زمان با نقد آزادانه باورهای دینی، از کرامت و حقوق برابر پیروان همه ادیان و نیز افراد بی‌دین دفاع کرد؟
💬 نظر شما چیست؟ مرز میان نقد یک دین و تبعیض علیه پیروان آن کجاست؟
#بیل_کلینتون #اسلام‌هراسی #تبعیض_مذهبی #آزادی_عقیده #حقوق_بشر #گفت‌وگوی_ادیان #کرامت_انسانی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ایران؛ قدرت متمرکز، دولت کم‌اختیار و حکمرانی ناکارآمد!
گزارش برتلسمان ۲۰۲۶ چه نسبتی با هشدار عباس آخوندی درباره «بی‌دولتی» دارد؟
✍🏻 احمد علوی
🔹 آیا ممکن است کشوری دستگاه اداری، نظامی و امنیتی گسترده‌ای داشته باشد، اما در حل مسائل اساسی خود با ناتوانی مزمن روبه‌رو شود؟
احمد علوی با بررسی گزارش شاخص تحول بنیادین برتلسمان (BTI 2026)، این پرسش را در کانون تحلیل ساختار حکمرانی ایران قرار می‌دهد.
🔹 بر اساس ارقام ارائه‌شده در این تحلیل، وضعیت ایران در شاخص‌های برتلسمان چنین است:
وضعیت کلی: ۲٫۵۳ از ۱۰؛ رتبه ۱۲۶ از میان ۱۳۷ کشور
تحول سیاسی: ۲٫۷۸ از ۱۰
تحول اقتصادی: ۲٫۲۹ از ۱۰
شاخص حکمرانی: ۱٫۷۹ از ۱۰
🔹 قدرت متمرکز است؛ اما مسئولیت و اختیار هم‌راستا نیستند.
به روایت نویسنده از گزارش، تمرکز قدرت در رأس ساختار سیاسی و نفوذ نهادهای خارج از دولت، موجب شده است دولت و مجلس در برخی عرصه‌ها مسئولیت رسمی داشته باشند، بی‌آنکه از اختیار متناسب برای تصمیم‌گیری و اجرای مستقل سیاست‌ها برخوردار باشند.
نتیجه، شکافی مهم میان کسی که تصمیم می‌گیرد، کسی که اجرا می‌کند و کسی که پاسخ‌گو شناخته می‌شود است.
🔹 در اقتصاد نیز گزارش، نفوذ نهادهای قدرتمند، شبکه‌های رانتی و فعالیت‌های غیرشفاف را در کنار آثار تحریم‌های بین‌المللی از عوامل دشوارشدن اصلاحات می‌داند.
در این تحلیل، ناکارآمدی اقتصادی نه صرفاً به تحریم‌ها نسبت داده می‌شود و نه فقط به عملکرد یک دولت؛ بلکه ساختار توزیع قدرت و تعارض منافع نیز بخشی از مسئله‌اند.
🔹 کنترل امنیتی با توانایی حل مسائل عمومی یکسان نیست.
ساختاری سیاسی ممکن است از ظرفیت بالایی برای اعمال کنترل برخوردار باشد، اما در هماهنگی نهادی، پاسخ‌گویی به مطالبات شهروندان و اجرای سیاست‌های پایدار با ضعف مواجه شود.
🔻 «بی‌دولتی» یا «دولتِ بی‌اختیار»؟
علوی در پیوند با اظهارات اخیر عباس آخوندی درباره «بی‌دولتی»، نتیجه می‌گیرد که تعبیر دقیق‌تر، فقدان کامل دولت نیست؛ بلکه چندپارگی اقتدار، محدودیت اختیار اجرایی و ناکارآمدی در تبدیل تصمیم‌ها به سیاست عمومی مؤثر است.
این تمایز اهمیت دارد: وجود نهادهای قدرتمند لزوماً به معنای برخورداری از حکمرانی هماهنگ و پاسخ‌گو نیست.
📌 نکته روش‌شناختی: گزارش BTI 2026 عمدتاً تحولات فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۵ را ارزیابی می‌کند؛ بنابراین برای داوری درباره وضعیت امروز ایران، باید شواهد تازه‌تر را نیز بررسی کرد.
❓ پرسش برای گفت‌وگو:
اگر دولت مسئول پیامدهای سیاست‌ها باشد، اما اختیار کافی برای تغییر آن‌ها نداشته باشد، پاسخ‌گویی سیاسی چگونه ممکن می‌شود؟
📖 متن کامل تحلیل احمد علوی
#احمد_علوی #برتلسمان #BTI2026 #حکمرانی #عباس_آخوندی #دولت_ملی #اقتصاد_سیاسی #پاسخگویی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 سیاست‌مدار به انتخابات بعدی می‌اندیشد؛ دولتمرد به نسل بعدی!
📗 جایگاه و نقش متمایز اهل فلسفه، دولتمرد و سیاست‌مدار در سیاست‌ورزی | بخش نخست
✍️ سیدعلی محمودی
🔹 آیا هر صاحب‌منصبی دولتمرد است؟ آیا هر فرد بانفوذی را می‌توان سیاست‌مدار نامید؟ و فیلسوف سیاسی چه نقشی در اداره خردمندانه جامعه دارد؟
سیدعلی محمودی در نوشتاری با تکیه بر اندیشه‌های جان رالز، فیلسوف سیاسی و اخلاق، به تمایزی بنیادین میان سه جایگاه «اهل فلسفه»، «دولتمرد» و «سیاست‌مدار» می‌پردازد؛ تمایزی که به باور نویسنده، برای فهم سیاست‌ورزی خردمندانه و صلح‌آمیز ضروری است.
🔹 اهل فلسفه؛ اندیشیدن به جامعه به‌سامان
در این تقسیم‌بندی، اهل فلسفه وظیفه دارند درباره شرایط پایدار، اصول و منافع بنیادین جامعه تأمل کنند. آنان افق‌های نظری عدالت، آزادی و سامان سیاسی را روشن می‌سازند.
🔹 دولتمرد؛ فراتر از مقام و منصب
از نگاه رالز، آن‌گونه که محمودی شرح می‌دهد، دولتمرد بودن عنوانی اداری نیست. ممکن است فردی رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر باشد، اما صرف داشتن چنین مقامی او را دولتمرد نمی‌کند.
دولتمرد با خردمندی، فضیلت، شجاعت، آینده‌نگری و توان راهبری جامعه در بحران‌ها شناخته می‌شود.
🔹 سیاست‌مدار؛ کنشگر عرصه اداره و رقابت سیاسی
سیاست‌مدار در عرصه مدیریت امور عمومی، اجرای برنامه‌ها و رقابت‌های سیاسی فعالیت می‌کند؛ اما افق عمل او لزوماً با افق بلندمدت دولتمرد یکسان نیست.
محمودی در توضیح این تمایز، به این مضمون مشهور اشاره می‌کند:
«سیاست‌مدار به انتخابات بعدی چشم می‌دوزد، درحالی‌که دولتمرد در اندیشه نسل بعدی است.»
🔹 قدرت تغییر تاریخ، به‌تنهایی نشانه دولتمردی نیست.
محمودی با ارجاع به کتاب قانون مردمان رالز می‌نویسد که او جورج واشینگتن و آبراهام لینکلن را نمونه‌هایی از دولتمردی می‌داند، اما بیسمارک، ناپلئون و هیتلر را در این جایگاه قرار نمی‌دهد.
در این برداشت، معیار دولتمردی صرفاً قدرت یا تأثیرگذاری تاریخی نیست؛ داوری اخلاقی، خویشتن‌داری در جنگ و وفاداری به امکان صلحی عادلانه نیز اهمیت دارد.
🔻 پرسشی برای سیاست امروز ایران:
آیا در ساختار سیاسی ما میان صاحب قدرت، سیاست‌مدار و دولتمرد تمایزی جدی وجود دارد؟
و چگونه می‌توان تشخیص داد که یک رهبر سیاسی در پی حفظ موقعیت امروز خویش است یا در اندیشه سرنوشت نسل‌های آینده؟
📌 نویسنده وعده داده است که در بخش بعدی، با بهره‌گیری از چارچوب نظری رالز، نمونه‌هایی از این سه نقش را در تاریخ سیاسی معاصر ایران بررسی کند.
📖 مطالعه متن کامل نوشته سیدعلی محمودی
📚 منابع اصلی: قانون مردمان، جان رالز (۱۹۹۹)؛ فراخنای آزادی و عدالت، سیدعلی محمودی (۱۴۰۴).
#سیدعلی_محمودی #جان_رالز #فلسفه_سیاسی #دولتمردی #سیاستمدار #اخلاق_سیاسی #صلح_عادلانه #میراث_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 افق آزادی را به افق مرگ تبدیل نکنیم
هشدار اردشیر امیرارجمند درباره شایعات مرگ میرحسین موسوی و فراموش‌شدن مطالبه رفع حصر
🎙 اردشیر امیرارجمند | مشاور ارشد میرحسین موسوی
هر بار شایعه درگذشت میرحسین موسوی منتشر می‌شود، موجی از نگرانی برمی‌خیزد؛ خبر تکذیب می‌شود و اندکی بعد، شایعه‌ای دیگر از راه می‌رسد.
اردشیر امیرارجمند در پیامی ویدیویی هشدار می‌دهد که این چرخه را نباید صرفاً حاصل شایعه‌پردازی‌های معمول فضای مجازی دانست. او آن را «بازی امنیتی حساب‌شده» می‌خواند؛ با این هدف که جامعه به شنیدن خبر مرگ موسوی عادت کند و مطالبه آزادی او و زهرا رهنورد به حاشیه برود.
«افق آزادی را به افق مرگ تبدیل نکنیم.»
امیرارجمند با اشاره به سال‌های طولانی حصر، درباره وضعیت جسمی و روانی موسوی و رهنورد ابراز نگرانی می‌کند. او مدعی است که پس از آغاز جنگ، این دو برای سه ماه به مکانی نامعلوم منتقل شدند و خانواده‌شان از وضعیت نگهداری و مراقبت‌های پزشکی آنان اطلاع کافی نداشت.
این ادعاها در پیام او مطرح شده‌اند و در متن حاضر مستقلاً راستی‌آزمایی نشده‌اند.
او از کسانی که با نیت خیر، اخبار تأییدنشده را بازنشر می‌کنند نیز انتقاد دارد؛ زیرا هر شایعه تازه، فشار روانی دیگری بر خانواده محصوران وارد می‌کند.
تأکید او روشن است: اخبار مربوط به موسوی و رهنورد را باید از اطلاع‌رسانی دخترانشان و وب‌سایت «کلمه» پیگیری کرد.
اما پیام امیرارجمند تنها درباره شایعات نیست.
او در بخش دیگری از سخنانش به مواضع اخیر محمدرضا باهنر، عزت‌الله ضرغامی و غلامعلی حداد عادل درباره وقایع سال ۱۳۸۸ واکنش نشان می‌دهد و آنان را به دفاع از محدودیت آزادی بیان و بازنویسی گزینشی تاریخ متهم می‌کند.
امیرارجمند همچنین روایتی از جلسه کمیته داوری انتخابات ۸۸ ارائه می‌دهد و مدعی می‌شود که پیش از بررسی اعتراض‌ها، پیشنهاد اعلام عمومیِ نبود تقلب مطرح شده بود. این روایت و اتهامات او درباره سازماندهی وقایع آن سال، نیازمند بررسی اسناد و روایت‌های مستقل‌اند.
در نگاه او، تناقض اصلی اینجاست: کسانی که زمانی حتی امکان سخن‌گفتن مستقیم موسوی با مردم را محدود کردند، امروز درباره عملکرد او داوری می‌کنند؛ در حالی که خود او همچنان امکان پاسخ‌گویی آزادانه ندارد.
امیرارجمند از آنچه تلاش مشترک جریان‌های اقتدارگرا و طرفداران مداخله خارجی برای تضعیف مخالفان مستقل داخلی می‌نامد نیز انتقاد می‌کند.
با وجود این اختلافات سیاسی، محور پایانی پیامش نه تسویه‌حساب با مخالفان، بلکه بازگشت به مطالبه‌ای مشخص است:
آزادی فوری محصوران و زندانیان سیاسی.
پیام او یادآور یک مسئولیت رسانه‌ای نیز هست: در مواجهه با سرنوشت انسان‌هایی که امکان حضور و پاسخ‌گویی عمومی ندارند، سرعت انتشار خبر نباید جای دقت و مسئولیت را بگیرد.
مطالبه آزادی را نباید زیر آوار شایعات دفن کرد.
#میرحسین_موسوی #زهرا_رهنورد #اردشیر_امیرارجمند #رفع_حصر #آزادی_زندانیان_سیاسی #آزادی_بیان #صدای_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ریشه در برابر تیشه؛ وقتی دفاع از جان انسان‌ها خواب را از چشم می‌گیرد
نامه‌ای تکان‌دهنده به عمادالدین باقی؛ از میراث آیت‌الله منتظری تا اعتراض به احکام اعدام
✍🏻 مجتبی لطفی
🔹 «تو ریشه داری؛ و کسی که ریشه دارد، نمی‌تواند در برابر تیشه بی‌تفاوت بماند.»
مجتبی لطفی در یادداشتی عاطفی و انتقادی خطاب به عمادالدین باقی، پژوهشگر و فعال حقوق زندانیان، از پیوند میان وجدان انسانی، مسئولیت اخلاقی و دفاع از حق حیات می‌نویسد.
🔹 ماجرا از سخنان باقی درباره پرونده یک جوان بیست‌ساله اصفهانی آغاز می‌شود؛ جوانی که به روایت نویسنده، شاگرد نانوایی بود و پس از بازداشت در پی حوادث دی‌ماه اعدام شد.
باقی، بنا بر نقل این یادداشت، گفته است که پرونده و رأی دادگاه را خوانده و از محتوای آن چنان متأثر شده که دو شب نتوانسته بخوابد.
او همچنین پرسیده است:
«چرا جرئت نمی‌کنید رأی دادگاه را منتشر کنید؟»
🔹 لطفی این بی‌خوابی را به میراث فکری و اخلاقی آیت‌الله حسینعلی منتظری پیوند می‌زند؛ روحانی‌ای که به روایت نویسنده، رنج زندانیان، گزارش‌های نقض حقوق آنان و اعدام‌های تابستان ۱۳۶۷ از دغدغه‌های جدی‌اش بود.
در نگاه لطفی، دفاع از حقوق انسان‌ها تنها یک موضع سیاسی نیست؛ مسئولیتی اخلاقی است که نباید با مصلحت‌سنجی‌های قدرت به فراموشی سپرده شود.
🔹 نویسنده همچنین خاطره‌ای از تلاش باقی و همسرش برای نجات جان یک محکوم به اعدام بازگو می‌کند؛ تلاشی که به روایت او، با پیگیری‌های فراوان و سرانجام جلب رضایت اولیای دم همراه شد.
تصویر زنی که شبی بارانی را پشت در خانه اولیای دم به انتظار می‌گذراند، یکی از تأثیرگذارترین بخش‌های این روایت است.
🔹 لطفی تأکید می‌کند که اعتراض باقی از سر نگرانی درباره جان انسان‌ها و پیامدهای اجتماعی احکام قضایی است. از نگاه او، بی‌اعتنایی به چنین هشدارهایی می‌تواند اعتماد عمومی را بیش از پیش فرسوده کند.
🔻 اما پرسش فراتر از یک پرونده و یک حکم است:
وقتی حتی یک حکم اعدام می‌تواند پرسش‌های جدی درباره روند دادرسی برانگیزد، شفافیت قضایی و امکان نظارت عمومی چه جایگاهی باید داشته باشند؟
و آیا جامعه‌ای که برای دفاع از حق حیات به پیگیری‌های فردی و شب‌های بی‌خوابی نیاز دارد، نباید بیش از هر چیز به سازوکارهای عادلانه و پاسخ‌گوی قضایی بیندیشد؟
💬 نظر شما چیست؟ چگونه می‌توان اطمینان یافت که در پرونده‌های منتهی به مجازات اعدام، حق دفاع، دادرسی عادلانه و امکان بررسی مستقل به‌طور کامل رعایت شده است؟
📖 متن کامل «ریشه در برابر تیشه» ـ مجتبی لطفی
#مجتبی_لطفی #عمادالدین_باقی #آیت‌الله_منتظری #حق_حیات #حقوق_زندانیان #دادرسی_عادلانه #شفافیت_قضایی #میراث_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 آیا دین برای انسان است یا انسان برای تفسیرهای دینی؟
کمال حیدری و ضرورت نوسازی گفتمان دینی؛ از خدای ترس تا خدای رحمت
✍🏻 داود السلمان
🔹 آیا می‌توان از ایمان دفاع کرد، اما حق پرسشگری را از مؤمن گرفت؟ آیا هر آنچه در طول تاریخ به نام دین گفته شده، لزوماً حقیقت دین است؟
داود السلمان در نوشتاری با عنوان «از آنان آموختم»، به اندیشه‌های انتقادی سید کمال حیدری می‌پردازد؛ اندیشمند دینی‌ای که با بازاندیشی در میراث فقهی و روایی، پرسش‌هایی درباره نسبت دین، عقل، آزادی و کرامت انسان مطرح کرده است.
🔹 دین برای خدمت به انسان آمده است، نه برای اسارت او در تفسیرهای بشری.
به روایت نویسنده، یکی از محورهای اندیشه حیدری، تمایز میان متن مقدس و فهم تاریخی انسان از آن است.
هر روایت کهنی الزاماً معتبر نیست؛ هر برداشت فقهی نیز ضرورتاً برای همه زمان‌ها و مکان‌ها کاربرد ندارد. از این منظر، نقد میراث دینی به معنای نفی دین نیست، بلکه تلاشی برای بازشناسی آموزه‌های اخلاقی از برداشت‌های تاریخی، خرافات و روایت‌های نیازمند بررسی است.
🔹 خدایی که سرچشمه رحمت است، چرا گاهی با زبان تهدید معرفی می‌شود؟
نویسنده از گفتمان‌هایی انتقاد می‌کند که چنان بر مجازات، ترس و احساس گناه تأکید دارند که مفاهیم رحمت، محبت، عدالت و آمرزش در حاشیه قرار می‌گیرند.
پرسش او این است: آیا این تصویر از خداوند، حقیقت ایمان را بازتاب می‌دهد یا حاصل برخی تفسیرهای بشری است؟
🔹 نسلی که سؤال می‌کند، لزوماً با ایمان دشمن نیست.
السلمان یادآور می‌شود که بخشی از فاصله گرفتن جوانان از نهادهای دینی می‌تواند با شیوه پاسخ‌گویی به پرسش‌های آنان مرتبط باشد.
جوانی که با دانش جدید، فلسفه و مسائل اخلاقی روبه‌روست، ممکن است دیگر به پاسخ‌هایی که صرفاً بر اطاعت و منع پرسش تکیه دارند، قانع نشود.
البته نویسنده تأکید می‌کند که این فاصله را نمی‌توان تنها با یک عامل توضیح داد؛ شرایط اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی نیز مؤثرند.
🔹 نوسازی دین یا نوسازی فهم ما از دین؟
در این نگاه، نواندیشی دینی نه به معنای نابودی میراث گذشته، بلکه مستلزم شجاعت در بازخوانی و نقد آن است؛ تمایز گذاشتن میان امر مقدس و تفسیر بشری، و میان ارزش‌های پایدار و احکام وابسته به شرایط تاریخی.
نویسنده در پایان مدعی است که پروژه فکری کمال حیدری با مخالفت‌هایی روبه‌رو شده و دسترسی او به رسانه‌ها و ابزارهای ارتباط عمومی محدود شده است.
🔻 پرسش بنیادین این نوشتار:
آیا دینداری باید انسان را آگاه‌تر، مهربان‌تر و مسئول‌تر کند، یا به اطاعتی مبتنی بر ترس و تعطیلی عقل بینجامد؟
و آیا نهادهای دینی می‌توانند بدون به‌رسمیت‌شناختن حق نقد و پرسشگری، اعتماد نسل‌های جدید را بازسازی کنند؟
💬 شما چه فکر می‌کنید؟ مرز میان وفاداری به دین و نقد تفسیرهای تاریخی آن کجاست؟
📖 متن کامل «از آنان آموختم؛ کمال حیدری و ضرورت نوسازی گفتمان دینی»
#کمال_حیدری #داود_السلمان #نواندیشی_دینی #اصلاح_اندیشه_دینی #عقلانیت #پرسشگری #کرامت_انسانی #نقد_میراث_دینی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 دین‌داری کمتر، یا دین‌داری عمیق‌تر؟
بازخوانی منظومه فکری عبدالکریم سروش؛ از «قبض و بسط» تا اخلاق، مدارا و نقد قدرت دینی
✍️ دکتر علیرضا معینی
اندیشه‌های عبدالکریم سروش را معمولاً با نظریه‌های جداگانه‌ای می‌شناسیم: «قبض و بسط تئوریک شریعت»، «بسط تجربه نبوی»، «رؤیایی‌بودن وحی»، «دین و قدرت» و نقد فقه‌محوری. اما آیا می‌توان میان این نظریه‌ها پیوندی برقرار کرد و آن‌ها را اجزای یک منظومه فکری دانست؟
علیرضا معینی در مقاله‌ای مفصل، مفهوم «دین‌داری عقلی و اَقلّی» را کلید پیشنهادی خود برای چنین بازخوانی‌ای قرار می‌دهد؛ مفهومی که به باور او، هم از برخی نظریه‌های سروش ریشه می‌گیرد و هم پیامدهای عملی آن‌ها را در زندگی دینی آشکار می‌سازد.
دین‌داری عقلی در این خوانش، ایمانی است که خود را از پاسخ‌گویی به عقل معاف نمی‌کند؛ میان یقین و گمان تفاوت می‌گذارد و هیچ تفسیری را صرفاً به دلیل قدمت یا اقتدار گوینده، حقیقتی مصون از نقد نمی‌شمارد.
دین‌داری اقلی نیز به معنای بی‌اعتنایی به دین یا کاستن از مسئولیت اخلاقی نیست؛ بلکه پرهیز از تبدیل هر رسم تاریخی، برداشت فقهی و تفسیر بشری به تکلیفی قطعی و همگانی است.
معینی نشان می‌دهد که چگونه می‌توان میان این دو مفهوم و نظریه «قبض و بسط» ارتباط برقرار کرد: اگر معرفت دینی، دانشی بشری و خطاپذیر است، نمی‌توان همه فهم‌های تاریخی از دین را برای همیشه الزام‌آور دانست.
از همین نقطه، بحث به مدارا، تکثر فهم‌های دینی، تجربه نبوی و نسبت اخلاق با فقه گسترش می‌یابد.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های مقاله، پیوند این مباحث با قدرت سیاسی و اداره جامعه است. نویسنده استدلال می‌کند که وقتی یک تفسیر دینی به پشتوانه قدرت به الزام عمومی تبدیل می‌شود، خطای احتمالی آن دیگر تنها مسئله‌ای نظری نیست؛ می‌تواند بر آزادی و حقوق انسان‌ها اثر بگذارد.
در همین چارچوب، تمایز مدیریت علمی از مدیریت فقهی نیز اهمیت می‌یابد: دانش فقهی به‌خودی‌خود جایگزین تخصص در اقتصاد، بهداشت، آموزش و دیگر عرصه‌های اداره جامعه نمی‌شود.
بااین‌حال، معینی در انتساب این پیوندها احتیاط می‌کند. او تصریح دارد که مقاله‌اش اثبات نمی‌کند سروش شخصاً تمام این نظریه‌ها را اجزای دستگاهی واحد معرفی کرده است؛ بلکه خوانشی تحلیلی و پیشنهادی از نسبت میان آن‌ها عرضه می‌کند که برای داوری نهایی، نیازمند مراجعه تطبیقی به آثار اصلی است.
حاصل این بازخوانی، تصویری از دین‌داری است که در آن عقل حق پرسیدن دارد، اخلاق در حاشیه مناسک نمی‌ماند، سنت از نقد مصون نیست و قدرت دینی باید پاسخ‌گو باشد.
در چنین تصویری، «اقلی» بودن دین‌داری لزوماً به معنای کمترشدن فضیلت و تعهد نیست؛ چه‌بسا با محدودکردن الزام‌های بی‌پشتوانه، مجال بیشتری برای صداقت، عدالت، شفقت و مسئولیت انسانی فراهم شود.
شاید مسئله اصلی، کم‌کردن دین نباشد؛ بازگرداندن هر چیز به جایگاه شایسته خویش باشد.
📖 متن کامل مقاله «دین‌داری عقلی و اقلی؛ هم ریشه و هم میوه منظومه فکری دکتر عبدالکریم سروش»
#علیرضا_معینی #عبدالکریم_سروش #دین‌داری_عقلی #دین‌داری_اقلی #قبض_و_بسط #نواندیشی_دینی #اخلاق_و_فقه #دین_و_قدرت #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 چپ ماندند، اما در بند ایدئولوژی نماندند
به یاد بابک امیرخسروی و مهدی خانبابا تهرانی؛ دو چهره از نسل دیرپای سیاست‌ورزی ایران
✍️ حسن یوسفی اشکوری
درگذشت بابک امیرخسروی و مهدی خانبابا تهرانی، برای حسن یوسفی اشکوری فرصتی شده است تا از نسلی از فعالان سیاسی ایران یاد کند که عمر خود را در کشاکش آرمان‌خواهی، تجربه، شکست، بازاندیشی و پایداری گذراندند.
اشکوری نخستین آشنایی نزدیک خود با خانبابا تهرانی را به کنفرانس برلین در فروردین ۱۳۷۹ بازمی‌گرداند. بعدها در آلمان بارها با او دیدار کرد. با بابک امیرخسروی نیز در پاریس و نشست‌های گوناگون گفت‌وگو داشت.
آنچه در خاطر او مانده، فقط سابقه طولانی مبارزه سیاسی این دو نیست؛ توانایی تغییرکردن، نقد گذشته و وفادارماندن به آرمان عدالت، بدون اسارت در تعصب حزبی است.
هر دو از حزب توده برخاستند، اما تجربه سیاسی‌شان به همان نقطه آغاز محدود نماند. در روایت اشکوری، آنان با وجود دگرگونی در باورهای سیاسی و ایدئولوژیک، همچنان به عدالت‌خواهی و مقابله با تبعیض وفادار ماندند.
او این دو را از نمایندگان «چپ ملی» می‌داند؛ جریانی که منافع ایران و مردم آن را بر وفاداری‌های گروهی و حزبی مقدم می‌شمارد.
اهمیت این یادداشت تنها در بزرگداشت دو چهره درگذشته نیست. در پس آن، معیاری برای سنجش سیاست‌ورزی امروز نیز دیده می‌شود: سیاست‌مداری که از تجربه نمی‌آموزد، گذشته خود را نقد نمی‌کند و حزب یا ایدئولوژی را بر سرنوشت مردم ترجیح می‌دهد، چگونه می‌تواند مدعی خدمت به کشور باشد؟
اشکوری در پایان، امیرخسروی و خانبابا تهرانی را از ستون‌های پایدار جنبش آزادی‌خواهی و عدالت‌خواهی می‌خواند؛ کسانی که میراثشان می‌تواند برای نسل‌های بعد الهام‌بخش باشد.
شاید ارزشمندترین میراث یک عمر فعالیت سیاسی، نه پافشاری بر همه باورهای نخستین، بلکه شجاعت بازنگری در آن‌ها باشد.
📖 متن کامل «ذکر خیری از دو فعال سیاسی چپ ملی» در زیتون
#حسن_یوسفی_اشکوری #بابک_امیرخسروی #مهدی_خانبابا_تهرانی #چپ_ملی #تاریخ_معاصر #نقد_ایدئولوژی #عدالت_خواهی #میراث_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 روی خط تهران–واشنگتن؛ سایه جنگ دوباره بر فراز ایران
گزارش‌ها از بررسی حملات تازه پس از انتخابات آمریکا حکایت دارند؛ تصمیم نهایی هنوز اعلام نشده است
در تازه‌ترین گزارش‌ها درباره تنش میان تهران و واشنگتن، یک موضوع بیش از همه جلب توجه می‌کند: احتمال آغاز دور دیگری از حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر (۱۲ آبان).
این گزارش‌ها از بررسی گزینه‌های نظامی سخن می‌گویند، نه از تصمیم قطعی برای آغاز جنگ.
🔸 آتلانتیک؛ گزینه عملیات چندروزه روی میز ترامپ
بر اساس گزارش منتسب به نشریه آتلانتیک در ۳۰ مهر، دونالد ترامپ در حال بررسی عملیاتی چندروزه علیه تأسیسات هسته‌ای، مراکز موشکی و پهپادی و زیرساخت‌های انرژی ایران است.
در دولت آمریکا، بنا بر این گزارش، دو دیدگاه وجود دارد: گروهی تشدید فشار نظامی را راهی برای وادارکردن تهران به توافق می‌دانند؛ گروهی دیگر از گسترش جنگ و پیامدهای غیرقابل‌کنترل آن هشدار می‌دهند.
🔸 ای‌بی‌سی؛ احتمال عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل
ای‌بی‌سی به نقل از منابع اسرائیلی گزارش داده که طرح‌هایی برای حملات احتمالی در هفته‌های آینده بررسی شده است.
به ادعای این منابع، زمان پس از انتخابات آمریکا به دلیل نگرانی از شوک قیمت نفت در روزهای پایانی رقابت‌های انتخاباتی مورد توجه قرار دارد. تأسیسات نفتی، پتروشیمی و برخی مراکز هسته‌ای از اهداف احتمالی نام برده شده‌اند.
این ادعاها هنوز به معنای تأیید برنامه عملیاتی یا زمان حمله نیستند.
🔸 تحرکات نظامی آمریکا در منطقه
گزارش‌هایی از جابه‌جایی نیروهای آمریکایی و کاهش حضور برخی کارکنان دیپلماتیک منتشر شده است.
در مقابل، سخنگوی سنتکام تأکید کرده که تغییر موقعیت نیروها بخشی از اقدامات معمول برای حفظ آمادگی عملیاتی است و این فرماندهی درباره جزئیات امنیتی اظهارنظر نمی‌کند.
بنابراین، صرف جابه‌جایی نیروها را نمی‌توان نشانه قطعی آغاز حمله دانست.
🔸 هشدار تهران درباره گسترش دامنه جنگ
در سوی دیگر، محسن رضایی هشدار داده است که در صورت حمله دوباره به ایران، زیرساخت‌های انرژی، ارتباطات و مراکز داده در منطقه نیز ممکن است هدف پاسخ نظامی قرار گیرند.
مهدی محمدی، مشاور قالیباف، نیز از احتمال کنارگذاشتن محدودیت‌های پیشین در دامنه پاسخ ایران سخن گفته است.
این تهدیدها نشان می‌دهند که در صورت وقوع درگیری تازه، نگرانی تنها به میدان‌های نظامی محدود نخواهد ماند؛ زیرساخت‌های غیرنظامی و اقتصاد منطقه نیز ممکن است در معرض خطر قرار گیرند.
🔸 شکایت ایران به شورای امنیت
غلامحسین درزی، کاردار جمهوری اسلامی در سازمان ملل، در نامه‌ای محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا را محکوم کرده و خواستار اقدام شورای امنیت شده است.
تهران این محدودیت‌ها را دارای پیامدهای انسانی و اقتصادی می‌داند و بر حفظ حق دفاع مشروع خود طبق ماده ۵۱ منشور ملل متحد تأکید کرده است.
🔸 فشار اقتصادی؛ از فناوری تا شبکه بانکی
وزارت خزانه‌داری آمریکا پیش‌نویس مقررات تازه‌ای برای محدودکردن سرمایه‌گذاری در فناوری‌های حساس کشورهای مورد نگرانی، از جمله ایران، ارائه کرده است؛ حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، نیمه‌رساناها و رایانش کوانتومی.
هم‌زمان، نهاد نظارت مالی آلمان از اجرای روند انحلال شعبه بانک صادرات ایران در هامبورگ، پس از لغو مجوز فعالیت آن، خبر داده است.
🔸 آمریکا در پی تقویت ظرفیت انرژی داخلی
در تحولی دیگر، ترامپ با استناد به قانون تولید دفاعی، حمایت از تولید و پالایش نفت و زیرساخت‌های سوخت را در چارچوب امنیت ملی آمریکا قرار داده است.
این تصمیم، بنا بر گزارش ارائه‌شده، در شرایط افزایش قیمت انرژی و نگرانی از اختلال‌های بیشتر در بازار اتخاذ شده است.
جمع‌بندی
در کنار تهدیدهای نظامی، فشارهای مالی، محدودیت‌های فناوری، مناقشه دریایی و تلاش برای تأمین امنیت انرژی، همگی به بخش‌هایی از رویارویی تهران و واشنگتن تبدیل شده‌اند.
با این حال، بررسی گزینه جنگ با صدور فرمان جنگ یکسان نیست. تا زمانی که تصمیم رسمی یا شواهد مستقل بیشتری منتشر نشده، خبر حمله قریب‌الوقوع را نباید قطعی تلقی کرد.
آنچه همین حالا روشن است، سنگین‌ترشدن هزینه‌های تنش برای مردم ایران و افزایش نگرانی درباره امنیت و اقتصاد منطقه است.
#ایران #آمریکا #اسرائیل #ترامپ #تنش_نظامی #سیاست_خارجی #اقتصاد_ایران #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

شعله ستوده
لنگرود. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 «جنگ خواهد شد»؛ هشدار فریدون مجلسی درباره آینده ایران
🎙 فریدون مجلسی در گفت‌وگو با پادکست پاناروما
🔹 فریدون مجلسی در این گفت‌وگو، مرز میان آرمان‌گرایی و واقع‌بینی مصلحت‌اندیشانه را ترسیم می‌کند و بر این باور است که آینده ایران را نه آرمان‌گرایی، بلکه واقع‌بینی خواهد ساخت.
🔹 او در بخش دیگری از این مصاحبه، با نگاهی نگران‌کننده به تحولات پیش رو، هشدار می‌دهد که «جنگ خواهد شد».
این سخن، پیش‌بینی و ارزیابی فریدون مجلسی است، نه خبری تأییدشده از وقوع جنگ.
🎥 تماشای گفت‌وگوی فریدون مجلسی با پادکست پاناروما
#فریدون_مجلسی #آینده_ایران #جنگ_و_صلح #واقع_بینی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 پشت «ملت» سنگر نگیرید!
مجتبی نجفی: ایران خانه همه ایرانیان است، نه ملک انحصاری مدعیان نمایندگی مردم
✍️ مجتبی نجفی
«من نماینده خودم هستم، نه ملت ایران.»
مجتبی نجفی در واکنش به انتقادهایی که از نوشته اخیرش با عنوان «اعتراضات فرانسه، جولان جهل در فضای فارسی‌زبان» شده، از حق نقد صریح دفاع می‌کند؛ حتی اگر زبان نقد گزنده باشد و کسانی را برنجاند.
او می‌گوید برخی منتقدان، نوشته‌اش درباره برداشت‌های نادرست از اعتراضات فرانسه را به توهین به تمام ملت ایران تعبیر کرده‌اند؛ تعبیری که به باور او، نه با موضوع مقاله سازگار است و نه با معنای واقعی نقد.
نجفی در این واکنش، از تجربه شخصی خود در مواجهه با سرکوب و اتهام‌های سیاسی یاد می‌کند و شباهتی نگران‌کننده میان برخی رفتارهای اقتدارگرایانه در حکومت و بخشی از فضای اپوزیسیون می‌بیند:
مصادره نام مردم برای خاموش‌کردن صدای مخالف.
به نوشته او، همان منطقی که زمانی نقد قدرت را توهین به مقدسات و مردم معرفی می‌کرد، می‌تواند این بار در پوششی تازه ظاهر شود؛ با این ادعا که یک فرد یا جریان، سخنگوی تمام ملت است و حق دارد به نام آنان برای دیگران حدود سخن گفتن تعیین کند.
نجفی همچنین از حملات شخصی، توهین‌های جنسیتی و نژادی و آزارهای مجازی علیه خود و همراهانش سخن می‌گوید و منتقدانی را که به لحن گزنده او اعتراض کرده‌اند، به برخورد دوگانه با خشونت کلامی متهم می‌کند.
اما مهم‌ترین بخش نوشته، دفاع او از ملت به‌مثابه اجتماعی از انسان‌های متفاوت است؛ نه توده‌ای یکدست با عقیده، سلیقه و هویت سیاسی واحد.
«ایران خانه همه ایرانیان است، فارغ از هر تعلق و رنگی.»
او تأکید می‌کند که دوست‌داشتن ایران و شهروندانش به معنای سکوت در برابر کلیشه‌ها، ساده‌سازی‌ها و داوری‌های شتاب‌زده نیست. از نظر نجفی، احترام به مردم مستلزم آن نیست که مردم را موجوداتی مقدس و فراتر از نقد بدانیم.
در پایان نیز به نقش خشونت ساختاری و تبلیغات سیاسی در تضعیف عرصه عمومی و توانایی داوری مستقل شهروندان اشاره می‌کند.
این نوشته، فراتر از جدالی شخصی بر سر چند واژه، به یکی از دشواری‌های فرهنگ سیاسی ایران می‌پردازد: مرز میان نقد مردم و تحقیر آنان، و تفاوت میان دفاع از حقوق ملت و سخن‌گفتن به نام تمام ملت.
دموکراسی با مقدس‌کردن مردم ساخته نمی‌شود؛ با به‌رسمیت‌شناختن حق اختلاف، نقد و حضور برابر شهروندان شکل می‌گیرد.
متن کامل یادداشت نجفی
#مجتبی_نجفی #ملت #جامعه_مدنی #آزادی_بیان #تکثرگرایی #فرهنگ_سیاسی #نقد_قدرت #صدای_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 زندان تمام می‌شود؛ اما رنج آن همیشه نه
عیسی سحرخیز از عبدالله ناصری، سعید حجاریان و زخم‌های ماندگار زندان می‌نویسد
✍️ عیسی سحرخیز
«جای همگی خالی؛ آن هم چه خالی‌ای!»
گاهی شنیدن صدای یک دوست، از خواندن ده‌ها گزارش درباره رنج انسان‌ها تکان‌دهنده‌تر است.
عیسی سحرخیز در یادداشتی شخصی و تلخ، از تماس تلفنی کوتاهش با عبدالله ناصری می‌نویسد؛ فعال سیاسی و روزنامه‌نگاری که به گفته او، با بیماری سختی دست‌وپنجه نرم می‌کند و حتی سخن‌گفتن برایش دشوار شده است.
شنیدن صدای ناصری، او را به یاد سعید حجاریان می‌اندازد؛ کسی که پس از ترور سال ۱۳۷۸ با مشکلات جدی جسمی و گفتاری روبه‌رو شد.
سحرخیز معتقد است آثار دوران بازداشت و زندان در وضعیت سلامت این چهره‌ها نقشی جدی داشته است. این نسبت‌دادن، روایت و ارزیابی نویسنده است و تعیین علت پزشکی بیماری‌ها نیازمند بررسی مستقل است.
اما نوشته او در شرح حال دو دوست قدیمی متوقف نمی‌ماند.
زندان فقط سال‌هایی نیست که پشت میله‌ها می‌گذرد.
سحرخیز از پیامدهای جسمی و روانی بازداشت‌های طولانی، شرایط نامناسب نگهداری و فشارهای دوران حبس سخن می‌گوید؛ آسیب‌هایی که به باور او، ممکن است سال‌ها پس از آزادی نیز با زندانی و خانواده‌اش باقی بمانند.
او پیشنهاد می‌کند پژوهشی علمی و گسترده درباره وضعیت سلامت زندانیان سیاسی سابق و کنونی انجام شود؛ پژوهشی که بتواند به‌جای اتکا به خاطرات پراکنده، ابعاد واقعی این آسیب‌ها را با داده‌های معتبر روشن کند.
در همین زمینه، از عمادالدین باقی می‌خواهد بررسی پیامدهای بلندمدت زندان را نیز در فعالیت‌های حقوق بشری خود مورد توجه قرار دهد.
سحرخیز همچنین با اشاره به وضعیت زندانیان و محصوران سالخورده یا بیمار، بر ضرورت رعایت ضوابط قانونی و توصیه‌های پزشکی درباره ادامه حبس آنان تأکید می‌کند.
بااین‌همه، در میان تلخی این یادداشت، جمله‌ای از عبدالله ناصری که نویسنده نقل می‌کند، همچنان رنگ امید دارد:
«باید به جوان‌ها امید داد و نباید اجازه دهیم مطابق میل حاکمیت، ناظرهایی بی‌تفاوت و ساکت باشیم.»
شاید انسانی‌ترین بخش این نوشته، نه خشم نویسنده، بلکه قدردانی او از دوستانی باشد که هنوز به دیدار یکدیگر می‌روند؛ کسانی که نمی‌گذارند بیماری، تنهایی و فراموشی بر رنج زندان افزوده شود.
آزادی از زندان، همیشه به معنای رهایی از پیامدهای آن نیست.
📖 متن کامل «جای همگی خالی؛ آن هم چه خالی‌ای!» ـ عیسی سحرخیز
#عیسی_سحرخیز #عبدالله_ناصری #سعید_حجاریان #حقوق_زندانیان #زندانیان_سیاسی #حق_سلامت #حقوق_بشر #میراث_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 سه بحران، یک رهبری خاموش؛ جمهوری اسلامی به کدام سو می‌رود؟
رضا علیجانی: دیدار قالیباف با مجتبی خامنه‌ای، در حساس‌ترین شرایط کشور، پاسخی به بحران‌ها نداشت
🎙 رضا علیجانی | گفت‌وگو با رادیو فردا
در میانه تنش‌های منطقه‌ای، اختلافات فزاینده در ساختار قدرت و فشارهای اقتصادی و اجتماعی، دیدار محمدباقر قالیباف با مجتبی خامنه‌ای از نگاه رضا علیجانی اهمیتی فراتر از یک ملاقات رسمی دارد.
علیجانی معتقد است جمهوری اسلامی هم‌زمان با سه بحران درهم‌تنیده روبه‌روست: منازعه با آمریکا و اسرائیل، کشمکش میان جناح‌های درون حکومت و نارضایتی مردمی که زیر فشارهای طولانی اقتصادی و سیاسی قرار دارند.
به باور او، در چنین وضعیتی انتظار می‌رفت این دیدار نشانه‌ای روشن از تصمیم‌های راهبردی حاکمیت ارائه کند. اما گزارشی که تسنیم منتشر کرده، عمدتاً تکرار همان مفاهیم آشناست: نگاه به شرق، مقاومت، اقتصاد مقاومتی و ضرورت رسیدگی به مشکلات مردم.
علیجانی این مواضع را فاقد پاسخی مشخص به بحران‌های جاری می‌داند.
او بر جایگاه قالیباف نیز تأکید می‌کند؛ چهره‌ای که در تحلیل وی، نماینده بخش عمل‌گراتر ساختار قدرت و در عین حال هدف حملات جریان‌های تندروست.
علیجانی از تشدید اختلافات میان طرفداران مذاکره و مخالفان آن سخن می‌گوید و به ادبیات تهدیدآمیز برخی چهره‌های سیاسی اشاره می‌کند. او همچنین گزارش‌هایی تأییدنشده از احتمال تلاش قالیباف برای محدودکردن نفوذ جریان پایداری و تغییراتی در مدیریت صداوسیما مطرح می‌کند؛ گزارش‌هایی که هنوز نمی‌توان آن‌ها را تصمیم‌های قطعی دانست.
بخش دیگری از گفت‌وگو به احتمال گسترش دوباره جنگ اختصاص دارد.
علیجانی ضمن تفکیک تبلیغات انتخاباتی نتانیاهو از خطر واقعی درگیری، معتقد است توان مقاومت نظامی جمهوری اسلامی را نباید نادیده گرفت؛ اما تداوم منازعه، به‌ویژه از نظر اقتصادی و سیاسی، هزینه‌های سنگینی بر جامعه ایران تحمیل می‌کند.
از نگاه او، اصرار بر برخی مواضع در پرونده هسته‌ای و ابهام در سیاست مذاکره، همچنان از موانع خروج از بن‌بست است.
یکی از تندترین بخش‌های تحلیل علیجانی، انتقاد از دوگانگی در پیام‌های سیاسی رأس حاکمیت است؛ وضعیتی که در آن، هم از امکان مذاکره سخن گفته می‌شود و هم مواضعی اتخاذ می‌شود که به باور او مسیر توافق را دشوار می‌کند.
او این شیوه را ادامه الگوی پیشین رهبری جمهوری اسلامی می‌داند: بازگذاشتن هم‌زمان چند مسیر سیاسی، بدون پذیرش مسئولیت روشن درباره نتایج آن‌ها.
جمع‌بندی علیجانی هشدارآمیز است: ادامه سیاست‌های کنونی، به باور او، می‌تواند خطر تشدید بحران خارجی و بروز ناآرامی‌های اجتماعی را افزایش دهد.
در این تحلیل، مسئله فقط رقابت قالیباف و تندروها یا مواضع مجتبی خامنه‌ای نیست؛ مسئله اصلی، سرنوشت کشوری است که تصمیم‌های کلان سیاسی و امنیتی آن، مستقیماً بر زندگی میلیون‌ها شهروند اثر می‌گذارد.
🎧 فایل صوتی و نکات کامل گفت‌وگوی رضا علیجانی
#رضا_علیجانی #مجتبی_خامنه‌ای #محمدباقر_قالیباف #سیاست_خارجی #مذاکرات #بحران_حکمرانی #ایران #صدای_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ما هنوز می‌خوانیم؛ اما آیا هنوز عمیق می‌فهمیم؟
از خواندن متن‌های بلند تا سرگردانی میان خرده‌متن‌ها
📚 تأملی درباره عصر «پساسواد»
هر روز صدها جمله از برابر چشمانمان می‌گذرد؛ خبرهای کوتاه، تیترهای جنجالی، پیام‌های چندخطی و نوشته‌هایی که پیش از تمام‌شدنشان، متن دیگری جای آن‌ها را می‌گیرد.
ما شاید بیش از هر زمان دیگری با کلمات سروکار داشته باشیم، اما این لزوماً به معنای عمیق‌تر خواندن نیست.
در مقاله‌ای منتشرشده در وب‌سایت «آسو»، با اشاره به دیدگاه مِریان ولف، پژوهشگر حوزه خواندن و مغز، از خطری سخن گفته می‌شود که کمتر به چشم می‌آید: فرسایش توانایی تمرکز طولانی بر نوشته‌های پیچیده.
مسئله این نیست که دیگر نمی‌توانیم کلمات را بخوانیم؛ مسئله آن است که ممکن است فرصت و حوصله کافی برای فهمیدن رابطه میان ایده‌ها، دنبال‌کردن استدلال و ترکیب اطلاعات را از دست بدهیم.
«فوران خرده‌متن‌ها به بهای از دست رفتن توجه مستمر و عمیق به نوشته‌های طولانی‌تری تمام شده است که اطلاعات غنی و پیچیده را منتقل می‌کنند.»
در این توصیف، اصطلاح «پساسواد» به وضعیتی اشاره دارد که در آن، توانایی ابتدایی خواندن همچنان وجود دارد، اما مهارت‌های پیچیده‌تر فهم متن در معرض تضعیف قرار می‌گیرند.
این دیدگاه البته به معنای بی‌ارزش‌بودن متن کوتاه یا اثبات زوال قطعی توانایی خواندن در همه انسان‌ها نیست. هشدار اصلی متوجه عادت‌های ذهنی ماست: وقتی پیوسته از متنی به متن دیگر می‌پریم، مجال اندیشیدن به آنچه خوانده‌ایم کمتر می‌شود.
خواندن عمیق فقط دریافت اطلاعات نیست؛ مکث‌کردن، تردیدکردن، مقایسه‌کردن و گاهی بازگشتن به جمله‌ای است که بار اول درست نفهمیده‌ایم.
شاید یکی از مهم‌ترین کارهایی که امروز می‌توان برای استقلال ذهن انجام داد، بازپس‌گرفتن زمانِ خواندن باشد.
📖 مطالعه مقاله در آسو
#کتابخوانی #مطالعه_عمیق #سواد_رسانه‌ای #تفکر_انتقادی #عصر_دیجیتال #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 تهران دیگر ظرفیت توسعه بی‌پایان ندارد؛ اما هزینه توقف رشد را چه کسانی می‌پردازند؟
یک گام مهم، اما ناتمام؛ نقد علی پیرحسین‌لو بر مصوبه تازه دولت درباره تهران و البرز
✍️ علی پیرحسین‌لو
برای سال‌ها، تهران بزرگ‌تر شد؛ شهرهای پیرامونی گسترش یافتند، صنایع و جمعیت متمرکز شدند و فاصله محل زندگی و کارِ میلیون‌ها نفر افزایش پیدا کرد. در این میان، آب و محیط‌زیست و زیرساخت‌ها اغلب ناچار بودند خود را با توسعه‌ای هماهنگ کنند که پیشاپیش اتفاق افتاده بود.
اکنون دولت، دست‌کم در سطح یک مصوبه، پذیرفته است که این مسیر نمی‌تواند بی‌پایان ادامه یابد.
علی پیرحسین‌لو در یادداشتی با عنوان «یک گام مهم، اما ناتمام» به تصویب‌نامه شماره ۸۷۰۹۳/ت۶۴۹۳۹هـ هیئت وزیران می‌پردازد؛ مصوبه‌ای برای ساماندهی و تمرکززدایی از استان‌های تهران و البرز.
بر اساس مفادی که نویسنده نقل می‌کند، قرار است ظرفیت تأمین آب در تعیین جمعیت‌پذیری و کاربری زمین مبنا قرار گیرد. همچنین توسعه شهرک‌های صنعتی، ایجاد شهرهای جدید و شهرک‌های مسکونی برای سه سال متوقف شود و محدودیت‌هایی بر تراکم ساختمانی، تغییر کاربری اراضی و گسترش سکونتگاه‌ها اعمال شود.
این تغییر نگاه مهم است: دیگر نباید صرفِ تقاضا برای زمین و مسکن، تعیین‌کننده میزان رشد شهر باشد.
اما پیرحسین‌لو درست در همین نقطه، سویه اجتماعی ماجرا را پیش می‌کشد.
برای بسیاری از خانواده‌ها، سکونت در شهرهای پیرامونی تهران نه یک انتخاب دلخواه، بلکه تنها راه دستیابی به مسکن قابل‌پرداخت بوده است. بسیاری از شاغلان نیز ناچارند هر روز مسافت‌های طولانی را میان خانه و محل کار طی کنند.
اگر دولت ساخت‌وساز و توسعه سکونتگاه‌ها را محدود کند، اما برای مسکن استطاعت‌پذیر، اشتغال محلی و حمل‌ونقل عمومی جایگزینی فراهم نکند، ممکن است نتیجه نه کاهش بحران، بلکه افزایش فشار بر گروه‌های کم‌درآمد باشد.
نویسنده به نکته‌ای اساسی اشاره می‌کند: تهران فقط محدوده اداری شهر تهران نیست. زندگی اقتصادی و اجتماعی پایتخت با کرج، شهرهای اقماری و سکونتگاه‌های اطراف درهم‌تنیده است.
بنابراین تمرکززدایی را نمی‌توان صرفاً با ممنوع‌کردن توسعه در یک نقطه محقق کرد؛ به‌ویژه اگر فعالیت‌ها و جمعیت، بدون زیرساخت مناسب، به نقاط دیگری منتقل شوند.
«تمرکززدایی اگر فقط به معنی جلوگیری از استقرار فعالیت و جمعیت جدید در تهران و البرز باشد، الزاماً به معنای حل مسئله تهران نیست؛ ممکن است تنها محل بروز مسئله را جابه‌جا کند.»
ارزش این مصوبه در پذیرش محدودیت‌های واقعی رشد تهران است؛ ناتمامی آن نیز در خطری نهفته که پیرحسین‌لو هشدار می‌دهد: جداکردن سیاست زمین و جمعیت از واقعیت زندگی مردم.
شهری که قرار است زیست‌پذیرتر شود، نباید این هدف را به بهای دشوارترشدن زندگی کسانی به دست آورد که همین امروز نیز بیشترین هزینه نابرابری شهری را می‌پردازند.
#تهران #البرز #توسعه_شهری #تمرکززدایی #بحران_آب #مسکن #عدالت_شهری #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 به نام خدای احمد
✍️ هادی قابل جامی
نام احمد، نام جمله انبیاست؛
چون که صد آمد، نود هم پیش ماست.
اول آبان، پانزدهمین سالروز غروب مردی است که همچون نامش، بسیار ستوده‌تر، پسندیده‌تر و برتر از همگنان خویش در عصر خود بود.
احمد در اخلاق، در برداشت‌ها و اجتهادهای فقهی، در زندگی اجتماعی، در تبلیغ دین، در سیاست، در نصیحت مسئولان، در ساده‌زیستی، در قلم‌زدن، در دغدغه‌مندی نسبت به مردم، در رعایت حقوق دیگران و در همه ابعاد زندگی، سرآمد بود.
او به‌حق نابغه‌ای بود که فراتر از ظرف زمان خویش می‌اندیشید.
قدرش شناخته نشد و به‌جای قدرشناسی و توجه به دلسوزی‌ها و تذکراتش، زندان، تحقیر و محرومیت نصیبش شد.
او از هیچ‌کس هیچ توقعی نداشت و همچون شمعی سوخت و برای دین، کشور و مردمش ذوب شد.
او نباید در جوانی طعم مرگ را می‌چشید؛ اما همچون پیشوایان دینی‌اش، ائمه اطهار علیهم‌السلام، تاب تحمل آن‌همه نامردمی و نامردی را نداشت و در زندان، دچار عارضه سرطان مغز شد!
احمد، مجتهدی بود که استادش، فقیه عالی‌قدر، مرحوم آیت‌الله‌العظمی منتظری (قدس‌سره)، امید فراوانی به او داشت و از معدود شاگردانی بود که موفق به دریافت حکم اجتهاد مطلق از ایشان شد.
حیف و صدحیف که به او مجال و مهلت ندادند تا حوزه‌های علمیه و جامعه از دانش، اندیشه و اجتهادش بهره‌مند شوند!
یاد و خاطره آن مرد ستوده و غریب را در سالروز غروبش گرامی می‌داریم؛
به روان پاکش درود می‌فرستیم؛
و با قرائت فاتحه‌ای، روحش را شاد می‌سازیم.
برادر و دوستش،
هادی قابل جامی
یکم آبان ۱۴۰۵
#یادبود #احمد_قابل #هادی_قابل #میراث_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

خطاب به فتنه‌انگیزان قدرتمند
و کین‌توزان بی‌خرد حکومت


#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 آقای زاکانی! پاسخ‌گوی وضعیت درختان شیان باشید
‼️ فضای سبز تهران قربانی چه تصمیم‌هایی شده است؟
🎥 تصاویری که از وضعیت فضای سبز سابق شیان منتشر شده، پرسش‌هایی جدی درباره عملکرد شهرداری تهران و مسئولیت علیرضا زاکانی در حفاظت از درختان پایتخت ایجاد می‌کند.
🔹 آقای زاکانی! حفاظت از فضای سبز تهران وظیفه مستقیم مدیریت شهری است، نه لطفی به شهروندان. شهردار نمی‌تواند در برابر نگرانی‌ها درباره تخریب یا از دست رفتن درختان، صرفاً به عملکرد مدیران زیرمجموعه خود ارجاع دهد.
🔹 مسئولیت مدیریتی یعنی پاسخ‌گویی درباره تصمیم‌ها، مجوزها، نظارت‌ها و کوتاهی‌های احتمالی. اگر درختانی قطع یا فضای سبزی تخریب شده است، شهروندان حق دارند بدانند چه نهادی تصمیم گرفته، بر چه مبنایی مجوز داده و چه کسی بر اجرای آن نظارت کرده است.
آقای زاکانی! پاسخ‌گویی درباره سرنوشت درختان شیان از وظایف شماست.
شهرداری باید اسناد مربوط به تغییرات این محدوده، وضعیت درختان و برنامه احیای فضای سبز را به‌صورت عمومی منتشر کند.
تهران به مدیریت پاسخ‌گو نیاز دارد؛ مدیریتی که حفاظت از درختان و حق شهروندان به محیط‌زیست سالم را در عمل نشان دهد.
#تهران #شیان #علیرضا_زاکانی #فضای_سبز #پاسخگویی_شهرداری #حقوق_شهروندی #صدای_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی