🔴 جنایت، جنایت است
حرمت انسان بر هر ارزشی مقدم است

✍️ اردشیر امیرارجمند

اعدام جوانان معترض، استمرار حبس و حصر ظالمانه و غیرانسانی زندانیان سیاسیِ خشونت‌پرهیز، به‌ویژه زندانیان سالمند و بیمار و نقض نظام‌مند موازین دادرسی عادلانه، حتی در چارچوب قوانین جاری کشور، جنایتی آشکار و خیانت به کشور و ملت است.

استناد به آرمان‌ها و ارزش‌های متعالی ــ خواه آزادی و دموکراسی باشد، خواه عدالت و اسلام، و حتی ایران و وطن‌دوستی ــ در تعارض با حقوق بنیادین انسان‌ها یا به بهای نادیده گرفتن آن‌ها، چیزی جز تهی‌کردن این ارزش‌ها از محتوا و فضیلتشان و تبدیل آن‌ها به ضد خود نیست. چنین رویکردی، آرمان‌های متعالی را به ابزارهایی برای استیلای خشونت، وحشت و سرکوب تبدیل می‌کند. تاریخ جباریت و جباران، با هر گرایش و ادعایی، گواه روشنی بر این واقعیت است.

اصولاً حقوق بشردوستانه و، در کنار آن، ماده ۴، بند ۲، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و تفسیر عمومی شماره ۲۹ (۲۰۰۱) کمیته حقوق بشر سازمان ملل متحد، از جمله برای تعیین حدود اختیارات حکومت‌ها و تضمین حقوق غیرقابل تعلیق انسان‌ها در شرایط اضطراری و وضعیت‌های فوق‌العاده پیش‌بینی شده‌اند.
آرمان‌ها بدون انسان‌ها معنا و علت وجودی ندارند. اسلام بدون انسان آزاد و مسلمان آزاد، و ایران بدون ایرانیان آزاد، معنایی ندارد. در غیر این صورت، این مفاهیم نه آرمان‌هایی برای رهایی و شکوفایی انسان‌ها، بلکه بهانه‌هایی برای انقیاد و سلطه بر آنان خواهند بود. ادعای اسلام‌دوستی و ایران‌دوستی نمی‌تواند با ارتکاب جنایت علیه انسان‌ها و شهروندان ایرانی اعم از مسلمانان و غیرمسلمان، کرد و عرب و بلوچ…، سازگار باشد.
حقوق بنیادین انسانی نه تعطیل‌بردارند و نه، در مواردی که از حقوق غیرقابل تعلیق محسوب می‌شوند، حتی در زمان جنگ و وضعیت اضطراری قابل تعلیق‌اند.
جنایت، جنایت است؛ خواه مرتکب آن نتانیاهو و ترامپ باشند و به نام مداخله بشردوستانه و دفاع از آزادی و دموکراسی جنایت کنند، خواه سردمداران نظام استبدادی حاکم بر ایران باشند و به نام دفاع از نظام ولایت فقیه، اسلام یا ایران دست به جنایت بزنند.

تجاوز نظامی به کشوری دیگر و هدف قرار دادن یک مدرسه و کشتن ۱۶۸ کودک بی‌گناه، جنایت جنگی است. کتمان، توجیه یا تلطیف این جنایت به هر بهانه‌ای، از جمله آزادی و دموکراسی، به معنای نادیده گرفتن مسئولیت عاملان آن و مشارکت در عادی‌سازی جنایت است.

همچنین کشتن چند هزار نفر، از جمله ۲۲۱ کودک ایرانی دیگر، در جریان اعتراضات خیابانی و اعدام جوانان معترض بدون رعایت ابتدایی‌ترین اصول دادرسی عادلانه، مصادیقی از جنایات بسیار سنگین و، حسب مورد، جنایت علیه بشریت است. کتمان، توجیه یا تلطیف این جنایات به هر دلیل و بهانه‌ای، از جمله ایران، اسلام یا شرایط جنگی، به معنای مشارکت، آگاهانه یا ناآگاهانه، در عادی‌سازی و استمرار جنایت است.

این بار، چنین جنایاتی از سوی نظام سیاسی حاکم و با همراهی یا سکوت بخشی از حامیان آن، در سرزمین ایران و علیه مردمانی روا داشته می‌شود که این سرزمین متعلق به همه آنان است، نه انحصاراً گروهی که خود را «امت مبعوث» و صاحب حق بر دیگر ایرانیان می‌پندارند.

تأسف‌بار آن است که این نخستین آزمون ما در چنین شرایطی نیست. حوادث تلخ و عبرت‌آموز دهه شصت را به‌آسانی فراموش نکنیم و از تکرار اشتباهات گذشته بپرهیزیم.

در آغاز دوران پس از انقلاب، با وضعیت کلیِ کم‌وبیش مشابه، البته با تفاوت‌هایی مهم، روبه‌رو بودیم. عراق به ایران حمله کرده و بخشی از سرزمین ما را به اشغال خود درآورده بود. ملت ایران، یکپارچه و جز اقلیتی بسیار اندک، دفاع از کشور را مقدس و میهنی می‌دانست. نظام سیاسی و رهبری وقت نیز، برخلاف شرایط امروز، از حمایت اجتماعی بسیار گسترده‌تری برخوردار بودند. جریان معترض اصلی نیز، افزون بر اینکه رسماً و عملاً به مبارزه مسلحانه روی آورده بود، در خاک کشور دشمن نیز مستقر شده بود.

با وجود همه این تفاوت‌ها و ملاحظات، آنچه در زندان‌ها رخ داد، بعدها از سوی اکثریت قاطع مردم، طیف‌های مختلف سیاسی و بسیاری از نخبگان، جنایتی نابخشودنی و لکه‌ای سیاه بر کارنامه نظام سیاسی تلقی شد؛ تا آنجا که نظام استبدادی حاکم، گاه در ائتلافی سازمان‌یافته و ریاکارانه با گروه‌های متکی به قدرت‌های خارجی و خواهان مداخله نظامی آن‌ها، از آن حوادث به‌عنوان بهانه و حربه‌ای برای بی‌اعتبار کردن اپوزیسیون مستقل داخلی استفاده کرده است.

کمتر مسئولی را می‌توان یافت که مسئولیت آن حوادث و جنایات را صریحاً بر عهده بگیرد یا از آن دفاع کند. بسیاری بعدها از آنچه کرده یا گفته بودند، یا از آنچه می‌توانستند برای جلوگیری از آن فجایع انجام دهند یا حداقل برای اطلاع افکار عمومی ابراز دارند و نکردند، اظهار پشیمانی نمودند.

شاید انگیزه دفاع از اسلام، نظام و کشور در شرایط جنگی یا غفلت از جایگاه حقوق بنیادین انسان‌ها باعث شده بود تا به اهمیت آن جنایت به اندازه کافی توجه نکرده و در مقابل آن مقاومت نکنند.

تأسف‌بار است که امروز شاهد بازتولید همان پارادایم، گفتمان و حتی ادبیات هستیم؛ با این تفاوت که گاه اسلام را از جایگاه پیشین کنار می‌گذارند و ایران را جایگزین آن می‌کنند، بی‌آنکه در منطق استبدادی و سرکوبگرانه تغییری ایجاد شده باشد. گویی صرفاً نام آرمان تغییر کرده، اما همان منطق قربانی‌کردن انسان‌ها در پای آرمان‌های ادعایی همچنان پابرجاست.

تکرار آن اشتباهات از سوی کسانی که آن دوران را تجربه کرده‌اند یا از نزدیک شاهد پیامدهای آن بوده‌اند، قطعاً با مسئولیت اجتماعی و اخلاقی مضاعفی همراه است. تجربه تاریخی، به‌ویژه هنگامی که با چنین هزینه‌های انسانی و ملی همراه بوده، مسئولیت ما را سنگین‌تر می‌کند؛ نه اینکه به ما اجازه دهد همان خطاها را با نام‌ها و توجیهاتی تازه تکرار کنیم.

فراموش نکنیم: هیچ آرمان و ارزش متعالی‌ای نمی‌تواند مجوز نقض حقوق بنیادین انسان‌ها باشد. هیچ هدف سیاسی، دینی یا ملی‌ای، جنایت را موجه نمی‌کند.

آرمان‌ها بدون انسان‌ها معنا و علت وجودی ندارند. اسلام بدون انسان آزاد و مسلمان آزاد، و ایران بدون ایرانیان آزاد، معنایی ندارد. اگر قرار باشد به نام اسلام و ایران، آزادی و کرامت و انسانیت انسان‌ها قربانی شوند، آنچه باقی می‌ماند نه اسلام است و نه ایران‌دوستی؛ بلکه بهانه‌ای برای انقیاد انسان‌ها و سلب امکان رهایی و شکوفایی آنان است.
هنر سیاست تنها در شناخت دوست و دشمن و پیروزی بر دشمن خلاصه نمی‌شود؛ هنر سیاست، پیش و بیش از آن، بنیان‌گذاری صلح و تضمین آزادی، امنیت انسانی و زمینه‌های توسعه و شکوفایی شهروندان است.

#اردشیر_امیرارجمند #حقوق_بشر #دادرسی_عادلانه #اعدام #حقوق_زندانیان #کرامت_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی

نگین قدیمی
تنکابن. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 آیا اقتصاد ایران در آستانه مرگ ریال قرار گرفته است؟
✍️ احمد علوی

تصاویری که در ویدئوی منتشرشده از حجم زیادی اسکناس ریالی پراکنده بر زمین و جمع‌آوری آن‌ها دیده می‌شود، صرف‌نظر از منشأ و زمینه واقعی انتشارشان، نمادی گویا از بحرانی عمیق‌تر در اقتصاد ایران هستند: فرسایش ارزش پول ملی و تضعیف اعتماد عمومی به ریال.
مسئله صرفاً کاهش قدرت خرید اسکناس نیست؛ مسئله این است که آیا ریال همچنان می‌تواند سه کارکرد اساسی یک پول معتبر، یعنی وسیله مبادله، معیار محاسبه اقتصادی و ذخیره ارزش را حفظ کند؟
پول ملی یکی از مهم‌ترین نهادهای اقتصادی هر کشور است و اعتبار آن به میزان اعتماد شهروندان به ثبات اقتصادی، سیاست پولی و توانایی حکومت در حفظ ارزش دارایی‌های پولی وابسته است.
هنگامی که تورم مزمن قدرت خرید مردم را به‌طور مستمر کاهش می‌دهد و شهروندان برای حفظ دارایی‌های خود به دلار، طلا، ملک و سایر دارایی‌های جایگزین روی می‌آورند، ریال به‌تدریج بخش مهمی از کارکرد خود را از دست می‌دهد.
این وضعیت را می‌توان مرحله‌ای از فرسایش اعتماد پولی (Monetary Trust Erosion) دانست؛ پدیده‌ای که در صورت تداوم می‌تواند به جانشینی پول (Currency Substitution) و گسترش دلاریزه‌شدن اقتصاد منجر شود.
ریشه بحران ریال را نمی‌توان صرفاً در افزایش نرخ دلار جست‌وجو کرد. این بحران حاصل انباشت مجموعه‌ای از ناکارآمدی‌های مزمن، ساختاری و سیاست‌گذاری‌های اقتصادی است.
کسری مزمن بودجه، رشد پایه پولی و نقدینگی، ناترازی نظام بانکی، محدودیت درآمدهای ارزی، تحریم‌های اقتصادی و فقدان انضباط مالی، همگی در تضعیف ارزش پول ملی نقش دارند.
در چنین شرایطی، سیاست پولی بانک مرکزی نیز به‌شدت تحت تأثیر نیازهای مالی دولت و محدودیت‌های ساختاری نظام بانکی قرار می‌گیرد.
این وضعیت در ادبیات اقتصاد کلان با مفهوم سلطه مالی (Fiscal Dominance) شناخته می‌شود؛ شرایطی که در آن ضرورت تأمین مالی دولت بر الزامات ثبات پولی غلبه می‌کند.
از سوی دیگر، محدودیت دسترسی به منابع ارزی و اختلال در تجارت خارجی، ظرفیت اقتصاد برای تأمین ارز مورد نیاز واردات و تثبیت بازار ارز را کاهش می‌دهد.
تعدد نرخ‌های ارز، مداخلات دستوری و عدم شفافیت در تخصیص منابع ارزی نیز به شکل‌گیری رانت و افزایش نااطمینانی در فعالیت‌های اقتصادی دامن می‌زند.
در نتیجه، نرخ ارز به شاخصی برای سنجش انتظارات تورمی و ارزیابی عمومی از آینده اقتصاد تبدیل می‌شود.
هرچه اعتماد به سیاست‌گذاری اقتصادی کاهش یابد، تمایل به نگهداری ریال کمتر و تقاضا برای دارایی‌های جایگزین بیشتر خواهد شد.
یکی از خطرناک‌ترین ابعاد این وضعیت، شکل‌گیری چرخه خودتقویت‌کننده کاهش ارزش پول ملی است.
هنگامی که خانوارها و بنگاه‌ها انتظار افزایش بیشتر نرخ ارز و قیمت کالاها را دارند، برای جلوگیری از کاهش ارزش دارایی‌های خود، نگهداری ریال را محدود می‌کنند.
افزایش تقاضا برای ارز و طلا، در کنار کاهش تمایل به نگهداری پول ملی، می‌تواند فشار بیشتری بر بازار ارز وارد کند.
افزایش نرخ ارز نیز هزینه واردات مواد اولیه، کالاهای واسطه‌ای و محصولات نهایی را بالا می‌برد و از این طریق به افزایش دوباره قیمت‌ها منجر می‌شود.
به این ترتیب، انتظارات تورمی به عاملی برای تشدید تورم واقعی تبدیل می‌شوند.
در این میان باید میان کاهش ارزش پول، تورم شدید و ابرتورم (Hyperinflation) تفاوت قائل شد.
کاهش مستمر قدرت خرید ریال الزاماً به معنای ورود اقتصاد به ابرتورم نیست.
ابرتورم زمانی شکل می‌گیرد که افزایش قیمت‌ها به مرحله‌ای بسیار شدید و شتاب‌گیرنده برسد و مردم به‌سرعت از نگهداری پول ملی فاصله بگیرند.
بنابراین، هرچند خطر تشدید بحران پولی در اقتصاد ایران جدی است، پیش‌بینی وقوع قطعی ابرتورم بدون بررسی دقیق کسری بودجه، رشد پایه پولی، سرعت گردش پول، وضعیت ذخایر ارزی قابل دسترس و انتظارات تورمی، از نظر علمی قابل دفاع نیست.
با این حال، حتی بدون وقوع ابرتورم نیز ممکن است اقتصاد یک کشور با پدیده مرگ تدریجی پول ملی مواجه شود.
در چنین وضعیتی، پول رسمی کشور همچنان در معاملات روزمره استفاده می‌شود، اما شهروندان دیگر آن را وسیله مناسبی برای حفظ ارزش دارایی‌های خود نمی‌دانند.
به بیان دیگر، ریال ممکن است از نظر حقوقی و اداری پابرجا بماند، اما از نظر اقتصادی بخشی از اعتبار و کارکرد خود را از دست بدهد.
در این شرایط، حذف چند صفر از پول ملی نیز راه‌حل بحران نخواهد بود.
تغییر واحد شمارش پول، بدون اصلاح عوامل بنیادی تورم، صرفاً یک تغییر حسابداری است.
اگر کسری بودجه، ناترازی بانک‌ها، رشد نقدینگی و بی‌انضباطی مالی ادامه داشته باشند، پول جدید نیز همان مسیر کاهش ارزش پول قبلی را طی خواهد کرد.
تجربه اقتصادهای گرفتار تورم مزمن نشان می‌دهد که اصلاحات پولی زمانی می‌توانند موفق باشند که بخشی از یک برنامه جامع تثبیت اقتصادی و بازسازی اعتماد عمومی باشند.

آینده ریال را باید در چارچوب سه سناریو بررسی کرد.
سناریوی نخست، تداوم فرسایش تدریجی ارزش پول ملی، افزایش نرخ ارز و گسترش استفاده از دارایی‌های جایگزین است.
سناریوی دوم، تشدید شوک‌های مالی، ارزی و سیاسی و ورود اقتصاد به چرخه تورمی بسیار شدیدتر است.
سناریوی سوم، بازسازی ثبات پولی از طریق انضباط مالی، اصلاح نظام بانکی، استقلال عملی بانک مرکزی، کاهش محدودیت‌های تجارت خارجی و ایجاد اعتماد به سیاست‌گذاری اقتصادی است.
تحقق سناریوی سوم در شرایط محاصره اقتصادی ایران، فساد گسترده حاکمیت، رانت‌پردازی نجومی احتمال معقولی ندارد.
در نهایت، مسئله اقتصاد ایران فقط سقوط ارزش ریال در برابر دلار نیست؛ مسئله عمیق‌تر، کاهش اعتماد عمومی به پول ملی و ناتوانی ساختار اقتصادی در حفظ قدرت خرید شهروندان است.
پول ملی زمانی به بحران وجودی می‌رسد که مردم برای حفظ حاصل کار و پس‌انداز خود، دیگر به آن اعتماد نکنند.
بنابراین، مرگ ریال را نباید صرفاً با حذف اسکناس‌ها یا تغییر نام و واحد پول سنجید؛ معیار اصلی، از دست رفتن کارکرد اقتصادی و اجتماعی آن است.
ریال ممکن است همچنان ظاهراً پول رسمی ایران باقی بماند، اما اگر روند کنونی ادامه یابد، این خطر وجود دارد که به پولی تبدیل شود که مردم ناچارند با آن معامله کنند، اما تمایلی به نگهداری و پس‌انداز آن ندارند.
این همان معنای اقتصادی مرگ تدریجی پول ملی است.

🔗 مطالعه متن مقاله

#احمد_علوی #اقتصاد_ایران #ریال #تورم #سیاست_پولی #بحران_اقتصادی #بانک_مرکزی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 کار برای بقا؛ روایت طبقه متوسطی که هر روز فقیرتر می‌شود

✍🏻 ریحانه طباطبایی

رفیقی تعریف کرد در یک میدان تره‌بار مردی حدوداً ۶۰ ساله، نزدیک به یک میلیون تومان میوه خریده بود، اما هنگام پرداخت متوجه شده بود پول کافی ندارد. در نهایت، دیگران کمک کرده بودند تا بتواند هزینه خریدش را بپردازد.

🔹شاید در نگاه اول، این فقط روایت مردی باشد که پول خرید میوه‌هایش را نداشته، اما برای ما که هر روز با قیمت‌ها و دخل‌وخرج زندگی دست‌وپنجه نرم می‌کنیم، این صحنه معنای دیگری دارد. ما خوب می‌دانیم که چطور خریدهای معمولی به محاسباتی پیچیده تبدیل شده‌اند.

🔹خود من تا همین چند وقت پیش وقتی برای خرید می‌رفتم، هرچه لازم داشتم برمی‌داشتم و نهایتاً موقع پرداخت کمی از قیمت‌ها غر می‌زدم. حالا اما قیمت تک‌تک چیزهایی را که می‌خواهم بخرم می‌پرسم و نهایتاً سبدم را کوچک می‌کنم تا پول تا آخر ماه باقی بماند. به جرئت می‌توانم بگویم سفره من هر هفته کوچک‌تر می‌شود.

🔹رفیق دیگری از وضعیت بازنشستگان می‌گوید. از اینکه دریافتی بسیاری از بازنشستگان معمولی، به گفته او، حدود ۲۴ میلیون تومان است؛ رقمی که حتی برای کسی که خانه شخصی دارد هم به‌سختی کفاف زندگی را می‌دهد. اگر مستأجر باشد، بدون کمک فرزندانش عملاً گذران زندگی ممکن نیست. تازه این در شرایطی است که هزینه درمان، دارو یا اتفاقی پیش‌بینی‌نشده به مخارج ماهانه اضافه نشود.

🔹می‌گوید وقتی این صحنه‌ها را از نزدیک می‌بینی، فقط با یک مسئله اقتصادی روبه‌رو نیستی؛ چیزی در روح و روانت تغییر می‌کند. کافی است کمی به اطرافت نگاه کنی تا ببینی چه تعداد از آدم‌ها زیر فشار زندگی در حال فرسوده‌شدن هستند.

🔹رفیق دیگری این روزها سخت مشغول جورکردن پول پیش خانه است. از خانه‌هایی می‌گوید که برای اجاره‌شان باید ۸۰۰ یا ۹۰۰ میلیون تومان ودیعه پرداخت کرد و بسیاری از صاحبخانه‌ها بیش از یک میلیارد تومان پول پیش می‌خواهند؛ آن هم در کنار اجاره‌هایی که از ماهی ۳۰ میلیون تومان شروع می‌شود.

🔹برای اجاره یک آپارتمان معمولی ۷۰ متری، باید وام گرفت، از این و آن قرض کرد، پس‌انداز چند سال را وسط گذاشت و تازه نگران از این بود که صاحبخانه سال بعد چقدر به مبلغ اجاره اضافه می‌کند.

🔹این یعنی بخش بزرگی از درآمد، پیش از آنکه به دستت برسد، خرج شده است. اجاره خانه، اقساط وام، بدهی‌ها، خوراک، رفت‌وآمد و قبض‌ها. هرچه باقی بماند، اگر چیزی باقی بماند، باید برای روز مبادا کنار گذاشته شود.

🔹دیگر مسئله این نیست که امسال کجا سفر برویم یا آخر هفته به کدام رستوران سر بزنیم. مسئله این است که چطور تا پایان ماه دوام بیاوریم، چطور اجاره ماه بعد را بدهیم و اگر ناگهان بیمار شدیم، هزینه دارو و درمان را از کجا تأمین کنیم.

🔹ما، ساکنان طبقه متوسط، داریم برای بقا می‌جنگیم. جمله تلخی است، اما اغراق نیست. بسیاری از ما چند شیفت کار می‌کنیم، هم‌زمان چند شغل داریم و هر کاری را که بلد باشیم و از عهده‌اش بربیاییم انجام می‌دهیم؛ نه برای آنکه زندگی مجلل‌تری داشته باشیم، بلکه برای آنکه از پس ابتدایی‌ترین هزینه‌های زندگی برآییم.

🔹کنسرت، تئاتر و سینما برای خیلی‌ها از برنامه معمول زندگی خارج شده است. سفر رفتن به اتفاقی نادر تبدیل شده؛ مگر آنکه آشنایی جایی برای ماندن داشته باشد و بتوان هزینه‌ها را به حداقل رساند. رستوران و کافه رفتن هم دیگر آن تفریح ساده و بی‌دغدغه سابق نیست و خدا نکند که بخواهید گوشی همراه خود را عوض کنید، امری که امکان‌پذیر نیست.

🔹اگر خانه شخصی داشته باشی، شرایط کمی بهتر است؛ دست‌کم هر ماه نگران اجاره و تمدید قرارداد نیستی. اما این به معنای آسودگی نیست. هزینه‌های روزمره آن‌قدر بالا رفته که حتی داشتن سقفی بالای سر هم تضمین‌کننده یک زندگی راحت نیست.

🔹کافی است فرزند داشته باشی. هزینه مدرسه، کلاس‌های آموزشی، لباس، کفش، رفت‌وآمد و ده‌ها خرج ریز و درشت دیگر، بخش بزرگی از درآمد خانواده را می‌بلعد. گاهی هزینه تحصیل یک فرزند با اجاره خانه خانواده‌ای دیگر برابری می‌کند.

🔹امروز برای داشتن یک زندگی متوسط در تهران، زندگی‌ای که در آن بتوان اجاره خانه داد، خوراک و پوشاک مناسب داشت، هزینه درمان را پرداخت کرد و گاهی هم تفریحی ساده داشت، به برآورد من درآمدی در حدود ۱۰۰ میلیون تومان در ماه لازم است. رقمی که برای بخش بزرگی از حقوق‌بگیران و حتی بسیاری از شاغلان چندشغله، دور از دسترس است.

🔹مسئله اصلی همین‌جاست. آدم‌ها کار می‌کنند تا زندگی بهتری داشته باشند. کار می‌کنند که بتوانند سفر بروند، رستوران و کافه را تجربه کنند، ورزش کنند، کتاب بخرند، به تئاتر و سینما بروند، برای آینده پس‌انداز کنند و گاهی بدون نگرانی از حساب بانکی‌شان، از زندگی لذت ببرند.

🔹اما برای ما، همه این‌ها یکی‌یکی در حال ازدست‌رفتن است. حتی یک کافه‌رفتن ساده ممکن است با عذاب وجدان همراه شود. پیش از سفارش‌دادن حساب می‌کنی که اگر امروز این مقدار پول خرج کنی، تا آخر ماه چه اتفاقی می‌افتد. بعد شاید از خیرش بگذری، شاید هم بروی، اما تمام مدت گوشه ذهنت مشغول حساب‌وکتاب باشد.

🔹این چرخه تمامی ندارد. بیشتر کار می‌کنیم، بیشتر خسته می‌شویم و در نهایت می‌بینیم قدرت خریدمان از ماه قبل کمتر شده است. چیزهایی که تا دیروز بخشی عادی از زندگی بودند، امروز به هزینه‌های غیرضروری تبدیل شده‌اند و فردا شاید به آرزوهایی دور از دسترس بدل شوند.

🔹صاحبخانه‌شدن برای بسیاری از ما دیگر حتی در برنامه‌ریزی‌های بلندمدت هم جایی ندارد. خرید خودرو، پس‌انداز برای آینده یا داشتن امنیت مالی در دوران بازنشستگی، به رؤیاهایی تبدیل شده‌اند که هر روز دورتر می‌شوند.

🔹و این فقط فقر اقتصادی نیست. نوعی فرسودگی دائمی است؛ فرسودگی ناشی از اینکه هر روز تلاش کنی، هر روز بیشتر از توانت کار کنی و با این حال احساس کنی نه‌تنها جلو نمی‌روی، بلکه مدام عقب می‌افتی.

🔹شاید سخت‌ترین بخش ماجرا این باشد که به‌تدریج توقعمان از زندگی پایین می‌آید. دیگر برای خرید خانه یا یک سفر خوب برنامه نمی‌ریزیم؛ تلاش می‌کنیم کمی پول کنار بگذاریم تا اگر دو روز دیگر بیمار شدیم، بتوانیم دارو بخریم.

🔹دلخوشی‌هایمان کوچک و کوچک‌تر می‌شوند. گاهی تمام چیزی که از یک روز پرکار برایمان باقی می‌ماند، نوشیدن یک فنجان قهوه است. حتی سفارش‌دادن یک پیتزای ساده هم برای بسیاری از خانواده‌ها به تصمیمی پرهزینه تبدیل شده است.

🔹واقعیت، مردی است که در میدان تره‌بار پول خرید میوه‌هایش را ندارد. بازنشسته‌ای است که برای گذران زندگی به فرزندانش وابسته شده. مستأجری است که برای تمدید قرارداد خانه باید قرض بگیرد. پدر و مادری هستند که میان هزینه آموزش فرزندشان و دیگر نیازهای خانواده ناچار به انتخاب می‌شوند.

🔹واقعیت، ما هستیم؛ آدم‌هایی که کار می‌کنیم، گاهی بیشتر از یک شغل داریم، از صبح تا شب می‌دویم و با این حال هر روز فقیرتر می‌شویم.

🔹ما دیگر فقط برای بهتر زندگی‌کردن کار نمی‌کنیم؛ داریم کار می‌کنیم تا بتوانیم همین زندگی را حفظ کنیم.

🔹و شاید تلخ‌ترین بخش ماجرا این باشد که حتی حفظ همین زندگی هم هر روز دشوارتر می‌شود.

📰 منبع: امتداد

#طبقه_متوسط #فقر #تورم #قدرت_خرید #هزینه_زندگی #مسکن #اقتصاد_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 میراث قاجاری مشهد در آستانه محوشدن؛ از ۷۰۰ پلاک تاریخی، تنها ۶۰ پلاک باقی مانده است!

🔹 به گفته مدیر دفتر تسهیلگری بافت تاریخی شهرداری مشهد، شمار پلاک‌های تاریخی دوره قاجار در این شهر از ۷۰۰ مورد در سال ۱۳۷۱ به تنها ۶۰ مورد رسیده است؛ یعنی نابودی بیش از ۹۱ درصد این میراث در حدود سه دهه.

🔻 وقتی تاریخ یک شهر تخریب می‌شود، تنها بناها نیستند که از میان می‌روند؛ حافظه جمعی و هویت تاریخی آن شهر نیز آسیب می‌بیند.

#مشهد #میراث_فرهنگی #بافت_تاریخی #تخریب_میراث
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 جنایت جنگی میناب؛ رسوایی مدافعان «جنگ آزادی‌بخش» و سکوت مدعیان حقوق بشر!

✍️ علی افشاری

⚫️ توماس مَسی، نماینده جمهوری‌خواه کنگره آمریکا، کشتار هولناک دانش‌آموزان مدرسه میناب را یکی از محورهای طرح استیضاح پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، قرار داده است. او در صحن کنگره، با استناد به آمارهای منتشرشده، از جان‌باختن دست‌کم ۱۵۶ غیرنظامی و گزارش‌هایی مبنی بر بیش از ۱۷۰ قربانی سخن گفت.

⚫️ بر اساس آمار نقل‌شده از سوی او، در میان قربانیان دست‌کم ۱۲۰ دانش‌آموز، ۲۶ معلم، هفت پدر و مادر که برای نجات فرزندانشان شتافته بودند، یک راننده سرویس مدرسه و یک تکنسین داروسازی حضور داشتند. حتی جنین شش‌ماهه یکی از معلمان جان‌باخته نیز قربانی این فاجعه شده است!

⚫️ این فقط یک تراژدی انسانی نیست؛ آزمونی تکان‌دهنده برای وجدان سیاسی و اخلاقی همه کسانی است که از آزادی، دموکراسی و حقوق بشر سخن می‌گویند.

در چنین شرایطی، رضا پهلوی و دیگر مدعیان انحصار نمایندگی اپوزیسیون (تنها اپوزیسیون)، که به مداخله نظامی خارجی دل بسته‌اند و جنگ را با عنوان فریبنده «جنگ آزادی‌بخش» توجیه می‌کنند، یا کشتار غیرنظامیان را هزینه ناگزیر تغییر سیاسی جلوه می‌دهند، یا به ادعاهای بی‌اساس درباره «سپر انسانی» متوسل می‌شوند، یا در برابر این فاجعه سکوت اختیار کرده‌اند!

⚫️ اما تلخ‌تر و تکان‌دهنده‌تر، سکوت بخش بزرگی از فعالان و نهادهای مدعی دفاع از حقوق بشر ایرانی، در داخل و خارج کشور، در برابر چنین جنایتی است. حقوق بشری که در برابر قربانیان بر اساس هویت عامل جنایت یا مصلحت سیاسی موضع می‌گیرد، دیگر حقوق بشر نیست؛ ابزاری در خدمت قدرت و ایدئولوژی است.

⚫️ جنگ تجاوزکارانه آمریکا و اسرائیل علیه ایران بار دیگر این تناقض بنیادین را آشکار کرد: همان‌گونه که «حقوق بشر اسلامی» در خدمت توجیه قدرت و سرکوب قرار می‌گیرد، «حقوق بشر غربی» به‌مثابه قرائت گزینشی از اعلامیه جهانی حقوق بشر نیز می‌تواند به پوششی اخلاقی برای جنگ، خشونت و کشتار بی‌گناهان تبدیل شود.

⚫️ حقوق بشر نه اسلامی است، نه غربی، نه شرقی؛ جهان‌شمول است و انسان را بر هر عقیده، ایدئولوژی و مصلحت قدرت مقدم می‌دارد.

⚫️ آزادی‌ای که از ویرانه‌های مدارس و بر پیکر کودکان بی‌گناه بنا شود، آزادی نیست؛ بازتولید همان منطق ضدانسانی استبداد در لباسی دیگر است.

⚫️ کسی که برای رسیدن به قدرت، جان کودکان را هزینه‌ای قابل‌قبول می‌داند، نه منادی آزادی، بلکه شریک اخلاقی منطق جنایت است.

#علی_افشاری #میناب #حقوق_بشر #حقوق_بشردوستانه #کودکان #جنگ #ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 توسعه از مهار خشونت و شکستن انحصار قدرت آغاز می‌شود

✍️ داگلاس نورث | برنده نوبل اقتصاد ۱۹۹۳

🔹 از منظر داگلاس نورث، اقتصاددان برجسته نهادگرا، توسعه سیاسی و اقتصادی زمانی امکان‌پذیر می‌شود که جوامع بتوانند خشونت را مهار کنند و دسترسی به سازمان‌ها، منابع و فرصت‌ها را از انحصار گروه‌های قدرتمند خارج سازند.

🔻 توسعه صرفاً افزایش ثروت نیست؛ گذار از مناسبات انحصاری قدرت به نظمی است که در آن فرصت مشارکت اقتصادی و سیاسی برای بخش‌های گسترده‌تری از جامعه فراهم باشد.

📚 با الهام از مباحث کتاب «خشونت و نظم‌های اجتماعی» اثر داگلاس نورث، جان جوزف والیس و بری وینگاست.

#داگلاس_نورث #توسعه #اقتصاد_نهادی #خشونت #انحصار_قدرت #اقتصاد_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 نژادپرستی، صهیونیسم و تناقض در مواضع سیاستمداران آمریکایی

🎥 واکنش اکبر گنجی به اظهارات حکیم جفریز

🔹 حکیم جفریز، رهبر دموکرات‌های مجلس نمایندگان آمریکا، در انتقاد از استیون میلر، از چهره‌های نزدیک به دونالد ترامپ، می‌گوید:
«استیون میلر یک نژادپرست تمام‌عیار است. سابقه عملکردش خودش گویای همه‌چیز است و من هیچ تمایلی به همکاری با چنین فردی ندارم.»

🔹 اکبر گنجی با اشاره به این اظهارات و با استناد به دیدگاه منسوب به کارل پوپر درباره صهیونیسم، مواضع جفریز را به چالش می‌کشد.

🔹 گنجی با انتقاد شدید از عملکرد اسرائیل در غزه، از جمله کشتار غیرنظامیان و آوارگی فلسطینیان، معتقد است محکومیت نژادپرستی نباید به رقابت‌های سیاسی داخلی آمریکا محدود بماند.

🔻 پرسش محوری این نقد: آیا می‌توان نژادپرستی را در سیاست داخلی محکوم کرد، اما در برابر تبعیض و نقض حقوق فلسطینیان موضعی متفاوت داشت؟

🔗 مشاهده ویدئو و متن اکبر گنجی در ایکس

#اکبر_گنجی #حکیم_جفریز #استیون_میلر #کارل_پوپر #صهیونیسم #غزه #حقوق_بشر
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 حقیقت را با تشکیل پرونده قضایی نمی‌توان پنهان کرد!

✍️ جعفر بخشی بی‌نیاز

🌐 خبر اعلام جرم دادستانی تهران علیه زهره امیری، پزشک متخصص زنان، به دلیل انتشار ویدئویی درباره افزایش تولد نوزادان از مادران مجرد، پرسش‌های جدی و نگران‌کننده‌ای را پیش روی افکار عمومی قرار داده است. پزشکی که از تجربه و مشاهدات حرفه‌ای خود سخن گفته و مدعی شده در یک روز شاهد تولد چند نوزاد از مادران مجرد بوده است. روایت این پزشک حالا به‌جای آنکه درباره اصل این پدیده، ابعاد آن، دلایل شکل‌گیری و پیامدهای اجتماعی‌اش وارد بحث و گفت‌وگو شود، خبر از تشکیل پرونده قضایی و اتهام نشر اکاذیب به او دارد.

البته اگر ادعایی درباره یک واقعیت اجتماعی مطرح می‌شود، بررسی صحت آن حق طبیعی و قانونی مراجع مسئول است؛ اما پرسش اینجاست که آیا راه مواجهه با چنین ادعایی، صرفاً برخورد قضایی با بیان‌کننده آن است یا باید ابتدا حقیقت را با آمارهای شفاف، پژوهش‌های مستقل و بررسی میدانی روشن کرد؟

🌐 حتی اگر این پزشک هیچ ویدئویی منتشر نمی‌کرد، آیا این پدیده از زندگی اجتماعی ما حذف می‌شد؟ آیا زیر پوست شهر همه‌چیز آن‌قدر آرام و بی‌مسئله است که با سکوت رسانه‌ها و تهدید گویندگان می‌توان واقعیت را انکار کرد؟

ما با یک مسئله ساده و گذرا در سطح جامعه روبه‌رو نیستیم. سخن از پدیده‌ای پیچیده و بسیار تلخ است که پای زنان، کودکان، خانواده، فقر، آسیب‌های اجتماعی، مسئولیت‌پذیری مردان و ضعف حمایت‌های اجتماعی را به میان می‌کشد.

مسئله فقط تولد نوزاد از مادر مجرد که نیست؛ مسئله سرنوشت کودکی است که ممکن است از همان نخستین روزهای زندگی با فقدان حمایت پدرانه، محرومیت اقتصادی، نگاه سنگین جامعه و هزاران پرسش بی‌پاسخ مواجه شود.

واقعیت تلخ‌تر آن است که همه این مادران و نوزادان سرنوشتی یکسان ندارند. عده‌ای با وجود تمام دشواری‌ها تصمیم می‌گیرند فرزندشان را حفظ کنند و در آغوش بگیرند. کودکانی که در بیمارستان و با مراقبت پزشکانی مانند زهره امیری چشم به جهان می‌گشایند.

🌐 اما در سوی دیگر، گزارش‌ها و نگرانی‌های اجتماعی از سقط‌های غیرقانونی، رهاشدن نوزادان و حتی خریدوفروش کودکان حکایت دارد. پدیده‌هایی که هرکدام نیازمند بررسی جدی و مقابله ریشه‌ای هستند؛ نه انکار و پنهان‌کاری.

حقیقت را نمی‌توان با مُهر اتهام خاموش کرد؛ همان‌طور که نمی‌توان با بستن یک صفحه مجازی، زخم‌های باز جامعه را بست.

مسئولان اگر واقعاً دغدغه خانواده، جمعیت، سلامت اجتماعی و آینده نسل جوان را دارند، به‌جای سرپوش‌گذاشتن بر واقعیت‌ها، چراغی بر تاریک‌خانه آسیب‌های اجتماعی بیندازند.

جامعه بیش از آنکه به پنهان‌کاری نیاز داشته باشد، به شفافیت، شجاعت در پذیرش مشکلات و اراده‌ای جدی برای حل آن‌ها نیاز دارد.

آقایان مسئول: از واقعیت نترسید و علیه آن جبهه نگیرید. از روزی بترسید که آن‌قدر با واقعیت فاصله گرفته باشید که دیگر هیچ‌کس جرئت گفتنش را نداشته باشد.

🔗 منبع: یادداشت جعفر بخشی بی‌نیاز

#جعفر_بخشی_بی_نیاز #زهره_امیری #آسیب_های_اجتماعی #حقوق_زنان #شفافیت #آزادی_بیان #حقوق_کودکان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ظاهراً حکومت دوباره تَنَش می‌خارد!

✍ آرش دارابیان
با اندکی تعدیل و تلطیف

🔹 خبر رسیده در خیابان ایرانشهر تهران، عده‌ای را به اتهام «ترویج بی‌حجابی» بازداشت کرده‌اند!

🔹 آدم می‌ماند حکومتی که از گرانی و تورم و نارضایتی عمومی زخم خورده، چرا باز هم دست می‌برد به همان جایی که قبلاً از آن آتش بلند شده بود؟

🔻 انگار حکومت تَنَش دوباره می‌خارد و دلش برای خیابان‌های پر از معترض تنگ شده است!

🔹 ملت گرفتار نان و اجاره‌خانه‌اند؛ حضرات هم دنبال چند تار مو می‌گردند که مبادا مملکت از شدت آزادی فروبپاشد!

فقط یکی به این جماعت بگوید: وقتی نشستن روی صندلی قدرت برایتان این‌قدر خارش‌آور شده، لازم نیست هر بار از مردم بخواهید بیایند و بخارانندش!

#حجاب_اجباری #ایرانشهر #طنز_سیاسی #آزادی_پوشش
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ترکیه فردا ساکت‌ترین کشور جهان است

✍️ یدالله کریمی‌پور

فردا، ساعت ۹:۰۵ بامداد، لحظه‌ای شگفت در جمهوری ترکیه رقم می‌خورد. آژیرها در سراسر کشور، از شهر و روستا تا کوی و برزن، به صدا درمی‌آیند. زندگی روزمره برای دو دقیقه متوقف می‌شود؛ خودروها، عابران، فعالیت‌های عمومی و بسیاری از محیط‌های کار و آموزش به احترام مردی که ۸۸ سال پیش درگذشت، سکوت می‌کنند. گویی ترکیه برای ۱۲۰ ثانیه به کشوری بی‌صدا تبدیل می‌شود.

این آیین محدود به آنکارا و نهادهای دولتی نیست؛ مدارس، دانشگاه‌ها، کارخانه‌ها، فروشگاه‌ها و خیابان‌های شهرهای کوچک و بزرگ و روستاها و حتی عابران پیاده، دوچرخه‌سواران و موتورسواران را دربرمی‌گیرد. همه ترکیه میخکوب می‌شود.

آرامگاه آتاتورک، آنیت‌کابیر، صرفاً یک بنای یادبود نیست؛ مکانی برای تجدید پیوند نسل‌ها با تاریخ استقلال و تأسیس جمهوری ترکیه است. تصویر او در خانه‌ها، ادارات، مدارس و میدان‌ها حضور دارد؛ نه صرفاً به حکم دستور و تحکم حکومتی پیونگ‌یانگ‌مآبانه، بلکه به‌مثابه بخشی از حافظه ملی و دلبستگی عمیق. نامش بر خیابان‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی نشسته است.

راز این ماندگاری چیست؟ پیوند نام او با استقلال، یکپارچگی سرزمینی، دولت ملی، نوسازی و هویت مشترک ترکیه. حتی اختلاف‌نظر درباره برخی سیاست‌های او نیز نتوانسته جایگاه تاریخی‌اش را از میان ببرد.

اما چرا چنین سرمایه‌ای از احترام ملی (بالای ۹۲٪) برای رهبران فقید سوریه، عراق و بسیاری از کشورهای همسایه ترکیه دیده نمی‌شود؟ سهل است که در مواردی، نام آنان نه با سپاس، بلکه با خشم و انزجار و نفرت پنهان و آشکار همراه است؟
قدرت با مرگ پایان می‌یابد؛ ولی اعتبار تاریخی، اگر ریشه در حافظه و رضایت ملت داشته باشد، می‌تواند از مرز قرن‌ها نیز بگذرد.

#یدالله_کریمی_پور #آتاتورک #ترکیه #تاریخ_معاصر #حافظه_تاریخی #دولت_ملی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 مجتهد شبستری و هنرِ هیچ‌شدن؛ تأملی در سلوک اگزیستانسیل یک متفکر

✍️ سروش دباغ | دین‌آنلاین

🔹 سروش دباغ در یادداشتی به مناسبت نودمین سالگرد تولد محمد مجتهد شبستری، سلوک فکری و معنوی این متفکر معاصر را از منظر تحول در تجربه ایمان و زیستن اصیل بررسی می‌کند.

🔹 این روایت، از ایمان معرفت‌اندیشانه و شورمندانه آغاز می‌شود و به تأمل در ندانستن، سکوت فکورانه و «هنر هیچ‌شدن» می‌رسد؛ مسیری که در آن، تحول فکری با تجربه زیسته و پرسش‌های وجودی انسان پیوند می‌خورد.

📚 این نوشتار برگرفته از جلد دوم کتاب «زمزمه‌های مخملین: نجواهای اگزیستانسیل» است که نویسنده برای انتشار در اختیار دین‌آنلاین قرار داده است.

📎 مطالعه متن کامل در دین‌آنلاین

#سروش_دباغ #محمد_مجتهد_شبستری #نواندیشی_دینی #فلسفه_دین #اگزیستانسیالیسم #تجربه_ایمان
#فرهیختگان روزن آگاهی

مریم محمدظاهری
تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 کسری روزانه ۵۳۰ میلیون مترمکعب گاز؛ بحران انرژی و هزینه‌ای که مردم و صنایع می‌پردازند

🔹 محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، از کسری روزانه حدود ۵۳۰ میلیون مترمکعب گاز در کشور خبر داده است؛ رقمی که به گفته او شامل ۳۰۰ میلیون مترمکعب ناترازی پیش از جنگ و ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت تولید آسیب‌دیده در حملات به تأسیسات گازی است.

🔹 اگرچه خسارات جنگی به زیرساخت‌های انرژی بر شدت بحران افزوده، ناترازی گاز سال‌ها پیش از جنگ نیز وجود داشته است؛ بحرانی که کمبود سرمایه‌گذاری، فرسودگی زیرساخت‌ها و ضعف مدیریت در صنعت انرژی از عوامل مؤثر بر آن به شمار می‌روند.

🔻 پرسش اساسی این است: چرا کشوری با یکی از بزرگ‌ترین ذخایر گاز جهان، همچنان با بحران تأمین پایدار انرژی روبه‌روست و شهروندان و صنایع باید هزینه آن را با محدودیت مصرف و کاهش تولید بپردازند؟

#ناترازی_گاز #بحران_انرژی #اقتصاد_ایران #مدیریت_انرژی #صنعت
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 شروع کن، قربونت برم!
✍️ مریم نصر

روزها و شب‌های جنگ، وقتی صدای انفجار می‌آمد، در راهرو پناه می‌گرفتیم و با همسرم درباره این حرف می‌زدیم که روی‌هم‌رفته زندگی خوبی داشته‌ایم و اگر بمیریم، حسرت خاصی به دل نداریم. کودکی سرشاری داشتیم، مدرسه و دانشگاه پرباری را گذراندیم، تاریخ پر از شگفتی را شناختیم، قصه‌های خوب خواندیم، فیلم‌ها و تئاترهای خوب دیدیم و موسیقی خوب شنیدیم. پیش و پس از اینترنت را درک کردیم... چه کسی فکرش را می‌کرد دهه‌شصتی‌های خودسوخته‌پندار، وقتی بعد از چند دهه دوباره صدای پرواز جنگنده‌ها و انفجار را می‌شنوند، این‌طور سپاسگزار زندگی باشند؟

این مدت که بازار فرهنگ و هنر کمی رونق گرفته، سعی می‌کنیم تا جایی که بودجه‌مان اجازه دهد، از فرصت استفاده کنیم. نه فقط از سر غنیمت دانستن دم، که بیشتر شبیه وداعی است با گذشته‌ای که سال‌ها از ما دریغ شد. حالا هم پیر و بی‌رمق و بی‌دنباله است.

مهندسی فرهنگی و نگاه ایدئولوژیک با پول و پروژه و کارهای بی‌مایه سفارشی جای کارهایی را گرفت که در آن‌ها می‌شد صدای تپش قلب صاحب فکر و صاحب اثر را شنید.

مثلاً چند هفته پیش، تئاتر فوق‌العاده «جزیره» را با بازی اکبر زنجانپور دیدیم. چه داستانی، چه بازی‌هایی... چقدر به‌قاعده، چقدر به‌موقع...
یاد تله‌تئاترهای تلویزیون قدیم که اصلاً ما را با تئاتر آشنا کرد.

یا امشب، کنسرت مجید انتظامی؛ و آن موسیقی که به زبان ملکوت حرف می‌زند... هر قطعه‌اش یک گوشه از قلب را فشار می‌داد و آدم را به دوره‌ای از زندگی‌اش پرتاب می‌کرد.
بچه که بودیم، بازی‌ای داشتیم که در آن یکی با دهان موسیقی تیتراژ فیلم، سریال یا کارتونی را تقلید می‌کرد و بقیه باید حدس می‌زدند متعلق به کدام اثر است: «گرگ‌ها»؟ «بچه‌های کوه آلپ»؟ یا «از کرخه تا راین»؟ (این‌طور رد می‌انداخت در ذهن)

در آغاز اجرا، فیلمی پخش شد که در آن عزت‌الله انتظامی کنار پسرش ایستاده و درباره هنر حرف می‌زند. وقتی حرفش تمام شد، تصویر نمای بازی از صحنه اجرا نشان داد، دست پسرش را با مهر و قوت می‌گیرد و می‌گوید:
«شروع کن، قربونت برم.»
من از همان لحظه مبهوت شدم. فکر کردم همه‌چیز تمام شده، خدایت بیامرزد.

«میرغضب بیشتر داریم تا سلمانی...»
بعد به خودم دلداری دادم که شاید ما هم شده‌ایم مثل نسلی که در کودکی ما، از گوگوش و داریوش و بهروز خان وثوقی و ناصر خان ملک‌مطیعی با حسرت یاد می‌کردند و ما نمی‌فهمیدیم چرا.

شاید رغم آن‌همه آهک که پای این درخت‌ها ریخته‌اند، دوباره جوانه بزنند، دوباره قلب‌ها به تپش بیفتد...

#مریم_نصر #مجید_انتظامی #عزت_الله_انتظامی #فرهنگ_و_هنر #موسیقی_ایران #تئاتر_ایران #حافظه_جمعی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 بزرگداشت نودمین سالگرد تولد استاد محمد مجتهد شبستری
شجاعت در افق پرسشگری و اندیشه‌ورزی

🎧 فایل صوتی نشست بزرگداشت
🔹 نشستی با حضور جمعی از اندیشمندان، پژوهشگران و روشنفکران ایرانی، به مناسبت نودمین سالگرد تولد محمد مجتهد شبستری، متفکر برجسته نواندیشی دینی.

🎙 با حضور:
محمد مجتهد شبستری، عبدالکریم سروش، علی میرسپاسی، مصطفی ملکیان، نیره توحیدی، کتایون امیرپور، مهدی جامی، حسین کمالی، رضا بهشتی معز، حسین کاجی، سروش دباغ، امیر مازیار، جواد حیدری، یاسر میردامادی و محمدرضا کاروان.

📅 تاریخ برگزاری: شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۷ نوامبر ۲۰۲۶

#محمد_مجتهد_شبستری #عبدالکریم_سروش #مصطفی_ملکیان #سروش_دباغ #نواندیشی_دینی #اندیشه_ورزی #پرسشگری
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 پیمانه‌ای که پُر شد
درباره استاد محمدعلی اسلامی ندوشن

✍️ احمدرضا بهرام‌پور عمران

حقوق خوانده بود، اما جانش سرشته با ادبیات و سرشار از مطالعات فرهنگی بود. همچون چخوف که تناقض میان شغل پزشکی و هنر خویش را در عبارتی جاودانه کرده بود، او نیز می‌گفت حقوق عیال و ادبیات محبوبه من است!

ادب‌دوستی خویش را بیشتر مرهون خاله‌اش می‌دانست؛ خاله‌ای تنها که در خردسالی او را با آثار سعدی، این «شیخ همیشه‌شاب» آشنا کرده بود. جیمز جویس نیز میل بیمارگونه خویش به داستان‌نویسی را متأثر از عمه قدیسه‌مانند خود می‌دانست؛ عمه‌ای که جویس را در خردسالی به تماشای تابلوی «روز قیامت» می‌بُرد.
استاد اسلامی گرچه مردی اروپارفته، پاریس‌دیده و شرق‌وغرب‌گردیده بود، اما دلی داشت که همواره در ایران بود و برای آن «دُخت پری‌وار» می‌تپید.
درک و دریافتم از مطالعه مستمر آثار استاد را اگر بخواهم در چند واژه خلاصه کنم، این کلیدواژه‌هاست: خردگرایی، مداراگری، فرهنگ‌مداری و اندیشیدن به سرشت ایران و سرنوشت ایرانی.

استاد اسلامی مرد «دیده‌ور»ی بود و هرگز فریب «افسانه و افسون» زمانه را نخورد. سال‌های جوانی‌اش را شعر سرود، گاه نیز البته به‌تفاریق و از سر تفنن، داستان و نمایشنامه نوشت؛ اما شغل شاغلش نقد ادب و فرهنگ ایران بود. و ادبیات فارسی را بیشتر از منظر و زوایای انسانی و اخلاقی‌اش پژوهید و تحلیل کرد.

بی‌گمان نقد ادبی ما بسیار وامدار ایشان است. تاریخ شاهنامه‌پژوهی و حافظ‌شناسی نیز آرایشان را از یاد نخواهد برد. سهم استاد در شکل‌گیری ادبیات تطبیقی ایران نیز شایان توجه است.

استاد اسلامی آثار رنگارنگی (شعر و زندگی‌نامه و...) را به فارسی نیز برگرداند و چندین سفرنامه خواندنی و ماندنی نیز از خود به یادگار نهاد. بسیارند کسانی که از دریچه دل‌انگیزی که او به رویشان گشود، با کشور شوراها و شهرهای افغانستان و سرزمین چین آشنا شدند.

استاد جستارنویس پرکاری نیز بودند و مقالات گوناگونشان در برترین مجلات هر دوره («پیام نوین»، «یغما»، «نگین»، «هستی» و...) منتشر می‌شد.

اهتمامشان در همه این آثار گوناگون، معطوف بود به دغدغه‌های ایران‌دوستانه استادی که همیشه و همه‌جا چشمی به تاریخ و فرهنگ سرزمین مادری‌اش داشت و به ما نیز یادآور می‌شد «ایران را از یاد نبریم».
استاد اسلامی به‌خلاف اغلب ادیبان، جان‌مایه و جوهره آثار ادبی را با زبان و بیانی روشن و رسا به مخاطب می‌شناساند. شاهنامه و شعر حافظ را با دید و دریافتی روزآمد می‌نگریست. اغلب در پی شناسایی پیام انسانی و اخلاقی آثار بود. و خود نیز هرگز به جانب جدال‌های قلمی فرصت‌سوزانه و فرهنگ‌ستیزانه میل نکرد.

به‌گمانم در طول هزار سالی که از سروده شدن شاهنامه می‌گذرد، کسی درست‌تر و خوش‌خوان‌تر و خلاقانه‌تر از استاد اسلامی و زنده‌یاد شاهرخ مسکوب «داستان داستان‌ها»ی شاهنامه را تحلیل نکرده است.
گرچه ایشان ادعایی در حافظ‌پژوهی نداشتند، اما چند اثر در این زمینه نیز منتشر کردند و «ماجرای پایان‌ناپذیر حافظ» ایشان از درخشان‌ترین آثار در حیطه حافظ‌پژوهی است.

ایشان بارها در نوشته‌هایشان کسانی را کامیاب خوانده‌اند که پیمانه زندگی‌شان را پُر کرده‌اند و «ذخائر و استعداد وجودی‌شان را به حدّ اعلا شکوفانده‌اند» و به‌قول بیهقی «جهان خوردند»!
از جمله درباره بهار نوشته‌اند: «من بهار را مردی کامروا می‌دانم، زیرا از زندگی نترسید و خود را دلیرانه در دهان آن انداخت».

درباره اخوان نوشته‌اند: «کوتاه یا بلند، مهم آن است که پیمانه پُر شود؛ و پیمانه اخوان پر بود و پیمان را به آخر رساند».

نیز درباره استاد غلامحسین یوسفی نوشته‌اند: «بر سر هم [...] سعادتمند زندگی کرد [...]. زندگی پاکیزه و باحاصلی را گذراند».*
استاد اسلامی ندوشن خود نیز از ناموران کامروایی است که پیمانه زندگی‌شان پُر و پیمان بوده! از مصادیق اعلای بزرگانی که «زیست تامّ» و «مرگ به‌هنگام» داشته‌اند.
استاد دور از ایران محبوبشان درگذشتند، اما:
«پیمانه چو پُر شود چه بغداد و چه بلخ»!

ــــــــــــــــــــ
عباراتی که در این بند داخل گیومه آمده، برگرفته از کتاب «نوشته‌های بی‌سرنوشت»، اثر استاد اسلامی ندوشن است.

#احمدرضا_بهرام_پور_عمران #محمدعلی_اسلامی_ندوشن #ادبیات_فارسی #شاهنامه #حافظ #فرهنگ_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی