فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
فرهیختگان
اشتباه مخالفان جمهوری اسلامی ساده‌سازی براندازی‌ست 👇👇👇 #فرهیختگان در دفاع میهنی
توهّم پیروزی آسان در برابر ایران

دیلی بیست در گزارشی به بررسی شکست آمریکا در برابر ایران در جریان جنگ چهل‌روزه پرداخته و نوشته است: «ترامپ به‌دنبال یک پیروزی آسان بود؛ اما در عوض ایران را به یک ابرقدرت جدید تبدیل کرد... آمریکا حالا در گوشه رینگ گیر افتاده، ناچار به دادن امتیاز و عبور از این وضعیت است.» توهم «پیروزی آسان» یکی از خطرناک‌ترین خطاهای راهبردی در سیاست خارجی است؛ خطایی که ترامپ در مواجهه با ایران مرتکب آن شد. او گمان می‌کرد با یک ضربه سریع و محدود، می‌تواند معادله را به نفع واشنگتن تغییر دهد؛ اما واقعیت میدان، برعکس این تصور عمل کرد. ایران نه‌تنها فرو نپاشید، بلکه با تکیه بر سال‌ها آمادگی، توانست ابتکار عمل را حفظ کند و هزینه‌ها را به‌سمت طرف مقابل بازگرداند. چنین تصمیمی از سوی ترامپ بر پایه درکی یک‌سویه از قدرت شکل گرفت؛ درکی که پیچیدگی‌های منطقه، عمق راهبردی ایران و پیامدهای زنجیره‌ای یک درگیری را نادیده گرفت. علاوه بر این، ترامپ هیچ درکی از قدرت نشأت‌گرفته از انسجام مردم ایران نداشت. نتیجه این خطا، گرفتار شدن در وضعیتی فرسایشی و پرهزینه است.
اکنون آنچه باقی مانده، نشانه‌هایی از تزلزل در محاسبه و عقب‌نشینی تدریجی ترامپ است؛ جایی که «تصمیم سریع» به «بحران ماندگار» تبدیل شده است.


#فرهیختگان در دفاع میهنی
👍3
در ستایش زندگی؛ بازگشت به سعدی در آستانه جنگ
پیمان سلامتی

استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران


در روزهایی که بوی باروت دوباره در هوا پیچیده،
وقتی مذاکرات به نتیجه نرسیده‌اند،
وقتی از «آمادگی برای جنگ» سخن گفته می‌شود
و آتش‌بس‌ها به پایان نزدیک می‌شوند،
شاید عجیب باشد که از سعدی شروع کنیم.

اما مسئله دقیقاً همین‌جاست.
سعدی شیرازی،
شاعری که در یکی از خون‌بارترین دوره‌های تاریخ این سرزمین زندگی می‌کرد،
در زمانی که به گفته برخی مورخان،
«حمله مغول بزرگ‌ترین فاجعه تاریخ ایران پس از اسلام بود.»

روایت آن روزها، کوتاه و هولناک است:
«آمدند، کندند، سوختند، کشتند، بردند و رفتند.»

در بخارا گفته‌اند سی هزار نفر کشته شدند.
در نیشابور، سبزوار، بلخ و مرو
نه فقط انسان‌ها، که امید هم قتل‌عام شد.
و از آنچه باقی ماند،
مناره‌هایی بود از جمجمه‌ها؛
یادمان‌هایی از مرگ، به جای زندگی.

در همین زمان، سعدی با هدف اعتلای زبان پارسی از زندگی، صلح، عشق و اخلاق می نوشت:
«در این ایام که ما را وقت خوش بود ... »

و همین، آغاز یک اتهام شد.
علی شریعتی با خشم گفت:
«خدا مرگت بدهد که تو شاعر قرن هفتمی. قرنی که مغول از شرق و صلیبی ها از غرب این سرزمین را حمام خون کردند.»

احمد شاملو او را «بزرگ‌مرد کوچک» نامید.

جلال آل احمد از بی‌مایگی گلستان گفت.

نیما یوشیج در احساسش تردید کرد.

و رضا براهنی او را سازش‌کار خواند.

اتهام روشن بود:
چرا در زمانه ویرانی،
از زندگی سخن گفتی؟

اما شاید پرسش درست، این باشد:
اگر او هم فقط از مرگ می‌نوشت،
چه چیزی برای ما باقی می‌ماند؟

در همان روزگار،
شیراز مسیر دیگری را انتخاب کرد.
نه با انکار خطر،
بلکه با تدبیر برای بقا.
شیراز، به‌جای آنکه به سرنوشت دیگر شهرها دچار شود،
پناهگاهی برای فرهنگ و اندیشه شد.

و نتیجه؟
گلستان، بوستان و ...
و شاید ده ها سال بعد حافظ
میراثی که قرن‌ها دوام آورده است.

امروز از چنگیز خان چه مانده؟
ویرانی در کتاب‌ها.
اما سعدی هنوز زنده است.
این، تصادف نیست.
این، نتیجه یک انتخاب است.

امروز هم ما در لحظه‌ای مشابه ایستاده‌ایم.
در سایه تنش‌های فزاینده،
با پایان نزدیک آتش‌بس،
روزهای آینده می‌توانند سرنوشت‌ساز باشند.

ما همین حالا هم، بهای جنگ را پرداخته‌ایم:
بیش از 3300 کشته در یک جنگ چهل‌روزه،
هزاران خانواده داغدار،
و خسارت‌هایی که هیچ‌گاه جبران نمی‌شوند.

در چنین شرایطی،
سکوت، دیگر بی‌طرفی نیست.

به تعبیر نادر ابراهیمی:
«ما برای آنکه ایران گوهری تابان شود،
خون دل‌ها خورده‌ایم،
خون دل‌ها خورده‌ایم،
ما برای آنكه ایران خانه‌ی خوبان شود،
رنج دوران برده‌ایم،
رنج دوران برده‌ایم،
ما برای بوئیدن بوی گل نسترن،
چه سفرها كرده‌ایم،
چه سفرها كرده‌ایم،
ما برای نوشیدن شورابه‌های كویر،
چه خطرها كرده‌ایم،
چه خطرها كرده‌ایم،
ما برای خواندنِ این قصه عشق به خاك،
خون دل‌ها خورده‌ایم،
خون دل‌ها خورده‌ایم،
ما برای جاودانه ماندنِ این عشق پاك،
رنج دوران برده‌ایم،
رنج دوران برده‌ایم»

این یعنی ما مسئولیم.
مسئول در برابر آینده‌ای که می‌تواند ساخته شود یا ویران.

هیچ‌کس ضرورت دفاع را انکار نمی‌کند.
اما افتادن در چرخه بی‌پایان جنگ،
یک انتخاب است، نه یک تقدیر.

باید تصمیم گرفت:
آیا می‌خواهیم میراث‌دار فجایع باشیم،
یا سازندگان وطن؟

در آستانه اول اردیبهشت،
زادروز سعدی،
شاید زمان آن رسیده که او را دوباره بخوانیم؛
نه فقط به‌عنوان شاعر،
بلکه به‌عنوان یک «راهبرد»
راهبردی برای بقا در دل بحران.

سعدی به ما یاد می‌دهد:
در تاریک‌ترین زمان‌ها،
حفظ زندگی شهروندان،
شجاعانه‌ترین انتخاب است.
« بنی‌آدم اعضای یک پیکرند»

این فقط شعر نیست؛
مرز میان ویرانی و ماندگاری است.


در متن از گفتگوی سال گذشته یاسین حجازی و سروش صحت استفاده شده است.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍9
گلستان‌خوانی، رضا‌بهشتی‌مُعز
رضا بهشتی مُعِز
گلستان‌خوانی باصدای استاد رضا بهشتی مُعِز ، در روز سعدی یکم اردیبهشت‌ماه جلالی

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5👍1
گلباران آرامگاه سعدی شیرازی در روز بزرگداشت استاد سخن

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4👍1
چرا و چگونه شکست می خوریم؟
نعمت الله فاضلی، ۲۹ فروردین ۱۴۰۵

روتخر برخمان مورخ و نویسنده هلندی است که حالا شهرت جهانی دارد و عامه اهل فکر ایرانی هم کتاب هایش را خوب می شناسند. در فصل پایانی کتاب "تاریخ امیدبخش نوع بشر" که بارها به فارسی تجدید چاپ شده و نسخه اصلی اش در ۲۰۱۸ منتشر شد، نکته ی شگفتی با عنوان "ده قانون برای زندگی" به نقل از دونالد ترامپ را می آورد. قانون دوم برخمان می گوید: "به شرایط برد- برد" فکر کنید" (۱۳۹۹: ۳۵۸). برای توضیح این قانون از کتاب "بزرگ فکر کن و تحسین برانگیز باش" نوشته ی ترامپ این را می آورد:

”در بسیاری از موارد شما پیروز می شوید نه طرف مقابل شما. شما حریف را خرد می کنید و همه چیز به نفع شما تمام می شود"  (همان).

این شیوه تفکر را ما امروز و در این تجاوز عملا می بینیم و چندان محتاج شرح و تحلیل نیست. ترامپ می خواهد همه چیز را خرد کند، همه تمدن را از بین ببرد و ما را به عصر حجر برگرداند.

برخمان در ادامه نقل قولش از ترامپ می نویسد: "در حقیقت این مطلب دقیقا برعکس است. بهترین معاملات آنهایی هستند که همه در آن پیروز شوند." برخمان نشان می دهد تنها و تنها یک راه برای پیروزی واقعی وجود دارد: همکاری و همدلی. حتی با دشمن هم وقتی به پیروزی می رسیم که نبرد با برد- برد پایان یابد. سایر راه ها به شکست می رسند.

دلم می خواست حال و حوصله داشتم و مختصری از کتاب "تاریخ بی خردی؛ از تروا تا ویتنام" اثر خانم باربارا تاکمن مورخ و نویسنده شهیر تاریخ جنگ ها را برای تان نقل می کردم که او هم نشان می دهد حماقت رهبران در جنگ ها دقیقا زمانی است که تصور می کنند قدرت مطلق دارند و می توانند به قول ترامپ "حریف را خرد کنند".

برای فهم علمی نقش و اهمیت همکاری و همدلی در جنگ ها کتاب دیگری را که بسیار عالمانه تر از تاکمن نوشته شده و ابعاد تاریخی، زیست شناختی و انسان شناختی و شناختی را درهم تنیده برای تان نقل می کنم.

برای این که بدانیم چرا و چگونه جز همکاری و همدلی همه ی راه ها به شکست می رسند پیشنهاد می کنم :

کتاب “فراجامعه: چگونه ده هزار سال جنگیدن، انسان ها را وادار کرد که عالی ترین نوع همکاری را در کره زمین پیاده کنند" (۱۴۰۳) را همه بویژه رهبران و سیاستمداران با دقت بخوانند. پیتر تورچین انسان شناس زیستی و مورخ برجسته دانشگاه آکسفورد است.

چکیده نظریه ی تورچین این است: "تنها راهی که می توانیم خشونت و فقر را از بین ببریم این است که با یکدیگر کار کنیم. یا در یک کلمه پاسخ همکاری است" (۱۸). تورچین نشان می دهد این همکاری کردن امری خیالی یا آرمانگرایانه و فانتزی نیست، بلکه در مسیر چند هزار ساله تاریخ جنگ ها و رقابت های بشر در فرایندی تکاملی این همکاری را بخوبی آموخته ایم و قابلیت هایش را داریم. تورچین ده هزار سال جنگ ها را می کاود تا نشان دهد:

”پایان دادن به جنگ مستلزم همکاری در مقیاس بسیار وسیع است- همکاری ای که کل بشریت را در بر می گیرد... تنها راه واقعی برای از بین بردن جنگ بین افراد متعلق به کشورها، عقاید و گرایش های سیاسی مختلف است(۲۰)".

تورچین بخوبی می داند: "اغلب فراموش می کنیم چقدر به مهربانی غریبه ها وابسته ایم" (۲۱)؛ و نشان می دهد در همین قرن بیستم با وجود جنگ های بزرگ و خونین اما در نهایت باور به مهربانی غریبه ها و همکاری موجب پایان جنگ ها یا جلوگیری از وقوع جنگ های بیشتر شد.

نظریه‌ی تورچین نشان می دهد "جنگ ها آفرینش ویرانگرند". باری، جنگ ها ویران می کنند، آدم می کشند، فقر و فلاکت می آورند اما مولد هم هستند. چه چیزی را خلق می کنند؟ تورچین نشان می دهد جنگ ها ما را در نهایت وادار به همکاری می کنند. "همکاری و جنگ دو نیروی متضاد اما وابسته به هم هستند."

تورچین با مثال های پرشمار نشان می دهد کشورها، جوامع و گروه هایی که قابلیت کافی برای همکاری ندارند، لاجرم از بین می روند. جنگ آنها را نابود می کند. او می نویسد: "جنگ با از بین بردن دولت های ناهماهنگ، غیرتعاونی و ناکارآمد، کشورهایی با قابلیت همکاری بیشتر، صلح آمیزتر و مرفه تر ایجاد می کند"(۸۳) .

تورچین می داند همکاری دشوار است و عواملی را نشان می دهد که مانع همکاری می شوند. اولین عامل و بدترین آنها را "رقابت درون گروهی" می داند‌. درک این عامل برای ما ایرانی ها در موقعیت امروز ساده و روشن است.
👇👇👇


#فرهیختگان در دفاع میهنی
👍4❤1
👆👆👆
تورچین نشان می دهد وقتی در جامعه ای بزرگ یکی از گروه ها، سلیقه ها و تفکرات سیاسی خود را مستحق همه چیز و حق مطلق می پندارد، و میدان مشارکت و سهیم شدن دیگر گروه ها را تنگ می کند، همکاری ناممکن می شود و آن جامعه قطعا شکست می خورد. شکست نخوردن فقط و فقط زمانی ممکن می شود که همه با تفکرات متفاوت کنار هم باشند نه این که همه برای یکی بجنگند. این جنگ فقط ویرانی می اورد و آفرینندگی ندارد. رقابت درون گروهی باعث بی اعتمادی و خنجر از پشت زدن می شود (۹۱). این خنجر زدن ها را ما امروز می بینیم.

نمی بینیم؟ رقابت درون گروهی موجب افزایش قطبی شدن سیاسی جامعه در زمان جنگ می شود. حتی بی ثباتی سیاسی و فروپاشی کامل اجتماعی به وجود می آورد (۱۰۰). تورچین نشان می دهد تولید همکاری هزینه دارد و این هزینه را گروه های حاکم و در قدرت باید بپردازند، تا گروه های دیگر جامعه را جذب کنند. اتحاد و همکاری این نیست که همه گروه ها دست از خواسته های شان بردارند و به گروه مسلط تن دهند. همکاری زمانی ممکن می شود که گروه های حاکم خود را با دیگر گروه ها همسو و خواسته های شان را عملا در نظر بگیرند. اینجا قانون ساده و بدیهی وجود دارد:

”وقتی مردم احساس می کنند سهم شان را بدست نمی آورند، شروع به کم کردن همکاری شان می کنند"(۱۲۴).

اینجا دیگر شعارها و ارمان های میهن دوستی یا دینی یا قومی از کار می افتند. مهم نیست پرچم دین، ملیت یا هر چیز دیگری بلند کرده باشیم. وقتی یک گروه خود را حق و گروه های دیگر را نفی می کند، همکاری هم میمیرد.

جنگ تنها و تنها زمانی شکست نمی خورد و "ویرانی آفرینشگر" است که همکاری درون جامعه را بشدت ارتقا دهد.
تورچین دومین عامل مانع پیروزی و شکست در جنگ ها را ناتوانی در جلب همکاری در سطح بین کشورها می داند. از شرح آن پرهیز می کنم و شما را به خواندن "فراجامعه" این شاهکار انسان شناختی دعوت می نمایم.

ارزش واقعی "فراجامعه" در ایده ی جنگ آفرینش ویرانگر است. می دانید که ممکن است کشوری در جنگ پیروز شود اما شکست بخورد؟ کی شکست نمی خوریم؟ تنها و تنها زمانی که جنگ همکاری و همدلی بیافریند. ممکن است بر دشمن در جنگ پیروز شویم، اما از خودمان و ملت مان شکست بخوریم. این بزرگ ترین ویرانی و خسارت جنگ است.

اگر جنگی بتواند ملتی را به همکاری و همدلی بکشاند، بزرگ ترین دستاورد فرهنگی و اجتماعی و سرمایه تاریخی را خلق کرده است. اما امان امان اگر چنین نشود. چرا همکاری چنین پر بهاست؟

تورچین می نویسد چون چنین همکاری گامی اساسی در جهش و تکاملی فرهنگی جامعه است. جنگ قابلیت های اجتماعی و فرهنگی جوامع را به چالش می کشد. جامعه ای شکست ناپذیر است که بتواند همکاری همه افراد با گرایش های متضاد دینی، قومی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را گرد هم جمع کند. همکاری در جنگ امری فرادینی، فراقومی و فراجامعه است.

نمی دانم آنها که باید بدانند می توانند این درس را از ده هزار سال تاریخ جنگ بگیرند یا نمی توانند؟


#فرهیختگان در دفاع میهنی
👍6
از ساده‌سازی امر براندازی تا ابتذال امر سیاسی
حسین رزاق


ساده‌سازی مفهوم «براندازی» در گفتمان بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی، در سال‌های اخیر به یکی از گره‌های اصلی درک سیاست در میان ایرانیان تبدیل شده. گرهی که نه‌فقط به خطای تحلیلی، بلکه به نوعی ابتذال در امر سیاسی انجامیده! مسئله صرفاً اختلاف نظر بر سر «تغییر یا عدم تغییر» نیست، بلکه نحوه تصور و صورت‌بندی این تغییر است که اهمیت دارد.

در سطح نظری، براندازی یک پروژه پیچیده، چندلایه و پرهزینه است که نیازمند فهم دقیق از ساختار قدرت، نیروهای اجتماعی، اقتصاد، و زمینه‌های بین‌المللی است. اما در برخی روایت‌ها، این مفهوم به شکلی تقلیل‌گرایانه بازنمایی می‌شود. مثلا استراتژی «فشار حداکثری» برای یک «رخداد تعیین‌کننده» که می‌تواند به‌سرعت کل معادله را تغییر دهد. نتیجه این نگاه، جایگزینی تحلیل با مجموعه‌ای از میان‌بُرهای ذهنی و سیاسی و تقلیل در راهکارهاست.

یکی از مصادیق این میان‌بُرها، دفاع از تحریم‌های اقتصادی به‌عنوان ابزار اصلی تغییر است، بدون توجه کافی به این واقعیت که پیامدهای آن بیش از هر چیز متوجه لایه‌های فرودست جامعه می‌شود. در چنین روایتی، فقیرتر شدن جامعه نه به‌عنوان یک هزینه انسانی جدی، بلکه به‌مثابه «فشار لازم» برای تحریک فرودستان به قیام توجیه می‌شود. و اسقاط جامعه مدنی یکی از راهکارهاست تا سوار بر موج توده و بدون مزاحمت و هشدار، از خیزش‌های توده‌ای در راستای سرنگونی بهرقیمت استفاده کند. نگاهی که عاقبت به راهکار قیام میلیونی بعنوان آخرین نبرد ختم میشود بدون آنکه قدرت سرکوب نظام سیاسی در دوره‌ی بحران بقا را محاسبه کند و انتهایش به بمب و موشک میرسد. این نگاه، به‌نوعی اخلاق سیاسی را نیز تضعیف می‌کند، زیرا رنج اجتماعی را به ابزاری برای هدفی انتزاعی تقلیل می‌دهد و از انسان‌ها اعدادی میسازد برای توجیه راهکارهای نظامی.

همزمان، ترویج کنش‌های پر هزینه از سوی افرادی معلق‌زن که با فراگیری شبکه‌های اجتماعی صاحب صداهایی بی‌مسئولیت شده‌اند و البته نفوذ نهادهای امنیتی برای پیشبرد پروژه‌ی بقا نیز از بستر همین منطق ساده‌ساز تغذیه می‌کند. جامعه‌ی توده‌‌وار با این تصور و برای کوتاه کردن مسیر، وارد مسابقه‌ی رادیکالیزم انقلابی میشود. بدون در نظر گرفتن اینکه در این میدان، قدرت مسلط چگونه توان   غلبه دارد و از دل آن اقتدارگرایی و سرکوبی خشن‌تر بیرون خواهد آمد. در کنار آن، روایت‌سازی‌های غلط‌انداز و بزرگ‌نمایی یا تحریف واقعیت‌ها، به ایجاد تصویری غیرواقعی از وضعیت می‌انجامد.

تصور اینکه «همه راه‌ها امتحان شده» نیز بخشی از همین الگوی ذهنی است. این گزاره، امکان‌های میانی، مقاومت مدنی یا اشکال متنوع کنش سیاسی را از پیش بی‌اعتبار می‌کند و میدان سیاست را به دوگانه‌ای خشک تقلیل می‌دهد که یا فروپاشی کامل، یا بن‌بست مطلق. در چنین فضایی، هرگونه بحث درباره مسیرهای متفاوت، به‌سرعت به حاشیه رانده شده و با انگ و برچسب همراه میشود.

از سوی دیگر، برون‌سپاری تغییر به بازیگران خارجی و دل بستن به مداخله آن‌ها، یکی دیگر از پیامدهای این ساده‌سازی است. این رویکرد، پیچیدگی‌های درونی جامعه را نادیده می‌گیرد و نقش نیروهای داخلی را کم‌رنگ می‌کند. در امتداد همین نگاه، عادی‌سازی جنگ و ویرانی نیز رخ می‌دهد؛ گویی جنگ می‌تواند به‌عنوان ابزاری «قابل کنترل» برای بازسازی سیاسی عمل کند، در حالی که تجربه‌های متعدد نشان داده‌اند جنگ بیش از آنکه نظم جدیدی بسازد، بافت اجتماعی را از هم می‌گسلد.

حتی در سطحی ظریف‌تر، دل خوش کردن به شکاف‌های درون حاکمیت، مثلاً همین اختلافات درونی بر سر مذاکره یا جنگ با آمریکا، اگر به‌عنوان یک مسیر خودکار برای تغییر تلقی شود، بازتولید همان ساده‌سازی است. شکاف‌ها می‌توانند فرصت باشند، اما نه بدون کنش آگاهانه، سازمان‌یافته و دارای چشم‌انداز. در غیر این صورت، این امیدها به چرخه‌ای از انتظار و سرخوردگی اجتماعی تبدیل می‌شوند.

برآیند همه این روندها، چیزی است که می‌توان آن را «سیاست‌ورزی نمایشی» نامید. جایی که کنش سیاسی بیش از آنکه معطوف به تغییر واقعی باشد، به تولید موضع، جلب توجه و مصرف سریع در فضای رسانه‌ای تبدیل می‌شود. در این وضعیت، پیچیدگی تنبیه و ساده‌سازی تشویق می‌شود، و مرز میان تحلیل و شعار به‌تدریج از بین می‌رود.

با این حال، این نقد به معنای انکار بن‌بست‌ها، سرکوب یا نارضایتی‌های واقعی نیست. بسیاری از این رویکردها ریشه در تجربه‌های عینی ناامیدی دارند. مسئله اما آنجاست که واکنش‌های احساسی و کوتاه‌مدت، توسط کاربرانی با خرده‌آگاهی‌های جدولی و معطوف به لایک و کشت و زرع از موج‌های توده، جایگزین تفکر راهبردی می‌شوند و به‌مرور خود به بخشی از مشکل بدل می‌گردند و جدیت و پیچیدگی امر سیاسی به ابتذال امر سیاسی و تقلیل کنشگری بدل و آسیب‌های جدی به جامعه میزند.


لینک مطلب


#فرهیختگان در دفاع میهنی
❤8👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اِیوی لوييس، رهبر جدید حزب نیودموکرات کانادا که به شدت مورد حمله صهیونست‌ها قرار گرفته خودش را چنین معرفی می‌کند: «پدربزرگِ پدربزرگم یکی از رهبران اتحادیه کارگری یهودیان بود که در سال ۱۸۹۷ تأسیس شد، پنج هفته پس از نخستین نشست کنگره جهانی صهیونیسم».

او نوه‌ی دیوید لوییس است که اولین رهبر یهودیNDP ‌ و اساسا اولین رهبر یهودی یک حزب کانادایی بود.
ایوی لوییس می‌گوید:
«از همان زمانی که سازمان‌های رسمی صهیونیستیِ حامی اسرائیل وجود داشته‌اند، درون جامعه یهودی همواره سنتی مخالف با آن وجود داشته است. همچنین حزب ان.دی.پی همواره در قبال نسل‌کشی در غزه موضعی روشن و اخلاقی اتخاذ کرده است، همان‌طور که خشم خود را نسبت به حمله غیرقانونی به ایران ابراز کرده‌ایم. مخالفت با جنگ، حمایت از حقوق بین‌الملل و حقوق بنیادین بشر میراث من به‌عنوان یک فرد یهودی است؛ بخشی از فرهنگ من است، و بخشی از هویت یهودی من.»




#فرهیختگان در دفاع میهنی
🕊5🔥2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
نماینده کالیفرنیا:نام ترامپ در پرونده اپستین هزاران بار آمده و او متهم به آزار جنسی کودکان است.

#فرهیختگان در دفاع میهنی
👍4❤1
پدرو سانچز:
«آتش‌بس‌ها همیشه خبر خوبی هستند، به‌ویژه اگر به صلحی عادلانه و پایدار منجر شوند. اما این آرامش موقت نباید باعث شود هرج‌ومرج، ویرانی و جان‌های از دست‌رفته را فراموش کنیم.
دولت اسپانیا از کسانی که جهان را به آتش می‌کشند و بعد با یک سطل (آب) ظاهر می‌شوند، تمجید نخواهد کرد.
آن‌چه اکنون لازم است: دیپلماسی، پایبندی به حقوق بین‌الملل و صلح.»


#فرهیختگان در دفاع میهنی
👍9🕊2❤1
مجارستان نیز به فهرست کشورهای متعهد به دستگیری بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، پیوست.

پیتر ماگیار، نخست وزیر منتخب مجارستان که در انتخابات تاریخی هفته پیش این کشور رقیب حامی اسرائیل خود، ویکتور اوربان را پشت سر گذاشت در نخستین اعلام مواضع خود در حوزه سیاست خارجی این کشور گفت خروج مجارستان از دیوان بین‌المللی کیفری را متوقف کرده و به حکم بازداشت نتانیاهو به جرم جنایت جنگی در غزه متعهد می‌ماند.

پیش از این اوربان در حمایت از اسرائیل و در واکنش به حکم دیوان بین‌المللی کیفری مراحل خروج مجارستان از فهرست کشورهای متعهد به این دادگاه را آغاز کرده بود. مجارستان تحت رهبری اوربان همچنین نخستین کشور اروپایی میزبان نتانیاهو پس از حکم این دادگاه عالی شد تا حمایت جدی خود را از اسرائیل علنی کند.

دانمارک، نروژ، اسپانیا و کانادا نیز در سال جاری اعلام کرده‌اند از حکم دیوان کیفری بین‌المللی حمایت می‌کنند. سوییس، هلند، ایرلند، اسلووانی، نروژ، سوئد، دانمارک، فنلاند، ایسلند از نخستین کشورهایی بودند که تعهد خود را در اجرای حکم این دادگاه اعلام کردند.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍7❤1
بازی بی‌اعتمادی در هرمز
جایی که همه‌ می‌بازند تا تعادل برگردد
طاها پارسا

در نظریه بازی‌ها، مثال ساده‌ای وجود دارد به نام «معضل زندانیان». دو نفر را دستگیر کرده‌اند و جدا از هم بازجویی می‌شوند. هر کدام باید تصمیم بگیرد: سکوت کند یا اعتراف. اگر هر دو سکوت کنند، هر دو مجازات کمی می‌گیرند. اگر یکی اعتراف کند و دیگری سکوت کند، اعتراف‌کننده آزاد می‌شود و دیگری مجازات سنگین می‌گیرد. اگر هر دو اعتراف کنند، هر دو مجازاتی متوسط خواهند داشت. بهترین حالت، سکوت مشترک است، اما چون هیچ‌کدام به دیگری اعتماد ندارد، هر دو به سمت اعتراف می‌روند و در نهایت هر دو ضرر می‌کنند.

این منطق به‌خوبی وضعیت میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا را توضیح می‌دهد.

در سطح ساختاری، منطقه وارد مرحله‌ای از بازتوزیع قدرت شده است. تعادل‌های قدیمی تضعیف شده‌اند و بازیگران متعددی از اسرائیل تا کشورهای عربی و حتی اقتصادهای بزرگ مصرف‌کننده انرژی در حال بازتعریف موقعیت خود هستند. در این میان، تنگه هرمز به نقطه کانونی این تغییر تبدیل شده است؛ جایی که امنیت، اقتصاد و سیاست به هم گره می‌خورند.

هرمز همزمان دو کارکرد دارد: برای ایران اهرم فشار است و برای آمریکا ابزار فشار. ایران می‌کوشد با اتکا به این موقعیت، هزینه‌ها را بالا ببرد و امتیاز بگیرد. در مقابل، آمریکا تلاش می‌کند همین وضعیت را به مبنایی برای بسیج متحدان و افزایش فشار تبدیل کند. این دوگانگی، هرمز را به یک «چاقوی دو لبه» تبدیل کرده است؛ هر اقدامی در آن، همزمان می‌تواند موقعیت را تقویت کند و ریسک را افزایش دهد.

اما فهم این وضعیت بدون توجه به «بی‌اعتمادی» ناقص است. در روابط ایران و آمریکا، بی‌اعتمادی صرفاً یک احساس یا شعار نیست؛ یک متغیر تعیین‌کننده در تصمیم‌گیری است. هر پیشنهاد، هر سیگنال و هر عقب‌نشینی احتمالی، ابتدا از دریچه تردید دیده می‌شود. نتیجه این است که حتی زمانی که همکاری می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد، طرف‌ها به سمت فشار بیشتر حرکت می‌کنند: ترجیح «فشار حداکثری» بر «همکاری سازنده»!

اینجاست که منطق معضل زندانیان فعال می‌شود. هر دو طرف می‌دانند توافق بهتر از تشدید تنش است، اما هیچ‌کدام نمی‌خواهد اولین امتیاز را بدهد. ترس از سوءاستفاده طرف مقابل، آن‌ها را به سمت انتخابی می‌برد که در نهایت برای هر دو پرهزینه‌تر است.

در چنین شرایطی، آنچه همه بازیگران در عمل به‌دنبال آن هستند، رسیدن به یک «نقطه تعادل جدید» است. تعادل، به زبان ساده، جایی است که هیچ‌یک از طرف‌ها انگیزه‌ای برای تغییر رفتار خود ندارد، چون می‌داند هزینه آن بیشتر از فایده‌اش است. این نقطه الزاماً عادلانه نیست، اما پایدار است.

تا زمانی که این نقطه شکل نگیرد، بازی ادامه خواهد داشت اما رسیدن به این تعادل دشوار است. این بازی فقط میان ایران و آمریکا نیست؛ حضور بازیگرانی مانند اسرائیل و کشورهای عربی، آن را به یک بازی چندجانبه تبدیل کرده است. هر کدام از این بازیگران، با منافع و نگرانی‌های خود، مسیر رسیدن به تعادل را پیچیده‌تر می‌کنند.

و سرانجام اگر توافقی هم شکل بگیرد، نه بر پایه اعتماد، بلکه بر پایه «مهار بی‌اعتمادی» خواهد بود؛ وضعیتی که می‌توان آن را «نه جنگ و نه صلح» نامید. در این وضعیت طرف‌ها به یکدیگر اعتماد نخواهند کرد، اما به این نتیجه خواهند رسید که ادامه وضعیت موجود برای همه پرهزینه‌تر است.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍5
پاتریشیا مارینز، تحلیلگر نظامی: جنگ نامتقارن ایران دقیقاً طبق برنامه پیش رفت و پیروزی از طریق تاب‌آوری برای ایران به دست آمد

ایالات متحده به همراه اسرائیل، یک جنگ برق‌آسا برنامه‌‌ریزی کرده بودند و از پاسخ پرانرژی ایران غافلگیر شدند.

تهران نه تنها توانست پرتاب موشک و پهپاد را برای حدود ۴۰ روز حفظ کند، بلکه موفق شد از تهاجم زمینی به قلمرو خودش هم جلوگیری نماید.

دونالد ترامپ تقریباً در تمام طول جنگ در گوشه رینگ باقی ماند و شب‌ها دیروقت زیر فشار شدید بازارها و متحدانش پست می‌گذاشت.

جنگ نامتقارن ایران دقیقاً طبق برنامه پیش می‌رفت. هر یکشنبه شب، ترامپ سعی می‌کرد ادعا کند که تنگه هرمز قبلا باز شده یا آن هفته باز خواهد شد. ناامیدی رئیس‌ جمهور در تهدیدهایی که منتشر می‌کرد، آشکار بود.

کشورهای عضو آژانس بین‌ المللی انرژی(IEA) آزادسازی ۴۲۶ میلیون بشکه، بیش از یک سوم کل ذخایر نفتی، را اعلام کردند تا عرضه جهانی را حفظ کنند.

اقتصادهای خلیج فارس فلج شدند، کشورهای آسیایی به سطوح بحرانی کمبود رسیدند و بحران در سراسر زنجیره پتروشیمی جهانی گسترش یافت. قیمت سوخت در ایالات متحده افزایش یافت و مستقیما به محبوبیت رئیس‌ جمهور ضربه زد.

ایران در آنجا یک جنگ نامتقارن تقریباً کامل را به راه انداخته بود، جنگی که پیروزی را نه از طریق شاهکارهای نظامی تماشایی، بلکه از طریق تاب‌‌آوری و موقعیت راهبردی خود برایش به ارمغان می‌آورد.

در سوم آوریل، ایران پیشنهاد آتش‌‌بس ۴۸ ساعته‌ای را که از طریق میانجی‌ها ارائه شده بود، رد و استدلال کرد که ایالات متحده توانایی‌های نظامی ایران را به شدت دستکم گرفته است. تنها دو روز بعد، ایالات متحده و اسرائیل تلاش کردند با صدها نیروی ویژه به قلمرو ایران نفوذ کنند. نیروها توسط سامانه‌های دفاع هوایی ایران هدف قرار گرفتند، مجبور به فرود اضطراری و متعاقباً منهدم شدند.

ایران یک تلاش برای تهاجم زمینی به قلمرو خودش را در برابر دو قدرت هسته‌ای شکست داده بود. این رویداد قطعاً کاخ سفید را که در حال برنامه‌ ریزی برای یک نفوذ بزرگ به مجتمع اصفهان با پشتیبانی هوایی گسترده و صدها نیروی ویژه بود، به شدت نگران کرد.

اینگونه است که پیروزی‌های محقق نشده در درگیری‌ها پیش‌ نویس می‌شوند.


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4
رضا پهلوی و یاسمین انصاری،
دور به ریشه و نزدیک به ریشه

مجتبی نجفی

یاسمین انصاری نماینده کنگره آمریکا از ایالت آریزونا در آوریل متولد شده اما به نظر من او در جنگ اخیر بین ایران و آمریکا متولد شد. او از فرصت رخداد جنگ استفاده کرد تا نشان دهد در غربت و دور از مرزهای وطن می‌شود " ایران" را حمل کرد و به ریشه ها بازگشت.

یاسمین انصاری سی و چهار ساله، با جنگ ترامپ علیه ایران مخالفت کرد و گفت اگر چه خانواده اش زخم خورده از جمهوری اسلامی است اما مساله دفاع از ایران و مردمش با زخمهای جمهوری اسلامی جداست.

او در برابر تهدید ترامپ به نابودی تمدن ایرانی سکوت نکرد و ترامپ را نامتعادل خواند و برای استیضاح رئیس جمهور آمریکا تلاش کرد. در برابر تغییر نام خلیج فارس از سوی ترامپ و هگست رئیس جمهور آمریکا و وزیر دفاعش طرحی را برای ممانعت از این تعدی گری آماده کرد تا نشان دهد تغییر زبان، مقدمه ای بر اشغال است و مقاومت در برابر این تغییر، مقدمه ایستادگی برابر اشغال سرزمین است.

یاسمین انصاری در برابر جنایت میناب، طرح استیضاح هگست را ارایه داد. هر چقدر او در برابر جنایت ایستاد، رضا پهلوی ساکت بود و مدام از ترامپ تشکر می‌کرد. سکوت در برابر جنایت میناب، درخواست تداوم حملات، نام نبردن از این همه شهروند کشته شده، رضا پهلوی را مثال نقض یاسمین انصاری کرد. هر دو زخم خورده جمهوری اسلامی و مخالف با آن، هر دو دور از وطن اما یکی هر چقدر به ریشه ها پیوست، دیگری دور شد. یکی کمتر "ایران ایران" می‌کند اما در عمل مدافع مردم کشور و کلیت سرزمینش شد. هر چقدر یاسمین انصاری بدون ادعای ایرانگرایی در خدمت ایران شد، رضا پهلوی با ادعای" ایرانگرایی از تبار آریایی!!!" وارث شاهنشاهی دوهزار و پانصد ساله، حتی جرات نداشت به ترامپ بگوید هی آقا مساله تمدن ایرانی با حکومت ایران متفاوت است و کشتن کودکان مینابی و لامردی و زدن زیرساختهای ملی، جنایت است.

یاسمین انصاری نماینده ایرانی تبار آمریکایی مدافع ایران شد و رضا پهلوی دریغ از اعتراض به کشتن این همه شهروند بی گناه،  این همه کودک ایرانی. ایرانی بودن به ادعا نیست، به کنش است. در آزمونهای سخت است که عیارش آشکار می‌شود.


#فرهیختگان در دفاع میهنی
👍12😱1
جنگ است دیگر!

پیامبران، فیلسوفان، مصلحان و متفکران اغلب بر این نکته توافق دارند که انسان اگر بناست «انسان» باقی بماند باید از «خودش» بیرون بیاید. بیرون بیاید به سمت چیزهای فراتر از خودش، مثلاً چیزهای غیرمادی مثل خداوند یا عقلانیت و یا به سمت سایر انسان‌ها و حتی سایر موجودات روی زمین به طور کلی‌تر.

بیرون آمدن سخت است و خلاف بسیاری از سائق‌های طبیعی و زیستی ما، پس لازم است که انسان‌ها با وعده و وعید «اغوا» شوند.
حتی صادقانه‌ترین و بشردوستانه‌ترین دعوت‌ها برای فرارفتن از خود نیازمند اغواست. شبیه به همین که امروزی‌ها به آن «روایت‌سازی» یا «قصه‌گویی» می‌گویند.

دو قصه بزرگ ما، که در این سال‌ها به نحو بنیادین در برابرهم تعریف شده‌اند، و به قول کارشناسان صداوسیما «جنگ روایت» ساخته‌‌اند، یکی داستان بزرگی است که هدف نهایی‌اش تعالی و فرارفتن به سوی عالم معناست. و دیگری روبه‌سوی بهروزی انسانهای عادی در زندگی روزمره و مادی دارد. اولی ریشه‌های محکمی در فکر و فرهنگ و باورهای دینی ما دارد. دومی طفلی نوپاست که از دل خستگی مردم جهان بعد از کشتار میلیونی آدمها در جنگ‌های عالم‌گیر و درمقابل برترجویی و ستیز دائمی انسان با انسان زاده شده است. ستیزی که به نام «خدا» یا «پیشرفت و عقلانیت» و کام ثروتمندان و قدرتمندان جهان پیش رفته؛ با هزینه جان و مال و زیست مردم عادی.
جنگ‌های پرهزینه از پی وعده‌های زیبا که حتی نزدیک هم نشده به آن خیر و خوبی و حقوق بشر و عدالتی که وعده داده بود.

هر دو روایت با نیت‌های مختلف در دست بازیگران قدرت قرار گرفته و دست‌مایه قانع‌کردن حامیان و بسیج مردم می‌شوند. هیچ کدام از این روایت‌ها صرفاً جعلی نیستند. هیچ کدام خالی از آنچه انسان را «انسان» می‌کند نیستند، ولی مادامیکه در تنازع باهم قرار دارند و به رسمیت شناخته شدن خود را منوط به نفی دیگری می‌دانند براحتی ابزار دست جنگ‌طلبان می‌شوند. (اسم یک گروه می‌شود «متوهمان آخرالزمانی» که تراپی لازم دارند و باید فرستادشان تیمارستان و اسم گروه دیگر «حامیان زندگی حیوانی» که باید فرستادشان طویله.)

برای همین صدا و سیمای رسمی که از بودجه عمومی تغذیه می‌کند، علی‌رغم همه انتقادات دلسوزان، حاضر نیست هیچ صدا یا تصویری خلاف داستان ساده خودش نشان دهد مبادا روایت خطی‌ای که ساخته را خراب کند. تازگی بدتر هم شده که چون «جنگ است دیگر!»

از آن طرف «جنگ مرحمتی» شازده و دوستان را درنظر بگیرید. مگر می‌شود به اسم زندگی‌خواهی و برای دفاع از زندگی معمولی خواهان جنگ شد؟ برای تجاوز و کشتار و ترور رقصید؟
دم‌ودستگاه اغوای «بشردوستانه» چنان کرد که شد.

همان رویکردی که در داخل کشور سرکوب شده و نگران بهروزی زندگی روزمره مردم معمولی است و می‌خواست اشتیاق عشق را از آسمان به سمت زمین بگرداند و مخالف اعدام و کشتار است، همان که می‌خواهد زیبایی هنر و آزادی‌های مدنی را درمیان مردم ترویج کند تا همزیستی محترمانه ممکن شود...
همان در دست وکلای خودخوانده که می‌خواهند با موشک‌باران ما را به بهشت ببرند (این بار بهشت زمینی) خیلی راحت در برابر بمباران مدرسه و بیمارستان و دانشگاه و زیرساخت و مراکز تحقیقاتی و ترورهای وحشیانه سیاستمداران و نظامیان همراه با خانواده‌ها و فامیل و همسایه‌هایشان، قانع و ساکت شد که «خب جنگ است دیگر!».

درعین حال بی‌وقفه ادامه می‌دهد و دغدغه «زندگی معمولی» را با اعتراض به تورم هولناک، نقض مالکیت خصوصی، قطعی اینترنت و فضای امنیتی کشور با چنان هیاهویی دنبال می‌کند توگویی «جنگ نیست دیگر!»

مریم نصر

#فرهیختگان در دفاع میهنی
❤10
‍ خاطره عجیب سفیر وقت ایران در پاکستان و برادر میرحسین موسوی از پذیرش قطعنامه ۵۹۸

حسن اسدی زیدآبادی در صفحه ایکس خود نوشت: اسفند۹۷ گفتگویی داشتم با ‌میرمحمود موسوی⁩ دیپلمات سابق در مورد سیاست‌خارجی ج.ا؛ نقل می‌کرد که روز قبل از پذیرش ‌#قطعنامه۵۹۸⁩، در همایش وزارت خارجه برای سفرا جزوه‌ای شامل ۲۱ دلیل برای ادامه جنگ توزیع کردند و هیچکس خبر از چرخش ۱۸۰درجه‌ای که فردا اعلام شد نداشت…‏(منتشر شده در شماره اول مجله حق ملت)

میرمحمود موسوی برادر میر حسین موسوی که سالها سفیر ایران‌در پاکستان بوده در این مصاحبه چنین می‌گوید:

میرمحمود موسوی: شاید اطلاع داشته باشید که پایان جنگ هم به شکل عجیبی در وزارت خارجه صورت گرفت. شاید ۱۵ یا ۲۰ نفر از سفرا را در سال ۶۷ به تهران خواسته بودند. سفرای رده یک بودند، من هم جزو آنها بودم.

-این مربوط به قبل از پذیرش قطعنامه است؟

میرمحمود موسوی: بله، قبل از آن است. به عنوان حضور در سمینار دربسته‌ای در تهران بودیم. جلسه روز اول برگزار شد. آن زمان، قائم مقام وزیر خارجه، آقای بشارتی بود. مطالبی در جلسه توزیع شد که ۲۱ دلیل وجود دارد که باید جنگ را ادامه دهیم فردا صبح که برای حضور در سمینار وارد شدم هنوز خبر قطعنامه اعلام نشده بود. یکی از دوستان گفت خبر داری که تصمیم گرفتند قطعنامه را بپذیرند؟ اصلاً باور کردنی نبود که چنین تغییری به این ترتیب اتفاق افتاده است. به جلسه رفتیم و این مطالب مطرح شد. عجیب و غریب بود. وزارت خارجه نمی‌توانست این را توجیه کند چون روز گذشته آنقدر تند و تیز بودند. مجموعه ما را به هیئت دولت و به نخست وزیری بردند تا آنجا در این موضوع صحبت کنیم. کسی نمی‌توانست این را بفهمد که چنین تغییر ۱۸۰ درجه‌ای چگونه انجام شد.

- یعنی برای شما به عنوان یک دیپلمات هم قابل پیش‌بینی نبود؟

میرمحمود موسوی: خیر، اصلاً قابل پیش بینی نبود. ممکن است در ذهن هر کسی گذشته باشد که کاش این جنگ تمام می‌شد اما در آن ایام مشخص قابل پیش بینی نبود.



#فرهیختگان در دفاع میهنی
👍5
چه کسی بر تهران حکم می‌راند؟

اقتصاد سیاسی توزیع قدرت در ایران معاصر

احمد علوی

پرسشی اساسی

پرسش از اینکه «چه کسی بر تهران حکم می‌راند؟» در ظاهر ساده به نظر می‌رسد، اما در عمل به یکی از پیچیده‌ترین مسائل تحلیل سیاست ایران تبدیل شده است. این پیچیدگی زمانی بیشتر آشکار می‌شود که پیام‌های متناقض از درون ساختار سیاسی و امنیتی کشور در شرایط بحران—به‌ویژه در وضعیت‌های جنگی یا آتش‌بس شکننده—به بیرون مخابره می‌شود. در چنین لحظاتی، به‌جای یک صدای واحد، مجموعه‌ای از صداهای گاه هم‌راستا و گاه متعارض دیده می‌شود؛ صداهایی که همزمان از مذاکره، بازدارندگی، تهدید و مدیریت بحران سخن می‌گویند. همین وضعیت این پرسش را برجسته می‌کند که آیا اساساً می‌توان از یک «مرکز تصمیم‌گیری واحد» در تهران سخن گفت یا باید به سراغ الگوی پیچیده‌تری رفت.

اجتناب از فرضهای کلاسیک

برای پاسخ به این مسئله، باید از فرض‌های کلاسیک درباره دولت به‌عنوان یک بازیگر یکپارچه فاصله گرفت. در این مقاله، قدرت در ایران نه به‌عنوان یک ساختار متمرکز، بلکه به‌عنوان یک نظم چندلایه و رقابتی در نظر گرفته می‌شود. این تحلیل بر ترکیبی از سه چارچوب نظری استوار است: دولت رانبر ، الیگارشی رقابتی و دولت عمیق. هر یک از این نظریه‌ها بخشی از واقعیت را توضیح می‌دهند، اما در ترکیب با یکدیگر، تصویری دقیق‌تر از نحوه توزیع قدرت در تهران ارائه می‌کنند.

الیگارشی رانتبر

در سطح نخست، حاکمیت ایران- به معنای عام آن- را می‌توان در چارچوب دولت رانبر فهم کرد. در این نوع دولت‌ها، بخش مهمی از قدرت سیاسی نه از طریق مالیات‌گیری از جامعه، بلکه از طریق دسترسی به منابع رانتی—به‌ویژه درآمدهای نفتی و شبه‌نفتی—تأمین می‌شود. این نوع ساختار، رابطه دولت و جامعه را تغییر می‌دهد و به جای پاسخگویی مستقیم، شبکه‌ای از توزیع منابع و امتیازات شکل می‌گیرد. اما در ایران، این رانت صرفاً اقتصادی نیست؛ بلکه ابعاد سیاسی، منزلتی، امنیتی و نهادی نیز دارد و میان گروه‌های مختلف توزیع می‌شود.

الیگارشی رقابتی

در همین نقطه، مفهوم الیگارشی رقابتی اهمیت پیدا می‌کند. برخلاف تصور یک دولت کاملاً متمرکز یا یک دیکتاتوری یکدست، در ایران با مجموعه‌ای از نخبگان مواجه هستیم که درون یک ساختار قدرت مشترک قرار دارند، اما در عین حال با یکدیگر رقابت می‌کنند. این رقابت نه در قالب نظام حزبی، بلکه در قالب شبکه‌های درهم‌تنیده قدرت، دسترسی به منابع، و کنترل نهادها شکل می‌گیرد. نتیجه این وضعیت، نوعی تعادل ناپایدار است که در آن هیچ بازیگری به‌تنهایی مسلط نیست، اما هیچ‌کدام نیز کاملاً حذف نمی‌شوند.

دولت عمیق

در کنار این دو، باید به نقش آنچه در ادبیات علوم سیاسی «دولت عمیق» نامیده می‌شود نیز توجه کرد. این مفهوم به مجموعه‌ای از نهادهای غیرانتخابی، امنیتی و نظامی اشاره دارد که در تصمیم‌سازی‌های کلان نقش دارند، اما همواره در سطح رسمی قابل مشاهده نیستند. در ایران، برخی از مهم‌ترین تصمیم‌ها در تقاطع میان نهادهای رسمی و این ساختارهای غیررسمی شکل می‌گیرند. همین امر باعث می‌شود که مرز میان سیاست رسمی و غیررسمی همواره مبهم باقی بماند.

الیگارشی رانتی رقابتی مرکب

ترکیب این سه چارچوب نظری ما را به یک مفهوم کلی‌تر می‌رساند: «نظم چندمرکزی رقابتی». در این نظم، قدرت در یک نقطه متمرکز نشده است، بلکه میان چندین مرکز توزیع شده که همزمان با یکدیگر همکاری و رقابت می‌کنند. این مراکز شامل نهادهای رسمی حکومتی، ساختارهای امنیتی و نظامی، شبکه‌های اقتصادی شبه‌دولتی و همچنین روابط غیررسمی مبتنی بر اعتماد، وفاداری و دسترسی هستند. هیچ‌کدام از این لایه‌ها به‌تنهایی قادر به کنترل کامل میدان قدرت نیستند، اما در تعامل با یکدیگر، ساختار کلی را شکل می‌دهند.

در چنین ساختاری، رانت نقش کلیدی ایفا می‌کند. رانت نه فقط به‌عنوان یک منبع اقتصادی، بلکه به‌عنوان ابزار سازمان‌دهی قدرت عمل می‌کند. دسترسی به منابع مالی، پروژه‌های بزرگ، امتیازات تجاری و حتی فرصت‌های سیاسی، تعیین می‌کند که هر بازیگر در کجای این شبکه قرار می‌گیرد. به همین دلیل، رقابت بر سر رانت، در واقع رقابت بر سر قدرت است. این رقابت به شکل‌گیری ائتلاف‌های موقت، تغییر مداوم توازن‌ها و گاه تضادهای آشکار در سطح تصمیم‌گیری منجر می‌شود.

بحران و برملا شدن شکافها

در شرایط بحران—مانند وضعیت‌های جنگی یا آتش‌بس شکننده—این ساختار بیش از پیش آشکار می‌شود. پیام‌های متناقضی که از تهران مخابره می‌شود، نه الزاماً نشانه بی‌نظمی، بلکه بازتاب همین رقابت درونی است. یک جناح ممکن است بر مذاکره و کاهش تنش تأکید کند، در حالی که جناح دیگر بر بازدارندگی و نمایش قدرت اصرار داشته باشد. نتیجه این وضعیت، تولید پیامهای چندگانه و گاه متضاد است که برای ناظران خارجی به‌صورت «ابهام در تصمیم‌گیری» ظاهر می‌شود.

👇👇👇
#فرهیختگان در دفاع میهنی
❤1👍1🔥1
👆👆👆
با این حال، این ابهام صرفاً یک پیامد ناخواسته نیست. در بسیاری از موارد، ابهام خود به بخشی از منطق بقا در این ساختار تبدیل می‌شود. ابهام به بازیگران اجازه می‌دهد که انعطاف‌پذیری خود را حفظ کنند، از مسئولیت‌پذیری مستقیم فرار کنند و همزمان چندین مسیر را باز نگه دارند. به این معنا، عدم شفافیت نه نشانه ضعف مطلق، بلکه یک ابزار سیاسی است.

چه کسی بر تهران حکم می‌راند

در نهایت، پرسش اولیه—اینکه چه کسی بر تهران حکم می‌راند—با یک پاسخ ساده قابل حل نیست. قدرت در تهران نه در دست یک فرد یا یک نهاد، بلکه در میان شبکه‌ای از بازیگران توزیع شده است که در تعامل و رقابت دائمی با یکدیگر قرار دارند. این ساختار را می‌توان نوعی نظم چندمرکزی رقابتی دانست که در آن رانت، ابزار اصلی سازمان‌دهی قدرت است و بحران‌ها لحظاتی هستند که این نظم را به‌طور عریان آشکار می‌کنند.

بنابراین، اگر از بیرون به تهران نگاه کنیم، ممکن است با تصویری از ابهام و تناقض مواجه شویم. اما از درون این رویکرد، آنچه دیده می‌شود نه فقدان قدرت، بلکه شکلی خاص از توزیع و رقابت قدرت است—نظمی که در آن هیچ‌کس به‌تنهایی حکم نمی‌راند، اما هیچ تصمیمی نیز بدون تعامل میان این شبکه‌ها شکل نمی‌گیرد. آنچه امروز در تهران دیده می‌شود، نه فقدان قدرت، بلکه رقابت درون قدرت و برای قدرت است. چه رانت قدرت، ثروت و اعتبار بازیگران درهم تنیده شده است.


#فرهیختگان در دفاع میهنی
❤1👍1🔥1
علی اصغر شفیعیان:

چه توافق بشود (که سخت است) و چه نشود (که محتمل است)، باید کمربندها را برای یک دوره‌ی سختِ معیشتی محکم کنیم. پیروزی در میدان، لزوماً به معنای گشایشِ فوری در سفره نیست؛ حفظِ «آستانه تحمل» جامعه، جهادِ اکبرِ امروز ماست.


#فرهیختگان در دفاع میهنی
👍5😢1