فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
«چنان که زنی که به حسن کثرت مو معروف کردستان بود و چند طفل داشت، از برای آنها نان پیدا ننمود و ناچار گیس خود را مقراض کرد و به خانه‌ای برده به سه‌هزار‌وده‌شاهی فروخت. پول را به بازار برد و نان نیافت.» ماه صفر ۱۲۹۷ هجری قمری ــ وقایع‌اتفاقیه
aasoo.org/fa/articles/5376


#فرهیختگان راهی به رهایی
😢7❤1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Nothing but WAR

Find the real history here;
In our Lego-style videos.

#فرهیختگان راهی به رهایی
😢2
سعادت در زمانۀ نابودی
محمدمهدی اردبیلی
سعادت در زمانۀ نابودی
محمدمهدی اردبیلی

مؤسسه فرهنگی کاژه
۲۴ اردیبهشت‌ماه  ۱۴۰۵

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3🔥2
Iran Zamin
Alireza Ghorbani
«نخوانند بر ما کسی آفرین
چو ویران بود بومِ ایران‌زمین»

تصنیف «از خاک»
ابیات فردوسی، با موسیقی صادق چراغی و صدای علیرضا قربانی
آلبوم از خشت و خاک


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3
چگونه فردوسی را گرامی بداریم؟

نونامه‌‌نویسی

   درباره‌ی فردوسی هرچه بگوییم کم است. هرچه ستایش‌اش کنیم جا دارد. بی‌گمان او بزرگ‌ترین ایرانی تاریخ است. فردوسی جان سخنگوی ایران است. شاهنامه‌ی او شاه نامه‌هاست. شاهکاری‌ست بی‌مانند. ستون مفهوم/روایت ایران است. کاخ بلند تاریخ و مفهوم/روایت ایران بر این ستون استوار است. شاهنامه سند هویت ایرانی‌ست. شناسنامه‌ی ایران است. شاهنامه نامه‌ی داد است. خردنامه است. مردم‌نامه است. اندرزنامه است. و...

    با این همه چه فردوسی و شاهنامه و چه بطور کلی فرهنگ و اندیشه‌ی قدیم جای سنجش‌گری دارد. فردوسی را باید بسیار گرامی داشت؛ در این گفت‌وگویی نیست. اما گرامی‌داشت او با نقد و سنجش او منافات ندارد. انتقاد اگر روشمند و علمی و دقیق و درست و منصفانه باشد گونه‌ای از ارج‌گذاری است. نه تنها فردوسی و شاهنامه، که هر کس و هر متن انسانی و زمینی و این‌جهانی دیگری شایسته و بایسته‌ی نقد و سنجش است. فردوسی آماج خود را نوکردن نامه‌ی کهن می‌دانست. اینک بر میراث‌داران اوست که نامه‌ی او را نو بخوانند و نو دریابند و نو بیندیشند و نو کنند. نوکردن نامه‌ی کهن شدنی نیست مگر با واکاوی و بازاندیشی و بازنگری و سنجش‌گری. شاهنامه را باید گرامی داشت. شاهنامه گرامی‌نامه است. گرامی‌ترین و ارجمندترین متن در میان همه‌ی متن‌های ادب پارسی است. با این حال بایستی آن را سنجش‌گرانه خواند. و این البته نه کاری‌ست خورد و آسان. راه این برخورد انتقادی و سنجشگرانه را بایستی استادان فردوسی‌شناس و شاهنامه‌دان و شاهنامه‌پژوه بگشایند.

نوکردن نامه‌ی کهن، نوکردن روایت تاریخ، بازاندیشی در تاریخ، و در یک کلام نونامه‌نویسی ( کاویدن و پژوهیدن و گزارش و گزاردن و نوشتن تاریخ با روش و رویکرد و نگاه نو ) یکی از شروط و لوازم بنیادین نوشدن است. بدون آن نمی‌توانیم نو شویم. ایران کهن را بدون نونامه‌نویسی نمی‌توان نو کرد.
و...

داریوش رحمانیان
بیست و پنجم اردیبهشت هزار و چهارصد و پنج

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5
سناریوهای حمله احتمالی آمریکا و بازیابی توان نظامی در ایران

روزنامه نیویورک‌تایمز گزارش داد آمریکا و اسرائیل وارد مرحله فشرده آماده‌سازی نظامی برای احتمال ازسرگیری حملات به ایران شده‌اند.

بر اساس این گزارش، سناریوهای مورد بررسی شامل حملات هوایی گسترده به اهداف نظامی و زیرساختی، عملیات ویژه برای دسترسی به مواد هسته‌ای در تأسیسات اصفهان و نیز احتمال حمله برای تصرف جزیره خارک است.

به نوشته نیویورک‌تایمز، آمریکا در حال حاضر حدود ۵ هزار نیروی تفنگدار دریایی، ۲ هزار نیروی لشکر ۸۲ هوابرد، دو ناوگروه هواپیمابر، ده‌ها ناوشکن و صدها جنگنده در منطقه مستقر کرده است.

این گزارش همچنین به ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا اشاره می‌کند که بر اساس آن ایران پس از جنگ اخیر، همچنان به ۳۰ مورد از ۳۳ پایگاه اصلی موشکی خود دسترسی عملیاتی دارد، حدود ۷۰ درصد پرتابگرهای متحرک و موشک‌های بالستیک خود را حفظ کرده و ۹۰ درصد پناهگاه‌های زیرزمینی‌اش همچنان فعال هستند.


#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥3
زرّین‌نامه.pdf
1.9 MB
«زرّین‌نامه: متنی فارسی از پندهای حکمای پیشین و دربارۀ جشنهای ایرانیان احتمالاً از اواخر قرن چهارم هجری»
محمّد افشین‌وفایی

در
یکی اُرموی‌مرد شهنامه‌دان: جشن‌نامۀ چهل و پنج‌‌ سالگی دکتر سجّاد آیدنلو، به کوشش رضا غفوری، قم، نشر ادبیات، ۱۴۰۴، ص ۲۴۵-۲۵۹

#فرهیختگان روزن آگاهی
👍1
در ستایش نام شکوهمند ایران
نمایشگاه خوشنویسی «خط وطن»

نمایشگاه خوشنویسی «خط وطن» شامل آثاری از کاوه تیموری، روز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۲، در موزه کتاب و میراث مستند سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران افتتاح می‌شود.

این نمایشگاه با شعار «در ستایش نام شکوهمند ایران» برگزار خواهد شد و مجموعه آثار آن با محوریت ایران، هویت فرهنگی و مفاهیم مرتبط با وطن شکل گرفته است.

گفتنی است این نمایشگاه به مدت ۱۰ روز برای بازدید علاقه‌مندان دایر خواهد بود.


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤2
جاودانْ‌خِرَد
درستایشِ حکیم فردوسی


بزرگا! جاود‌انْ‌مرد‌ا! هُشیواری و د‌انایی 
نه د‌یروزی که امروزی، نه امروزی که فرد‌ایی

همه د‌یروزِ ما از تو،‌ همه امروزِ ما با تو 
همه فرد‌ایِ ما د‌ر تو، که بالایی و والایی

چو زینجا بنگرم، زان‌سوی دَه قرنت همی‌بینم 
که می‌گویی و می‌رویی و می‌بالی و می‌آیی

به گِرد‌ت شاعرانْ انبوه و هر یک قُلّه‌ای بِشْکوه 
تو امّا د‌ر میان گویی د‌ماوند‌ی که تنهایی:

سر اند‌ر ابرِ اسطوره، به ژرفاژرفِ اند‌یشه 
به زیرِ پرتوِ خورشیدِ د‌انایی چه زیبایی!

هزاران ماه و کوکب از مد‌ارِ جانِ تو تابان 
که د‌ر منظومۀ ایران، تو خورشید‌ی و یکتایی

ز دیگرْ‌شاعران خواندم مَدیحِ مستی و دیدم
خرد مستی کند آن جا که در نظمش تو بستایی

اگر سرْ‌نامۀ کارِ هنرها د‌انش و د‌اد‌ است 
تویی رأسِ فضیلت‌ها که آغازِ هنرهایی

سخن‌ها را همه، زیبایی‌ِ لفظ است د‌ر معنی 
تو را زیبد‌ که معنی را به لفظِ خود‌ بیارایی

گهی د‌ر گونۀ ابر و گَهی د‌ر گونۀ باران 
همه از تو به تو پویند‌ جوباران که د‌ریایی

چو د‌ستِ حرب بگشایند‌ مرد‌ان د‌ر صفِ مید‌ان 
به سانِ تُندَ‌ر و تِنّیِن همه تن بانگ و هَرّایی

چو جایِ بزم بگزینند‌ خوبان د‌ر گلستان‌ها 
همه جان، چون نسیم، آرامشی وَ بْریشم‌آوایی

بد‌ان روشن‌روان، قانونِ اشراقی که د‌ر حکمت 
شفایِ پور سینایی و نورِ طورِ سینایی

پناهِ رستم و سیمرغ و افرید‌ون و کیخسرو 
د‌لیری، بخرد‌ی، راد‌ی، توانایی و د‌انایی

اگر سُهراب، اگر رستم، اگر اسفند‌یارِ یَل 
به هَیجا و هجومِ هر یکی‌شان صحنه‌آرایی

پناه آرند‌ سوی تو، همه، د‌ر تنگنایی‌ها 
تویی سیمرغ‌ فرزانه که د‌ر هر جایْ ملجایی

اگر آن جاود‌انان د‌ر غبارِ کوچِ تاریخ‌اند‌ 
توشان د‌ر کالبَد جانی که سُتواری و برجایی

ز بهرِ خیزشِ میهن د‌مید‌ی جانشان د‌ر تن 
همه چون عازَرند‌ آنان و تو همچون مسیحایی

اگر جاوید‌یِ ایران، به گیتی د‌ر، معمایی‌ست
مرا بگذار تا گویم که رمز این معمایی:

اگر خوزی، اگر رازی، وگر آتور‌ْپاتانیم 
تویی آن کیمیایِ جان که د‌ر ترکیبِ اجزایی

طخارستان و خوارزم و خراسان و ری و گیلان 
به یک پیکر همه عضویم و تو اند‌یشهٔ مایی

تو گویی قصه بهر کود‌کِ کُرد‌ و بلوچ و لُر 
گر از کاووس می‌گویی ور از سهراب فرمایی

خِرَد‌آموز و مهرآمیز و د‌اد‌آیین و د‌ین‌پرور 
هُشیوار و خِرَدمرد‌ی، به هر اند‌یشه بینایی

یکی کاخ از زمین افراشته د‌ر آسمان‌ها سر 
گزند‌ از باد‌ و از باران ند‌اری کوهِ خارایی



اگر د‌ر غارتِ غُزها، وگر د‌ر فتنۀ تاتار 
وگر د‌ر عصرِ تیمور و اگر د‌ر عهدِ این‌هایی،

هَماره از تو گرم و روشنیم، ای پیرِ فرزانه! 
اگر د‌ر صبحِ خرد‌اد‌ و اگر د‌ر شامِ یلد‌ایی

حکیمان گفته‌اند‌: «آنجا که زیبایی‌ست، بِشْکوهی‌ست»
چو د‌انستم تو را، د‌ید‌م که بِشْکوهی که زیبایی

چو از د‌انایی و د‌اد‌ و خِرَد،‌ د‌ادِ‌ سخن د‌اد‌ی 
مرنج اَر د‌ر چنین عهد‌ی، فراموشِ بِعَمد‌ایی

ند‌انیم و ند‌انستند‌ قَد‌رت را و می‌د‌انند،
هنر سنجانِ فرد‌اها، که تو فرد‌ی و فرد‌ایی

بزرگا! بخرد‌ا! راد‌ا! به د‌انایی که می‌شاید‌ 
اگر بر ناتوانی‌های این خُرد‌ان ببخشایی


محمدرضا شفیعی کدکنی
مجموعه شعر «هزارهٔ دوم آهویِ کوهی»
و اولین قطعه از دفترِ «مرثیه‌های سروِ کاشمر»


پی‌نوشت:
تِنّین: اژدها / هَرّا: بانگ و فریاد هراس‌آور و مهیب / عازَر: در انجیل به صورت «الیعازر» آمده است و نام مردی است که مسیح بر سرِ گور او آمد و او را، چهار روز پس از مرگِ وی، زنده کرد. حضرت مولانا فرموده است:
به جهانیان نماید تنِ مرده زنده کردن
چو مسیحِ خوبیِ تو سرِ گورِ عازَر آمد
خوزی: خوزستانی / آتورپات: آذربایجان
#فردوسی



#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥2
🔹پایگاه خبری نیماد - ورای خبرهای این روزها که به اضطراب آغاز دوباره جنگ دامن می‌زنند، موزه هنرهای معاصر تهران در ساحت دیگری به مسئله جنگ پرداخته است.

🔹دو ماه و نیم پس از جنگی که به کشته شدن بیش از سه هزار نفر در ایران و تخریب اقتصاد و زیرساخت‌های کشور انجامیده، این موزه با برپایی نمایشگاهی، جنگ را از زاویه هنر مورد مداقه قرار داده و تاثیر آن بر ادراک انسانی را در تابلوی هنرمندان نامی جهان مانند رابرت مادرول، پیکاسو یا هنرمندان پاپ آرت چون جیمز روزنکویست به نمایش گذاشته است.

🔹این نمایشگاه عنوان »هنر و جنگ» را بر خود دارد و چنان‌چه از گزارش‌ها برمی‌آید با استقبال شهروندان تهرانی مواجه شده.

🔹اما آیا واقعا با هنر می‌توان از فاجعه عبور کرد، همان ایده‌ای که احتمالا در پشت ذهن برگزارکنندگان این نمایشگاه بوده است؟

🔹سما سلطانی، تصویرگر آثار کلاسیک فارسی چون رباعیات خیام و شاهنامه فردوسی، به پرسش نیماد پاسخ می‌دهد.

https://www.youtube.com/watch?v=WUDdCu0MWMA


#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥1
سروش دباغ - جریان سیاسیِ نوظهوری که خود را پادشاهی‌خواه می‌انگارد و نَسَب ازسلسلۀ پادشاهی پهلوی می‌برد و خصوصا طی یکسال اخیر در فضای سیاسی سربرآورده و آن را غبارآلود کرده، رگه‌های فاشیستیِ آشکاری دارد. این جریان، البته نه رهبر کاریزماتیکی دارد، نه متفکری جدی از جنس آلفرد روزنبرگ که سلسله‌جنبانِ نازیسم و هیتلریسم در دهه‌های سی و چهل میلادیِ سدۀ گذشته بود، نه ساختار حزبی منسجمی از جنس حزب ناسیونال- سوسیالیستِ آلمانِ پس از جنگ جهانی اول. از این رو، نمی‌توان در وضع و حال کنونی آن را یک «جنبش فاشیستی» به حساب آورد. در عین حال، می‌توان از رگه‌ها و طعم فاشیستیِ آن سراغ گرفت و سخن گفت.

به تعبیر اهالی منطق، «اثبات شیی نفی ما عدا نمی کند». ذیل حکومت دینیِ مستقرّ، سوگمندانه دهه‌هاست که قرائت و روایتِ فاشیستیِ از دین سربرآورده؛ قرائتی که حاملان و راویانی چون حسین شریعتمداری، مهدی نصیری، محمد تقی مصباح یزدی، حسن رحیم پور ازغدی… داشته است.

در عین حال، حضور محسوسِ قرائت و روایتِ فاشیستیِ از دین در میان حامیان حکومت که مسبوق به سابقه است و در حال حاضر سویه‌های آخرالزمانی یافته، مانع از این نمی‌شود که رگه‌های فاشیستیِ یکی از جریان‌های سرنگونی‌طلبِ مخالف حکومت را دید و رصد کرد.


متن کامل در نیماد:
https://neemaad.com/nmd10032273.htm


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍8👎1
چرا توییتر خلق‌وخوی ما را جدلی و نگاه‌مان را سیاه‌وسفید می‌کند؟

تا به حال فکر کرده‌اید چرا ساده‌ترین گفتگوها در فضای مجازی به‌سرعت به تنش و پرخاشگری ختم می‌شوند؟ پاسخ را باید در ساختار «کلوسئوم دیجیتال» و سازوکارهای روان‌شناختی‌ای جست‌وجو کرد که این پلتفرم‌ها در ما فعال می‌کنند.

♦️ تفاوتِ فکر کردن به مخالف با حضور در برابر او
میان اندیشیدن به یک دیدگاه مخالف و «قرار گرفتن» در برابر آن، تفاوتی اساسی وجود دارد. وقتی صرفاً به یک نظر فکر می‌کنیم، ذهن فرصت تأمل و داوری دارد؛ اما در توییتر، ما با حضور دائمیِ مخالف، قضاوت دیگران و امکان حمله یا تحقیر روبه‌رو هستیم. همین وضعیت، واکنش‌های احساسی و دفاعی ذهن را فوراً فعال می‌کند.

♦️ ذهن در حالت آماده‌باش
توییتر ما را مدام در معرض «حضور مخالف» قرار می‌دهد. در نتیجه، ذهن به‌جای تحلیل منطقی، وارد وضعیت واکنشی و آماده‌باش می‌شود؛ حالتی شبیه مواجهه با خطر. در چنین فضایی، فرد احساس می‌کند دائماً باید از خود دفاع کند یا موضع بگیرد.

♦️ الگوریتم‌هایی که به خشم پاداش می‌دهند
ساختار این پلتفرم‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده که به واکنش سریع، خشم، کنایه و قطبی‌سازی پاداش بیشتری می‌دهد. به همین دلیل، زبان کاربران تندتر و نگاهشان به مسائل، دوقطبی‌تر می‌شود.

♦️ اتاق‌های پژواک و بن‌بست گفتگو
الگوریتم‌ها با ساختن «اتاق‌های پژواک»، افراد هم‌فکر را گرد هم می‌آورند؛ اما هم‌زمان، منازعات خصمانه را نیز تشدید می‌کنند و بر قطب‌بندی اجتماعی می‌افزایند. در چنین فضایی، تفکر انتقادی ــ که نیازمند فاصله گرفتن از میدان نزاع است ــ عملاً دشوار می‌شود.

♦️ قدرت و شکنندگی اعتراضات شبکه‌ای
ابزارهای دیجیتال اگرچه سازمان‌دهی را آسان‌تر کرده‌اند، اما به‌دلیل فقدان ساختارهای تصمیم‌گیری جمعی و تجربهٔ تشکیلاتی، بسیاری از کنش‌های آنلاین را به‌جای حل مسئله، به سمت کشمکش‌های فرسایشی و تعارض‌محور سوق می‌دهند.

در این ویدیو بررسی کرده‌ایم که چگونه تکنولوژی، فضای ذهنی ما را به میدان نبردی دائمی تبدیل کرده است.

#توییتر


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍1
کارکرد نمادین، کارکرد ایدئولوژیک

هر جامعه‌ای فرم‌های نمادینی دارد که جهان را در چهارچوب آن می‌فهمد. این چیزی است که امیل دورکهایم در «صور ابتدایی حیات دینی» به ما آموخت و ارنست کاسیرر در «فلسفه صورت‌های نمادین» ژرف‌ترین صورت‌بندی فلسفی را از آن به دست داد. یکی از وظایف جامعه‌شناسی و مردم‌شناسی فهم فرم‌های نمادینی است که یک جامعه بر اساس آن خود و جهان را می‌فهمد. مارکس و سنت مارکسی در اینجا وارد می‌شود و می‌گوید این فرم‌های نمادین تنها کارکرد ارتباطی و معنا‌بخش ندارند، بلکه سلطه اجتماعی را موجه و «طبیعی» می‌کنند. این دیدگاه به خودی خود دیدگاه غلطی نیست. اگر برای فرم‌های نمادین صرفاً کارکردی ارتباطی قائل باشیم، نمی‌توانیم کارکرد ایئولوژیک آنها را تشخیص دهیم. طبعاً فرهنگ می‌تواند در خدمت توجیه شکل‌های مختلف سلطه درآید: سلطه طبقاتی، جنسی، قومی، نژادی و غیره. اما خطری که امروز در «مطالعات فرهنگی» و جنبش ووک و کلا چپ رادیکال با آن روبرو هستیم، برعکس است: تقلیل تمام نظم نمادین جامعه به ایدئولوژی، کاری که مارکس می‌کند و پس از او پیروانش آن را بسط می‌دهند. نمونه ساده: چهارچوب درک جامعه از «زن» و «مرد» در واقع دو فرم نمادین است که جامعه می‌تواند به مدد آن واقعیت تفاوت جنسی را بفهمد و صورتبندی کند. هر جامعه‌ای برای ارتباط میان اعضایش به اجماعی پیشینی بر روی فرم‌های نمادین نیاز دارد، زنانگی و مردانگی یکی از موضوعات اصلی این توافق نمادین پیشینی است. مطالعات فرهنگی معمولاً نشان می‌دهد که تا چه حد این توافق نمادین پیشینی کارکرد ایدئولوژیک به نفع مردان و به ضرر زنان دارد. اگر نتوانیم میان کارکرد نمادین و کارکرد ایدئولوژیک تمایزی قائل شویم، اگر معیارهایی برای تمایز این دو به دست ندهیم نتیجه این می‌شود که هر نوعی «زنانگی» و «مردانگی» را صرفاً محصول سلطه بدانیم و نتیجه ستم. چنین تفکری به طور دائمی افراد را در یک موضع ضداجتماعی و پارانوئیک نگه می‌دارد.

بابک مینا


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
سید محمد خاتمی: «وطن» نقطه‌ پیوند و اشتراک همه ما است

گفتار سید محمد خاتمی درباره وطن:

با هر گرایش، با هر بینش و هر سلیقه‌ای که داشته باشیم، اگر راست بگوییم، اگر ایرانی باشیم، چه نقطه پیوندی برای همه ما بالاتر از اینکه ایران را عزیز و ملت ایران را سرافراز بخواهیم.

اندیشیدن به وطن نقطه‌ پیوند و اشتراک همه ما است.

آنچه که وطن را ارزشمند می‌کند اینکه این سرزمین نقطه تجربه مشترک اقوام یا قوم‌هایی است که خاطره تاریخی مشترک دارند.

یعنی وطن در درون ما است، وطن عقاید ماست، گرایش‌های ما است؛ اصلا انسان نمی‌تواند از وطن فرار کند مگر اینکه از خویش فرار کند.


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5