فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
زندگیِ روزمره بدون اینترنت
سحر کرامت

نازنین معلم زبان است و حالا پانزده سالی می‌شود که آنلاین تدریس می‌کند. شاگردانش هم داخل و هم خارج ایرانند و چون در فضای آنلاین تدریس می‌کرد برایش مهم نبود که از کدام کشور می‌خواهند شاگرد او باشند. اما در یک سال گذشته، او روزهای بسیاری را دور از شاگردانش، بدون درآمد گذرانده. نازنین می‌گوید چون موافق اپلیکیشن‌های داخلی نبوده و نیست در دوران قطعی اینترنت در جنگ ۱۲ دوره و پس از اتفاقات دی ماه، آن‌قدر صبر کرده تا بالاخره اینترنت وصل شده و به روال کاری‌اش برگشته است: «اما این دوره با همه‌ی دوره‌های قبلی که دیدیم فرق دارد. هیچ‌کس باور نمی‌کرد اینها بتوانند این همه وقت اینترنت را به روی ما ببندند.»

نشر آسو


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👍2
از رؤیای عدالت تا اضطراب آزادی
سینا جهاندیده

از اواخر قرن نوزدهم تا نیمه‌ی نخست قرن بیستم، «عدالت» مهم‌ترین افق تخیل سیاسی بشر بود. جهان صنعتی، با فقر گسترده، استثمار کارگران و شکاف عظیم طبقاتی، انسان مدرن را به این باور رسانده بود که آزادیِ لیبرالی بدون عدالت اجتماعی چیزی جز آزادیِ صاحبان سرمایه نیست. به همین دلیل، اندیشه‌ی چپ توانست خود را به مثابه‌ی وجدان اخلاقی تاریخ معرفی کند.
در این دوران، عدالت فقط یک مفهوم حقوقی یا اخلاقی نبود؛ بلکه نوعی وعده‌ی رستگاری تاریخی بود. مارکس، تاریخ را به سوی جامعه‌ی بی‌طبقه هدایت کرد؛ انقلاب روسیه، رؤیای دخالت مستقیم انسان در سرنوشت تاریخ را زنده ساخت؛ و قرن بیستم به قرن انقلاب‌ها تبدیل شد. گویی بشر می‌خواست از طریق عدالت، تاریخ را از رنج نجات دهد.
اما همین رؤیای رهایی، به تدریج چهره‌ی تراژیک خود را آشکار کرد. دولت‌های انقلابی، به نام عدالت، آزادی را سرکوب کردند. اردوگاه‌های کار اجباری، تصفیه‌های ایدئولوژیک و خشونت انقلابی نشان دادند که عدالت، اگر به حقیقتی مطلق تبدیل شود، می‌تواند به ماشین حذف انسان بدل گردد. مسئله فقط شکست سیاسی کمونیسم نبود؛ بلکه فروپاشیِ این باور بود که تاریخ دارای مقصد نهاییِ نجات‌بخش است.
پس از جنگ جهانی دوم و به‌ویژه در نیمه‌ی دوم قرن بیستم، جهان غرب به تدریج از «عدالت به مثابه‌ی اتوپیا» فاصله گرفت و «آزادی» را در مرکز اندیشه‌ی سیاسی قرار داد. تجربه‌ی فاشیسم و استالینیسم این هراس را ایجاد کرده بود که هر ایدئولوژی نجات‌بخش، ممکن است به توتالیتاریسم ختم شود. از اینجا آزادی اهمیت تازه‌ای پیدا کرد: آزادیِ فرد در برابر دولت، آزادیِ بیان، آزادیِ انتخاب، و حق متفاوت بودن.
در واقع، نیمه‌ی دوم قرن بیستم را می‌توان دوران بی‌اعتمادی به رؤیاهای بزرگ دانست. اگر عدالت، واژه‌ی مرکزی عصر انقلاب‌ها بود، آزادی، واژه‌ی مرکزی عصر پس از اتوپیا شد. لیبرالیسم در این دوره احساس می‌کرد که تاریخ، حقانیت او را تأیید کرده است؛ زیرا رقیب بزرگش، یعنی کمونیسم، نه تنها نتوانسته بود عدالت را محقق کند، بلکه خود به تولید شکل‌های تازه‌ای از بی‌عدالتی انجامیده بود.
👇👇👇

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍2
فرهیختگان
از رؤیای عدالت تا اضطراب آزادی سینا جهاندیده از اواخر قرن نوزدهم تا نیمه‌ی نخست قرن بیستم، «عدالت» مهم‌ترین افق تخیل سیاسی بشر بود. جهان صنعتی، با فقر گسترده، استثمار کارگران و شکاف عظیم طبقاتی، انسان مدرن را به این باور رسانده بود که آزادیِ لیبرالی بدون…
👆👆👆
اکنون ما در شکاف میان دو حافظه‌ی تاریخی زندگی می‌کنیم:
نسلی که هنوز با نوستالژی عدالت به جهان می‌نگرد و سرمایه‌داری را سرچشمه‌ی نابرابری می‌داند؛ و نسلی که از هر رؤیای عدالت‌خواهانه هراس دارد، زیرا در پشت آن امکان سرکوب آزادی را می‌بیند.
ایران امروز یکی از آشکارترین صحنه‌های این شکاف تاریخی است. بخش بزرگی از نسلی که ساختار سیاسی جمهوری اسلامی را شکل داد، همچنان با زبان عدالت سخن می‌گوید؛ زبانی که ریشه در فضای ایدئولوژیک نیمه‌ی دوم قرن بیستم دارد. در این افق فکری، مبارزه با سرمایه‌داری، دفاع از مستضعفان و نقد لیبرالیسم هنوز ارزش اخلاقی محسوب می‌شود. اما مسئله اینجاست که این آرمان‌گرایی عدالت‌خواهانه، در تجربه‌ی تاریخیِ حکومت، بارها به نتایجی متناقض رسیده است. جامعه‌ای که قرار بود بر محور عدالت ساخته شود، با شکاف طبقاتی، رانت، فساد ساختاری و اختلاس‌های عظیم مواجه شد. همین تناقض، مشروعیت اخلاقیِ گفتمان عدالت را به تدریج فرسوده کرد.
در واقع، بحران فقط در ناکامیِ تحقق عدالت نیست؛ بلکه در این است که عدالت، هنگامی که از آزادی جدا شد، به سازوکاری برای تمرکز قدرت بدل گردید. دولت‌هایی که خود را تجسم عدالت تاریخی می‌دانستند، اغلب هر صدای مخالفی را به عنوان مانع تحقق حقیقت سرکوب کردند. به همین دلیل، نسل جدید ایران دیگر به سادگی به واژه‌ی «عدالت» اعتماد نمی‌کند؛ زیرا این واژه را نه با رؤیای رهایی، بلکه با تجربه‌ی محدودیت، فساد و ناکارآمدی به یاد می‌آورد.
در برابر این نسل، متولدان دهه‌های هشتاد و نود خورشیدی در حال شکل دادن به افق فکری متفاوتی هستند. آنان برخلاف نسل‌های پیشین، خاطره‌ی عاطفی‌ای از انقلاب‌های چپ، مبارزه با امپریالیسم یا اتوپیای برابری ندارند. جهان ذهنی آنان بیشتر در فضای اینترنت، سرمایه‌داری جهانی، فردیت مدرن و فرهنگ انتخاب شکل گرفته است. به همین دلیل، آزادی برای آنان مفهومی مقدم بر عدالت است: آزادی سبک زندگی، آزادی بیان، آزادی اقتصادی، آزادی ارتباط با جهان و حق انتخاب فردی.
این نسل، بیش از آنکه نگران «استثمار سرمایه‌داری» باشد، از تمرکز قدرت و مداخله‌ی ایدئولوژی در زندگی خصوصی هراس دارد. اگر نسل پیشین تصور می‌کرد عدالت بدون آزادی ممکن است، نسل جدید برعکس می‌اندیشد: بدون آزادی، هر پروژه‌ی عدالت‌خواهانه‌ای دیر یا زود به فساد و سرکوب منتهی خواهد شد. به همین دلیل، نوعی گرایش پنهان یا آشکار به لیبرالیسم سیاسی و اقتصادی در میان بخشی از جوانان ایرانی در حال رشد است؛ نه الزاماً از سر مطالعه‌ی نظریِ لیبرالیسم، بلکه به مثابه‌ی واکنشی تاریخی به تجربه‌ی زیسته‌ی یک نظام ایدئولوژیک.
اما مسئله‌ی پیچیده‌تر این است که این چرخش به سوی آزادی، خود می‌تواند به شکل تازه‌ای از بحران منتهی شود. زیرا اگر عدالت در قرن بیستم گاه آزادی را قربانی می‌کرد، سرمایه‌داریِ افسارگسیخته نیز می‌تواند نابرابری و فرسایش اجتماعی را تشدید کند. از این رو، ایران امروز فقط میدان نزاع دو نسل نیست؛ بلکه میدان نزاع دو ترس تاریخی است: ترس از بی‌عدالتی، و ترس از نابودی آزادی. شاید مهم‌ترین پرسش آینده‌ی ایران این باشد که آیا می‌توان میان این دو افق آشتی برقرار کرد یا نه؛ یعنی آیا می‌توان جامعه‌ای تصور کرد که در آن عدالت بهانه‌ی حذف آزادی نشود و آزادی نیز به توجیه نابرابری فروکاسته نگردد.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍3
رنجبر رییس دانشگاه آزاد: بعثت ملت ایران قابلیت طرح نظریه دارد!

رنجبر در کارگاه توانمندسازی تحول و تعالی علوم‌انسانی و هنر:
اکنون در شرایط جدید کشور، یعنی «دانشگاه پساجنگ» کشور شرایط متفاوتی دارد و قطعاً باید بسیاری از مفاهیم در حوزه علوم‌انسانی، تصحیح شوند و یا تغییر کنند.

حضور خانواده‌ها در میادین برای حفظ اقتدار ایران، تبلور عینیِ مفهوم «بعثت ملی» است. این پایداریِ ۷۰ روزه، اکنون به نقطه‌ای رسیده که باید از «صحنه» به «متن» منتقل شود. اندیشمندان حوزه علوم انسانی موظفند این حماسه‌ی حضور را به زبان نظریه و علم ترجمه کنند. این یک فراخوان برای بازخوانی علمیِ اقتدار است.

پ.ن:نمونه یک فساد ساختاری آشکار!
فساد نرم ساختاری یعنی فرصت‌طلبی مسئولان برای تحکیم موقعیت شخصی و سرمایه‌گذاری از کیسه مردم با استفاده از ضعف‌های حکومت برای تبلیغ نیازهای ایدئولوژیک شعاری بنام علم!

فساد و انحراف یعنی عوام‌بازی کاسبانه یک رییس دانشگاه و خرسواری شبه‌علمی.


#فرهیختگان راهی به رهایی
🤬2🔥1
روزنامه آرمان ملی/ دوشنبه ۲خرداد ۱۴۰۵
تأثیرات توافق ایران و آمریکا فریدون مجلسی

تحولاتی که طی چند روز گذشته حول محور ایران و آمریکا رخ داده است، این امیدواری را می‌دهد که ایران و آمریکا بتوانند به توافقی در جهت حل‌وفصل منازعات و خاتمه جنگ دست پیدا کنند؛ برای این‌که بقای کشور و ملت و توسعه اقتصادی، صنعتی و فرهنگی جامعه احتیاج به زمینه و روابط مسالمت‌آمیز و همچنین بازگشت به عرصه بین‌المللی و تجارت بین‌المللی دارد.

امید می‌رود که آزاد شدن بندرها و روابط بانکی کشور و رهایی از تحریم بی‌ربطی که یک‌بار با تلاش بسیار در برجام تا آستانه پیروزی و موفقیت هم رفت، اما متأسفانه برخی ساده‌اندیشی‌ها مانع از به نتیجه رسیدن آن شد، این بار نتیجه داده و به حقیقت بپیوندد. برای این‌که تمام منافع عمومی و ملی ایران بستگی به این دارد که یک چنین موضوعی که اکنون به صورت یک شایعه قوی پدید آمده، حقیقت داشته باشد.

ما احتیاج داریم با جهان دوست باشیم، رابطه داشته باشیم. احتیاج داریم که خصومت نداشته باشیم و بگذاریم زندگی کنند تا بگذارند ما هم زندگی کنیم. با این‌که در این جنگ‌ها صدمات و لطمات بسیاری چه انسانی، چه مالی، چه به بندرگاه‌ها و چه به بعضی از زیرساخت‌های صنعتی مثل فولاد و پتروشیمی و غیره وارد آورده و بازار کار عملی صنعتی کشور را مختل کرده، ولی هنوز هم مبانی اقتصادی و زیرساخت‌های بسیاری داریم و هنوز امکانات بسیاری برای ترمیم آنچه که رخ داده داریم که می‌تواند کشور را امیدوار کند.

اگر این امر، یعنی توافق، به تحقق بپیوندد، بلافاصله کاهش شدیدی در قیمت دلار خواهیم دید که چگونه امید به مردم راه می‌یابد و چگونه می‌تواند راه به اصلاح ببرد. با تأیید بسیار می‌توان در این باره سخن گفت، به این امید که در اتخاذ سیاست درست، مسالمت و سازگاری با جهان، همسایگان و دیگران تأثیری داشته باشد. پایان دادن به خصومت‌هایی که جز زیان برای ما و برای دیگران دستاوردی نداشته، امری است که می‌تواند برای کشور مثمرثمر باشد.

اکنون تنگه هرمز به ابزاری تبدیل شده که نشان می‌دهد اگر زیانی به کشور وارد شود، چگونه می‌توان زیانی به دیگران هم وارد آورد. بنابراین این ابزار، وسیله خوبی است که به صورت آبرومندانه و با یک تعامل، در راستای حفظ حیثیت و اعتبار ملی، بتوانیم مبادله‌ای انجام دهیم و صلح را در قبال باز کردن تنگه هرمز و از بین رفتن محاصره دریایی و بندری به دست بیاوریم.

از سوی دیگر، تلاش‌های طرف‌های میانجی مثل پاکستان و قطر را نیز می‌توان به نوعی هشداردهنده دانست. برای این‌که این میانجی‌ها اکنون با میانجی‌های بی‌طرف معمولی در اختلافات فرق می‌کنند. این‌ها میانجی‌هایی هستند که خود مستقیماً و یا به صورت غیرمستقیم از این جنگ زیان دیده‌اند و خواهان برقراری آرامشی هستند که ضمن این‌که ایران از آن منتفع شود، آن‌ها هم از این بن‌بست خارج شوند.

اقتصاد کشور کوچکی مثل قطر که ناگهان تبدیل به یکی از خوشبخت‌ترین و مرفه‌ترین کشورهای جهان شده، بستگی به گشایش راه و مسیر دریایی تنگه هرمز دارد. پاکستان تا حد زیادی به نیروی کار خود در شبه‌جزیره عربستان، واردات گاز و انرژی از خلیج فارس و صادراتی وابسته است که رو به افزایش و ارزان‌تر از دیگران در بازار رقابتی بزرگ و ثروتمند خلیج فارس است. بنابراین این‌ها را نمی‌توان میانجی بی‌طرف نام نهاد؛ بلکه این‌ها میانجی‌های دارای سویه‌گیری قبلی هستند و این‌جا سویه‌گیری آن‌ها به سود ما تمام می‌شود. اتفاقاً در این مسئله خاص، منافع آن‌ها با منافع ایران هم‌جهت و همسو است.


#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥1
«سازمان برنامه و بودجه»: از وظایف ذاتی و ملّی تا عملکردهای ضدّملّی و ضدّمردمی
 
جواد عبّاسی
پنجم خرداد ۱۴۰۵

«سازمان برنامه و بودجه کشور» در سال ۱۳۲۷ با هدف برنامه‌ریزی و نظارت توسعه‌ای و راهبردی نظام اقتصادی و اجتماعی کشور تأسیس شد. این سازمان به‌ویژه در دو دهه نخست فعالیت خود و بخصوص پس از هدایت آن توسط افرادی مانند ابولاحسن ابتهاج و خداداد فرمانفرماییان و در ارتباط نزدیک و مشاوره‌ای با آخرین دستاوردهای علمی، از جمله در ارتباط با دانشگاه هاروارد، نقش مهمی در هدایت برنامه‌های اقتصادی و «توسعه متوازن» کشور در دهه 1340 ایفا کرد. اما سپس با در پیش گرفته شدن سیاست‌های آمرانه توسط حکومت پهلوی (از جمله با راندن افرادی مانند ابتهاج)، بتدریج به مجری و توجیه‌گر این سیاست‌ها تبدیل شد. نتیجه نیز چیزی جز «توسعه نامتوازن» نبود که بنابر نظر اکثر مورخانِ تاریخ انقلاب 1357 در سقوط حکومت پهلوی اثرگذار شد. (برای گزارش‌هایی دست اول از این تحولات از جمله مراجعه شود به گفت‌وگوهای ابتهاج و فرمانفرماییان در مجموعه تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد، دسترسی در:
 https://t.me/tarikh_shafahi_iran_project/1722 و https://t.me/tarikh_shafahi_iran_project/3358).
 پس از انقلاب 1357 اگرچه این سازمان در مجموع و در شرایطی مانند بی‌ثباتی‌های پساانقلاب، جنگ و دوره‌های متوالیِ سوءمدیریت و ناشایسته‌سالاری، با استفاده از بدنه کارشناسی بازمانده از دوره پیش از انقلاب نقش مهمی در اداره روزمره امور کشور داشت، بااین‌حال، بتدریج بار دیگر از وظایف ذاتی خود منحرف شد. اوج این انحراف در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد رخ داد که با انحلال آن (که در آن زمان با ادغام با سازمان امور اداری و استخدامی، به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تغییر نام داده بود) عملا نیاز به برنامه‌ریزی و نظارت کارشناسانه در نظام بودجه‌ای کشور را انکار کرد. اگرچه این تباهی ملّی پس از پایان کار او با احیای دوباره سازمان برنامه و بودجه در ظاهر متوقف شد، اما تغییر چندانی در کارآمدی این سازمان ایجاد نشد و در عمل به جای پرداختن به وظیفه ذاتی خود از جمله برقراری انضباط و نظارت مالی و توسعه‌ای، در عمل به مجری و توجیه‌گر سیاست‌های تخیّلیِ حکومتی (مانند سند چشم‌انداز 1404)، فساد و بودجه‌های رانتی تبدیل شد. در چنین شرایطی است که این سازمان به جای کوشش برای ساماندهی علمی و کارشناسانه نظام بودجه‌ای کشور و توجه به «سفره مردمِ» رانده شده به زیر خط فقر، در عمل به «سرکوب سفره مردم» روی آورده است و ضمن دست کردن در جیب مردم به بهانه‌های مختلف (مالیات و ...) و ناتوانی در حذف بودجه‌های رانتی و زائد، با مقاومت و مخالفت در برابر اجرای مصوباتی مانند افزایش حقوق کارکنان دولت (زمانی معلّمان و دیگر کارکنان و اکنون اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها) تبدیل به سازمانی ضدملّی و ضدمردمی شده است. بنابر تجربه تاریخی این وضعیت و عملکرد در نهایت چیزی جز فروپاشی کامل اقتصادی و در نهایت سیاسی را به دنبال نخواهد داشت.


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3❤1
فریدون مجلسی در گفت‌وگوی خود با «شرق» و در تحلیل بین خطوط اخبار و گزارش‌های ارسالی درباره احتمال حصول تفاهم اولیه بین ایران و آمریکا، ابتدا معتقد است: «تهران باید از این فرصت برای ورود به یک مسیر تازه در روابط با آمریکا استفاده کند؛ مسیری که اگرچه با ابهام‌ها و تردیدهای فراوان همراه است، اما می‌تواند زمینه‌ساز پایان یکی از طولانی‌ترین بحران‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران باشد».

دیپلمات پیشین کشورمان با اشاره به فضای مثبت شکل‌گرفته پس از مواضع اخیر دونالد ترامپ و مجموعه تحرکات دیپلماتیک منطقه‌ای، باور دارد: «براساس فهم دیپلماتیک و تجربه‌ای که از تحولات بین‌المللی دارم، معتقدم ایران باید از این فرصت استفاده کند. اکنون شرایطی به وجود آمده که می‌توان در گام اول با گرفتن برخی امتیازات و دادن امتیازاتی، این تفاهم اولیه را به نتیجه رساند و سپس در مرحله بعد وارد مذاکرات نهایی شد».

مفسر حوزه سیاست خارجی با تأکید بر اینکه هیچ بحرانی به اندازه تنش ۴۷ ساله میان ایران و آمریکا برای منطقه و حتی خود ایران هزینه‌ساز نبوده است، افزود: «اگر این مسیر به شکل عقلانی مدیریت شود، شاید برای نخستین بار امکان یک تغییر ریل واقعی در روابط دو کشور فراهم شود. به هر حال، هم تهران و هم واشینگتن در این سال‌ها هزینه‌های سنگینی پرداخت کرده‌اند و اکنون به نظر می‌رسد مجموعه‌ای از تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی پس از دو جنگ ۱۲ روزه و ۲۰ روزه، طرفین را به سمت نوعی واقع‌گرایی سوق داده است».

مجلسی البته هم‌زمان نسبت به خوش‌بینی بیش از حد هشدار می‌دهد و معتقد است: «هنوز نمی‌توان با قطعیت درباره سرنوشت تفاهم اولیه سخن گفت» و در این باره متذکر شد: «واقعیت این است که ما هنوز نمی‌دانیم در پس پرده و در ذهن تصمیم‌گیران اصلی در تهران و واشینگتن چه می‌گذرد. مشخص نیست این تفاهم اولیه دقیقاً با چه اهداف و ملاحظاتی طراحی شده و آیا اساساً اراده لازم برای رساندن آن به نتیجه نهایی وجود دارد یا خیر؟»

او ادامه داد: «حتی اگر این تفاهم هم نهایی شود، باز تضمینی وجود ندارد که مذاکرات بعدی درباره پرونده‌های اصلی، از جمله مسائل هسته‌ای، تحریم‌ها و امنیت منطقه‌ای با موفقیت پیش برود. لذا این احتمال همچنان وجود دارد که دوباره تنش‌ها بازگردد یا حتی شاهد آغاز مجدد درگیری باشیم».

با این حال، دیپلمات اسبق کشورمان تأکید دارد که «فضای فعلی را نباید از دست داد»؛ زیرا به گفته او، «منطقه و جهان امروز بیش از هر زمان دیگری از بی‌ثباتی خسته شده‌اند و همین مسئله فرصت مهمی ایجاد کرده است. شاید این بهترین موقعیت در سال‌های اخیر باشد که ایران و آمریکا بتوانند دست‌کم از مسیر تقابل دائمی فاصله بگیرند. البته شرط موفقیت این روند، واقع‌بینی، انعطاف متقابل و پرهیز از تصمیمات احساسی و شتاب‌زده است»


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍6
بن‌بست استراتژی‌های تغییر در ایران | بهروز خلیق | ۵.۴
گدار
صحبت‌های بهروز خلیق در کلاب گدار:

بهروز خلیق در این گفت‌وگو تلاش می‌کند دو تجربه مهم ماه‌های اخیر ایران، یعنی اعتراضات دی‌ماه و جنگ، را به‌عنوان دو لحظه تعیین‌کننده برای ارزیابی استراتژی‌های سیاسی بررسی کند. او استدلال می‌کند که هم راهبرد براندازی مبتنی بر «موقعیت انقلابی» و هم راهبرد متکی بر مداخله خارجی، در عمل ناکام مانده‌اند و نتوانسته‌اند تغییری پایدار در ساختار قدرت ایجاد کنند.

بحث همچنین به پیامدهای اجتماعی و سیاسی جنگ می‌پردازد؛ از گسترش فقر، سرکوب و حکومت امنیتی گرفته تا تغییر توازن قدرت به سود سپاه و شکل‌گیری اشکال تازه‌ای از هم‌بستگی اجتماعی. خلیق در کنار این تحولات، بر مفهوم «جامعه جنبشی» تأکید می‌کند و می‌گوید که با وجود ضعف سازمان‌یابی و محدودیت جامعه مدنی، جنبش‌های اجتماعی همچنان مهم‌ترین نیروی محرکه تغییر در ایران باقی مانده‌اند.


#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نقش مطبوعات علمی
در پیشبرد دانش ایران
: (از قاجار تا کنون)
سخنرانی دکتر حسین معصومی همدانی
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - تیر ۱۳۹۷
از شکفتن در آفتاب

#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3
ولی نصر: نیازمند اندیشیدن درباره آینده سیاسی و راهبردی ایران هستیم / سیاست خارجی ایران را فقط از زاویه ایدئولوژی نمی‌توان فهمید /جمهوری اسلامی امنیت را بر پایه تجربه تنهایی تعریف کرده است!

دکتر ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند اندیشیدن درباره آینده سیاسی و راهبردی ایران هستیم. جمهوری اسلامی ایران در مغرب زمین معمولاً به عنوان یک حکومت ایدئولوژیک یا مذهبی فهمیده می‌شود، گویی سیاست خارجی ایران فقط از ایدئولوژی انقلابی یا گفتمان دینی ناشی می‌شود. بدون تردید ایدئولوژی مهم است اما سیاست خارجی ایران را فقط از این زاویه نمی‌توان فهمید.

هیچ رویدادی به اندازه جنگ ایران و عراق در شکل‌گیری جمهوری اسلامی تعیین‌کننده نبود. انقلاب حکومت را در ایران تغییر داد اما حکومتی که امروز در ایران می‌بینیم بیش از آنکه محصول خود انقلاب باشد محصول جنگ ایران و عراق است. آن جنگ این تصور را در ذهنیت جمهوری اسلامی تثبیت کرد که ایران در نهایت تنهاست و نمی‌تواند به قدرت‌های جهانی یا معاهدات جهانی اعتماد کند.

جمهوری اسلامی از ابتدا خود را در حال مقابله با مداخله خارجی و به‌خصوص مداخله آمریکا می‌دید و می‌خواست استقلال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران را حفظ کند. مسئله راهبرد ملی ایران فقط یک مسئله سیاست خارجی نیست، بلکه مستقیماً به سیاست داخلی، اقتصاد، امید اجتماعی و رابطه دولت و جامعه نیز مربوط می‌شود.

امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند گفت‌وگوهایی صریح، واقع‌بینانه و در عین حال انتقادی درباره سیاست خارجی و بازتاب آن در سیاست داخلی هستیم؛ گفت‌وگوهایی که هم دغدغه‌های امنیتی کشور را درک کنند و هم هزینه‌ای که مردم ایران در این مسیر پرداخته‌اند را مورد توجه قرار دهند.



#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥2
محمّدعلی اسلامی نُدوشن درباره‌ی ایران چه می‌گفت؟
بازخوانیِ ایرانِ فرهنگی در روزگارِ آشوب
(بخش نخست)

حمید شاکری
دکترای جامعه‌شناسی، عضو موسّسه‌ی ایران‌شناسی بریتانیا


محمّدعلی اسلامی نُدوشن از آن چهره‌هایی بود که ایران را نه موضوعِ تحقیق، بلکه تجربه‌ی زیسته می‌دانست. حقوق خوانده بود، ادبیات تدریس کرده بود، و جهان را دیده بود، امّا ریشه‌اش همیشه در خاک ایران مانده بود. او نه خطیبِ سیاسی بود و نه روشنفکری پُر هیاهو؛ بیشتر شبیه راویِ آرامِ یک خانه‌ی قدیمی. در روزگاری که بسیاری یا شیفته‌ی غرب شدند یا خشمگین از آن، اسلامی نُدوشن راه سومی را برگزید: فهمیدنِ ایــران؛ نه با شعار، نه با نفی، بلکه با تأمّل. شاید به همین دلیل است که نوشته‌هایش هنوز حسّ گفت‌وگویی صمیمی با یک نسل را دارند.
اسلامی نُدوشن جمله‌ای دارد که کلید فهم اندیشه‌اش است: «ایران یک مسأله نیست، یک عاطفه است.»
او ایران را نه پروژه‌ای سیاسی، بلکه یک خاطره‌ی جمعی می‌دید؛ مجموعه‌ای از زبان، شعر، تاریخ و زیستِ مشترک. برای او، ایران در فردوسی و حافظ زنده بود، در کوچه‌های خاکی و در حافظه‌ی مردم. همین نگاه باعث می‌شد ایران‌دوستی‌اش نه تند و طردکننده، بلکه انسانی و فراگیر باشد. او به ما یاد داد که می‌توان ایران را دوست داشت، بی‌آنکه دیگری را نفی کرد. عشقی که از فهم می‌آید، نه از فریاد.
در زمانه‌ای که ایران‌دوستی گاه به نفرت از دیگری آلوده می‌شود، اسلامی نُدوشن صدایی متفاوت بود. نه غرب‌ستیز بود و نه غرب‌زده؛ نه در گذشته می‌ماند و نه از آینده می‌ترسید. او باور داشت که تمدّن‌ها در گفت‌وگو رشد می‌کنند، نه در انزوا. ایـــران از نگاهِ او پُلی بود میانِ جهان‌ها، نه سنگری در برابرِ آن‌ها. همین نگاه متعادل، او را از بسیاری هم‌نسلانش متمایز می‌کرد. اسلامی نُدوشن به ما یادآوری کرد که هویّتِ سالم، از گفت‌وگو می‌زاید، نه از تقابل.
شاید امروز بیش از هر زمان به چنین فهمی نیاز داشته باشیم...

👇👇👇

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4
👆👆👆
محمّدعلی اسلامی نُدوشن درباره‌ی ایران چه می‌گفت؟
بازخوانیِ ایرانِ فرهنگی در روزگارِ آشوب
(بخش دوّم)


اسلامی نُدوشن خوش‌بینِ ساده‌لوح نبود تاریخِ ایران را خوب می‌شناخت و زخم‌هایش را می‌دید، امّا در دلِ همین شناخت نوعی امیدِ آرام داشت، امیدی که از فرهنگ می‌آمد، نه از سیاست. او باور داشت که ملّت‌ها با حافظه‌ی فرهنگیِ‌شان زنده می‌مانند. اگر زبان بماند، اگر شعر بماند، اگر روایت‌ها بمانند، جامعه هم دوام می‌آورد؛ این امید نه هیجانی بود و نه فوری، شبیهِ نوری کم‌سو امّا پایدار در شب. اسلامی نُدوشن به ما یاد داد که حتّی در روزگارِ تیره می‌توان به ریشه‌ها تکیه کرد، نه برای عقب ماندن بلکه برای ایستادن.
خواندنِ اسلامی نُدوشن برای امروز رجوعی نوستالژیک به گذشته نیست، یادآوریِ یک امکان است. امکانی برای دوست داشتنِ ایران بدون نفرت، برای نقد بدون خشم، برای امید بدون توهّم. او به ما می‌آموزد که شاید نجات یک جامعه پیش از آنکه سیاسی_فرهنگی باشد از بازگشت به زبان، به حافظه، به گفت‌و‌گو است. شاید دردِ این روزهای ما همین باشد. جای صداهایی چون اسلامی نُدوشن خالی است. فرهیختگانِ ایران‌دوستی که هم دانش دارند، هم فرهنگ را می‌شناسند و هم ایران را، نه در شعار که در عمل دوست دارند. هستند امّا کم‌اَند و صدایشان کمتر شنیده می‌شود.


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4
۲۹ سالگی دوم خرداد و حیرت از سیر قهقرایی کشور
علی افشاری

دوم خرداد ۲۹ ساله شد! باور کردنی نیست که بعد از سه دهه در اینجا ایستاده‌ایم! ۲۹ سال پیش اوج هیجان و امید برای باز شدن فصل جدیدی در تاریخ ایران با شکل‌گیری جامعه مدنی، آغاز توسعه سیاسی و عادلانه‌شدن پیشرفت اقتصادی بود. قرار بود که اصلاحات در پویش رفورمیستی به افزایش قدرت مردم، تحقق حقوق ملت و بهبود معیشت مردم منجر شود.

دوم خرداد بر بستر ظهور جنبش اجتماعی خودجوش و غیرمنتظره با کنار هم قرار گرفتن نیروهای گوناگون سیاسی، مدنی  و اجتماعی خواهان تغییر شکل گرفت و یک انتخابات متعارف نبود! اما الان در یک پس‌رفت تاسف‌برانگیز با یک جامعه به هم ریخته و گرفتار در پیله افزایش فقرا و جولان اقتدارگرایان حکومتی و اپوزیسیون در عرصه سیاسی مواجه هستیم! مردمانی که در اضطراب شعله‌ور شدن آتش‌های ویرانگر جنگ هستند و موجودیت کشور به خطر افتاده است.

اینکه چه شد که چنین شد، داستانی است پر از آب چشم! مقصر اصلی آن نهاد ولایت‌فقیه است که بر بستر خودخواهی، توهم، زیاده‌خواهی، واپسگرایی و لجاجت خامنه‌ای اول ایران را به لبه پرتگاه برد! ایرانی که می‌توانست شکوفا شود و اقتصادی رو به پیشرفت، افزایش ثروت ملی و جامعه‌ای توسعه یافته در جلو رفتن گذار به دموکراسی و مردمانی همدل و سازمان‌یافته را تجربه کند! از سال ۷۹ به بعد افول شروع شد و پس از ۸۴ شتاب ویرانگری به خود گرفت.

البته اصلاح ‌طلبی پارلمانتاریست زود به سد تنگناهای ساختاری خورد و‌ معلوم شد که ظرفیتی برای تحقق خواسته‌های اصلی مردم ایران ندارد. به قول دکتر حسین بشیریه سقف آن شبه‌دموکراسی بود. من در سال ۷۹ و بعد از کنار گذاشتن اصلاح قانون مطبوعات متوجه آن شدم و بعد از تردید‌هایی که پس از نافرجامی جنبش اعتراضی کوی داتشگاه تهران  در  ۱۸ تیر ۷۸ پیدا کرده بودم، به اصلاحات ساختاری گرایش پیدا کردم. از سال ۸۱ نیز جمهودی خواه ‌و مدافع تغییرات انقلابی شدم. اما اگر اصلاحات دوم‌خردادی جلو رفته بود وضع کشور الان بهتر می‌بود اما راه حل اصلی نبود و می‌توانست مقدمه‌ای برای حل کامل مشکلات با گذار خشونت‌پرهیز از جمهوری اسلامی به جمهوری دموکرات شود.


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍7❤4
جنگ و مشروعیت‌یابی حکومت

مهمانان:
ژاله وفا
امید مهرگان
امین بزرگيان

چهارشنبه ۶ خرداد
۱۸:۰۰ (اروپای مرکزی) | ۱۹:۳۰ (تهران)


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1👍1🔥1
حکومت قانون یا حکومت با قانون؟
تاملی در دستور موقت دیوان عدالت اداری علیه دستور پزشکیان

حسن اسدی زیدآبادی

اصل «حکومت قانون» Rule of law یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دانش حقوق و از بنیادی‌ترین شاخصه‌های نظام‌های سیاسی سالم و دموکراتیک است. در چارچوب حکومت قانون، قدرت سیاسی نه بر پایه اراده اشخاص، بلکه بر اساس قواعدی عام، شفاف، قابل پیش‌بینی و برابر برای همگان اعمال می‌شود. فلسفه اصلی این اصل نیز آن است که قانون، ابزار مهار قدرت باشد و نه وسیله‌ای برای توجیه و تثبیت آن. بنابراین در یک ساختار سیاسی مبتنی بر حاکمیت قانون، حتی عالی‌ترین مقامات اجرایی و سیاسی نیز حق ندارند خارج از حدود صلاحیت‌های قانونی اقدام کنند و نهادهای قضایی نیز موظف‌اند بدون تاثیر پذیری از ملاحظات سیاسی، امنیتی یا فشارهای بیرونی، مستقل، بی‌طرف و صرفاً بر مبنای موازین قانونی و اصول حقوقی عمل کنند.

با این حال، در ادبیات حقوق عمومی و علوم سیاسی، مفهوم دیگری نیز وجود دارد که نباید با حکومت قانون اشتباه گرفته شود؛ مفهومی که از آن با عنوان «حکومت با قانون» Rule by law یاد می‌شود. در حکومت با قانون، ظواهر حقوقی و تشریفات قانونی همچنان حفظ می‌شوند، اما قانون دیگر نقش محدودکننده قدرت را ایفا نمی‌کند، بلکه خود به ابزاری در دست صاحبان قدرت برای پیشبرد اراده سیاسی تبدیل می‌شود. در این وضعیت، ممکن است همه‌چیز در قالب مصوبه، دستور، رأی قضایی و … صورت گیرد، اما آنچه در عمل تعیین‌کننده است موازنه قدرت میان نهادها، محافل سیاسی و گروه‌های فشار است که برآمده از اراده ملت نیستند. به بیان دیگر، قانون در چنین ساختاری بیشتر نقش پوشش رسمی تصمیمات از پیش اتخاذشده را بازی می‌کند و حکمرانان در هر سطحی نظام حقوقی ‌و قانونی کشور را جعبه ابزاری می‌دانند که برای تحقق اراده و مطلوبشان در هر مقطع‌ زمانی، سر در آن می‌کنند و آچار مناسب را پیدا می‌کنند.

ماجرای اخیر تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» و سپس صدور دستور موقت دیوان عدالت اداری برای توقف آن، نمونه‌ای قابل تأمل از همین وضعیت است. بر اساس اخبار منتشرشده، این ستاد با دستور رئیس‌جمهور پزشکیان و با هدف تسهیل تصمیم‌گیری درباره برقراری مجدد اتصال به اینترنت بین‌الملل ایجاد شده بود؛ اما در پی شکایت چهار عضو شورای عالی فضای مجازی، دیوان عدالت اداری در آخرین ساعات آخرین روز کاری هفته دستور موقتی درخصوص توقف این ساختار صادر کرد تا موضوع قانونی بودن یا نبودن آن مورد بررسی قرار گیرد. همان دیوان عدالت اداری که ذاتا با این هدف ایجاد شده که ملجا تظلم‌خواهی شهروندان از تصمیمات غیرقانونی و ناقض حقوق شهروندان باشد!

فارغ از اینکه در نهایت کدام تفسیر حقوقی درباره صلاحیت رئیس‌جمهور یا حدود اختیارات شورای عالی فضای مجازی صحیح تلقی شود و اینکه تصمیم رییس جمهور برای تشکیل چنین ستادی به جای ابلاغ دستور به عنوان تصمیم رییس جمهور ‌و رییس شورای عالی امنیت ملی، آنچه اهمیت بیشتری دارد، منطق حاکم بر کل این فرآیند است. تشکیل ساختارهای فوق‌العاده و موازی برای حل مسائل کلان حکمرانی، بدون شفافیت کافی درباره مبنای حقوقی، حدود اختیارات و سازوکار پاسخگویی آنها، خود نشانه‌ای از غلبه تصمیم‌گیری‌های موردی و اراده‌محور به جای یک نظام حقوقی پایدار و به روز است. از سوی دیگر، صدور دستور موقت دیوان عدالت اداری در شرایطی خاص و با حساسیت سیاسی بالا نیز این تصور را تقویت می‌کند که فرآیندهای حقوقی در ایران، بیش از آنکه در بستری کاملاً مستقل و بی‌طرفانه عمل کنند، تحت تأثیر رقابت نهادها و موازنه نیروهای سیاسی قرار دارند.

سخن نگارنده اما این است که در تصویری کلی‌تر هم دستور پزشکیان برای ایجاد این ستاد و هم دستور موقت دیوان عدالت اداری برای توقف آن را می‌توان مصداق‌هایی از پدیده «حکومت با قانون» دانست؛ وضعیتی که در آن قانون نه به‌عنوان یک قاعده مستقل و فراتر از اراده قدرت، بلکه به‌عنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف و ترجیحات بازیگران مختلف به کار گرفته می‌شود. در چنین ساختارهایی، این اراده اشخاص، محفل‌ها و شبکه‌های قدرت است که در نهایت واقعیت سیاسی و حقوقی را شکل می‌دهد و قانون صرفاً زبان رسمی و حقوقیِ بیان همان اراده‌هاست. تفاوت اصلی حکومت قانون با حکومت با قانون نیز دقیقاً در همین نقطه آشکار می‌شود؛ در اولی، قدرت مقید به قانون است و در دومی، قانون مقید به قدرت!


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍7❤4🔥2
اما ابراهیم چه کرد؟ او نه چندان زود رسید نه چندان دیر. او بر خر خویش نشست و آهسته به راه افتاد. در همه‌ی این مدت او ایمان داشت، او ایمان داشت که خدا اسحاق را از او نمی‌خواهد، با این همه اگر او را می‌خواست آماده بود تا وی را قربانی کند. او به لطف محال ایمان داشت، زیرا در اینجا جایی برای محاسبات بشری نبود و بی‌گمان پوچ بود که خداوند، که لحظه‌ای پیش اسحاق را از او خواسته است لحظه‌ای بعد خواست خویش را پس بگیرد. او از کوه بالا رفت، و حتی در لحظه‌ای که دشنه برق می‌زد ایمان داشت، ایمان داشت که خدا اسحاق را نمی‌خواهد. او به یقین از سرانجام کار در شگفت بود اما با حرکتی مضاعف به وضعیت نخست خویش بازگشت و از این روی اسحاق را شادمانه‌تر از بار اول به‌دست‌ آورد.

ترس و لرز
سورن کیرکگور
ترجمه‌ی عبدالکریم رشیدیان
نشر نی


#فرهیختگان راهی به رهایی
🤔4❤3🔥1
برگزاری آیین یادبود «جلال خالقی مطلق» در مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی

دبا: آیین یادبود «جلال خالقی مطلق» با عنوان «راویِ حکیمِ طوس»، عصر یک‌شنبه، سوم خرداد در مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

در این مجلس «کاظم موسوی بجنوردی»، رئیس مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی گفت: او از هنگامی‌که شاهنامه را همچون هدف زندگی خود برگزید، تا واپسین‌دم کوشید با توجه به نسخه‌های معتبر و ‌قابل استناد شاهنامه و مطالعات و بررسی‌های جانبی، از پژوهش‌های زبانی و لغوی تا تحقیقات حماسی و اسطوره‌ای، شاهنامه را تا حد ممکن، برکنار از انبوه تحریفات و تصرفات کاتبان و ابیات الحاقی به دلبستگان زبان فارسی و فرهنگ ایرانی عرضه کند.

«ژاله آموزگار»، عضو شورای عالی علمی مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی در این برنامه گفت: خوشبختانه این سعادت را داشت که در دوران زندگی‌اش قدرش شناخته شده بود و کار و تلاش‌هایش مورد توجه نخبگان پیر و جوان دوستش داشتند و از شهرت نیک فرهنگی برخوردار بود، صادقانه تمام عمرش به ایران اندیشید و در راه اعتلای آن کوشید.

سپس «علی‌اشرف صادقی»، عضو شورای عالی علمی مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی اظهار کرد: گمان نبرید که کار تصحیح شاهنامه تمام شده است و سال‌ها ادامه خواهد یافت و زوایا و مکاتب ادبی و روان‌شناختی و جامعه‌شناختی و تاریخی و جغرافیایی بررسی خواهد شد.

🔸«سجّاد آیدنلو»، استاد ادبیات دانشگاه پیام نور ارومیه نیز در پیامی تصویری آثار خالقی را بر چهار بخش تقسیم کرد و به تشریح آن پرداخت.

سخنران بعدی «مهدی علیایی‌مقدّم»، مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران بود که اظهار کرد: خالقی مطلق الگو و انگاره‌ای استثنایی و نادر در تحقیقات ایرانی است که از ابتدا می‌دانست می‌خواهد چه کند و نیم قرن همان کار را کرد و موفق هم بود.

«محمّد افشین‌وفایی»، مدیرعامل بنیاد موقوفات افشار گفت: افسوس که در روزهای پایانی سال گذشته، و در میان بحران‌های فراگیری که ایران کهن را درگیر مشکلاتی جدید کرده بود، غمی بر غم‌ها افزوده شد و عمر پربار استاد جلال خالقی مطلق به پایان رسید. هرچند تحقیقات و کارهای درخشان خالقی خود چندین عمر را دربرمی‌گیرد و او نیز تمام همت و توان خود را مصروف شاهنامه و شاهنامه‌پژوهی کرد، این فقدان دریغ‌انگیز ما را از ادامۀ پژوهشهای درخشان آن محقق دانشمند و ایران‌دوست محروم ساخت.

در پایان این مجلس «سهیل محمودی»، شاعر چند رباعی‌ وطنی خود را خواند و نیز سخنرانی ایرج افشار در مجلس رونمایی شاهنامۀ جلال خالقی مطلق در نوزدهم تیر ۱۳۸۶ و فیلم مستند به نمایش درآمد.

👇👇👇

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7