فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
قربان کردنِ انسان ممنوع!
عبرتِ ابراهیم برای اسلام‌گرایانِ خواب‌نماشده!
مجید مرادی

در این یادداشت با عنوان «ابراهیم خواب خود را باور کرده بود» که در ۱۶ خرداد ۱۴۰۴ در کانال قنات منتشر کردم با رهیافتی فیلولوژیک یا زبان شناختی در پی اثبات اشتباه ابراهیم بودم که به تعبیر قرآن مجید خواب خود را باور کرده بود و درست این بود که خواب را مبنای عمل قرار ندهد.
پس از نگارش این یادداشت به نظرم رسید که تجربه ابراهیم که فرزندش را به قربانگاه برد تا سرش را به پای پروردگار ببرد یک درس مهم دیگر هم دارد که برای همه اسلام‌گرایان می‌تواند آموزنده باشد و آن این است که برای خواب و خیال و تصورات و باورها و انگاشت‌ها و پنداشت های خود نمی‌توان دیگران را به مسلخ برد. اگر کسی به این نتیجه رسید که باید زندگی دیگری هر چند فرزند او باشد را به پای هر کسی یا شخصی یا حتی به درگاه خداوند قربانی کند کار درستی نمی‌کند و بر حق نیست و حق چنین کاری را ندارد. 
اسلام گرایان هم خواب سید قطب را باور کرده‌اند. آنان با تاثیر پذیری از سید قطب بر این باورند که خدا آنان را مبعوث کرده است تا حاکمیت خدا را بر روی زمین پیاده کنند و هر گونه هزینه‌ای را هم از جیب مسلمانان بپردازند و همه مسلمانان را به قربان گاه ببرند. نخستین هزینه‌ای که سید قطب بر روی دست جوامع اسلامی می‌گذارد چسباندن انگ جاهلیت است.
در دیدگاه سید قطب، مفهوم جاهلیت تنها شامل جوامع لیبرال سرمایه دارى و کمونیسم نیست، بلکه چندان توسعه مى‏یابد که شامل همه جوامع اسلامى معاصر مى‏شود. او در این باره با صراحت تمام اعلام مى‏کند که جوامعى که خود را مسلمان مى‏دانند ولى مهم‏ترین خاصیت الوهیت را که حاکمیت است به غیر خدا سپرده‏اند، به جوامع جاهلى منضم مى‏شوند.
امثال سید قطب و رهبران اسلام‌گرای تندرو و جنبش‌های القاعده و داعش و اشباه آن در ادیان دیگر انسان‌ها را قربانی تخیلات و توهمات خود کرده‌اند. آنان خود را در جایگاه پیامبرانی می‌بینند که مأموریتشان ایجاد دگرگونی در میدان واقعیت و واقعیت میدان است و نه تنها ترویج باورهای وحیانی خود. آنان قطعیات فکر خود را بر دیگران الزام آور می‌بینند و از دیگران توقع دارند بی آن که باورها و انگاره‌های اینان را پذیرفته باشند بدان گردن نهند.
گردن انسان را خدا آزاد آفریده است و نمی‌توان آن را برای هیچ هدفی و حتی مقدس‌ترین مطلوب‌ها به قربانگاه برد و این درس بزرگ واکنش پروردگار بزرگ به رفتار ابراهیم است.
عید قربان، عید بینایی و دانایی و رهایی انسان است از خواب‌ها و خیال‌ها و توهم ها. عید اصالت انسان است که خدایش نپذیرفت تا او را بیهوده قربانی کنند.
این عید، عید گشودن چشم هاست و نه بستن دیدگان. عید انسانی است که اصالت دارد و خلیفه خداست. زیرا خدایی که او را به خلافت برگزیده است از او خواسته است تا به جای تحقق رؤیاها و خواب‌ها و خیال‌هایش، خرد خداداد را به کار گیرد و از او تعبد (خود را به بردگی زدن) نخواسته است.

چهارشنبه


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍10❤4
رشیدی کوچی نماینده سابق مجلس، با انتشار نامه‌ای به پزشکیان ادعای رییس جمهور مبنی بر اینکه «هرکس می‌تواند کار مثبتی انجام دهد این گوی و میدان» را به چالش کشید


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍13❤1👎1
🔺ترامپ امضا می‌کند؟!

تا این جای کار سفر عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان به تهران منجر به «گشایشی جدی» در مذاکرات میان ایران و آمریکا برای رسیدن به یک توافق موقت و اولیه شده است؛ توافقی که چنان که قبلا هم گفته شد امری محتمل است. پس از این یادداشت تفاهم نیز دو طرف ظرف 60 روز برای رسیدن به توافق نهائی درباره جزئیات مسائل هسته‌ای گفتگو خواهند کرد. البته توافق جامع و نهائی نیز چنان که قبلا گفته شد، به این سادگی نیست و فعلا دور از ذهن است.

اکنون به نظر می‌رسد که توپ در زمین ترامپ است که این تفاهم نامه موقت را بپذیرد یا رد کند. واقعیت این است که رئیس جمهور آمریکا، هم دلایل و پیشران‌هایی برای امضای این توافق اولیه دارد و نیز عوامل و پسران‌های متعددی می‌تواند مانع آن شود.

این که ترامپ چند روز قبل پای رهبران منطقه را در توجیه تعویق جنگ به میان کشید و دیروز هم برای ترویج توافق موقت باز به این کار متوسل شد تا این گونه کوتاه آمدن خود از مواضع قبلیش را توجیه کند؛ نشانه مثبتی برای آمادگی او برای امضای این توافق است. والا در اصل ترامپ اگر می‌خواست که به حرف و کلام رهبران منطقه توجه کند که اصلا نباید این جنگ را راه می‌انداخت. اما حالا برای خروج از این باتلاق خودساخته از آنها مایه می‌گذارد و خرج می‌کند.

اما در مقابل هم، ترامپ از دیروز در داخل آمریکا از جانب متحدان و مخالفانش و نیز از داخل اسرائیل مورد هجمه سنگینی قرار گرفته است و نه تنها کسی او را برنده این تفاهم اولیه نمی‌داند، بلکه بازنده معرفی می‌کنند؛ تا جایی که برخی متحدان او توافق کنونی را بدتر از برجام توصیف کرده‌اند.

همین انتقادها، فضای سنگینی علیه ترامپ در داخل آمریکا ایجاد کرده است و می‌تواند شخصیت خودشیفته او را تحریک و از امضای توافق و حل مسائل اندک باقیمانده خودداری کند.

هر چند برخی منابع آمریکایی برای فروکاست این وضعیت از گزاره «تمدید 60 روزه آتش بس» گفته‌اند اما خود متن تفاهم نامه بر پایان جنگ در همه جبهه‌ها با شمول لبنان تاکید دارد. در مقابل هم ایران تعهد روشنی برای تعیین تکلیف سرنوشت غنی سازی اورانیوم و ذخایر اورانیوم نداده است و این مسائل به مذاکرات در 60 روز آینده موکول شده است.
 
صرف نظر از این که چه خواهد شد و به دور از مشکلات و مسائل داخلی ایران، اما تا اینجای کار در آنچه مربوط به جنگ و توافق موقت کنونی می‌شود، پذیرش پایان جنگ بدون حل و فصل پرونده هسته‌ای از یک سو، دست برتر ایران در توافق موقت را نشان می‌دهد و از دیگر سو، دردسر بزرگی برای ترامپ و نتانیاهو است. جنگی که با هدف کلانِ سرنگونی نظام جمهوری اسلامی آغاز شد، حالا به توافقی ختم می‌شود که در آن ترامپ نه تنها امتیاز هسته‌ای هم نگرفته، بلکه ایران بر اساس توافق اولیه این امکان را پیدا کرده است که با استفاده از «کارت تنگه هرمز»، به جنگ پایان دهد و بخشی از دارایی‌هایش را آزاد کرده و همچنین معافیت‌هایی برای فروش نفت تحریم شده خود را به دست آورد.

در کنار این ها نیز مفروض پذیرش توقف جنگ در لبنان در توافق اولیه با تهران به معنای «شناسایی» خواسته یا ناخواسته نفوذ و نقش منطقه‌‎ای ایران است؛ هر چند اسرائیل با حملاتی تلاش خواهد کرد آن را نقض کند. این در حالی است که دیگر هدف عمده جنگ ایجاد وضعیتی در منطقه بود که به نفوذ منطقه‌ای ایران پایان دهد نه آن را به شکلی به رسمیت بشناسد.

مجموع آنچه گفته شد، تصمیم‌گیری نهایی را برای ترامپ بسیار دشوار می‌کند. اگر امضا کند، با خروج از باتلاق جنگ، وارد باتلاق حملات سنگین‌ترِ سیاسی در داخل آمریکا می‌شود و اگر امضا نکند و دوباره فرمان حمله بدهد، اوضاع را پیچیده‌تر و بحرانی‌تر خواهد کرد.

باید منتظر ماند و دید او در این دوراهی نفس‌گیر چه تصمیمی خواهد گرفت؛ امضای توافق یا حمله‌ای دیگر و سپس توافق ....

این داستان همچنان ادامه دارد ....
صابر گل‌عنبری


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👍3🤬2
ایستاده‌ای؟ پس ادامه بده

محمد مالجو

نمایندۀ مجلس ادعا کرده است که رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان آتش‌بس را بدون اخذ اجازه از مقام بالاتر پذیرفته، تهدید به استعفا کرده، مانع اجرای حملۀ نظامی به اسرائيل شده و هشدار داده که در صورت هدف‌گرفتن ناوهای آمریکایی کناره‌گیری خواهد کرد.

اگر حتی نیمی از این روایت درست باشد، تصویر دیگری از پزشکیان پیشِ روی ما قرار می‌گیرد: رئیس‌جمهوری که فقط عقب نمی‌نشیند بلکه در لحظه‌های حساس گاه نیز می‌ایستد و هزینه می‌دهد. اگر چنین باشد، مسئله دیگر توانستن یا نتوانستن نیست، مسئله این است که گاه که اراده کرده توانسته است، دست‌کم در بزنگاه‌هایی.

اگر واقعاً در برابر شتاب‌گیری جنگ ایستاده، اگر استعفا را به اهرم فشار تبدیل کرده، اگر جلوِ تصمیمی را گرفته که می‌توانست کشور را به پرتگاه خطرناک‌تری بکشاند، آن‌گاه دقیقاً همان کاری را کرده که از یک مقام ارشد اجرایی انتظار می‌رود: استفاده از حد اختیارات برای جلوگیری از فاجعه نه توجیه‌اش.

اما همین‌جا نقطۀ چرخش است. کسی که در آستانۀ جنگ می‌ایستد حق ندارد در برابر سلب یک حق پایه سکوت کند. کسی که برای جلوگیری از یک تصمیم نظامی هزینه می‌دهد باید برای جلوگیری از تحقیر روزمرۀ شهروندان نیز هزینه بدهد. اینترنت مسئلۀ فرعی نیست، همان منطق است در لباسی دیگر. آن‌جا مرگ در کار بود، این‌جا حذف تدریجی شأن و حق شهروندی.

این همان نقطه‌ای است که آزمونی دیگر آغاز می‌شود. ایستادن در برابر منطق جنگ اگر فضیلت است، ایستادن در برابر منطق تبعیض ضرورت است. اینترنت طبقاتی نه صرفاً یک سیاست بد بلکه صورت‌بندی یک نظم نابرابر و تبعیض‌آلود است که حق را به امتیاز تقلیل می‌دهد.

اگر روایت‌ نمایندۀ مجلس درست‌ باشد، پس یک سابقه وجود دارد: سابقۀ ایستادن. اکنون همان ایستادن باید تکرار شود، نه در میدان نظامی بلکه در میدان حقوق شهروندی، نه در حرف بلکه در عمل.

آقای رئیس‌جمهور ‌یا مسیر ایستادگی در برابر زورگویی‌های افراطیون را ادامه می‌دهد یا همۀ آن معدود لحظه‌های ایستادگی‌اش از حافظۀ سیاسی جامعه پاک می‌شود.


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤9👍2
تبریک به اقلیت کم‌تعداد و پرقدرت

علی اصغر سیدآبادی

بعضی‌ها خیال می‌کنند نماینده‌ی فیلترشکن‌فروشان هستید, اما من با این که نمی‌دانم که‌اید و چه کاره‌اید, فکر می‌کنم این کم لطفی به شماست.

شما سال‌هاست فعالیت دارید و حوزه‌ی فعالیتتان بسیار گسترده است و همه جا هستید و با این که سال به سال از تعدادتان کاسته شده اما از قدرتتان کم نشده. به شما تبریک می‌گویم! یک بار دیگر نشان دادید که کت تن شماست, شمایی که فکر می‌کنم الان در اقلیت محض هستید, اما باز هم می‌توانید, زیر حکم رییس‌جمهور و رییس شورای عالی امنیت ملی بزنید!

تبریک می‌گویم که از همان سال ۱۳۷۶ که مردم برای تغییر بدون خشونت به میدان آمدند و پرشورترین انتخابات تا آن روز را خلق کردند, اما شما چنان مستاصل‌شان کردید که هشت سال بعد, عزیز درددانه‌ی آن زمانتان –که حالا گزارش‌های برخی نشریات خارجی می‌گویند عزیزدردانه‌ی اسراییل هم بوده-- بر تخت ریاست جمهوری نشست.

هر وقت مردم, زخم هایشان را پوشاندند و بغض‌هایشان را قورت دادند و فرصتی دوباره به حکومت دادند که چیزی حتی کوچک تغییر کند, شما فرصت یافتید و ثابت کردید که قرار نیست چیزی تغییر کند. اگر هم چیزی تغییر کرد, به رغم تلاش شما بود.

شما موفق شدید مردم را به خیابان بکشانید. شما موفق شدید از آن مردمی که با سکوت اعتراض می‌کردند, مردمی عصبانی و خشمگین بسازید. شما موفق شدید, کاری کنید که بخشی از ایرانیان دل به حمله‌ی خارجی ببندند. شما موفق شدید, کاری کنید که....

پیروزی جدیدتان را در اثبات این که رای مردم هیچ تاثیری ندارد, تبریک می‌گویم. بله شما به آن ۴۹ درصد خوش‌خیالی که فکر می‌کردند, هنوز باید از راه صندوق در جست و جوی تغییر بود, قاطعانه نشان دادید که اشتباه می‌کردند, اما آن پیروزی‌ای که با احساس شکست و خشم و استصیال اکثریت مردم همراه باشد, چه فایده‌ای دارد؟ یا بهتر است بپرسم برای چه کسانی فایده دارد؟ آیا اسراییل از این پیروزی بیش از شما سود نمی‌برد؟ نکند سودتان یکی است؟

پی‌نوشت: آئینه چون نقش تو بنمود راست ، خود شکن آئینه شکستن خطاست



#فرهیختگان راهی به رهایی
👍13❤1
«درآمدی بر تاریخ‌نگاری علم»
درسگفتار دکتر حسین معصومی همدانی

انجمن حکمت و فلسفهٔ ایران
گروه مطالعات علم
پاییز و زمستان ۱۴۰۲

در ۱۲ فایل صوتی تقدیم می‌شود:


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3
رحمن قهرمان پور در گفتگو با فرارو:
پذیرش یادداشت تفاهم به معنای توافق قطعی نیست / ممکن است ترامپ برای آمادگی نظامی زمان خریده باشد / احتمال توافق قطعی ۵۰ درصد است

دکتر رحمن قهرمان‌پور، تحلیلگر ارشد سیاست خارجی: آنچه اکنون مطرح است با اصطلاح حقوقی «یادداشت تفاهم» شناخته می‌شود.  اکنون درباره توافق صحبت نمی‌شود. یادداشت تفاهم برای ادامه آتش‌بس،منعقد می‌شود؛ اما می‌تواند شامل برخی اضافات نسبت به مرحله قبلی نیز باشد.

مسئله هسته‌ای، ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی، تحریم‌ها و اموال ایران، در مراحل بعدی می‌توانند جدی‌تر مورد مذاکره قرار گیرند. اکنون درباره همه مسائل جدی توافقی حاصل نمی‌شود. آنچه مطرح است، رفع محاصره دریایی ایران توسط ایالات متحده و رفع انسداد تنگه هرمز از سوی ایران است.

توافق بار و معنای حقوقی سنگینی دارد؛ یعنی کار خاتمه یافته است. اما تفاهم یعنی موضوع هنوز خاتمه نیافته و قرار است درباره مسائل مورد مناقشه در بازه زمانی معینی مذاکره شود. همه نیروهایی که مخل شکل‌گیری توافق بودند، از جمله اسرائیل، همچنان فعالند. باید دید منطق ایران و آمریکا برای پذیرش یادداشت تفاهم چیست.

لینک مصاحبه



#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3