فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
بدعتی در حال تثبیت

آیا وصل‌شدن دوبارۀ اینترنت جهانی در ایران واقعاً بازگشت به وضعیت عادی است یا صرفاً بازگشت به نقطه‌ای از یک چرخه که خودِ آن چرخه باید مسئله‌مند شود؟ اگر قطع اینترنت جهانی در دوره‌های بحران، از قبیل ادوار اعتراضات خیابانی یا وضعیت جنگی، به یک واکنش تکرارشونده تبدیل شده است، آیا ما با تثبیت یک بدعت مواجه نیستیم؟ اگر چنین است، از تجربه‌های انباشته‌شدۀ جامعه در این قطع و وصل‌ها چه می‌توان آموخت تا این بدعت به قاعده بدل نشود؟

آنچه در ظاهر یک «اختلال» به نظر می‌رسد در واقع طی‌کردن مراحلی متمایز است. ابتدا پیش از آغاز جنگ چهل‌روزه با اینترنت جهانیِ فیلترشده مواجه بودیم: دسترسیِ همگانی به اینترنت فیلترشده. جنگ چهل‌روزه که آمد، اینترنت جنگی برقرار شد: قطع سراسریِ اینترنت جهانی برای اکثریت مطلقِ جامعه اما دسترسیِ قانونی اقلیتِ نزدیک به قدرت سیاسی و دسترسیِ غیرقانونیِ اقلیتِ برخوردار از ثروت اقتصادی. پس از برقراری آتش‌بس نیز نوبت استقرار اینترنت طبقاتی شد: گسترش صدور مجوز برای دسترسی اقلیتی تأیید‌شده به اینترنت جهانی اما کماکان ممانعت از دسترسی اکثریت جامعه. نهایتاً نیز بازگشت به اینترنت فیلترشده.

این توالی بر یک الگو دلالت می‌کند. اگر به عقب بنگریم، نقطۀ عزیمت این الگو در اعتراضات خیابانی آبان‌ماه ۱۳۹۸ با قطع اینترنت جهانی شکل گرفت و در اعتراضات بعدی و نیز در جنگ دوازده‌روزه تکرار شد.

مشکل در خودِ این تکرار نهفته است. آنچه یک‌بار همچون اقدامی استثنایی رخ داد اکنون در حال تبدیل‌شدن به واکنشی قابل‌انتظار است. گویی در هر بحران فقط یک کلید از‌پیش‌تعریف‌شده وجود دارد: قطع اینترنت جهانی. این همان بدعتی است که اگر تثبیت شود قطعاً خطرناک است.

اما، در مقابله با این بدعت، پرسش اصلی کماکان پابرجاست: از تجربه‌های اعتراض و نارضایتی در قبال قطع اینترنت جهانی و استقرار اینترنت جنگی و سپس راه‌اندازی اینترنت طبقاتی چه درسی می‌توان گرفت تا این بدعت به‌تمامی تثبیت نشود؟

پاسخ را نمی‌توان در سطح واکنش‌های لحظه‌ای جست. تجربه‌ها نشان داده‌اند که جامعه هر بار واکنش نشان داده، ابزارهایی برای دورزدن یافته و اشکالی از مقاومت را آزموده است، اما این واکنش‌ها غالباً در سطح پراکنده و ناپیوسته و بدون هیچ افق مشترکی باقی مانده‌اند. به بیان دیگر، «تجربه» انباشته شده اما به «صورت‌بندی» تبدیل نشده است. مادامی که این شکاف پر نشود، هر دور جدید قطع اینترنت جهانی از نو همان چرخه را بازتولید خواهد کرد: غافل‌گیری، انطباق موقت، و سپس فراموشی نسبی.

ازاین‌رو مسئله نه صرفاً مخالفت با قطع اینترنت بلکه تبدیل این تجربه‌های پراکنده به یک آگاهی منسجم است. در پرتو این آگاهی می‌توان قطع اینترنت جهانی را از یک امر فنی یا اضطراری به یک مسئلۀ صریح سیاسی و اجتماعی بدل کرد. فقط در این صورت است که می‌توان از منطق واکنش به منطق پیش‌بینی و مطالبه عبور کرد. در غیر این صورت، جامعه در موقعیتی باقی خواهد ماند که هر بار با وقوع بحران نه از موضعی انباشته از تجربه و سازمان‌یافتگی بلکه از نقطۀ صفر واکنش نشان می‌دهد. این دقیقاً همان شرطی است که به تثبیت بدعت قطع اینترنت جهانی در مواقع اضطراری یاری می‌رساند.

محمد مالجو


#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥4❤3
تفاوت اپوزیسیون ملی و ضد ملی

بررسی موردی نگاه
دکتر فاطمی به اشغال ایران در سوم شهریور ۱۳۲۰
بهمنی قاجار


فاطمی هیچ نگاه مثبتی به رضاشاه و‌محمدرضاشاه و خانواده پهلوی ندارد اما وقتی از سوم شهریور ۱۳۲۰ سخن می گوید صرفا احساس تاسف است و درد و آه از تجاوز به ایران و اشغال کشور

سالها بعد در یادداشتی درباره چگونگی آگاهی خود از حمله به ایران و نگرانی هایش در آن روزها می نویسد :

عصر سوم شهریور، هنوز از رادیو تهران و مطبوعات پرده پوش آن روز که زیر شلاق سانسور به سر می‌بردند، هیچ خبر قابل توجهی دستگیر نمی‌شد. از رادیو همین طور صفحه قراضه قدیمی «قمر الملوک وزیری» به گوش می‌رسید و برنامه اخبار هم بیشتر متوجه خبرهای جبهه جنگ بود. اما نه جنگ ایران و متفقین بلکه جنگی که آلمان در جبهه شرقی و غربی اروپا اداره می‌کرد. من که هیچ وقت یا رادیو نمی‌گرفتم یا اگر می‌گرفتم به ایستگاه تهران اکتفا می‌کردم، نمی‌دانم چه شد که در یک ایستگاه عربی کلمه «ایران» به گوشم خورد. همانجا متوقف شدم. هنوز نمی‌دانستم از کدام مملکت عربی آن اخبار پخش می‌شد ولی گفت که از صبح امروز قوای روس و انگلیس به ایران حمله کردند و مشغول پیشروی هستند.
این خبر برای من شنیدنش در آن روز یکی از حیرت بخش‌ترین و عجیب‌ترین حوادث زندگی‌ام به شمار می‌رفت و چندین علت مختلف و متضاد، دلیل این استعجاب و شگفتی بی‌سابقه‌ام بود.


فاطمی در ادامه می نویسد با وجود بغض به رضاشاه به مقاومت او و ارتش وی دلبسته بود

  بغض‌ها و دشمنی‌هایی که بیست سال در تنگنای سینه‌ها عقده شده بود به یک مرتبه منفجر شد. بی‌طرفها و جوانان که گمان می‌بردند شاه در این مدت ارتش برای مملکت درست کرده، در روزهای مبادا این قشون به درد خواهد خورد، عصبانی بودند که چرا دفاع شرافتمندانه نشد و همین طور لکه ننگ بر دامان تاریخ وطن نشست

و از نگرانی و وحشتش از تکرار ترکمان چای می گوید :

جنگ! برای ملتی که بعد از شکست ترکمانچای دیگر کمر راست نکرده و رنگ خون را ندیده و از بی حسی بیست سال در خواب و غفلت بی سابقه فرو رفته بوده – این کلمه «جنگ» - در عین حال که وحشتناک و غیر منتظره است باور نکردنی و افسانه مانند جلوه می‌کند.

و  از انتظار بی حاصل خود از  رضاشاه برای مقاومت سخن رانده و ابراز می کند :


رضاشاه برای جاوید ماندن در تاریخ ایران یک شانس داشت که آن را هم از دست داد و آن شانس عبارت از این بود که مقاومت می‌کرد تا کشته می‌شد و به آن طور مرگ با ذلت دور از وطن رضایت نمی‌داد. احساسات مردم در روزهای حمله متفقین طوری بود که تمام مملکت پشت سر او می‌ایستاد


و البته با نگاهی تحلیلی به ضعف هایی که رضاشاه را وادار به تسلیم کرد نیز می پردازد وضعیتی که ریشه در همان استبداد خویی و ندیدن به موقع نقاط ضعف داشت


شاید واقعا خود رضاشاه نیز نمی‌دانست که قشون او اینقدر ضعیف آشیانه خیانت است. رضاشاه روزی از سپهبد «ژان» فرانسوی که چند سال ریاست دانشگاه جنگ ایران را داشت پرسیده بود که اگر ما موقعی مورد حمله دشمن قرار گیریم، چه مدت خواهیم توانست دفاع کنیم.
فرانسوی بی ریا پرسیده بود چه جور دشمنی؟ پهلوی گفته بود مثلا شوروی‌ها،
«ژان» جواب داده بود: «به قدری که ارتش روسیه به سرحد شما برسد». دیکتاتور مغرور از این پاسخ صریح به قدری خشمگین شد که فردا، عذر او را خواست. از بس تملق، دروغ، مدیحه سرایی، ضعف نفس و چکمه بوسی در دوران قدرت مطلقه خود دیده بود، این اواخر واقعا خیال می‌کرد تنها قدرت مشرق زمین و شاید هم قدری بالاتر است.




سرانجام فاطمی از ترکیدن بغض خود برای اشغال ایران می گوید و این چنین از غم و اندوهش برای تجاوز به کشور یاد می کند :

به هر حال در برنامه هشت و نیم رادیو برلن نیز خبر حمله به ایران گفته شد و شرح کشته شدن دریادار «بایندر» را داد. آن شب تا صبح من در تمام مدت گریستم. فردا مریض شدم و در رختخواب باقی ماندم


مقایسه کنید با شادی برخی از اپوزیسیون برای کشته شدن  دریادار تنگسیری ، فاطمی هم از دستگاه دیکتاتوری پهلوی بغض دارد اما برای بایندر به  عنوان سرباز وطن تا صبح اشک می ریزد اما این بی صفتان پس از خبر ترور  تنگسیری حتی از توهین به او و‌ابراز خوشحالی دریغ نورزیدند .

در نهایت کلام قاطع فاطمی در محکومیت و‌نکوهش تجاوز به ایران :


خون دریاسالار «بایندر» و خون صد‌ها نفر نظامی و غیرنظامی دیگر که در فجر شوم سوم شهریور ناحق به زمین ریخت و افتخار قربانی وطن را پیدا کردند، همچنین روح بزرگ هزار‌ها نفر مردم آذربایجان که در غائله و فتنه‌انگیزی پیشه‌وری و غلام یحیی شهید راه آزادی شدند و بالاخره نظاره این اوضاع دردناک و ماتم‌خیز ما را ملزم می‌کند که از سوم شهریور خونین با تأسف یاد کنیم.



#فرهیختگان روزن آگاهی
👍10❤9🤬1
سرمایه‌گذاری سنگین موساد در سیاست ایران و اصرار بر پیشبرد رژیم‌جنج

علی افشاری

‏ مقاله «شاخه مخفی موساد فاش شد: ما هنوز با ایران کارمان تمام نشده، تازه شروع کرده‌ایم» نوشته ایتای ایلناعی در «هیوم»، رسانه جریان اصلی اسرائیلی با جزئیات فعالیت‌های موساد بعد از ریاست دیوید بارنئا در سال ۲۰۲۱ را در جنگ شناختی و نفوذ در عرصه سیاسی و رسانه‌ای ایران شرح می‌دهد.

‏ من در سالیان گذشته با درک روند کلی در این خصوص مرتب هشدار داده بودم. اما این مقاله جزئیات بیشتر و روشنگرانه دارد و توضیح می‌دهد که دولت اسرائیل طیف متنوعی از نیروهای سیاسی و‌ مدنی ایران را هدف قرار داده و رضا پهلوی تنها گزینه نیست.
‏
دوما موساد جنگ ۳۹ روزه را آغاز فروپاشی و‌ تضعیف جمهوری اسلامی می‌دانسته و نه پایان آن. به عبارت دیگر هدف کوتاه کردن عمر این نظام بوده است. موساد همچنان در ایران فعال بوده و به فعالیت‌هایش برای تقویت اپوزیسیون وابسته و مداخله در امور داخلی سیاست ایران را ادامه داده و در جلو بردن پروژه رژیم‌چنج اصرار دارد.

‏اطلاعات مهم مقاله به شرح زیر هستند:

‏1️⃣ پروژه بزرگ‌ «ماشین زهرپاشی» در شبکه‌های اجتماعی: این شبکه شامل هزاران حساب جعلی، عملیات هماهنگ رسانه‌ای، انتشار اطلاعات هدفمند، تخریب وجهه حکومت و تشویق نارضایتی عمومی بوده است. یکی از منابع مقاله می‌گوید هر سیاستمداری آرزو داشت چنین شبکه‌ای در اختیار داشته باشد. طبق گزارش، موساد علاوه بر حساب‌های جعلی، با اینفلوئنسرهای واقعی داخل و خارج ایران نیز کار می‌کرد و حتی در برخی موارد با استفاده از هوش مصنوعی، شخصیت‌ها و اینفلوئنسرهای مجازی تولید می‌کرد تا پیام‌های ضدحکومتی را گسترش دهد

‏2️⃣ اصلاحات عملیاتی و راه‌اندازی نیروهای میدانی: بارنئا در موساد، شاخه سنتی «تزومت» را که مسئول جذب و اداره جاسوس‌ها بود، منحل کرد و چند شاخه جدید جایگزین آن کرد. مهم‌ترین آن‌ها شاخه‌ای بود که وظیفه‌اش جذب نیروهای غیر اسرائیلی برای عملیات در کشورهای دشمن بود. طبق مقاله، در عملیات‌های «شیر خیزان» و «غرش شیر» ده‌ها عامل غیر اسرائیلی در داخل ایران فعال بودند و به سامانه‌های پدافندی، پرتابگرهای موشکی و مراکز نظامی حمله کردند. نویسنده می‌گوید حتی در داخل موساد هم بسیاری باور نمی‌کردند چنین شبکه‌ای بتواند در ایران شکل بگیرد بدون آنکه لو برود.

‏ 3️⃣ همکاری با نیروهای کرد در داخل ایران و مناطق مرزی: مقاله می‌گوید موساد بخشی از نیروهای کرد را آموزش داده و مسلح کرده بود تا در صورت گسترش بحران داخلی، بتوانند نقش بی‌ثبات‌کننده ایفا کنند.

‏4️⃣ در مقاله گفته شده که موساد با برخی جریان‌های بالقوه مخالف حکومت ارتباط‌هایی ایجاد کرده بود تا شاید در آینده بتوانند نوعی آلترناتیو سیاسی یا امنیتی شکل دهند، البته جزئیات بیشتری ارائه نمی‌شود. در جلسه توجیهی موساد در کاخ سفید پیش از آغاز جنگ ۳۹ روزه نیز، موساد گزینه‌های مختلفی از مخالفان ایرانی از جمله رضا پهلوی را معرفی کرده بود.


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7👍1👎1
روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی اختصاصی به نقل از منابع آگاه فاش کرد که امارات متحده عربی در طول جنگ، ده‌ها حمله هوایی را علیه مواضعی در ایران انجام داده است.

منابع وال‌استریت ژورنال می‌گویند نقش امارات در این کارزار نظامی، «بسیار عمیق‌تر» از آنچه که پیش‌تر گزارش شده، بوده است.

بر اساس این گزارش، این حملات با هماهنگی کامل واشنگتن و تل‌آویو و با اتکا به اطلاعات ارائه‌شده از سوی آن‌ها انجام شده است.

اهداف امارات شامل جزایر قشم و ابوموسی در تنگه هرمز، بندرعباس، پالایشگاه نفت جزیره لاوان و مجتمع پتروشیمی عسلویه بوده است.
حملات به عسلویه که به صورت مشترک با اسرائیل و در پاسخ به ضربات جمهوری اسلامی به زیرساخت‌های انرژی امارات انجام شد، واکنش‌های شدید بین‌المللی را برانگیخت و واشنگتن را وادار کرد از اسرائیل بخواهد حمله به تاسیسات انرژی را متوقف کند.
سهام‌نیوز


#فرهیختگان راهی به رهایی
🤬4❤3
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
جهان موازی علی خامنه‌ای

مستندی از بخش پارسی تلویزیون BBC
حسین باستانی در این مستند می‌کوشد تا، از زاویه‌ای متفاوت، به بررسی دوران رهبری علی خامنه‌ای بپردازد. مستند حاضر، امکان یا مجال بازخوانی کارنامه مبسوط دومین رهبر جمهوری اسلامی را ندارد. اما سعی دارد تا با رجوع به روایت‌های در دسترس از ناظران مستقیم یا غیرمستقیم رفتار او، به فهم بیشتر دنیای ذهنی‌اش کمک کند. «دنیایی موازی» که اولویت‌های آن، هرچه بودند، شباهتی به اولویت‌های حکومت‌داری در دیگر نقاط جهان نداشتند.

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍7👎3❤2
در دفاع از حق و عدالت
 
چند لحظه پیش متن دفاعیه جناب آقای عبدالرحیم سلیمانی اردستانی را دیدم و خواندم. رؤیت این متن و محتوای آن، اعم از محورهای کیفرخواست و موارد اتهامی و نیز دفاعیات، از یک سو موجب تأسف شد و از سوی دیگر مرا به یاد کیفرخواست خودم در تابستان 1379 در دادسرا و دادگاه ویژه روحانیت تهران انداخت. جدای از موضوعات اتهامی، نوع رویکرد کیفرخواست نویسان و مبانی و بنیادهای فکری و ایدئولوژیک آنان، تقریبا یکی است. گویی قرار نیست هیچ چیز در نظام ولایی تغییر کند!
اکنون من نه در مقام داوری در باب آرا و نظریات ارائه شده جناب سلیمانی هستم (هرچند وفق آنچه که در اینجا ارائه شده با اغلب آن ها موافقم) و نه، حتی در صورت نادرست بودن نظری قطعی آن ها و یا بخشی از آن ها، شرعا غلط و قانونا جرم و اخلاقا مذموم است. من که خود در دو جا (دادسرای ویژه روحانیت و سپس در دادگاه انقلاب در زندان 59 عشرت آباد) بازجویی شدم، همواره در باره پرسش ها و در واقع اتهامات بازجو، برای این که وارد بحث و جدل بیهوده و حتی مضر نشوم، کوتاه جواب می نوشتم که: این حرف ها درست باشند یا نادرست، از نظر قانونی جرم نبوده و نیستند؛ اگر مدعی هستید که جرم اند، لطفا در دادگاه مستند بگویید تا پاسخ دهم.
در هرحال من در اینجا صرفا می خواهم از حق انسانی و شهروندی و شرعی جناب سلیمانی، دفاع کرده و همذات پنداری خود را با جناب ایشان بدین وسیله ابراز دارم. همان گونه که قبلا نوشتم، بر تمامی حق مداران و به ویژه روحانیان کم و بیش همراه و همفکر ایشان و به طور خاص نواندیشان مدافع عدالت و آزادی فرض است از حقوق انسانی و دینی ایشان دفاع کنند. مهم نیست که چه اندازه اثر دارد یا اصلا ندارد؛ مهم «صداست که می ماند»! من هم به تجربه می دانم که در بیدادگاه های جمهوری اسلامی، «آنچه البته به جایی نرسد، فریاد است» اما این هیچ از تعهد افراد از دفاع از حق و عدالت و حقوق شهروندان کم نمی کند.
برای اطلاع مخاطبان متن دفاعیه را در اینجا می گذارم.
به امید رعایت حق و عدالت و آزادی تمامی اسیران دربند در زندان های جمهوری اسلامی

حسن یوسفی اشکوری
جمعه ۸ خرداد ۱۴۰۵


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤9👍5
حمایت کیهان کلهر از کسب‌وکارهای فرهنگی و هنری

کیهان کلهر، موسیقی‌دان برجسته ایران صفحه اینستاگرامش را به مدت ۸۸ روز به تبلیغ و حمایت از کسب‌وکار اهالی فرهنگ و هنر اختصاص داد.

او نوشت که این اقدام را به دلیل حمایت از آنهایی انجام می‌دهد که «در ماه‌های اخیر به‌دلیل قطع اینترنت دچار خسارت شده‌اند.»

آقای کلهر تاکید کرده است که این فراخوان تنها شامل کسب‌وکارهای داخل ایران می‌شود.

حکومت ایران در چند دهه گذشته اشاعه موسیقی را به شدت محدود کرد اما پس از گسترش شبکه‌های اجتماعی، هنرمندان به معرفی خود و آثارشان پرداختند و به این ترتیب بازار خوبی برای محصولات فرهنگی و هنری فراهم شد.

پس از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و قطعی کامل اینترنت برای بیش از هشتاد روز بسیاری از مشاغل مجازی به‌ویژه اهالی فرهنگ و هنر از فعالیت بازماندند که خسارات قابل توجهی به آنها وارد شده است.


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤10
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
پیام تصویری سجاد‌ آیدنلو، استاد زبان و ادبیات فارسی و شاهنامه‌شناس به مناسبتِ برگزاری شبِ «شاهنامه و جلال خالقی‌مطلق» از مجموعه «شب‌های بخارا»

پنجشنبه دهم اردیبهشت‌‌ ماه ۱۴۰۵ خورشیدی؛‌
تهران، خانهٔ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز


● زنده‌یاد استاد جلال خالقی‌مطلق؛
ادیب، ایران‌شناس و شاهنامه‌شناس شهیر ایرانی؛
۲۰ شهریور ۱۳۱۶ خورشیدی
۹ اسفند ۱۴۰۴ خورشیدی


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤5🤬2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ویدیوی کامل گفت و گوی مصطفی ملکیان و آذرخش مکری با موضوع مساله اراده آزاد و جبر


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7
بازنشر

۱ خرداد ۱۴۰۵
✍️ رضا منصوری

یک هفته نگذشته از صحبت های من و نوشته‌ام از ثبوتی. در صحبت‌هایم نام از نمونه‌ای دانشگر نسل جوان بردم و گفتم تازه با این نسل است که علم ایران می‌تواند جهانی شود. نسل ثبوتی و نسل پیش از ما و ما هر چه کردیم- بد یا خوب- قرار بود این نسل زیر ۴۰ سال علم ایران را جهانی کند؛ مصداق علم مدرن و مصداق متخصصانی باشد که ایران آینده به آن نیاز دارد. در خوش‌بینانه‌ترین حالت باید بگویم از نمونه‌ای که نام بردم اگر در تمام رشته‌های علمی در ایران صد تا داشته باشم. از حدود صدهزار هیئت علمی. یعنی یک در هزار. یکی هم همان سهرابی بود که شش ماه پیش فراری‌اش دادیم. چند دهه پیش که رامین گلستانیان از دست مدیران علوم پایه فرار کرد کسی کَکَش نگزید. حالا هم ثبوتی و من و رییس‌جمهورمان که در بزرگ‌داشت‌اش پیام فرستاد اصلا متوجه این فاجعه نخواهند شد. وزارت عتف هم منجمدتر از این است که حسی داشته باشد. فاجعه را می‌بینم. در میدان جنگ کسانی ایران را دارند حفظ می‌کنند که مجبور بوده‌اند و هستند خود را در بوتهء آزمایش نشان دهند و دادند. در سپهر علم ایران هنوز همان مضحکه‌ای حاکم است که در حاجی بابای اصفهانی به بهترین وجه توصیف شده. هنوز عافیت‌طلبان خودشیفته‌ای مثل ما این سپهر علم فاسد را نمایندگی می‌کنند. صدامان بلند شود! بس است این مضحکهء علم متظاهر خودشیفته.


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2🔥1
Soboti.pdf
82.9 KB
بازنشر


پا در سنت فضلایی و رو به علم مدرن

یوسف‌خان معلم‌الدوله واسط سنت و مدرنیت در علم ایران

۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
✍️ رضا منصوری

قرار است نقد گزنده نکنم. ولی چه کنم به دنبال مرگ فاخر نیستم، عافیت‌طلب هم نیستم، شاید معلم هم نباشم، و اصلاً از سال ۱۳۸۸ خود را مرده پنداشته‌ام. فکر کردم مراسم یعنی چه و سخنرانی یعنی چه؟ من بسیار چیزها نمی‌فهمم؛ این دو هم استثنا نیست. مراسم عزا و عروسی را درک می‌کنم. کلاً بعضی مراسم را خوب درک می‌کنم؛ به‌ویژه آن‌ها که سنت شده و ریشه دارد، مثل سیاوشون و عاشورا. رونمایی کتاب را هم، گرچه جدید است، اما می‌شود براش معنایی تصور کرد مانند بازاریابی و تبلیغ. لابد نوعی گرته‌برداری متجددمآبانه است از غرب، شبیه به انقلاب مشروطه یا تأسیس دانشگاه در ایران. حالا همراه با بزرگ‌داشت هم که باشد برام گنگ‌تر می‌شود؛ اصالتی در آن نمی‌بینم؛ ‌تازه آن هم برای ثبوتی، که انجمن فیزیک ایران در اوائل دههء هشتاد، که ریاست‌اش با خودم بود، او را بزرگ‌ داشت و ثبوتی‌نامه منتشر کرد.

ادامه یادداشت در فایل پی‌دی‌اف پیوست است.


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2🔥1
سخت‌تر از گلوله خوردن

عزت‌الله سحابی:
" به همه‌ی دوستان و به ویژه جوانان عزیز می‌گویم که همیشه ایثار و فداکاری این نیست که انسان آماده ی چوب خوردن و حتی گلوله خوردن در راه آزادی و استقلال باشد، اینها هم گاه لازم است، اما همه عزیزان بدانند که گاه تحمل تدریجی از گلوله خوردن هم سخت تر است. گاه انسان در یک لحظه گلوله می خورد و از این اوضاع راحت می شود. اما اگر بخواهد چند سال تحمل ناملایمات را بکند تا در مبارزه سیاسی اش منطقی و آرام باشد و در برابر تهمت ها و افتراها و سرکوب ها و حبس ها خویشتن داری نماید، این هم خود یک نوع فداکاری و ایثار است. شاید هم سخت تر باشد."


روح شان شاد؛ یادشان گرامی و راه حق طلبی شان پررهرو باد

در مراسم تشییع، هاله سحابی که برای تشییع جنازه پدرش، عزت‌الله سحابی به محل قبرستان رفته‌بود، در پی درگیری با نیروهای امنیتی و پس از ضرب وشتم در ناحیه ریه و شکم، دچار «سکته قلبی» شده و درگذشت. در این راستا منصور سحابی، برادر عزت‌الله سحابی در گفتگوی کوتاهی اعلام کرد ایست قلبی او ناشی از ضرباتی است که به شکم و ریه او وارد شده‌است و به دست نیروهای امنیتی کشته شده‌است.
احمد منتظری در واکنش به کشته شدن هاله سحابی گفت: مرگ هاله سحابی بر اثر خشونت و ضربه مأموران بود؛ مقامات نظام باید فوراً رسیدگی کنند.
محمد معتقد لاریجانی، فرماندار شمیرانات؛ فرمانده نیروهای لباس شخصی در مراسم تشییع جنازه عزت‌الله سحابی بود. او پیش از این فرمانده حملات به منزل مهدی کروبی بود.

دهم خرداد ۱۳۹۰ درگذشت عزت ایران، سحابی مظلوم


#فرهیختگان روزن آگاهی
😢6❤3🔥3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
فیلم/ گزیده کوتاهی از مخالفت زنده یاد عزت الله سحابی هنگام تصویب اصل ولایت فقیه در مجلس خبرگان قانون ‏اساسی

این اصل، یک اصل بسیار اصولی و اساسی است و انقلابی در جامعه ‏ایران ایجاد خواهد کرد.‏ بنابراین این اصل را شما سرسری نگذارید که بگذرد. در جلسات خصوصی و درپی ۳-۴ ‏جلسه‌ای که بود، بنده به‌عنوان مخالف فقط ده‌دقیقه توانستم صحبت کنم.‏ درحالی‌که ده‌ها مطلب دیگر داشتم و فرصت نرسید که من بگویم. و ۲۰-۳۰ نفر در دنبال ‏حرف‌های من، به حرف‌های من جواب‌هایی دادند که همه این‌ها توضیح داشت ولی به هیچ‌کدام ‏نوبتی نرسید.‏

🔹بنابراین روی این اصل که اصلی اساسی و تاریخی است، روی این اصل به‌قدر کافی در این ‏مجلس خبرگان بحث نشده است.‏ شما اگر الان بخواهید با یک قیام و قعود یا یک رای‌گیری، سروته مسأله را هم بیاورید؛ این ‏مسأله از نظر آینده مردم، آینده اسلام و آینده ملت ایران مسأله‌ای است که ایجاد مسائل و مشکلات ‏فراوانی خواهد کرد که این‌ها اینجا بررسی نشده است./ سه‌نقطه



#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8😢4👍3
Audio
مصاحبه‌ای از مرحوم عزت‌الله سحابی درباره سیاست، مبارزه و نهضت آزادی


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3
گزارش ویژه المانیتور؛ خشم اسرائیلی‌ها از ترامپ پس از شکست در جنگ ایران

نتانیاهو ممکن است استعفا کند

ترامپ بارها ترمز نتانیاهو را کشیده است

اردوغان، ترامپ را قانع کرد کُردها وارد ایران نشوند


ایران تنگه هرمز را کنترل کند، اوضاع خطرناک می‌شود

یک منبع ارشد سیاسی به المانیتور گفت نتانیاهو توافق در حال شکل‌گیری میان آمریکا و ایران را چیزی کمتر از یک فاجعه نمی‌داند و ترامپ را مسئول این وضعیت قلمداد می‌کند.

توافق قریب‌الوقوع، گمانه‌زنی‌ها در اسرائیل را تقویت کرده که ممکن است نتانیاهو برای جلوگیری از شکست در انتخابات آینده و همچنین فرار از خطر زندان به‌دلیل پرونده فسادش، مجبور به کناره‌گیری شود.

ناامیدی نتانیاهو همچنین از این ارزیابی نهادهای اطلاعاتی اسرائیل ناشی می‌شود که معتقدند اگر ترامپ با طرح‌های اسرائیل از جمله پیشنهاد مسلح کردن نیروهای كُرد همکاری می‌کرد، حکومت تهران می‌توانست در همان آغاز جنگ سرنگون شود.

یکی از نزدیکان نتانیاهو که نخواست نامش فاش شود، به المانیتور گفت:‌ این بار دست‌های نخست‌وزیر بسته است. او کاملاً فلج شده و می‌داند که حتی اگر توافق امضاشده میان آمریکا و ایران همان فاجعه‌ای باشد که اکنون توصیفش می‌کند، باز هم نمی‌تواند کاری انجام دهد.

این منبع سیاسی گفته نتانیاهو اکنون حتی دلش برای روزهای ریاست‌جمهوری بایدن و حتی اوباما تنگ شده و حالا تنها کاری که از او برمی‌آید، ادای احترام به ترامپ است.

از زمان اعلام آتش‌بس با تهران توسط ترامپ در ۸ آوریل، مخالفان نتانیاهو ادعاهای او درباره شکست ایران را زیر سؤال برده‌اند. «یائیر لاپید» رئیس اپوزیسیون اسرائیل، نتانیاهو را متهم کرد که نتوانسته بر مفاد توافق اثر بگذارد.

به گفته این منبع نزدیک نتانیاهو، اگر توافق میان ایران و آمریکا به همان اندازه‌ای که اسرائیل نگران آن است زیان‌بار باشد، نتانیاهو ممکن است کناره‌گیری کند.

انتخابات قرار است در سپتامبر یا اکتبر برگزار شود و با توجه به اصرار نتانیاهو برای ماندن در قدرت، احتمال کنار رفتن او پیش از آن همچنان اندک است. با این حال، مطرح شدن چنین احتمالی در جلسات پشت درهای بسته اهمیت زیادی دارد، زیرا نتانیاهو به استعفا دادن معروف نیست.

حلقه نزدیکان نتانیاهو همچنین ترامپ را مسئول ناکامی در پیگیری فرصتی می‌دانند که مقام‌های ارشد امنیتی اسرائیل آن را «واقع‌بینانه» توصیف می‌کنند یعنی سرنگونی حکومت تهران با کمک اقلیت کرد.

شبکه فاکس‌نیوز در ۳ مارس گزارش داده بود که هزاران نیروی مسلح کرد قصد داشتند در روزهای ابتدایی جنگ، تحت پوشش سنگین هوایی آمریکا و اسرائیل، از عراق وارد ایران شوند. ترامپ پنج روز بعد به خبرنگاران گفت با مشارکت نیروهای کرد در جنگ مخالف است، با وجود آنکه پیش‌تر از این ایده حمایت کرده بود.

یک منبع ارشد اطلاعاتی اسرائیل که نخواست نامش فاش شود، به المانیتور گفت: طرح سرنگونی حکومت ایران با همکاری کردها، طرحی جامع و دقیق بود. ما منابع و انرژی عظیمی صرف آن کردیم. این یک نمایش یا طرح سطحی نبود. آمریکایی‌ها کاملاً در جریان بودند چون توضیحات کامل به آنها داده شده بود. خود کردها مشتاق اجرای عملیات بودند. برای آنها تحقق یک رؤیا بود که در کنار نیروی هوایی اسرائیل و قدرت آمریکا عمل کنند. اما واشنگتن در آخرین لحظه ترمز را کشید.

این منبع با ابراز تأسف گفت: اکنون با قطعیت می‌دانیم که اردوغان بود که ترامپ را قانع کرد همه چیز را متوقف کند. چه کسی می‌داند چنین فرصتی دوباره چه زمانی یا اصلاً آیا تکرار خواهد شد یا نه.

به گفته این منبع، ناامیدی در میان کردهای عراق بسیار عمیق بوده و پس از افشای جزئیات طرح، ترس از انتقام تهران نیز شدت گرفته است.

او همچنین گفت ترامپ طرح‌های عملیات دیگری را هم متوقف کرده که «پیامدهای این مسئله می‌تواند فاجعه‌بار و بلندمدت باشد.»

این منبع ادعا کرده که «این هنوز هم می‌تواند اتفاق بیفتد. هشتاد درصد مردم ایران خواهان رهایی از حکومت و زندگی در کشوری آزادتر هستند. با صبر و رفتار درست هنوز می‌توان این کار را انجام داد.»

اما او هشدار داد توافق آمریکا و ایران که میلیاردها دلار را دوباره به تهران بازگرداند، این چشم‌انداز را نابود خواهد کرد.

منبع ارشد اطلاعاتی اسرائیل به خطرات ناشی از تسلط ایران بر تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: اگر ایران به نیروی کنترل‌کننده اصلی تنگه تبدیل شود، وضعیت بسیار خطرناک‌تر از قبل خواهد شد.

او توضیح داد جنگ به ایران نشان داده که تنگه هرمز سلاحی است که شاید حتی از سلاح هسته‌ای هم ارزشمندتر باشد.

اگرچه مقام‌های اسرائیلی هنوز درباره شکل نهایی توافق احتمالی ترامپ اطمینان ندارند، ارزیابی غالب این است که توافق شامل نوعی تفاهم‌نامه برای تمدید آتش‌بس خواهد بود، بدون آنکه مسئله هسته‌ای را حل‌وفصل کند.


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8🔥1
Audio
صوت نشستِ «خستگی اخلاقی در جهان مدرن»
آذر
‌ماه ۱۴۰۴، مؤسسه‌یِ سروای باران

موضوعات مطرح‌شده در این نشست:

00:18 اندیشه‌یِ پیش‌رفتِ اخلاقی و اندیشه‌یِ پس‌رفتِ اخلاقی

12:13 عوامل پس‌رفتِ اخلاقی

15:17 عامل اول: این تصورِ اشتباه که هر باید و نبایدی از جانبِ اخلاق است

34:24 عامل دوم: غلط بودنِ تصوری که از خود داریم

49:26 عامل سوم: ضعیف شدن دین در جهان سوم در گذر به مدرنیته

53:32 عامل چهارم: رواج شکاکیت، لاادری‌گری، یا نسبی‌انگاری اخلاقی

59:30 عامل پنجم: اخلاقیاتِ ما بیشتر جنبه‌یِ نهی دارد، تا توصیه

1:02:44 عامل ششم: مادی‌گرایی اخلاقی

1:06:14 عامل هفتم: مصرف‌زدگی

1:13:06 عامل هشتم: اهمیت دادن به ارزش‌داوری‌های دیگران

1:17:30 عامل نهم: دشوار شدنِ وضع معیشتی برای مردم


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3
واکاوی روابط قدرت در اصفهانِ دوره سلجوقی؛
چرا اصفهان در مقابل حمله مغول‌ها تاب نیاورد؟

نگین سادات طباطبایی مترجم کتاب «نخبگان ایرانی و حکمرانان ترک» با اشاره به کم‌توجهی پژوهش‌ها به تاریخ سلجوقی اصفهان گفت: کتاب «نخبگان ایرانی و حکمرانان ترک؛ تاریخ اصفهان در دوره سلجوقی»، یکی از مهم‌ترین دوره‌های مغفول تاریخ ایران را با رویکردی علمی و مبتنی بر منابع اصلی بازخوانی می‌کند.

واقعیت این است که اغلب مردم، حتی بسیاری از پژوهشگران، اصفهان را با دوره صفوی می‌شناسند؛ در حالی‌که بخش مهمی از هویت تاریخی این شهر در دوره سلجوقی شکل گرفته است. کتاب داوید دوران گدی برای من از این جهت جذاب بود که نویسنده با دقت و تسلط فوق‌العاده‌ای به سراغ منابع رفته بود. بسیاری از منابع این دوره به زبان عربی هستند و طبیعتاً کمتر مورد توجه پژوهشگران ایرانی قرار گرفته‌اند، اما او تقریباً تمام متون اصلی را بررسی کرده و تصویری بسیار دقیق از اصفهان آن دوره ارائه داده است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کتاب، پرداختن به تنش‌ها و تقابل‌های درونی ساختار قدرت در عصر سلجوقی است. وقتی ترکان سلجوقی وارد ایران شدند، ابتدا ری را به‌عنوان پایتخت انتخاب کردند و بعد در دوره ملکشاه، اصفهان به مرکز حکومت تبدیل شد. سلجوقیان همراه خود گروهی از نخبگان خراسانی را هم به ایران مرکزی آوردند که چهره شاخص آن‌ها خواجه نظام‌الملک طوسی بود.

تعبیر «اصفهان نصف جهان» فقط متعلق به عصر صفوی نیست و ریشه‌های آن را باید در دوره سلجوقی جست‌وجو کرد. اصفهان در آن زمان در حال رقابت مستقیم با بغداد بود و حتی در برخی زمینه‌ها توانست از آن پیشی بگیرد.
ibna.ir/x6H9H

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4
تهران؛ شهر جیب‌های خالی

گزارش میدانی «شرق» از لایه‌های پنهان فقر در پایتخت با بازگشت نسیه‌ و حذف رفاه طبقه متوسط
ریحانه جولایی

در هیاهوی پیاده‌روهای شلوغ تهران، جایی میان شتاب ناگزیر آدم‌هایی با جامه‌های آراسته و کیف‌های چرمی اداری، بحرانی خاموش در جریان است که دیگر پشت صورت‌های سرخ‌شده با سیلی، پنهان نمی‌ماند. طبقه متوسط جامعه، همان قشر تحصیل‌کرده، کارمند، مهندس و تکنوکراتی که روزگاری موتور محرک اقتصاد، فرهنگ و ثبات کشور بود، این روزها زیر چرخ‌دنده‌های بی‌رحم تورم فزاینده و موج گسترده تعدیل نیرو، در حال فروپاشی تدریجی است.

🔹
نیازی به بررسی نمودارهای پیچیده آماری بانک مرکزی نیست؛ کافی است پای صحبت زوج‌هایی بنشینیم که سال‌ها با برنامه‌ریزی دقیق، چرخ زندگی‌شان را چرخانده‌اند، اما امروز در بن‌بست کامل معیشتی قرار گرفته‌اند. یکی از مخاطبان «شرق» در محدوده مرکزی تهران، تصویری واضح از این سقوط اقتصادی ارائه می‌دهد.

او با لحنی که آمیزه‌ای از خستگی و حسرت است، از سال‌های گذشته می‌گوید؛ سال‌هایی که فرمول زندگی‌شان جواب می‌داد؛ حقوق یکی از آنها به‌طور کامل صرف اجاره‌خانه و بخشی از اقساط وام‌ها می‌شد و حقوق دیگری، مخارج روزمره، خورد و خوراک و رفاه منزل را پوشش می‌داد. حالا اما معادلات کاملا تغییر کرده است.

در سوی دیگر شهر، مریم، دختر جوانی که سال‌ها پیش به امید تحصیل و ساختن آینده‌ای بهتر از شهرستان به تهران مهاجرت کرده و مشغول به کار شده است. او که همراه دو دختر جوان دیگر هم‌خانه است، می‌گوید چند هفته پیش برای نخستین بار در زندگی‌اش مجبور شده به سوپرمارکت محله برود و یک قوطی رب گوجه‌فرنگی و یک بطری روغن مایع را به صورت نسیه بردارد؛ تجربه‌ای که برای او بسیار سنگین و باورنکردنی بوده است. برای آنکه بار مالی خریدها روی دوش یک نفر سنگین نشود و صاحب سوپرمارکت نیز به حجم بالای درخواست نسیه اعتراض نکند، مریم روغن و رب را نسیه می‌آورد، هم‌خانه دیگرش چند بسته نان و پنیر را به صورت اعتباری از مغازه‌ای دیگر برمی‌دارد.

جغرافیای نسیه دیگر محدود به محله‌های سنتی و کم‌برخوردار جنوب شهر نیست؛ بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد شرق، غرب، شمال و جنوب تهران به‌طور یکسان با پدیده بازگشت دفترهای نسیه در سوپرمارکت‌ها مواجه شده‌اند. یکی از کاسبان می‌گوید: «نسیه‌دادن همیشه وجود داشت، اما از ظاهر فرد تشخیص می‌دادیم که شرایط مالی خوبی ندارد، حالا اما افرادی دستانشان را برای نسیه دراز می‌کنند که سال‌ها مشتری پروپاقرص مغازه بوده‌اند؛ کسانی که پیش از این خریدهای حجیم و باکیفیت انجام می‌دادند و هرگز بحث مالی با مغازه‌دار نداشتند. حالا همین افراد با هزاران شرم، خجالت و چشم‌های دوخته‌‌شده به زمین، به دروغ‌های مصلحتی متوسل می‌شوند تا غرور خود را حفظ کنند.

این مغازه‌دار شرق تهرانی روایت می‌کند‌ آمار سرقت اقلام کوچک خوراکی به‌شدت بالا رفته است. در این میان، قوطی‌های تن‌ماهی به دلیل اندازه کوچک و قیمت نسبتا بالا، بیشترین سهم را در سرقت‌های مغازه‌ای دارند؛ مردم آنها را در جیب یا زیر لباس خود پنهان می‌کنند و می‌روند و تا زمان حساب‌وکتاب‌کردن اجناس مغازه کسی متوجه این فقدان نمی‌شود.

وضعیت در صنف نانوایان پایتخت نیز دست‌کمی از سوپرمارکت‌ها ندارد. یکی از شاطرهای نانوایی در مرکز تهران از پدیده‌های جدیدی حرف می‌زند. او می‌گوید با بالارفتن رسمی قیمت نان، برخی از مشتریان که مشخص است از قشر کارمند و آبرودار هستند، مراجعه می‌کنند و تقاضای «نصف نان» یا نان تکه‌ای دارند، چون پول یک قرص کامل نان سنگک را ندارند. برخی دیگر نیز به روش‌های متفاوتی متوسل می‌شوند؛ مثلا پنج قرص نان برمی‌دارند اما هنگام کارت‌کشیدن یا حساب‌کردن، می‌گویند چهارتا برداشته‌اند تا مبلغ کمتری پرداخت کنند.

بخش دیگری از این گزارش میدانی، مربوط به میدان‌های تره‌بار و میوه‌فروشی‌های مناطق مختلف تهران است؛ جایی که تغییر رفتار مصرفی طبقه متوسط به عریان‌ترین شکل ممکن خود را نشان می‌دهد. میوه‌فروش می‌گوید خرید کیلویی و جعبه‌ای میوه برای بخش بزرگی از این قشر به یک خاطره تبدیل شده است. او در ادامه می‌گوید: مشتریانی با کت‌وشلوارهای اتو‌کشیده و کیف‌های اداری می‌آیند و می‌گویند آقا لطفا سه عدد سیب، دو عدد پرتقال و دو عدد موز برای من بکشید.


#فرهیختگان راهی به رهایی
😢10❤6
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
حسین علایی، فرمانده پیشین نیروی دریایی سپاه: سه روز قبل از جنگ ۴۰ روزه به شمخانی گفتم: آمریکا و اسرائیل با ترور رهبری جنگ را آغاز می کنند؛ او گفت: نمی‌توانند!
گفتم چرا نمی توانند
گفت نمی توانند پیداش کنند



#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4👍1😱1