فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
یادداشت تازه‌ای از سیدعلی صالحی

این اوست: «انسان»!
فریبرز رئیس دانا... برادرِ بی‌نظیرِ نان و نمک

منجیل، رودبار، اقیانوسِ بادهای بی‌پایان. زلزلهٔ بزرگ، سی‌و‌یکم خرداد ۱۳۶۹ خورشیدی.
سی‌و‌هفت هزار انسان جان خود را از دست دادند. بازمانده‌گان: خاک نشین و بی‌پناه. بارِ اول همراه گروهی از دوستان راهی منجیل شدم. زیارتِ زنده‌گانِ ماتْ‌مانده، دستِ کلمات را از دست‌ام جدا می‌کرد. بار دوم همپایِ یاران مجله دنیای سخن و محمودِ دولت‌آبادیِ گرامی به آن دیارِ دردآور نزدیک شدیم. هنوز هم بادهای بی‌پایان راه خود را می‌رفت‌اند.
بَم،اقلیم عزا، صحرای خود مختار طوطی و خرما. زلزلهٔ بزرگ، پنجم دی‌ماه ۱۳۸۲ خورشیدی. پنجاه هزار کشته. زیارتِ بازمانده‌گانی اندک،روبه گور آبادِ بی‌کرانه. همراه جمعی از یاران راهی شدیم شبانه. بلبل و طوطی به سحرگاه آن مرگستان، مرثیه می‌خواندند انگار، آن‌هم در غیابِ ایرج بسطامی مظلوم که در خوابِ حادثه... سپردهٔ خاکستان شد. ما همه با هدایت انسانی آنجا بودیم که سرآمدِ صلح و عشق به ستمدیده‌گان بود، یعنی برادرِ بی‌نظیرِ نان و نمک، فریبرز رئیس دانا! او از همان آغاز عربدهٔ هیولا و هزارهٔ خاک... آنجا بود، می‌دوید، دستور می‌داد، استاد بود در سازماندهی نیروهای داوطلب. صحنِ موقت: خرد و کلان و بیشترینه ارتش معصومیت، کودکان ما در طلب و جویایِ پدر: آقا معلم، رئیس، فریبرز، طلایه دار و مدافعِ تنها بازمانده‌های آن ملالخانه بود. روی و موی ‌و کفش و جامه غرقِ غبار داشت و از پا در نمی‌آمد.
برای چند دقیقه آرام گرفت، آمد و به دوستان کانون گزارش کار و ماجرا و مصیبت. روی سکو نشسته بود. گفتم فریبرز... بپا! عقرب زرد بین ما راه گم کرده بود. فریبرز توضیح داد: «جای خطرناکی است. هرچه هیولا هست با زلزله بیدار می‌شوند.» در آن گیر و دار، فریبرز و دوستان، مردم را به شب شعر و سخنرانی و امید و همدلی دعوت کرد. دکتر سعید مدنی سخنرانی کرد، من هم شعر خواندم. و آن‌سوتر، مهندس سحابی شریف نماز می‌خواند. فریبرز...برادر بی‌نظیر نان و نمک، کودکِ بی‌قرار و خردسالی را در بغل تکان می‌داد که آرام شود.
فریبرز بزرگ، مهربان، دلاور، عاطفی و شاعر...! در کار شعر دست‌اش را رو نمی‌کرد، اما گاهی در فرصت درست می‌گفت: «سید بیا ببین چطور است؟» و شعر تازه‌اش را می‌خواند، مثل همیشه با همان صدای ممتاز.
حالا فرزندت فرداد نازنین دارد نوجوان می‌شود فریبرز، برادر بزرگ من! برادر بی‌نظیر نان و نمک، من تا زنده‌ام برای نوشتن از تو کم نمی‌آورم، اما دستم می‌لرزد، پایم به راه نمی‌آید، دلم به جا نیست.
تو آنقدر مؤمن به انسان بودی و انسان بودی که کلمات زورشان به تو نمی‌رسد، تورا فقط می‌شود با انگشت شهادت نشان داد، و شهادت داد که اوست: «انسان»!


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤10👍4
بحران ذخایر استراتژیک در واشنگتن؛ تاجیکستان کلید حل بن‌بست تسلیحاتی آمریکا در برابر ایران


گزارش‌های اخیر رسانه‌های آمریکایی، از جمله ان‌بی‌سی نیوز (NBC News)، از نگرانی عمیق مقامات دفاعی این کشور پرده برداشته است. بر اساس این تحلیل‌ها، واشینگتن در صورت تداوم یا تشدید درگیری‌های نظامی با ایران، با چالش جدی تخلیه زرادخانه‌ها روبرو خواهد شد؛ بحرانی که ریشه در کمبود شدید فلز راهبردی «تنگستن» دارد.

تنگستن که نقشی حیاتی در تولید مهمات سنگین و تجهیزات نفوذکننده نظامی ایفا می‌کند، از سال ۲۰۱۵ به این سو دیگر در داخل خاک آمریکا استخراج نمی‌شود. اکنون با جدی‌تر شدن سناریوهای تقابل نظامی با ایران، پنتاگون برای حفظ توان بازدارندگی و عملیاتی خود، ناچار به جست‌وجوی شتاب‌زده برای یافتن منابع جایگزین شده است.

در این میان، منطقه آسیای مرکزی به کانون توجه راهبردی واشینگتن تبدیل شده است. پیش از این، دونالد ترامپ شخصاً بر قرارداد تصاحب ۷۰ درصد از سهام میادین بزرگ تنگستن در قزاقستان نظارت داشت، اما به دلیل زمان‌بر بودن بهره‌برداری از این معادن، آمریکا اکنون به دنبال گزینه‌های در دسترس‌تر است.در همین راستا، نگاه‌ها به سمت تاجیکستان معطوف شده است.

همکاری‌های اخیر دوشنبه با کره جنوبی برای استخراج از معدن «میخورا» با ظرفیت سالانه ۴ هزار تن، به عنوان یک راه تنفس برای صنایع نظامی غرب نگریسته می‌شود. کارشناسان معتقدند تنگستن تاجیکستان می‌تواند به‌طور مستقیم یا با واسطه (از طریق کره جنوبی)، نیازهای مبرم ارتش آمریکا را پوشش دهد.

هدف نهایی این تحرکات، علاوه بر آمادگی برای سناریوهای جنگی در قبال ایران، قطع وابستگی کامل به چین در زنجیره تأمین مواد اولیه نظامی است. واشینگتن بر این باور است که بدون تأمین پایدار این فلز از منابعی غیر از چین، حفظ پتانسیل رزمی در برابر رقبای منطقه‌ای همچون ایران، در درازمدت غیرممکن خواهد بود.

آمو مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1👍1
برادر بزرگی که مادر بزرگ هم است!

شصت سال از آغاز انقلاب فرهنگی چین گذشت. دوره‌ای جنون‌آمیز در تاریخ حزب کمونیست که پس از ده سال با مرگ مائو بنیانگذار و رهبر آن متوقف شد. اگر با زبان خودمان بیان کنیم، انقلاب فرهنگی
پرولتاریایی چین، چیزی معادل تداوم انقلاب، انقلاب دوم، انقلاب در انقلاب و تعمیق و خالص‌سازی انقلاب بود.
کارزار مائو در مه ۱۹۶۶ رسما با عنوان مقابله با بازگشت سرمایه‌داری به چین و حذف مظاهر بورژوازی از عرصه‌ی عمومی و خصوصی آغاز شد.
صدها میلیون نسخه از کتاب سرخ مائو که مشتمل بر برگزیده‌ی سخنانش بود چاپ و توزیع شد. کتاب مائو به کتاب مقدس چند میلیون نفر از اعضای گاردهای سرخ تبدیل شد و آنها طبق رهنمودهای آن به مصاف زندگی شهری و حیات مدنی رفتند. میراث فرهنگی چین را تحقیر کردند، بر سر روشنفکران کلاه بوقی گذاشتند و با ترجیح روستا بر شهر و کار یدی بر فعالیت فکری و فرهنگی عملا در پی یکپارچه‌سازی کشور بر اساس هنجارهای ایدئولوژیک و حذف طبقه‌ی متوسط برآمدند.
پس از ده سال آنچه به بار آمد چیزی از یک فاجعه‌ی کامل کم نداشت. میلیون‌ها نفر آواره شدند، صدها هزار نفر بر اثر قحطی جان خود را از دست دادند و سیاست و اقتصاد و فرهنگ و بروکراسی چین دچار انحطاطی بی سابقه گردید.
مرگ مائو در سال ۱۹۷۶ نقط‌ه‌ی پایان بر این هرج و مرج و آشفتگی نهاد. ظهور رهبری اصلاح‌طلب دنگ شیایوپینگ و تجدید نظر در برخی از اصول ایدئولوژیک  تا حد زیادی معلول این فاجعه بود.
دنگ با آهنگی آهسته و پیوسته اقتصاد دستوری را کنار گذاشت و درها را به روی تجارت خارجی و سرمایه‌گذاری گشود. همچنین با عبرت از فجایع دیکتاتوری شخصی مائو کوشید رهبری فردی را مهار و مکانیسم تصمیم‌گیری را دسته‌جمعی و انعطاف‌پذیر سازد.
اصلاحات اقتصادی دنگ در غیاب گشایش سیاسی، به تدریج و طی حدود نیم قرن چهره‌ی چین را عوض نمود. این کشور هم اکنون دومین اقتصاد بزرگ دنیا و یک قدرت جهانی در حال ظهور است.
اگر آهنگ رشد فعلی ادامه یابد دور نیست که این کشور تا چند سال دیگر به اقتصاد  اول جهان تبدیل شود. این مقامی بود که چین در سال ۱۸۰۰ قبل از آغاز قرن تحقیر و رویارویی با امپریالیسم اروپایی در اختیار داشت.
حزب هنوز هم به تعبیر اورولی برادر بزرگ محسوب می‌شود و کنترل کامل جامعه سیاست و اقتصاد را در دست دارد. اما فرق آن با زمان مائو در این است که همزمان نقش مادر بزرگ را نیز بر دوش دارد.
در پروپاگاندای دولتی چین به صورت مکرر از واژگان گرمی و سیری استفاده می‌شود. مقصود خیز اقتصادی بزرگ چین و رهایی صدها میلیون نفر از چنگال فقر و ورود به جرگه‌ی طبقه‌ی متوسط است.
این دو کلیدواژه بخش مهم قرارداد اجتماعی جدیدی هستند که حزب پس از اصلاحات ۱۹۷۸ با مردم منعقد کرده است.
اگر مردم مطیع و منقاد برادر بزرگ باشند و به نصایح و دستورات آن در حوزه‌ی فرهنگ و سیاست گوش دهند، می توانند از مزایای ثروتمند شدن کشور بهره برند. یا در غیاب مشارکت سیاسی و حقوق شهروندی معمول، می‌توانند از آزادی‌های فردی لذت برند.
چیزی که در گذشته ممکن نبود و حزب کمونیست آن را تحت عنوان اخلاقیات بورژوازی تقبیح می‌نمود.
به نوعی حزب، آنچه را که در گذشته به عنوان اطاعت محض و تبدیل به انسانی نوین از مردم می‌خواست با قدری تخفیف به نوعی انفعال و بی‌تفاوتی سیاسی تقلیل داده است. سهل‌گیری مورد اشاره با کاهش اهمیت ایدیولوژی در ساخت حکمرانی بی‌ارتباط نیست.
کنترل‌های دولتی محسوس و نامحسوس اما در مواردی حتی از دوران مائو شدیدتر است.
حزب کمونیست از ایدیولوژی مارکسیسم لنینیسم، بخش اول را  کنار گذاشته و بخش دوم را هم مدرن و دیجیتال کرده است. آنچه در چین امروز حاکم است و به اجماع پکن معروف است، ترکیب لنینیسم دیجیتال با سرمایه‌داری دولتی است.
الگویی که مرتب از سوی دولت‌ها و احزاب راست ناسیونالیست و پوپولیست در سطح جهان ستایش و برتری‌های آن بر اجماع واشنگتن خاطرنشان می‌گردد.
اجماع واشنگتن به ترکیب دولت لیبرال و اقتصاد بازار اشاره دارد که در سال‌های اخیر با چالش و فرسایش‌های مهم مواجه شده است.
کوتاه سخن اینکه حزب حاکم چین بر خلاف گذشته، فقط برادر بزرگی سخت‌گیر و محاسبه‌گر نیست. مادر بزرگی رئوف و مهربان نیز هست. در شرایط پسرفت لیبرال دمکراسی و افول اقتصادی کشورهای مرکز، این تلفیق فعلا کارساز به نظر می‌رسد. حزب حتی توانسته غول اینترنت و فن‌‌آوری‌های مدرن ارتباطی و هوش مصنوعی را هم در مشت خود بگیرد و خدشه‌ای بر کنترل آن بر جامعه ایجاد نشود.
داو اصلی اما تضمین تداوم رشد اقتصادی و پرهیز از افتادن در تله‌های سیاسی و امنیتی ناشی از سیاست خارجی تهاجمی و مداخله‌گر است.
چین با پیری و فرسودگی جمعیت روبروست و عنقریب بخشی از مزیت‌های اقتصادی ناشی از ادغام در اقتصاد جهانی را از کف می‌دهد. این مساله در کنار الزامات تغییر نظم جهانی می‌تواند به چالشی بالقوه بدل شود.
صلاح‌الدین خدیو

#فرهیختگان
👍2❤1
فرهیختگان
https://www.aasoo.org/fa/articles/3477 #فرهیختگان روزن آگاهی
بازنشر:

سه روز پیش ادگار مورَن (Edgar Morin/Edgar Nahoum -8juillet1921) فیلسوف نامدار فرانسه از مرز صدسالگی گذشت. مکرون رییس‌جمهور بافتخار او ضیافتی در الیزه آراست، حدود صدنفر از مقامات و دوستان او را دعوت و از این حکیم بلندآوازه کهنسال و پربار فرانسوی ستایش کرد. رویداد مشابهی هم در یونسکو رقم خورد و مراسم دیگری در پیش. کمتر دانشوری چنین بختیار است که چون مورن اغلب آفاق دانش و تجارب بشری را پیموده یا بقدر تشنگی چشیده باشد. آموختن حقوق، تاریخ، علوم‌سیاسی، اقتصاد، فلسفه، جامعه‌شناسی و کار حزبی (چپ)، روزنامه‌نگاری، رزم نظامی و چریکی، ... همکاری با جورج فریدمن، رولان بارت در نشریات، انتشار پیوسته آثار، مواضع و دغدغه‌های انسانی از او یک موجود چندبعدی و دایره‌المعارفی ساخته است. او از نادر دانشمندان مرکز تحقیقات علمی فرانسه است که بدون اتمام دکتری و با سفارش مرلوپونتی، یانکلوویچ و پیر جورج در جوانی بدانجا راه یافته، منشا خدمات علمی فراوان شده و سپس بدریافت مکرر دهها عنوان افتخاری دکترا از دانشگاههای مختلف و نشان و جوایز جهانی نایل شده است. در میان آثار او، اثر شش جلدی "روش" La Méthode مهمترین و مفهومی‌ترین اثر برای معرفی نظام جامع اندیشه اوست که البته باتوجه به تدوین مستقل هریک از مجلدات، پیوستگی موضوعی هم ندارد و می‌تواند به تفکیک مورد عنایت قرار گیرد. سفری دراز و تالیفی از زبان و فلسفه و معرفت‌شناسی و اخلاق و هنر به علوم پایه و طبیعی و روانشناسی و منطق و فیزیک. آثار مورن (متجاوز از صد اثر) که تاکنون به بیست‌وهشت زبان ترجمه و منتشر شده است از نفوذ و گستره بین‌المللی اندیشه او حکایت می‌کند. درباره او و تاثیر حرکت و اندیشه او بر جهان ما، هم فراوان می‌توان نوشت، هم آموخت، چنانکه صدها اثر و رساله دانشگاهی تاکنون نوشته‌اند. مورن که خود را "دانشجوی دایمی" نامیده از کسانی است که آدمی را به آینده جهان تلخ و پرآشوب ما امیدوار و خوشبین می‌سازد. فیلم مستندی هم سالها پیش در باره او تدوین و فرصت نمایش یافته که من در کامنت می‌گذارم. شمار همه کسانی که به خوشبختی انسان و زندگی بهتر می‌اندیشند افزون و عمر همه آنها از صد فزون باد.

رضا بهشتی‌معز
فیسبوک نگارنده

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7
برو این دام بر مرغی دگر نه!
درباره‌ی افشاگری روزنامه‌ی راست‌گرای اسرائیلی

اسدالله علم روز اول آذر ۱۳۵۵ در یاداشت‌های خود نوشته است: «بعدظهر تمام کار کردم. من‌جمله سه ساعت یانکلوویچ [مشاور افکار عمومی] و معاون ادارهٔ اطلاعات و مطبوعات اسرائیل را پذیرفتم که گزارش مفصلی از image ایران در اروپا و آمریکا تهیه کرده بودند، به من دادند. خیلی جالب بود و بسیار بد [یعنی چهرهٔ ایران در غرب منفی و بد است]. خیلی در خواب خرگوشی و غفلت عمیق هستیم.»

تصویر رسانه‌ای در آن زمان مورد توجه اسرائیلی‌ها بود و سرمایه‌گذاری‌شان در این زمینه که چند باری گزارش‌های تحقیقی درباره‌ی آن منتشر شده، بسیار با سابقه است و برای ایرانیانی که رسانه را می‌شناسند، دست‌کم در یک دهه‌ی اخیر، چنان از پرده برون افتاده بود که اگر کسی متوجه نشود، عجیب است.
اخیرا در یکی از روزنامه‌های اسرائیلی که راست‌گرا و طرفداران نتانیاهو است، گزارشی درباره‌ی نفوذ و مداخله‌ی موساد منتشر شده است که نشان می‌دهد موساد در سال‌های اخیر شاخه‌ای ویژه برای عملیات نفوذ و تاثیرگذاری در ایران ایجاد کرده است و از سلبرتی‌های واقعی و ساختگی استفاده کرده است.

به ادعای این گزارش، این شاخه در کنار عملیات‌های امنیتی، بر جنگ روانی و رسانه‌ای نیز تمرکز دارد. در این گزارش هم‌چنین تاکید شده که در جنگ ۱۲ روزه قصدشان براندازی نبوده، اما مداخله در اعتراضات دی‌ماه و کوشش برای براندازی پس از آن را موساد برعهده داشته، اما هنوز کار تمام نشده است. اما از این جالب‌تر گزارش می‌گوید که انتشار عکس رستم قاسمی با زنی بی‌حجاب پس از ۱۱ سال درست در بحبوحه‌ی جنبش مهسا هم کار موساد است. ( تهدید ضمنی سیاستمداران شل‌تنبان)
در این‌که اسرائیل سال‌هاست روی افکار عمومی ایران کار می‌کند، هیچ تردیدی نیست. جایی احتمالا در خاطرات شفاهی از قول یکی از مقامات خواندم که قراردادی در این زمینه در اواخر سلطنت پهلوی برای بهبود تصویر ایران در جهان با اسرائیلی‌ها بسته می‌شود.
با این حال هر گزارشی این چنینی را که در رسانه‌های اسرائیل بویژه رسانه‌های نزدیک به نتانیاهو، منتشر می‌شود، باید بخشی از کارزاری طراحی شده دانست.
در هر کارزار رسانه‌ای اگر چیزی افشا و آشکار می‌شود، برای تاثیر بر افکار عمومی جایی است و احتمالا برای پوشاندن و پنهان کردن چیزی.
اگر دروغ‌های این گزارش را کنار بزنیم که به نظرم درباره‌ی کوشش ناکام در براندازی جنگ ۱۲ روزه از آن جمله است، در کلیت راست‌های آن، اطلاعات تازه و ندانسته‌ای نیست. اهمیتش در این است که فقط این حرف‌ها به خاطر محل انتشارشان خصلتی اعتراف‌گونه دارد که با جزییاتی بزک و باورپذیر شده است.
با این حال به نظر برخی کارشناسان معتقدند که مخاطب هدف این گزارش در داخل اسرائیل است و این گزارش به قصد پنهان کردن ناکامی‌های اسرائیل و ساختن پیروزی از جنگی پرهزینه و بی‌حاصل تدوین شده است. با این حال اگر هم مخاطبش داخل اسرائیل است، گوشه چشمی هم به مخاطبان ایرانی‌اش دارد که هنوز کار تمام نشده است و احتمالا فایل‌های اپستینی برای کسانی که لازم نیست موشک و پهباد صرف کشتنشان شود، عکسی کافی است.
اما دقیقا این گزارش در همین‌جا می‌لنگد. آن‌چیزی را که می‌گوید، تازه شروع شده، به پایان رسیده است.
این دو جنگ و اعتراضات و سرکوبش هرچه که نداشت، این ویژگی را داشت که بدانیم پشت رویافروشی و ساده‌سازی چه سیستم پیچیده‌ای است و رویافروشان و ساده‌سازان حقوقشان را از کجا دریافت می‌کنند. حالا این روزنامه‌ی اسرائیلی، چیزهایی را که ما از تجربه‌ی هولناک و خونبار این چند ماه دریافته بودیم، به عنوان افشاگری به ما می‌فروشد تا در ذهنمان مین‌های دیگری بکارد. آن بازی تمام است؛ برو این دام بر مرغی دگر نه!

علی‌اصغر سیدآبادی


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤5👍3👎1
ایران،آزادی و دمکراسی
مجموعه مقالات عزت‌الله سحابی
به کوشش: امیر طیرانی
 
عزت الله سحابی:
"زندگی مردم سخت شده است . خدا می داند که من چقدر برای ایران نگرانم. من دارم می میرم وکاری برای ایران نکردم".
 
کتاب "ایران، آزادی و دمکراسی" شامل برخی مقالات و سخنرانی های مهندس عزت‌الله سحابی در زمینه ملیت، جامعه، دمکراسی و آزادی است که درنشریات به چاپ رسیده است .
 
سحابی در این نوشته ها و گفته ها  در قامت یک روشنفکر ملی مذهبی که دغدغه توامانی درباره ایران و دین دارد به آسیب شناسی مشکلات و ریشه یابی معضلات سیاسی ایران پرداخته و از نگاه خود تلاش کرده است تا راه حل هایی برای برون رفت جامعه از این موانع ارائه کند .
 
این کتاب، جلد دوم مجموعه آثار عزت‌الله سحابی است که توسط انتشارات پارسه در ۱۴۰۱ منتشرشده است.

#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4❤1
می‌ترسم از فراموشی؛
گام اول پس از جنگ: حفظ دستاوردها

علی ربیعی

"بخش اول"

«زین همرهان سست‌عناصر دلم گرفت،
شیر خدا و رستم دستانم آرزوست»

حضرت مولانا، در این بیت با بیان یک همبستگی تاریخی، بین ظرفیت داستانها و تمدن ایرانی با عناصر دینی، به قدرت معنایی ایران پرداخته است و در این میان بیم از فراموشی را هم در آن می‌گنجاند و امروز با همان همبستگی ایجاد شده در ابیات مولانا، در میانه گردوغبار روایت‌ها و داوری‌های شتاب‌زده و در شرایطی که ایران با میدان‌های نبرد، جنگ‌های روانی و فشارهای خارجی دست‌به‌گریبان است، باید با نگاهی واقع‌بینانه به «دستاوردها» و «فرصت‌های پیش‌رو» نگریست. در این میان، نکته‌ای که نباید مغفول بماند، مواضع شرافتمندانه بخشی از منتقدان و حتی مخالفان نظام است که در بزنگاه‌های تاریخی با رفتاری شرافتمندانه، منافع ملی را بر هر امر دیگری مقدم شمرده‌اند؛ این سرمایه، قابل نادیده گرفتن نیست. این واقعیت، در بزنگاه‌های تاریخی، خود یک سرمایه اجتماعی است.

گام اول: حفظ دستاوردهای جنگ
مرحله جدید جنگ، بیش از هر چیز به یک اولویت نیاز دارد: حفظ دستاوردهای جنگ. جنگ خسارت‌های سنگینی به ایران زد؛ خسارت‌هایی که بخشی از آن‌ها جبران‌ناپذیر است. ما سرمایه‌هایی را از دست دادیم که در دل ایران تربیت شده بودند، در دل ایران رشد علمی کرده بودند، و استعداد و هوشی بودند که می‌توانستند پایه‌های تغییر و تحول باشند؛ از شهدای ارزشمند علمی که کم هم نبودند، استراتژیست‌های حوزه دفاع و نخبگان مدافع وطن و...

در کنار خسارت‌های انسانی، پل‌ها، صنایع و زیرساخت‌ها هدف قرار گرفتند و میلیاردها دلار خسارت بر کشور تحمیل شد. سرمایه‌ای که با تلاش فراوان انباشته شده بود آسیب دید و خسارت‌هایی به جا ماند که برخی از آن‌ها حتی قابل محاسبه نیست. اما هزینه جنگ فقط مادی نبود: اضطراب‌ها و نگرانی‌های نشسته در دل خانواده‌های ایرانی و آثار روحی-روانی بین‌نسلی، بخش مهمی از پیامدهاست.

دو دستاورد راهبردی: استقلال و ادراک ملی
با وجود همه خسارت‌ها، این جنگ دو دستاورد برای ما به همراه آورد: یکی ملموس و دیگری ناملموس؛ و هر دو می‌توانند پایه‌های ایران نوین در جهان جدیدِ پرآشوب و در حال گذار را شکل دهند.

- دستاورد ملموس: حفظ استقلال.
- دستاورد ناملموس: شکل‌گیری فهم و ادراک ملی نسبت به منافع ملی، ارزش‌های ایران، و دروغ‌های شایع و «بسته‌بندی‌شده» بیرونی؛ فهمی که به همبستگی و انسجامی نوبنیاد انجامید.

حفظ این دستاوردها با سیاست‌های پیشینی ممکن نیست. اولاً نیازمند فهم دقیق آن چیزی است که به دست آمده و ثانیاً به سیاست و برنامه نیاز دارد؛ نه در قالب الفاظ و بخشنامه‌ها، بلکه به صورت یک "باور عمیق در حکمرانی". بدون این درک درست، دستاوردها به سرعت فرسوده می‌شوند و بازگشت به گذشته دور از انتظار نخواهد بود.

بازگشت «ایران» به کانون و احیای عناصر ایران‌ساز
مهم‌ترین عنصر این دوره، کانون قرار گرفتن ایران و بازگشت به همه عناصر فرهنگی ایران‌ساز است. فلسفه وجودی نظام شاهنشاهی با باستان‌گرایی افراطی و نفی برخی عناصر فرهنگ‌ساز همراه بود. پس از انقلاب نیز، آگاهانه یا ناآگاهانه، در تقابل با آن باستان‌گرایی، از عناصر فرهنگی و تمدنی، قرائتی منفی و مسئله‌دار ارائه می‌شد.

اما این تجاوز علیه ایران، افزون بر آشکار کردن ماهیت واقعی تجاوزگری، نوعی هوشمندی و هوشیاری تاریخی را زنده کرد: به تعبیر استاد جلالی ندوشن، تنهایی ایران، تنهایی ژئوپلتیک ایران، آگاهی نسبت به قدرت‌های جهانی و از دست رفتن‌های ممتد و حسرت‌های جدایی‌شدگان از ایران دوباره برجسته شد. همچنین درک نسل جدید، از طریق درک درست‌تر واقعیت‌های جهانی، ماهیت قدرت‌های بزرگ و «رویا‌فروشی‌های» بیرونی با مقاصد استعماری تا حدودی حاصل شده است.

نمادهای عینی این بازگشت نیز روشن است: پرچم ایران که پیش‌تر بیشتر در مکان‌های دولتی دیده می‌شد، امروز در خانه و دستان بسیاری از ایرانیان جای گرفته است. ترکیبی از سرودهای ملی–مذهبی–تاریخی شکل گرفت. در دل تجمعات شبانه، شعاری برخاست که پیش‌تر تصورش دشوار بود:
«با هر حجاب و پوششی که داریم، پرچم رو زمین نمی‌گذاریم»
مهربانی نگاه‌ها پشت پنجره‌ها و در خیابان، خود یک نشانه بود و حتی در افق تاریخی، مولانا در قرن هفتم همین پیوند سنت‌های دینی و ایرانی را در اوج دلگیری چنین روایت می‌کند: «شیر خدا و رستم دستانم آرزوست.»

واقعیت اجتماعی: دو قطبی عمیق و اکثریت خاکستریِ ایران‌دوست
با این حال، تمام سنجش‌های علمی نشان می‌دهد جامعه، هم‌زمان دارای:
- یک دوقطبی دو سر طیفی عمیق
- و یک جمعیت خاکستری مبهم (بیش از ۶۰ درصد) است؛ تغییرخواه همراه با ثبات‌خواهی، ایران‌دوست و دین‌دوست.
👇👇👇

#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥2❤1
می‌ترسم از فراموشی؛
گام اول پس از جنگ: حفظ دستاوردها

علی ربیعی
"بخش دوم"

این دو سر طیف هنوز با هم فاصله دارند؛ اما شواهدی وجود دارد که از "نوعی پیوستگی امتدادی" میان آنچه «هسته سخت نظام» نامیده می‌شود و اکثریت خاکستری حکایت می‌کند؛ پیوستگی‌ای که می‌توان آن را عمیق‌تر کرد.
‌در همین چارچوب، باید گفت: من برای مخالفان نظام و زخم‌خوردگانی که برای ایران شرافتمندانه ایستادند احترام قائلم. این‌ها را باید قدر دانست؛ کسانی که به رغم مخالفت یا زخم‌خوردن، با نظام "به بهای وطن‌فروشی" مخالفت نکردند؛ هرچند تفاوت‌ها همچنان باقی است و از همین رو، سیاستگذاری هوشمند باید هم ظرفیت تعمیق داشته باشد و هم ظرفیت آشتی.
به عنوان نمونه، در مقایسه برخی نتایج سنجش درباره تجمع‌کنندگان شبانه تهران با معدل دیدگاه کل تهرانی‌ها (اعم از تجمع‌کننده و غیرتجمع‌کننده)، در موضوعاتی چون:
- ضرورت مذاکره: شاید اختلافی در حد ۴ تا ۵ درصد دیده شود؛
- اینترنت: تفاوت دیدگاه‌ها چندان زیاد نیست؛
- ارزیابی عملکرد دولت و نیروهای مسلح: دیدگاه‌ها بسیار نزدیک است.
این داده‌ها نشان می‌دهد، برخلاف تصورهای رایج، زمینه پیوند اجتماعی و گفت‌وگوی مؤثر وجود دارد.

گسست نسلی «تیزشده» و امکان ترمیم
به علت سیاست‌های غلط در حوزه فرهنگ و جامعه—اصرار بر مهندسی زندگی، کنترل حوزه خصوصی و دخالت در آن، و سیاست‌های تعارض‌آمیز که حتی به تعارضات فیزیکی خیابانی انجامید—دچار گسست نسلی شده‌ایم.
گسست نسلی در همه جوامع طبیعی است، اما گسست شکل‌گرفته در ایران را باید «گسست تیزشده» نامید؛ یعنی گسستی درگیرانه و تقابلی با سیاست‌های فرهنگی_اجتماعی تحمیل‌گر و تعارض‌آمیز. در پیامد این جنگ، می‌توان با تغییر نگرش در سیاست‌گذاری به ترمیم همین گسست کمک کرد.

افق‌گشایی برای وحدت: تأکید بر پرهیز از تنازع
سخنان اخیر رهبری در پیام مربوط به سالروز افتتاح مجلس شورای اسلامی می‌تواند افق‌ساز باشد؛ آنجا که بر پاسداری از وحدت صفوف منسجم ملت، پرهیز از تبدیل اختلافات موجه و غیرموجه به تنازع و تفرقه، و پرهیز از اختلافات پوچ سیاسی و برجسته‌کردن تفاوت‌های اجتماعی تأکید می‌شود.

ضرورت تغییر پارادایم: از جامعه تا رسانه
همان‌گونه که اشاره شد، امروز به تجدیدنظر در نگاه به جامعه، نهادهای مدنی، عوامل معنا‌ساز، و افراد فرهنگ‌ساز نیاز داریم. این تجدیدنظر باید در سیاست‌های:
- هنر و ادبیات،
- آموزش و پرورش،
- آموزش عالی (هم محتوا و هم فعالیت انجمن‌ها و نهادهای علمی، به‌ویژه در علوم انسانی و اجتماعی)،
- و سیاست‌های رسانه‌ای
خود را نشان دهد. با این حال، نشانه‌ای از این تغییر در رسانه‌های جریان اصلی نمی‌بینم. در بسیاری از تریبون‌ها همچنان بر طبل تفرقه کوبیده می‌شود و تعدادی همچنان همان منطق پیشین را با بلندگوهای قدرتمند ادامه می‌دهند.

حفظ دستاوردها با سیاست‌های دیروز ممکن نیست
دستاورد ناملموس این دوران—یعنی ادراک ملی نسبت به ایران، منافع ملی و انسجام نوبنیاد—اگر درست فهم و به سیاست عمومی تبدیل نشود، مثل هر سرمایه اجتماعی دیگری به سرعت فرسوده خواهد شد. مرحله پس از جنگ، مرحله «شعار» نیست؛ مرحله "تصمیم‌های سخت و تغییر نگاه" است. با سیاست‌های دیروز نمی‌توان دستاوردهای امروز را نگه داشت.

اگر سیاست‌گذاران و تصمیم‌‌گیرندگان در عرصه‌های مختلف قدرت، جامعه را با همان عینک‌های پیشین ببینند—با همان مهندسی سبک زندگی، همان بی‌اعتمادی به نهادهای مدنی و همان تریبون‌های تفرقه‌ساز—همبستگی شکل‌گرفته نه‌تنها تعمیق نمی‌شود، بلکه به عقب برمی‌گردد و شکاف‌ها تیزتر می‌شوند. جنگ به ما نشان داد که ایران، در لحظه خطر، ظرفیت هم‌پوشانی دارد؛ اما این ظرفیت، خودبه‌خود ماندگار نمی‌شود.

امروز مسئله روشن است: یا این انسجام را با بازگشت به عناصر ایران‌ساز، تقویت عقلانیت رسانه‌ای، و تجدیدنظر جدی در سیاست‌های فرهنگی و اجتماعی حفظ می‌کنیم؛ یا باید آماده باشیم که بزرگ‌ترین دستاورد این دوره را با دست خودمان از دست بدهیم و آن‌‌گاه، فراموشی فقط فراموشیِ یک تجربه نیست؛ بلکه از دست دادن دستاوردهای عظیمی است که با خون و رنج و زحمات هموطنان به دست آمده است.

#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4❤2
چگونه دیکتاتورها سقوط می کنند؟
نیما آزادی
کتاب: «دیکتاتورها چگونه سقوط می‌کنند»
نوشته: بروس بوئنو دمسکیتا و آلیستر اسمیت

کتابی که برخلاف روایت‌های احساسی و قهرمان‌محور، سقوط حکومت‌های دیکتاتوری را با منطق قدرت توضیح می‌دهد، نه با شعار.

این کتاب از ما نمی‌پرسد «مردم چه می‌خواهند؟»
بلکه می‌پرسد:

چه کسانی واقعاً قدرت را در دست دارند و چرا یک روز تصمیم می‌گیرند کنار بکشند؟

نویسندگان، سیاست را مثل یک بازی اخلاقی نمی‌بینند؛
آن را مثل یک معامله‌ی دائمی تحلیل می‌کنند:
معامله‌ی پول با وفاداری،امنیت با سکوت ، رانت با بقا
و دقیقاً به همین دلیل است که این کتاب، هم ترسناک است و هم روشنگر.

چرا این کتاب باید خوانده شود؟
چون خیلی از چیزهایی که درباره‌ی سقوط دیکتاتورها «بدیهی» فرض می‌کنیم، اشتباه‌اند.
این کتاب نشان می‌دهد که:
دیکتاتورها معمولاً با اعتراض مردم سقوط نمی‌کنند
فساد، انحراف نیست؛ ابزار حکومت‌داری است
فقر و ضعف جامعه، اغلب تصادفی نیست
فشار خارجی می‌تواند حکومت را نجات بدهد، نه نابود کند
و سقوط‌ها همیشه از درون حلقه‌ی قدرت شروع می‌شوند، نه از خیابان
این کتاب به ما یاد می‌دهد چرا بعضی حکومت‌ها با وجود نفرت عمومی، سال‌ها دوام می‌آورند
و چرا بعضی دیگر، با ظاهری کاملاً قدرتمند، ناگهان فرو می‌ریزند.
اگر فقط یک دلیل برای خواندن این کتاب باشد…این است:
«دیکتاتورها احمق نیستند،
اما سیستم‌شان دیر یا زود به نقطه‌ای می‌رسد که دیگر به‌صرفه نیست.»
و فهمیدن این نقطه،اولین قدم برای فهم سیاست، تاریخ، و حتی آینده است.

صدا: نیما آزادی


@Bahamstan
👍3🔥2❤1
⭕️ عقب‌نشینی از کار، پیشروی به سوی خشونت؟

زمستان ۱۴۰۴ را چه‌بسا بتوان نوعی آستانۀ تاریخی دانست، آستانه‌ای که اقتصاد و جامعه و سیاست در ایران را همزمان وارد مدار ناپایداری فزاینده‌ای کرده است. داده‌های رسمی بازار کار، در ظاهر، از ثبات نسبی برخی شاخص‌ها حکایت می‌کنند، اما این ثبات انگار علامتی از انجماد در دل بحران است.

بر اساس نتایج طرح آمارگیری نیروی کار در زمستان ۱۴۰۴، نرخ بیکاری در زمستان به حدود ۷.۶ درصد رسیده است اما نرخ مشارکت اقتصادی با کاهش به ۳۹.۷ درصد تنزل یافته است. این ترکیب به‌روشنی نشان می‌دهد که بخشی از جمعیت اساساً از جست‌وجوی کار خارج شده‌اند، پدیده‌ای که در ادبیات اقتصاد کار به «دلسردی نیروی کار» تعبیر می‌شود. این یک هشدار جدی است: کاهش بیکاری نه از مسیر خلق فرصت‌های شغلی بلکه از مسیر حذف خاموش جویندگان کار رخ داده است.

ناهمگنی استانیِ این وضعیت از قضا تصویر را تیره‌تر می‌کند: درحالی‌که نرخ بیکاری در استان‌هایی مانند کرمانشاه به حدود ۱۶.۵ درصد و در کردستان به نزدیک ۱۳.۹ درصد می‌رسد، در مقابل در استان‌هایی مانند مازندران به حدود ۳.۵ درصد و در تهران به حدود ۵.۴ درصد محدود می‌شود. این شکاف‌های شدید منطقه‌ای، همراه با کاهش مشارکت، نشان می‌دهد که مسئله نه صرفاً بیکاری بلکه نوعی عقب‌نشینی نامتوازن و نابرابر از بازار کار است. به بیان دیگر، آنچه در سطح کلان به‌ صورت ثبات نسبی دیده می‌شود، در سطح خُرد یقیناً حامل پراکندگی و نابرابری و حذف تدریجی گروه‌هایی از چرخۀ فعالیت اقتصادی است.

اما آنچه این وضعیت را خطرناک‌تر می‌کند درهم‌آمیزی‌اش با ساختار اجتماعی بیکاری است. سهم بیکاران دارای تحصیلات عالی ۳۶.۶ درصد کل بیکاران است . این یعنی انباشت نارضایتی در میان گروهی که هم انتظارات بالاتری دارند و هم ظرفیت بسیج اجتماعی بیش‌تری. این یکی از نقاطی است که اقتصاد چه‌بسا به سیاست گره بخورد و نارضایتی معیشتی چه‌بسا بیش‌ازپیش به نارضایتی ساختاری تبدیل شود.

این داده‌ها را باید در زمینه‌ای وسیع‌تر خواند: سالی که با جنگ دوازده‌روزه در اواخر بهار آغاز شد، با اعتراضات خونین دی‌ماه ادامه یافت و با آغاز جنگ چهل‌روزه در اوایل اسفندماه به پایان رسید. بازار کار، در چنین بستری، دیگر نه صرفاً یک عرصۀ اقتصادی بلکه همچنین میدان بازتاب تنش‌های کلان است. کاهش مشارکت و افزایش اشتغال ناقص و تمرکز بیکاری در میان تحصیل‌کردگان، جملگی، نشانه‌هایی از جامعه‌ای‌اند در حال عقب‌نشینیِ فزاینده‌تر از افق تولید و پیشرویِ شتابان‌تر به سوی افق بقا.

این وضعیت، از منظر اقتصاد کلان، به معنای تضعیف ظرفیت رشد و کاهش بهره‌وری و اختلال شدیدتر در بازتولید اجتماعی نیروهای کار است. اما از منظر جامعه‌شناسی قطعاً معنای عمیق‌تری دارد: فروپاشی تدریجی قرارداد اجتماعی. هنگامی که بخش‌های وسیعی از جمعیت، به‌ویژه جوانان تحصیل‌کرده، خود را بیرون از دایرۀ فرصت‌ها می‌یابند، پیوندشان با نهادهای رسمی بیش‌ازپیش سست می‌شود. این همان شکافی است که در بزنگاه‌های سیاسی به‌سرعت به شکاف‌های فعال و حتی خشونت‌بار تبدیل می‌شود.

زبان این داده‌ها، اگر درست شنیده شود، زبان هشدار است. جامعه‌ای که هم شاهد کاهش نرخ مشارکت و بالاماندن نرخ بیکاری تحصیل‌کردگان است و هم همزمان حاملِ انباشت تجربه‌های متوالی خشونت سیاسی و نظامی انگار در مسیری لغزان به سوی وضعیتی ناپایدار پیش می‌رود که نه قاعده‌مند است و نه چشم‌انداز روشنی برای مهارش وجود دارد.

در این میان، خطر اصلی عبارت است از عادی‌سازی این وضعیت. آنچه امروز به ‌صورت یک عدد در جداول آماری دیده می‌شود فردا چه‌بسا به صورت یک شکاف اجتماعی عمیق یا یک موج مهاجرت گسترده یا یک انفجار نارضایتی بروز کند. اقتصاددان، در این‌جا، ناگزیر است از مرز تحلیل عددی عبور کند و به تفسیر پی‌آمدهای اجتماعی و سیاسی داده‌ها بپردازد.

با‌این‌حال، ما هنوز در میانه‌های بهار ۱۴۰۵ ایستاده‌ایم و از آثار کامل این روندها بی‌خبریم. آنچه در زمستان ۱۴۰۴ ثبت شده فقط پیش‌درآمدی است بر پی‌آمدهایی که چه‌بسا در ماه‌های پیشارو آشکارتر شوند. آیا این روند به تثبیت یک وضعیت کم‌تحرک و فرسایشی می‌انجامد یا به جهشی ناگهانی در ناآرامی‌ها و خشونت؟ نمی‌دانیم.

محمد مالجو


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3❤2
🖋 در ستایش پیچیدگی و آگاهی سیاره‌ای
 یادنامه‌ای برای ادگار مورن



✅ هسته‌ی مرکزی اندیشه‌ی مورن را می‌توان در یک واژه خلاصه کرد: «پیچیدگی». او معتقد بود جهان اجتماعی و انسانی را نمی‌توان با نگاه‌های تقلیل‌گرا و ساده‌انگار فهمید. انسان نه موجودی صرفاً عقلانی است و نه صرفاً عاطفی؛ نه فقط فرد است و نه فقط عضو جامعه؛ نه کاملاً آزاد است و نه کاملاً مقید. به همین ترتیب، جامعه نیز حاصل روابط خطی و مکانیکی نیست، بلکه شبکه‌ای زنده از تعاملات، تعارض‌ها، نظم‌ها و بی‌نظمی‌هاست. از نگاه مورن، هر کوششی برای فهم واقعیت که این پیچیدگی را نادیده بگیرد، در نهایت به سوءفهم جهان خواهد انجامید.

ادامه‌ی یادداشت را از اینجا بخوانید.



نویسنده: مهدی حمیدی شفیق
چهره‌ِ اندیشه
تاریخ انتشار:1405/03/10
انجمن جامعه‌شناسی ایران شعبه آذربایجان شرقی


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3👍1
فرهیختگان
یزدان تمنا مشهد. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ ۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
سینا اشکبوسی
تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴
۵
#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢21❤8
محسن میلانی: در این چند روز جنگ علیه ایران، یک حقیقت تلخ روشن شد.
بخشی از اپوزیسیون پول بگیر که به نیروهای نیابتی دولت های خارجی تبدیل شده اند، چنان مست سودای سرنگونی جمهوری اسلامی و رویای قدرت اند که ویرانی کامل ایران را نیز بهای قابل قبول و حتی لازم می دانند.
وطن فروشی که شاخ و دم ندارد!


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍15👎12😢2❤1🤬1
ادگار مورن در ۱۰۴ سالگی درگذشت و فرانسه و بشریت، یکی از بزرگان اندیشهٔ چپ و اومانیستی خود را از دست داد. مردی از تبار استفان هسل و پییر ویدال-ناکه.

مورن، عضو جنبش مقاومت بود و مدتی هم در حزب کمونیست فرانسه فعالیت کرد، اما تابِ استالینیسمِ حاکم بر آن را نیاورد. یهودی‌تبارِ سفاردی که یک ضدفاشیستِ قاطع، مدافع جنبش استقلال الجزایر، منتقد صریح اسرائیل و حامی حقوق فلسطینی‌ها بود.

او در زمینه‌های مختلف جامعه‌شناسی کار کرد و کتاب‌های بسیاری از خود به‌جا گذاشت. متفکری کم‌نظیر در دورانِ «کوتوله‌های خود-فیلسوف‌خوانِ تلویزیونی» که نظریهٔ «بحرانِ چندگانهٔ بشریت» از جمله تزهایی است که مطرح کرده است؛ تلاشی برای توضیح بحران‌های موجود به شیوه‌ای دیالکتیکی، درهم‌آمیخته و نه خطی و «تک‌مجهولی».

ادگار مورن دربارهٔ مسئلهٔ فلسطین و اسرائیل موضعی به‌شدت انتقادی، انسان‌گرایانه و صریح داشت. او به‌عنوان یک یهودی که در مقاومت فرانسه علیه نازی‌ها شرکت کرده بود، همواره بر «حافظهٔ هولوکاست» تأکید داشت، اما معتقد بود این حافظه نباید برای توجیه سلطه و ظلم بر فلسطینی‌ها به کار گرفته شود.

او سلطهٔ اسرائیل بر فلسطینی‌ها را غیرقابل توجیه می‌دانست و آن را ادامهٔ «استعمار و اشغال» توصیف می‌کرد. بارها گفت که تاریخ تراژیک یهودیان به ایجاد تراژدی کنونی فلسطینی‌ها انجامیده است.

او در سال ۲۰۰۲، در مقالهٔ معروفی با عنوان «سرزمین موعود یا سرزمین مغضوب؟» که به همراه دانیل سالناو و شامیل پنکاس نوشته بود، استدلال کرد که رنج یهودیان باعث شده است اسرائیل و بخشی از جامعهٔ آن به «ستمگرانِ فلسطینی‌ها» تبدیل شوند. این مقاله باعث شکایت محافل صهیونیستی و کشیده شدن او به دادگاه شد، اما با وجود تمام فشارها و تبلیغاتِ لابیِ حامی اسرائیل، تبرئه شد؛ زیرا دادگاه بیان این دیدگاه‌ها را کاملاً در چارچوب حقِ آزادی بیان دانست.

ادگار مورن منتقد شدید سیاست‌های اسرائیل، به‌ویژه پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، بود. او اقدامات اسرائیل در غزه را «کشتار جمعی»، «نسل‌کشی» و ضربه‌ای بی‌رحمانه به غیرنظامیان، به‌ویژه زنان و کودکان، نامید. همچنین سکوت آمریکا، اروپا و کشورهای عربی را به‌شدت محکوم کرد. او معتقد بود که ایجاد دولت مستقل فلسطینی ضروری است و عدم فشار بر اسرائیل برای تحقق آن، تنها به تشدید و گسترش درگیری‌ها منجر خواهد شد. از «غیراستعماری کردن» آنچه از فلسطین غربی باقی مانده است دفاع می‌کرد.

مورن تأکید داشت که وحشی‌گریِ دیده‌شده در حملهٔ حماس در ۷ اکتبر غیرقابل توجیه بود، اما این حمله نباید بهانه‌ای برای نادیده گرفتن حقوق عادلانهٔ فلسطینی‌ها، حق دفاع از خود و حق طبیعی تعیین سرنوشت آنان شود. او انسان‌دوستی را بالاتر از هر قومیت یا مذهب قرار می‌داد و این مسئله را بخشی از بحران‌های چندگانهٔ بشریت می‌دانست.
ادبیات دیگر


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤9👍3
تاثیرات عینی «جنگ رهایی بخش» در تشدید استبداد
عزیز قاسم زاده

نخست باید گفت عاملیت جنایت و سرکوب، طبیعتاً و به لحاظ حقوقی، در هر کجای جهان در وهله نخست بر عهدهٔ نظام مستقر است. حکومت‌ها در برابر شهروندان خود مسئولند که به حقوق آنان تعدی نکنند. اما اگر نظام‌هایی تصمیم بگیرند که به‌طور مستمر حقوق انها را نقض و محدود کنند و در برابر آنان مبارزانی قد علم کنند تا این قاعده را برهم زنند،پرسش کانونی این است که چنین مبارزه ای باید دارای چه اصولی باشد و از چه طریقی باید سنجید که این اصول، درست یا نادرست است؟ آیا وسایل و وسایط رسیدن به هدف و شناخت از شرایط برای ایجاد موازنه اصل مهمی در ارزیابی این امر محسوب نمی شود؟ هرکس هدف خود را مقدس و در راستای خواسته ی مردم دانست و به فرض محال درستی این گزاره، مجاز هم هست برای تحقق آن به هر وسیله ای چنگ زند و به عواقب آن نیندیشد؟ اتخاذ نگاه راهبردی و ایجاد موازنه برای تأثیرگذاری در بازی قدرت، نباید هم از منظر استراتژیک، هم به‌عنوان یک وظیفهٔ وجدانی و هم رسالتی تاریخی برای آیندگان، در این میان ملاحظه تمام گردد؟
از این زاویه باید دید طرفداران «جنگ رهایی‌بخش» نه توده‌های به‌ستوه‌آمده که حرجی بر آنان نیست، بلکه آنان که جامهٔ روشنفکری و صلح‌طلبی بر تن کرده‌اند و خام‌اندیشانه و کودکانه برای حمله به ایران به ترامپ نامه نوشتند، امروز چه پاسخی دارند؟
شاید کشته شدن تنها یک کودک بی‌گناه در میناب نیز برای بطلان این اندیشه کافی بود؛ اندیشه‌ای که هیچ فیلسوف اخلاقی، حتی با فرض محالِ تحقق رهایی و آزادی از این طریق، آن را مجاز نمی‌داند.

حال آنکه جنایت کشته شدن ۱۵۶ نفر (شامل ۱۲۰ دانش‌آموز، ۲۶ معلم، ۷ نفر از والدین، یک راننده و یک خدمتکار) در کنار اعدام‌ کسانی با پرونده‌های نقض شده و یا مخدوش که حتی جمهوری اسلامی در سال‌های اخیر در چنین مواردی اصرار بر اعدام را رها می کرد،در سایه سار این جنگ به اصطلاح رهایی بخش،اعدام ها را سرعت بخشید. تعطیلی کسب‌وکار میلیون‌ها نفر در خاموشی دیجیتال،تخریب ساختمان‌های مسکونی بسیاری، از جمله چند آموزشگاه موسیقی، و کشته شدن غیرنظامیانی که هیچ ارتباطی با این جنگ نداشتند،از جمله دستاورد این «جنگ رهایی‌بخش» بوده است.

می‌گفتند همهٔ راه‌ها آزموده شده و شکست خورده و تنها بمب‌های آمریکا و اسرائیل می‌تواند ما را به رهایی برساند.اما این خام‌اندیشی مفرط، برای فعالان سیاسی‌ و مدنی که قرار نیست صرفاً با پروپاگاندای برخی شبکه‌های فارسی‌زبان برون‌مرزی در خانه‌هایشان بنشینند و با تماشای تلویزیون و احیانا شکستن تخمه ای و خوردن چیبسی، به تحقق آرزوهای خود، امید کاذب ببندند، هزینه‌های بسیاری دارد.
آنان می‌خواهند بگویند و بنویسند و به خیابان برگردند؛ همان خیابانی که دست‌کم در جنبش مترقی«زن، زندگی، آزادی»، به‌رغم تمام فشارهای حکومت برای تحمیل حجاب اجباری، با نافرمانی مدنی و ایجاد موازنه قوا، عملا حجاب اجباری را در عرصه واقعیت عینی پس زد. اکنون که توهم رویافروشان رنگ باخته، باید با صدای بلند گفت و در زمین واقعیت نشان داد که زور خیابان از هزاران هواپیمای جنگی و بمباران بیشتر است اگر مبتنی بر شناخت و نقشه راه باشد.

ضمن اینکه پذیرش تهاجم خارجی و تماشای منفعلانه یا حمایت‌آمیز از آن، لکهٔ ننگی است برای کسانی که می‌خواهند نه تن به استبداد دهند و نه به استعمار و استثمار. آنان بر این باورند که برای آزادی و عدالت باید بی‌منت هزینه داد، زحمت کشید و منیت‌ها، سلبریتی‌شدن‌ها و رقابت‌های کاذب و بیهوده را فدای آرمان‌های متعالی بشری نکرد.
باید به رنج محرومان اندیشید؛ همان فرودستان به‌جان‌آمده‌ای که این جنگ، مصائب بی‌شمارشان را دو صدچندان کرد. قیمت مسکن چند برابر شد و مردمی که مدت‌هاست که با به هم خوردن لحظه به لحظه اوضاع وخیم اقتصادی نه برای خانه‌دار شدن که برای اجاره خانه ای هشتشتان گرو نهشان است، حالا برای اجاره در پایین‌ترین و بدترین نقاط شهری هم عاجزتر از همیشه شده‌اند.
می‌توان در یک جمله گفت:«یک دقیقه عمر بیشتر این نظام، زیان برای ایران و مردمش است.» اما این گزاره هرچند حظی از حقیقت باشد یک گزاره ذهنی است.اعتقاد امری جدا از راهبرد است.بسیاری هنوز فرق میان این دو را در نیافته اند. نسخهٔ رهایی برای مردم تحت ستم با هر هزینه ای پیچیدن و از دور به تماشای آن نشستن و به عواقبش نیندیشدن امری به غایت غیر اخلاقی است.

مسئولانه رفتار کردن، بدین معناست ابتدا شرایط را برای نفس کشیدن مردم تسهیل کرد و سپس از رهایی سخن گفت.رؤیافروشی در بدایت امر جذاب است، اما وقتی زمان بگذرد و وعده رویا فروش محقق نشود، حاصلش امید کاذبی است که جز یأس و نومیدی نخواهد بود؛ همان‌گونه که بامدادِ شاعر گفت: نومید مردم را معادی مقدر نیست.»
امیدواران مسئول اما می‌خواهند در زمین واقعیت تلاش کنند تا رنج مردم کمتر شود.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍4👎1
روایتی از شکنجه‌ !
جعفر بخشی بی نیاز

اقتصاد زبانِ آمار و نمودارهاست اما زیستن در قعرِ تنگدستی فراتر از عدد و رقم است. وقتی صحبت از فشار اقتصادی می‌شود اغلب درگیرِ تحلیل تورم ؛ نرخ ارز و شاخص‌های کلان می‌شویم. اما آنچه امروز بخش بزرگی از جامعه را به زانو در آورده پدیده‌ای ست که در ادبیاتِ سیاست‌ گذاری هیچ جایگاهی ندارد. شکنجه‌یِ‌ خاموشِ معیشت. تنگدستیِ عمیق ؛ بیش از آنکه سفره‌ها را کوچک کند افقِ دیدِ انسان را محدود می‌کند. وقتی تمامِ توانِ یک سرپرست خانوار یا یک فردِ شاغل ؛ صرفِ تأمینِ نیازهایِ اولیه‌ می‌شود دیگر آینده در دایره‌یِ واژگانِ ذهنیِ فرد جایی ندارد‌. در این شرایط انسان از یک موجودِ جستجو گر و رویا پرداز به یک موجودِ بقا‌ محور تقلیل می‌یابد. این همان نقطه‌ای ست که کرامتِ انسانی زیرِ چرخ‌ دنده‌هایِ هزینه‌هایِ سرسام‌ آور له می‌شود. سختیِ روزگارِ امروز فقط در نداشتن خلاصه نمی‌شود. در هراس از فردا متجلی ست. این اضطرابِ وجودی شبیه به شکنجه‌ای ست که لحظه‌ای قطع نمی‌شود. هر بار که فرد به بازار می رود ضربه‌ای سخت به روانِ او وارد می‌شود. این تکرارِ مداومِ نشدن‌ها و کم آوردن‌ها نوعی فرسودگیِ مزمن ایجاد کرده است که آن را حقارت باید نام گذاشت. وضعیتی که فرد حتی انگیزه‌اش را برای تغییر یا تلاشِ بیشتر از دست می‌دهد چرا که حس می‌کند در یک سیستمِ بسته‌یِ متلاشی‌ کننده گرفتار شده است. فاجعه‌ بارترین بخشِ این شکنجه شکافی ست که میان آنچه فرد برای خود به عنوان یک انسان متصور است و آنچه در واقعیتِ خشنِ اقتصادی به دست می‌آورد ایجاد شده است. این تضاد منبعِ دائمیِ تحقیرِ درونی ست. کسی که عمری برای علم ؛ مهارت یا جایگاهِ اجتماعی‌اش زحمت کشیده امروز باید در چشمانِ فرزندش نگاه کند و برایِ ابتدایی‌ ترین خواسته‌هایِ او پاسخی جز نمی‌توانم و ندارم نداشته باشد. این دردناک‌ ترین نوعِ شکست است. شکستی که هیچ عاملِ بیرونی‌ای جز شرایطِ تحمیل‌ شده‌یِ محیطی در آن دخیل نیست. ما امروز با جامعه‌ای روبرو هستیم که در یک تعلیقِ اضطراب‌ آلود به سر می‌برد. مردم نه در حالِ ساختنِ آینده‌ای روشن که در حالِ گذرانِ لحظاتی سنگین هستند. این وضعیت پیوندهایِ اجتماعی را سست می‌کند چرا که وقتی همگان درگیرِ بقایِ فردی می‌شوند توانِ همدلی و کنشگریِ جمعی تحلیل می‌رود. این شکنجه‌یِ واقعی نه با شلاق که با فقدان اجرا می‌شود. فقدانِ امنیتِ روانی ؛ فقدانِ آینده و فقدانِ آرامشِ ساده‌یِ زیستن. برایِ جامعه‌ای که این‌ چنین در تنگنا قرار گرفته دیگر هیچ آمارِ مثبتی نمی‌تواند مرهم باشد مگر آنکه حسِ امنیت و امکانِ تنفسِ اقتصادی به بطنِ زندگی‌هایشان بازگردد. ما نه تنها با یک بحرانِ اقتصادی که با یک بحرانِ عمیقِ اخلاقی و انسانی هم در جامعه مواجهیم که تا وقتی دیدگانِ سیاست‌ گذاران به آن گشوده نشود همچنان قربانی خواهد گرفت.



#فرهیختگان راهی به رهایی
❤6👍2
"برایم کوله‌ی نو می‌خری بابا؟"

کوله‌پشتی‌ها
برای کودکان به‌خون‌خفته‌ی دبستان میناب


شکسته شورِ شادی در گلوی کوله‌پشتی‌ها
فروپژمرده شوق و های‌و‌هوی کوله‌پشتی‌ها

دبستان چون نیستان شعله‌ور، آمیخته دود و
دّمِ باروت و خون با عطر و بوی کوله‌پشتی‌ها

در این آوار می‌کاوند مادرها به‌نومیدی
به ناخن خاک را در جست‌و‌جوی کوله‌پشتی‌ها

تصوّر تلخ‌تر از این؟ که مادر کودکِ خود را
شناسایی کند با عکسِ روی کوله‌پشتی‌ها؟

تو منشورِ حقوقِ کودکان را خوب می‌دانی!
گواهش: لقمه‌های مانده توی کوله‌پشتی‌ها

به‌مستی می‌زنی در خیمه‌های کودکان آتش
مگر از اسب افتاده عموی کوله‌پشتی‌ها؟

اگر امروز نه، یک روز زانو می‌زنی آخر
برای عذرخواهی رو‌به‌روی کوله‌پشتی‌ها


فروردین ۱۴۰۵
ابراهیم موسی‌پور بشلی

#فرهیختگان راهی به رهایی
😢9🔥2🤬1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
در حاشیه تجمعات انقلابی: سنگ پرتاب کردن به خاتمی، روحانی و ظریف


#فرهیختگان راهی به رهایی
🤬12🔥3😱2👍1