نرمالیزه کردن صلح در دنیای نرمالیزهشدۀ جنگ و خشونت
سعید مدنی
یادنامه پانزدهمین سالگرد پرواز
مدتی پیش وقتی در حیاط بزرگ زندان قدم میزدم، زندانی میانسالی که کنار دیوار زیر آفتاب نشستهبود نزدیکم آمد و پس از سلام کردن گفت مشکلی دارد و از من خواست تا به او کمک کنم. مثل همیشه تصور کردم چون اغلب زندانیان من را «دکتر» صدا میزنند، تصور کردهاست که پزشکام. بنابراین تفاوت این دو را توضیح دادم و توصیه کردم به بهداری زندان مراجعه کند. او نیز بلافاصله توضیح داد میدادند پزشک نیستم؛ اما چون به درمان بهداری امید ندارد سراغ من آمدهاست. بالاخره راضی شدم تا مشکلش را توضیح دهد: گفت که مدتهاست شبها نمیتواند بخوابد، و بلافاصله پس از آن که دراز میکشد، همسرش حاضر میشود و با او گفتوگو میکند و این وضع تا صبح طول میکشد و در نهایت هر صبح او خستهتر از شب قبل ناچار است برخیزد. او همۀ اینها را در کمال آرامش و حتی با کمی طنز و لبخند توصیح داد.
وقتی آنچه به نظرم آمد گفتم، تازه پرسیدم اصلا جرمش چیست و چرا در زندان است. باز هم در کمال آرامش -و البته مثل بسیاری زندانیان غیرسیاسی- پاسخ داد: «هیچی». وقتی از او خواستم که «هیچی» را توضیح بدهد، در حالی که لبخندی به لب داشت گفت همسرش را کشته و سپس سوزانده. با شنیدن پاسخ یکه خوردم، نه به خاطر اینکه مدتی همکلام یک قاتل شده بودم، بلکه به سبب لحن آرام او و فقدان نمودی از احساس شرم و گناه یا پشیمانی در او. در ادامه از او خواستم نحوۀ قتل و سوزاندن جسد را توضیح بدهد و او با کمال میل، بدون کمترین اکراه، گویی دربارۀ یک سفر تقریحی یا تماشای فیلم یا خاطرهای خوش با رفیقی صحبت کند، جزئیات یک شبانهروز از گفتوگوی اولیه تا سوزاندن همسرش در گودالی در انتهای حیاط خانه را توضیح داد و دریغ از کمترین نشانهای از انجام عملی زشت، غیرانسانی و حتی غیرمتعارف. گویی از دید آن مرد میانسال، همۀ مردان بالاخره روزی همسرشان را به قتل میرسانند، درست همانطور که همۀ مردان بالاخره روزی ازدواج میکنند، روزی فرزندی خواهند داشت، و روزی خواهند مرد. برای او، آنچه انجام دادهبود امری متعارف و بهنجار به نظر میآمد.
مشکل امروز صلحطلبان و جنبش صلح نیز گویی نرمالیزهشدن خشونت، جنگ، و مرگ در بسیاری نقاط دنیاست. در سرزمین من، ایران، سالهاست تورم حدود ۷۰درصدی و بیشتر امری عادی محسوب میشود. برخی روشنفکران و اقتصاددانان ارگانیک نیز مقالاتی مبنی بر وجود تورم در همۀ دنیا از جمله ایران نوشتهاند و گویی قرار گرفتن نیمی از جمعیت زیر خط فقر و نیمی دیگر در حال ریزش به زیر خط فقر نیز در همۀ دنیا امری عادی و متعارف است و این خشونت شرمآور بهنجار و حتی معمول است که احیاناً میتوان برای آن راه حلی متعارف در درون ساختار سیاسی-اقتصادی کنونی یافت. به همین ترتیب، هر روز اخباری دربارۀ خشونت حاصل از بحرانهای کنونی ایران میشنویم بیآنکه هیچیک از آنها غیرمعمول محسوب شود. مدتی پیش یکی از مسئولان بهداشت کشور چنان به کمبود واکسنهای پنتاوالان (صد دیفتری، کزاز، سیاهسرفه، هپاتیت بی و هموفیلوس آنفولانزای نوع بی) و روتاویروس (ضد التهاب شدید) اشاره کرد، گویی دربارۀ هوای نیمهبارانی روز بعد سخن میگوید و نه احتمال مرگ و بیماری هزاران کودک. در کشور من، ایران، مجازات اعدام روزانه جوانان بدون رعایت قوانین و مقررات جاری امری متعارف است، محکومیت چندینسالۀ مردان و زنان اعم از دانشجو، معلم، کارگر، نویسنده و مترجم به جرم بیان نظر و اندیشه، دین و مذهب ،دفاع از موازین حقوق بشر و اعتراض به وضع موجود و خشونت حاکم بر زندگی روزمره نه تنها استثنا نیست، بلکه بخشی از جریان عادی هر روز است. در این کشور، تشکیل ۹۰هزار پروندۀ قضایی برای دختران و پسران جوانی که معترض حجاب اجباری بودند و اعمال خشونت علیه آنها بدیهی، معمول، و متعارف محسوب میشود، گویی چهرهای بیبدیل از وضعیتی کاملا نرمال باشد.
در سطح جهانی نیز هر روز شاهد عادیسازی خشونت در مناطق مختلف جهان هستیم. اخبار روزانۀ رسانهها حاکی از مرگ روزانۀ دهها فلسطینی ساکن غزه، بهویژه کودکان و زنان، در اثر بمباران اسرائیل یا گرسنگی و بیماری حاصل از محاصرۀ این منطقه است. لذا آنچه در غزه عادی شدهاست، مرگ جماعتی فقط به سبب بودن و سکونت در آنجاست. آیا تا کنون خبری دربارۀ حیات، زندگی، رفاه و بهزیستی در غزه شنیدهایم؟....
متن کامل:
https://cutt.ly/Ut8kAsd3
#فرهیختگان راهی به رهایی
سعید مدنی
یادنامه پانزدهمین سالگرد پرواز
مدتی پیش وقتی در حیاط بزرگ زندان قدم میزدم، زندانی میانسالی که کنار دیوار زیر آفتاب نشستهبود نزدیکم آمد و پس از سلام کردن گفت مشکلی دارد و از من خواست تا به او کمک کنم. مثل همیشه تصور کردم چون اغلب زندانیان من را «دکتر» صدا میزنند، تصور کردهاست که پزشکام. بنابراین تفاوت این دو را توضیح دادم و توصیه کردم به بهداری زندان مراجعه کند. او نیز بلافاصله توضیح داد میدادند پزشک نیستم؛ اما چون به درمان بهداری امید ندارد سراغ من آمدهاست. بالاخره راضی شدم تا مشکلش را توضیح دهد: گفت که مدتهاست شبها نمیتواند بخوابد، و بلافاصله پس از آن که دراز میکشد، همسرش حاضر میشود و با او گفتوگو میکند و این وضع تا صبح طول میکشد و در نهایت هر صبح او خستهتر از شب قبل ناچار است برخیزد. او همۀ اینها را در کمال آرامش و حتی با کمی طنز و لبخند توصیح داد.
وقتی آنچه به نظرم آمد گفتم، تازه پرسیدم اصلا جرمش چیست و چرا در زندان است. باز هم در کمال آرامش -و البته مثل بسیاری زندانیان غیرسیاسی- پاسخ داد: «هیچی». وقتی از او خواستم که «هیچی» را توضیح بدهد، در حالی که لبخندی به لب داشت گفت همسرش را کشته و سپس سوزانده. با شنیدن پاسخ یکه خوردم، نه به خاطر اینکه مدتی همکلام یک قاتل شده بودم، بلکه به سبب لحن آرام او و فقدان نمودی از احساس شرم و گناه یا پشیمانی در او. در ادامه از او خواستم نحوۀ قتل و سوزاندن جسد را توضیح بدهد و او با کمال میل، بدون کمترین اکراه، گویی دربارۀ یک سفر تقریحی یا تماشای فیلم یا خاطرهای خوش با رفیقی صحبت کند، جزئیات یک شبانهروز از گفتوگوی اولیه تا سوزاندن همسرش در گودالی در انتهای حیاط خانه را توضیح داد و دریغ از کمترین نشانهای از انجام عملی زشت، غیرانسانی و حتی غیرمتعارف. گویی از دید آن مرد میانسال، همۀ مردان بالاخره روزی همسرشان را به قتل میرسانند، درست همانطور که همۀ مردان بالاخره روزی ازدواج میکنند، روزی فرزندی خواهند داشت، و روزی خواهند مرد. برای او، آنچه انجام دادهبود امری متعارف و بهنجار به نظر میآمد.
مشکل امروز صلحطلبان و جنبش صلح نیز گویی نرمالیزهشدن خشونت، جنگ، و مرگ در بسیاری نقاط دنیاست. در سرزمین من، ایران، سالهاست تورم حدود ۷۰درصدی و بیشتر امری عادی محسوب میشود. برخی روشنفکران و اقتصاددانان ارگانیک نیز مقالاتی مبنی بر وجود تورم در همۀ دنیا از جمله ایران نوشتهاند و گویی قرار گرفتن نیمی از جمعیت زیر خط فقر و نیمی دیگر در حال ریزش به زیر خط فقر نیز در همۀ دنیا امری عادی و متعارف است و این خشونت شرمآور بهنجار و حتی معمول است که احیاناً میتوان برای آن راه حلی متعارف در درون ساختار سیاسی-اقتصادی کنونی یافت. به همین ترتیب، هر روز اخباری دربارۀ خشونت حاصل از بحرانهای کنونی ایران میشنویم بیآنکه هیچیک از آنها غیرمعمول محسوب شود. مدتی پیش یکی از مسئولان بهداشت کشور چنان به کمبود واکسنهای پنتاوالان (صد دیفتری، کزاز، سیاهسرفه، هپاتیت بی و هموفیلوس آنفولانزای نوع بی) و روتاویروس (ضد التهاب شدید) اشاره کرد، گویی دربارۀ هوای نیمهبارانی روز بعد سخن میگوید و نه احتمال مرگ و بیماری هزاران کودک. در کشور من، ایران، مجازات اعدام روزانه جوانان بدون رعایت قوانین و مقررات جاری امری متعارف است، محکومیت چندینسالۀ مردان و زنان اعم از دانشجو، معلم، کارگر، نویسنده و مترجم به جرم بیان نظر و اندیشه، دین و مذهب ،دفاع از موازین حقوق بشر و اعتراض به وضع موجود و خشونت حاکم بر زندگی روزمره نه تنها استثنا نیست، بلکه بخشی از جریان عادی هر روز است. در این کشور، تشکیل ۹۰هزار پروندۀ قضایی برای دختران و پسران جوانی که معترض حجاب اجباری بودند و اعمال خشونت علیه آنها بدیهی، معمول، و متعارف محسوب میشود، گویی چهرهای بیبدیل از وضعیتی کاملا نرمال باشد.
در سطح جهانی نیز هر روز شاهد عادیسازی خشونت در مناطق مختلف جهان هستیم. اخبار روزانۀ رسانهها حاکی از مرگ روزانۀ دهها فلسطینی ساکن غزه، بهویژه کودکان و زنان، در اثر بمباران اسرائیل یا گرسنگی و بیماری حاصل از محاصرۀ این منطقه است. لذا آنچه در غزه عادی شدهاست، مرگ جماعتی فقط به سبب بودن و سکونت در آنجاست. آیا تا کنون خبری دربارۀ حیات، زندگی، رفاه و بهزیستی در غزه شنیدهایم؟....
متن کامل:
https://cutt.ly/Ut8kAsd3
#فرهیختگان راهی به رهایی
Telegraph
🔴نرمالیزه کردن صلح در دنیای نرمالیزهشدۀ جنگ و خشونت
🔷سعید مدنی 🔻یادنامه پانزدهمین سالگرد پرواز @iranfardamag مدتی پیش وقتی در حیاط بزرگ زندان قدم میزدم، زندانی میانسالی که کنار دیوار زیر آفتاب نشستهبود نزدیکم آمد و پس از سلام کردن گفت مشکلی دارد و از من خواست تا به او کمک کنم. مثل همیشه تصور کردم چون…
❤8👍2
ترامپ و پزشکیان در یک قاب
«بنا بر اعلام اسماعیل بقایی درباره نحوه امضای تفاهم نامه، یکی از ایدهها این است که از جانب روسای جمهور دو کشور انجام شود که در حال بررسی است.»
خبرگزاریها
قاب امضای تفاهم ایران-آمریکا یک عکس تاریخی است. بعید است که ترامپ این قاب را به کسی دیگر ببخشد!
پزشکیان چه چیزها که ندید در دورهی ریاست جمهوریاش؛
درست در اولین روز تحلیفش ۱۰ مرداد ۱۴۰۳ رژیم جنایتکار اسرائیل اسماعیل هنیه رهبر حماس را در تهران ترور کرد.
دقیقا دو ماه بعد از آغاز ریاستجمهوریش عملیات وعدهی صادق ۲ در ۱۰ مهر ۱۴۰۳ شروع شد و ایران تلاویو را موشکباران کرد.
در ۱۶ آبان ۱۴۰۳ ترامپ رئیسجمهور آمریکا شد و از همان ابتدا شمشیر را از رو بست و ایران را مرتب تهدید میکرد. مذاکرات پر التهاب ایران-آمریکا شروع شد.
درست در وسط مذاکرات ایران- آمریکا، اسرائیل در روز ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ به ایران حمله کرد و سپس آمریکا تأسیسات هستهای نطنز و فردو را در هم کوبید.
در جنگ ۱۲ روزه میخواستند او را به همراه اعضای شورای عالی امنیت ملی به شهادت برسانند، به شکل معجزهآسایی نجات یافت.
ارز رانتخواران را قطع کرد. دلار جهش کرد. بازار تهران بهم ریخت. حوادث خونبار ۱۸و ۱۹ دی ۱۴۰۴ بهوقوع پیوست.
در ۹ اسفند ۱۴۰۴ دومین جنگ در عرض یکسال شروع شد. اینبار آمریکا و اسرائیل باهم به ایران حمله کردند. جنگ با انهدام مدرسهی میناب و شهادت رهبر و فرماندهان عالی نظامی شروع شد و ۴۰ روز ادامه یافت.
اکنون پزشکیان باید برود با فرمانده سپاه دشمن، تفاهم نامه امضا بکند و دست بدهد و در یک قاب عکس بگیرند.
چیزی را از قلم نینداختهام؟
نمیدانم روزی که پزشکیان دست دخترش را گرفت و برای ثبتنام انتخابات به وزارت کشور رفت، تصور میکرد هنوز که به دومین سال ریاستجمهوریش نرسیده، شاهد چنین سلسلهای از حوادث تکاندهنده، هولناک و سرنوشتساز باشد؟
محمدحسین غیاثی
۲۸ خرداد ۱۴۰۵
#فرهیختگان روزن آگاهی
«بنا بر اعلام اسماعیل بقایی درباره نحوه امضای تفاهم نامه، یکی از ایدهها این است که از جانب روسای جمهور دو کشور انجام شود که در حال بررسی است.»
خبرگزاریها
قاب امضای تفاهم ایران-آمریکا یک عکس تاریخی است. بعید است که ترامپ این قاب را به کسی دیگر ببخشد!
پزشکیان چه چیزها که ندید در دورهی ریاست جمهوریاش؛
درست در اولین روز تحلیفش ۱۰ مرداد ۱۴۰۳ رژیم جنایتکار اسرائیل اسماعیل هنیه رهبر حماس را در تهران ترور کرد.
دقیقا دو ماه بعد از آغاز ریاستجمهوریش عملیات وعدهی صادق ۲ در ۱۰ مهر ۱۴۰۳ شروع شد و ایران تلاویو را موشکباران کرد.
در ۱۶ آبان ۱۴۰۳ ترامپ رئیسجمهور آمریکا شد و از همان ابتدا شمشیر را از رو بست و ایران را مرتب تهدید میکرد. مذاکرات پر التهاب ایران-آمریکا شروع شد.
درست در وسط مذاکرات ایران- آمریکا، اسرائیل در روز ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ به ایران حمله کرد و سپس آمریکا تأسیسات هستهای نطنز و فردو را در هم کوبید.
در جنگ ۱۲ روزه میخواستند او را به همراه اعضای شورای عالی امنیت ملی به شهادت برسانند، به شکل معجزهآسایی نجات یافت.
ارز رانتخواران را قطع کرد. دلار جهش کرد. بازار تهران بهم ریخت. حوادث خونبار ۱۸و ۱۹ دی ۱۴۰۴ بهوقوع پیوست.
در ۹ اسفند ۱۴۰۴ دومین جنگ در عرض یکسال شروع شد. اینبار آمریکا و اسرائیل باهم به ایران حمله کردند. جنگ با انهدام مدرسهی میناب و شهادت رهبر و فرماندهان عالی نظامی شروع شد و ۴۰ روز ادامه یافت.
اکنون پزشکیان باید برود با فرمانده سپاه دشمن، تفاهم نامه امضا بکند و دست بدهد و در یک قاب عکس بگیرند.
چیزی را از قلم نینداختهام؟
نمیدانم روزی که پزشکیان دست دخترش را گرفت و برای ثبتنام انتخابات به وزارت کشور رفت، تصور میکرد هنوز که به دومین سال ریاستجمهوریش نرسیده، شاهد چنین سلسلهای از حوادث تکاندهنده، هولناک و سرنوشتساز باشد؟
محمدحسین غیاثی
۲۸ خرداد ۱۴۰۵
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفتوگو و خرد آغاز میشود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاعتر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفتوگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاعتر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفتوگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
❤5👍4
🔴فریدون مجلسی | هویت و خشونت و راز انقلابهای مدرن
https://youtu.be/wHhsiBsG4Es
در این گفتار، فریدون مجلسی مترجم کتاب «هویت و خشونت» اثر آمارتیا سن، به یکی از مهمترین پرسشهای دنیای امروز میپردازد:
آیا انسان تنها با یک هویت تعریف میشود؟
آمارتیاسن برنده هندی جایزه نوبل اقتصاد است که در سوم نوامبر سال ۱۹۳۳ چشم به جهان گشود. وی استاد فلسفه و اقتصاد است و به سبب مشارکتهایش در نظریههای توسعه انسانی و اقتصاد رفاه
شناخته شده است.
https://youtu.be/wHhsiBsG4Es
#فرهیختگان روزن آگاهی
https://youtu.be/wHhsiBsG4Es
در این گفتار، فریدون مجلسی مترجم کتاب «هویت و خشونت» اثر آمارتیا سن، به یکی از مهمترین پرسشهای دنیای امروز میپردازد:
آیا انسان تنها با یک هویت تعریف میشود؟
آمارتیاسن برنده هندی جایزه نوبل اقتصاد است که در سوم نوامبر سال ۱۹۳۳ چشم به جهان گشود. وی استاد فلسفه و اقتصاد است و به سبب مشارکتهایش در نظریههای توسعه انسانی و اقتصاد رفاه
شناخته شده است.
https://youtu.be/wHhsiBsG4Es
#فرهیختگان روزن آگاهی
YouTube
فریدون مجلسی | هویت، خشونت و راز انقلابهای مدرن
در این گفتار، فریدون مجلسی مترجم کتاب «هویت و خشونت» اثر آمارتیا سن، به یکی از مهمترین پرسشهای دنیای امروز میپردازد:
آیا انسان تنها با یک هویت تعریف میشود؟
آمارتیاسن برنده هندی جایزه نوبل اقتصاد است که در سوم نوامبر سال ۱۹۳۳ چشم به جهان گشود. وی استاد…
آیا انسان تنها با یک هویت تعریف میشود؟
آمارتیاسن برنده هندی جایزه نوبل اقتصاد است که در سوم نوامبر سال ۱۹۳۳ چشم به جهان گشود. وی استاد…
❤2
دین چگونه تکامل یافت و چرا پایدار ماند؟
نگاهی به کتاب How Religion Evolved از رابین دانبار
به قلم: علیرضا معینی
مقدمه
کتاب How Religion Evolved: And Why It Endures («دین چگونه تکامل یافت و چرا پایدار ماند؟») اثر رابین دانبار، از مهمترین آثار معاصر در حوزهٔ انسانشناسی تکاملی دین به شمار میرود. دانبار که بیشتر با «عدد دانبار*» و پژوهشهایش دربارهٔ تکامل اجتماعی انسان شناخته میشود، در این کتاب میکوشد به پرسشی بنیادین پاسخ دهد: چرا دین تقریباً در همهٔ جوامع انسانی پدید آمده و با وجود پیشرفت علم و عقلانیت مدرن، همچنان پابرجا مانده است؟
نویسنده، دین را نه صرفاً مجموعهای از باورهای ماورایی، بلکه سازوکاری اجتماعی و روانشناختی میداند که در فرآیند تکامل انسان، نقشی کلیدی در ایجاد همبستگی، اعتماد و همکاری میان افراد ایفا کرده است. به تعبیر دانبار، اگر بخواهیم راز بقای دین را بفهمیم، باید به تاریخ تکامل مغز انسان و نیازهای اجتماعی او بنگریم، نه فقط به محتوای اعتقادات دینی.
مسئلهٔ اصلی کتاب
پرسش محوری کتاب این است:
«چرا موجودی به نام انسان، در طول دهها هزار سال، به دین نیاز داشته و هنوز نیز به آن نیاز دارد؟»
دانبار معتقد است پاسخ را نمیتوان تنها در الهیات، فلسفه یا تاریخ جست؛ بلکه باید به زیستشناسی تکاملی، روانشناسی شناختی و انسانشناسی اجتماعی مراجعه کرد. از نگاه او، دین محصول یک اشتباه ذهنی یا صرفاً ابزار فریب سیاسی نیست، بلکه پاسخی تکاملی به نیازهای واقعی زندگی اجتماعی انسان است.
خاستگاه تکاملی دین
دانبار استدلال میکند که انسان، برخلاف بسیاری از جانوران، در گروههای بسیار بزرگ زندگی میکند. شامپانزهها معمولاً در گروههای کوچک و مبتنی بر تماس مستقیم زندگی میکنند، اما انسانها توانستهاند جوامعی با صدها، هزاران و حتی میلیونها عضو تشکیل دهند. مشکل این بود که:
· اعتماد در گروههای بزرگ دشوار است.
· نظارت مستقیم بر رفتار دیگران ممکن نیست.
· همکاری میان افراد ناآشنا نیازمند سازوکاری فراتر از روابط خویشاوندی است.
دین، به تدریج، به عنوان ابزاری برای حل این مشکل پدیدار شد.
نقش آیینها و مناسک
یکی از مهمترین بخشهای کتاب به آیینها و مناسک اختصاص دارد. دانبار معتقد است که:
· دعاهای جمعی
· زیارتها
· مراسم سوگواری
· جشنهای مذهبی
· رقصها و سرودهای آیینی
همگی کارکردی فراتر از اعتقاد دارند. این مناسک سبب ترشح هورمونهایی مانند اندورفین در مغز میشوند و احساس تعلق و همبستگی اجتماعی را افزایش میدهند. از دیدگاه او، راز قدرت دین بیش از آنکه در عقاید باشد، در مناسک نهفته است. به بیان دیگر، انسانها غالباً ابتدا در مراسم شرکت میکنند و سپس باورها را میپذیرند، نه بالعکس.
از شمنها تا ادیان جهانی
دانبار روند تکامل دین را در چند مرحله توصیف میکند:
مرحلهٔ نخست: شمنیسم
در جوامع شکارگر، شمنها واسطهٔ میان انسان و جهان نامرئی بودند. دین در این مرحله شخصی و محلی بود.
مرحلهٔ دوم: پرستش نیاکان
با شکلگیری کشاورزی و سکونت دائمی، توجه به نیاکان و ارواح گذشتگان افزایش یافت.
مرحلهٔ سوم: خدایان محلی
با ظهور شهرها، خدایان نگهبان شهرها و قبایل شکل گرفتند.
مرحلهٔ چهارم: خدایان بزرگ اخلاقی
در جوامع بزرگتر، خدایانی پدید آمدند که نه فقط قدرت طبیعی، بلکه قدرت اخلاقی نیز داشتند. این خدایان:
· رفتار انسانها را زیر نظر میگیرند،
· عدالت را برقرار میکنند،
· دروغ و خیانت را مجازات میکنند.
به نظر دانبار، چنین خدایی امکان اعتماد میان افراد ناآشنا را فراهم ساخت.
دین و اخلاق
یکی از بحثهای مهم کتاب، این است که آیا دین منشأ اخلاق است؟ دانبار پاسخ سادهٔ «بله» یا «نه» نمیدهد. او معتقد است:
· ریشههای اخلاق پیش از ادیان سازمانیافته وجود داشتهاند.
· همدلی، نوعدوستی و همکاری در انسان ریشههای زیستی دارند.
· اما دین این گرایشها را تقویت و تثبیت کرده است.
دین شبکهای از پاداشها و مجازاتهای نمادین ایجاد کرد که اجرای قواعد اخلاقی را آسانتر ساخت.
دین و مغز انسان
دانبار بخش مهمی از کتاب را به علوم اعصاب اختصاص میدهد. از نظر او، مغز انسان دارای قابلیتهایی است که زمینهٔ پیدایش دین را فراهم میکنند:
· توانایی تصور موجودات نامرئی
· درک نیت دیگران
· روایتسازی
· جستجوی معنا
· تشخیص الگوها
همین ویژگیها باعث میشوند انسان جهان را صرفاً مجموعهای از وقایع تصادفی نبیند. ذهن انسان به طور طبیعی در پی معنا و قصد است و این امر بستری مناسب برای ظهور اندیشههای دینی فراهم میکند.
چرا دین از میان نرفت؟
یکی از جذابترین پرسشهای کتاب این است: با وجود علم مدرن، چرا دین نابود نشد؟ دانبار چند دلیل ارائه میکند:
👇👇👇
#فرهیختگان روزن آگاهی
نگاهی به کتاب How Religion Evolved از رابین دانبار
به قلم: علیرضا معینی
مقدمه
کتاب How Religion Evolved: And Why It Endures («دین چگونه تکامل یافت و چرا پایدار ماند؟») اثر رابین دانبار، از مهمترین آثار معاصر در حوزهٔ انسانشناسی تکاملی دین به شمار میرود. دانبار که بیشتر با «عدد دانبار*» و پژوهشهایش دربارهٔ تکامل اجتماعی انسان شناخته میشود، در این کتاب میکوشد به پرسشی بنیادین پاسخ دهد: چرا دین تقریباً در همهٔ جوامع انسانی پدید آمده و با وجود پیشرفت علم و عقلانیت مدرن، همچنان پابرجا مانده است؟
نویسنده، دین را نه صرفاً مجموعهای از باورهای ماورایی، بلکه سازوکاری اجتماعی و روانشناختی میداند که در فرآیند تکامل انسان، نقشی کلیدی در ایجاد همبستگی، اعتماد و همکاری میان افراد ایفا کرده است. به تعبیر دانبار، اگر بخواهیم راز بقای دین را بفهمیم، باید به تاریخ تکامل مغز انسان و نیازهای اجتماعی او بنگریم، نه فقط به محتوای اعتقادات دینی.
مسئلهٔ اصلی کتاب
پرسش محوری کتاب این است:
«چرا موجودی به نام انسان، در طول دهها هزار سال، به دین نیاز داشته و هنوز نیز به آن نیاز دارد؟»
دانبار معتقد است پاسخ را نمیتوان تنها در الهیات، فلسفه یا تاریخ جست؛ بلکه باید به زیستشناسی تکاملی، روانشناسی شناختی و انسانشناسی اجتماعی مراجعه کرد. از نگاه او، دین محصول یک اشتباه ذهنی یا صرفاً ابزار فریب سیاسی نیست، بلکه پاسخی تکاملی به نیازهای واقعی زندگی اجتماعی انسان است.
خاستگاه تکاملی دین
دانبار استدلال میکند که انسان، برخلاف بسیاری از جانوران، در گروههای بسیار بزرگ زندگی میکند. شامپانزهها معمولاً در گروههای کوچک و مبتنی بر تماس مستقیم زندگی میکنند، اما انسانها توانستهاند جوامعی با صدها، هزاران و حتی میلیونها عضو تشکیل دهند. مشکل این بود که:
· اعتماد در گروههای بزرگ دشوار است.
· نظارت مستقیم بر رفتار دیگران ممکن نیست.
· همکاری میان افراد ناآشنا نیازمند سازوکاری فراتر از روابط خویشاوندی است.
دین، به تدریج، به عنوان ابزاری برای حل این مشکل پدیدار شد.
نقش آیینها و مناسک
یکی از مهمترین بخشهای کتاب به آیینها و مناسک اختصاص دارد. دانبار معتقد است که:
· دعاهای جمعی
· زیارتها
· مراسم سوگواری
· جشنهای مذهبی
· رقصها و سرودهای آیینی
همگی کارکردی فراتر از اعتقاد دارند. این مناسک سبب ترشح هورمونهایی مانند اندورفین در مغز میشوند و احساس تعلق و همبستگی اجتماعی را افزایش میدهند. از دیدگاه او، راز قدرت دین بیش از آنکه در عقاید باشد، در مناسک نهفته است. به بیان دیگر، انسانها غالباً ابتدا در مراسم شرکت میکنند و سپس باورها را میپذیرند، نه بالعکس.
از شمنها تا ادیان جهانی
دانبار روند تکامل دین را در چند مرحله توصیف میکند:
مرحلهٔ نخست: شمنیسم
در جوامع شکارگر، شمنها واسطهٔ میان انسان و جهان نامرئی بودند. دین در این مرحله شخصی و محلی بود.
مرحلهٔ دوم: پرستش نیاکان
با شکلگیری کشاورزی و سکونت دائمی، توجه به نیاکان و ارواح گذشتگان افزایش یافت.
مرحلهٔ سوم: خدایان محلی
با ظهور شهرها، خدایان نگهبان شهرها و قبایل شکل گرفتند.
مرحلهٔ چهارم: خدایان بزرگ اخلاقی
در جوامع بزرگتر، خدایانی پدید آمدند که نه فقط قدرت طبیعی، بلکه قدرت اخلاقی نیز داشتند. این خدایان:
· رفتار انسانها را زیر نظر میگیرند،
· عدالت را برقرار میکنند،
· دروغ و خیانت را مجازات میکنند.
به نظر دانبار، چنین خدایی امکان اعتماد میان افراد ناآشنا را فراهم ساخت.
دین و اخلاق
یکی از بحثهای مهم کتاب، این است که آیا دین منشأ اخلاق است؟ دانبار پاسخ سادهٔ «بله» یا «نه» نمیدهد. او معتقد است:
· ریشههای اخلاق پیش از ادیان سازمانیافته وجود داشتهاند.
· همدلی، نوعدوستی و همکاری در انسان ریشههای زیستی دارند.
· اما دین این گرایشها را تقویت و تثبیت کرده است.
دین شبکهای از پاداشها و مجازاتهای نمادین ایجاد کرد که اجرای قواعد اخلاقی را آسانتر ساخت.
دین و مغز انسان
دانبار بخش مهمی از کتاب را به علوم اعصاب اختصاص میدهد. از نظر او، مغز انسان دارای قابلیتهایی است که زمینهٔ پیدایش دین را فراهم میکنند:
· توانایی تصور موجودات نامرئی
· درک نیت دیگران
· روایتسازی
· جستجوی معنا
· تشخیص الگوها
همین ویژگیها باعث میشوند انسان جهان را صرفاً مجموعهای از وقایع تصادفی نبیند. ذهن انسان به طور طبیعی در پی معنا و قصد است و این امر بستری مناسب برای ظهور اندیشههای دینی فراهم میکند.
چرا دین از میان نرفت؟
یکی از جذابترین پرسشهای کتاب این است: با وجود علم مدرن، چرا دین نابود نشد؟ دانبار چند دلیل ارائه میکند:
👇👇👇
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3👍2🤔1
👆👆👆
· دین نیاز به تعلق اجتماعی را برآورده میکند.
· دین در مواجهه با مرگ و رنج معنا میآفریند.
· دین شبکههای حمایتی اجتماعی ایجاد میکند.
· دین هویت جمعی میسازد.
· دین احساس کنترل بر جهان نامطمئن را افزایش میدهد.
بنابراین، حتی اگر برخی توضیحات علمی جایگزین توضیحات دینی شوند، بسیاری از کارکردهای اجتماعی و روانی دین همچنان باقی میمانند.
نکات مهم و کلیدی کتاب
دین صرفاً مجموعهای از عقاید نیست؛ یک فناوری اجتماعی برای ایجاد همبستگی است.
مناسک دینی مهمتر از آموزههای نظریاند.
ریشههای دین در ساختار تکاملی مغز انسان قرار دارند.
ادیان بزرگ در پاسخ به نیاز جوامع پیچیده و گسترده شکل گرفتند.
خدایان اخلاقی به افزایش اعتماد اجتماعی کمک کردند.
علم میتواند برخی کارکردهای شناختی دین را تضعیف کند، اما بهتنهایی جایگزین همهٔ کارکردهای اجتماعی آن نمیشود.
بقای دین بیش از آنکه ناشی از درستی یا نادرستی گزارههای دینی باشد، ناشی از کارکردهای اجتماعی و روانشناختی آن است.
نقدهای وارد بر کتاب
برخی منتقدان معتقدند:
· دانبار نقش تجربهٔ معنوی و عرفانی را کمرنگ میکند.
· دین را بیش از حد به کارکردهای اجتماعی فرو میکاهد.
· دربارهٔ حقیقت یا کذب باورهای دینی موضعی اتخاذ نمیکند.
· تجربهٔ دینی را عمدتاً از منظر زیستشناسی و تکامل تفسیر میکند.
در مقابل، طرفداران کتاب معتقدند هدف دانبار توضیح «چرایی پیدایش دین» است، نه داوری دربارهٔ «صدق و کذب دین».
خاتمه
کتاب How Religion Evolved: And Why It Endures را میتوان یکی از مهمترین تلاشهای معاصر برای فهم دین از منظر علوم تکاملی دانست. دانبار نشان میدهد که دین صرفاً محصول جهل یا خرافه نیست، بلکه پدیدهای عمیقاً انسانی است که در بستر نیازهای اجتماعی، روانی و شناختی بشر شکل گرفته است. از نگاه او، حتی در جهانی که علم بسیاری از رازهای طبیعت را گشوده است، نیاز انسان به معنا، تعلق، اعتماد و همبستگی همچنان باقی است؛ و تا زمانی که این نیازها وجود دارند، دین نیز به اشکال گوناگون به حیات خود ادامه خواهد داد.
این کتاب نه دفاعیهای برای دین است و نه کیفرخواستی علیه آن؛ بلکه کوششی است برای فهم یکی از پایدارترین و فراگیرترین نهادهای تاریخ بشر
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
*عدد دانبار :
عدد دانبار نظریهای در انسانشناسی تکاملی است که توسط رابین دانبار مطرح شده و میگوید مغز انسان بهطور طبیعی ظرفیت حفظ روابط اجتماعی پایدار و معنادار را با حدود ۱۵۰ نفر دارد. دانبار با بررسی اندازهٔ نئوکورتکس (بخش پیشرفتهٔ مغز) در نخستیها و مقایسهٔ آن با اندازهٔ گروههای اجتماعی آنها، این عدد را برای انسان برآورد کرد و مشاهده نمود که در بسیاری از جوامع سنتی، اندازهٔ روستاها، گروههای نظامی و واحدهای اجتماعی کوچک معمولاً حول همین عدد ۱۵۰ نفر میچرخد. این عدد توضیح میدهد که چرا در گروههای بزرگتر از ۱۵۰ نفر، اعتماد و همکاری دشوارتر میشود و تشکلها نیاز به ساختارهای رسمیتری مانند قوانین و سلسلهمراتب پیدا میکنند؛ بهبیان سادهتر، مغز ما فقط ظرفیت این را دارد که حدود ۱۵۰ نفر را بهطور جدی بشناسد و با آنها رابطهٔ واقعی داشته باشد و بقیه فقط اسمها و صورتهایی آشنا هستند. اگرچه این عدد ثابت نیست و تحت تأثیر مهارتهای اجتماعی، فرهنگ و فناوری میتواند کمی تغییر کند، اما اصل آن همچنان در علوم اجتماعی و مدیریت کاربرد دارد.
#فرهیختگان روزن آگاهی
· دین نیاز به تعلق اجتماعی را برآورده میکند.
· دین در مواجهه با مرگ و رنج معنا میآفریند.
· دین شبکههای حمایتی اجتماعی ایجاد میکند.
· دین هویت جمعی میسازد.
· دین احساس کنترل بر جهان نامطمئن را افزایش میدهد.
بنابراین، حتی اگر برخی توضیحات علمی جایگزین توضیحات دینی شوند، بسیاری از کارکردهای اجتماعی و روانی دین همچنان باقی میمانند.
نکات مهم و کلیدی کتاب
دین صرفاً مجموعهای از عقاید نیست؛ یک فناوری اجتماعی برای ایجاد همبستگی است.
مناسک دینی مهمتر از آموزههای نظریاند.
ریشههای دین در ساختار تکاملی مغز انسان قرار دارند.
ادیان بزرگ در پاسخ به نیاز جوامع پیچیده و گسترده شکل گرفتند.
خدایان اخلاقی به افزایش اعتماد اجتماعی کمک کردند.
علم میتواند برخی کارکردهای شناختی دین را تضعیف کند، اما بهتنهایی جایگزین همهٔ کارکردهای اجتماعی آن نمیشود.
بقای دین بیش از آنکه ناشی از درستی یا نادرستی گزارههای دینی باشد، ناشی از کارکردهای اجتماعی و روانشناختی آن است.
نقدهای وارد بر کتاب
برخی منتقدان معتقدند:
· دانبار نقش تجربهٔ معنوی و عرفانی را کمرنگ میکند.
· دین را بیش از حد به کارکردهای اجتماعی فرو میکاهد.
· دربارهٔ حقیقت یا کذب باورهای دینی موضعی اتخاذ نمیکند.
· تجربهٔ دینی را عمدتاً از منظر زیستشناسی و تکامل تفسیر میکند.
در مقابل، طرفداران کتاب معتقدند هدف دانبار توضیح «چرایی پیدایش دین» است، نه داوری دربارهٔ «صدق و کذب دین».
خاتمه
کتاب How Religion Evolved: And Why It Endures را میتوان یکی از مهمترین تلاشهای معاصر برای فهم دین از منظر علوم تکاملی دانست. دانبار نشان میدهد که دین صرفاً محصول جهل یا خرافه نیست، بلکه پدیدهای عمیقاً انسانی است که در بستر نیازهای اجتماعی، روانی و شناختی بشر شکل گرفته است. از نگاه او، حتی در جهانی که علم بسیاری از رازهای طبیعت را گشوده است، نیاز انسان به معنا، تعلق، اعتماد و همبستگی همچنان باقی است؛ و تا زمانی که این نیازها وجود دارند، دین نیز به اشکال گوناگون به حیات خود ادامه خواهد داد.
این کتاب نه دفاعیهای برای دین است و نه کیفرخواستی علیه آن؛ بلکه کوششی است برای فهم یکی از پایدارترین و فراگیرترین نهادهای تاریخ بشر
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
*عدد دانبار :
عدد دانبار نظریهای در انسانشناسی تکاملی است که توسط رابین دانبار مطرح شده و میگوید مغز انسان بهطور طبیعی ظرفیت حفظ روابط اجتماعی پایدار و معنادار را با حدود ۱۵۰ نفر دارد. دانبار با بررسی اندازهٔ نئوکورتکس (بخش پیشرفتهٔ مغز) در نخستیها و مقایسهٔ آن با اندازهٔ گروههای اجتماعی آنها، این عدد را برای انسان برآورد کرد و مشاهده نمود که در بسیاری از جوامع سنتی، اندازهٔ روستاها، گروههای نظامی و واحدهای اجتماعی کوچک معمولاً حول همین عدد ۱۵۰ نفر میچرخد. این عدد توضیح میدهد که چرا در گروههای بزرگتر از ۱۵۰ نفر، اعتماد و همکاری دشوارتر میشود و تشکلها نیاز به ساختارهای رسمیتری مانند قوانین و سلسلهمراتب پیدا میکنند؛ بهبیان سادهتر، مغز ما فقط ظرفیت این را دارد که حدود ۱۵۰ نفر را بهطور جدی بشناسد و با آنها رابطهٔ واقعی داشته باشد و بقیه فقط اسمها و صورتهایی آشنا هستند. اگرچه این عدد ثابت نیست و تحت تأثیر مهارتهای اجتماعی، فرهنگ و فناوری میتواند کمی تغییر کند، اما اصل آن همچنان در علوم اجتماعی و مدیریت کاربرد دارد.
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍5❤3🤔1
امضایی که میتواند تاریخ را تغییر دهد
چرا تفاهم پزشکیان و ترامپ یک نقطه عطف است؟
در روابط بینالملل، گاهی اهمیت یک سند بیش از متن آن، به امضاکنندگانش بازمیگردد. یادداشت تفاهم اخیر میان ایران و آمریکا از همین جنس است. از نظر حقوقی در حد یک معاهدهی الزامآور نیست، اما امضای آن توسط مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ به آن جایگاهی داده که میتواند آغازگر فصلی تازه در روابط تهران و واشنگتن باشد؛ روابطی که طی ۴۷ سال گذشته بیش از هر چیز با بیاعتمادی، تحریم و تقابل شناخته شده است.
نکتهی قابلتوجه در نحوهی این امضا نیز خود گویای فضای حاکم بر روابط دو کشور است: پزشکیان و ترامپ متن یادداشت تفاهم را نه در یک مراسم مشترک، بلکه بهصورت دیجیتال و غیرحضوری امضا کردند و نسخههای امضاشده را به یکدیگر ارسال کردند. این فاصلهگذاری نمادین، شاید بازتابی از همان بیاعتمادی تاریخی باشد که هنوز کاملاً از میان نرفته؛ امضا صورت گرفته، اما نه در یک دیدار رو در رو که میتوانست تصویری از آشتی را به نمایش بگذارد.
از قطع روابط دیپلماتیک دو کشور در سال ۱۳۵۹، مذاکرات متعددی میان آنها انجام شده است. برجام مهمترین نمونه بود، اما حتی آن توافق هرگز با امضای رؤسای جمهور همراه نشد. از همین رو، امضای مشترک پزشکیان و ترامپ، فارغ از محتوای سند و شکل غیرحضوری آن، پیامی سیاسی مهم دارد: ارادهی گفتوگو این بار در بالاترین سطح اجرایی دو کشور تأیید شده است.
امضای رؤسای جمهور صرفاً تشریفات نیست؛ پذیرش مسئولیت سیاسی توافق است. وقتی عالیترین مقام اجرایی کشوری سندی را امضا میکند، اعتبار آن نزد افکار عمومی و بازارها بالا میرود — حتی اگر آن امضا پای میز مشترکی صورت نگرفته باشد. این تفاهم را باید بیش از یک توافق مقدماتی و کمتر از یک معاهدهی نهایی دانست؛ سندی که میتواند مسیر مذاکرات آینده را هموار کند، اما موفقیتش به اجرای تعهدات و تداوم ارادهی سیاسی طرفین وابسته است.
برای ایران، این تفاهم میتواند زمینهساز کاهش فشارهای اقتصادی، تسهیل تجارت خارجی، افزایش صادرات نفت و آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده باشد. کاهش تنش با آمریکا همچنین میتواند فضای مناسبتری برای جذب سرمایهگذاری خارجی فراهم کند؛ گرچه تحقق این دستاوردها به توافقهای بعدی وابسته است و نباید از یک یادداشت تفاهم انتظار حل همهی مشکلات اقتصادی را داشت.
آمریکا نیز اهداف مشخصی دنبال میکند: کاهش احتمال درگیری نظامی در خلیج فارس، تأمین امنیت مسیرهای انتقال انرژی، و کاهش هزینههای حضور نظامی در منطقه. برای دولت ترامپ، موفقیت این روند میتواند دستاوردی در سیاست خارجی و نمونهای از مدیریت بحران از طریق دیپلماسی باشد.
پیامدهای این تفاهم به ایران و آمریکا محدود نمیماند. هر کاهش تنشی میان دو کشور بر امنیت خلیج فارس، بازار جهانی انرژی و معادلات ژئوپلیتیک خاورمیانه اثر میگذارد؛ از همین رو کشورها و بازارهای مالی روند اجرای آن را با دقت دنبال خواهند کرد.
با این حال، تجربهی برجام هشدار میدهد که نباید دچار خوشبینی افراطی شد؛ حتی توافقهای بینالمللی در برابر تغییر دولتها و اختلاف بر سر اجرای تعهدات آسیبپذیرند. یادداشت تفاهم اخیر را باید «آغاز یک مسیر» دانست، نه «پایان یک اختلاف». اگر این مسیر با اعتمادسازی و اجرای متقابل تعهدات همراه شود، میتواند یکی از مهمترین تحولات سیاست خارجی ایران در دهههای اخیر باشد؛ اما اگر اختلافات دوباره بر مذاکرات غلبه کند، این تفاهم نیز به فهرست فرصتهای از دسترفتهی روابط ایران و آمریکا خواهد پیوست.
اهمیت اصلی این سند نه در تعداد صفحات آن، بلکه در امضاهای پای آن نهفته است؛ امضاهایی که حتی در غیاب یک دیدار حضوری توانستند سنگینی سیاسی خود را حفظ کنند. امضای پزشکیان و ترامپ نشان میدهد دو طرف دستکم به این جمعبندی رسیدهاند که هزینهی ادامهی تنش بیش از هزینهی گفتوگوست. اینکه این تغییر رویکرد به صلحی پایدار بینجامد یا نه، پاسخی است که نه متن این یادداشت، بلکه عملکرد دو طرف در ماهها و سالهای آینده مشخص خواهد کرد؛ چون در دیپلماسی، امضاها آغاز راهند، نه پایان آن.
محمدعلی سوره
#فرهیختگان راهی به رهایی
چرا تفاهم پزشکیان و ترامپ یک نقطه عطف است؟
در روابط بینالملل، گاهی اهمیت یک سند بیش از متن آن، به امضاکنندگانش بازمیگردد. یادداشت تفاهم اخیر میان ایران و آمریکا از همین جنس است. از نظر حقوقی در حد یک معاهدهی الزامآور نیست، اما امضای آن توسط مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ به آن جایگاهی داده که میتواند آغازگر فصلی تازه در روابط تهران و واشنگتن باشد؛ روابطی که طی ۴۷ سال گذشته بیش از هر چیز با بیاعتمادی، تحریم و تقابل شناخته شده است.
نکتهی قابلتوجه در نحوهی این امضا نیز خود گویای فضای حاکم بر روابط دو کشور است: پزشکیان و ترامپ متن یادداشت تفاهم را نه در یک مراسم مشترک، بلکه بهصورت دیجیتال و غیرحضوری امضا کردند و نسخههای امضاشده را به یکدیگر ارسال کردند. این فاصلهگذاری نمادین، شاید بازتابی از همان بیاعتمادی تاریخی باشد که هنوز کاملاً از میان نرفته؛ امضا صورت گرفته، اما نه در یک دیدار رو در رو که میتوانست تصویری از آشتی را به نمایش بگذارد.
از قطع روابط دیپلماتیک دو کشور در سال ۱۳۵۹، مذاکرات متعددی میان آنها انجام شده است. برجام مهمترین نمونه بود، اما حتی آن توافق هرگز با امضای رؤسای جمهور همراه نشد. از همین رو، امضای مشترک پزشکیان و ترامپ، فارغ از محتوای سند و شکل غیرحضوری آن، پیامی سیاسی مهم دارد: ارادهی گفتوگو این بار در بالاترین سطح اجرایی دو کشور تأیید شده است.
امضای رؤسای جمهور صرفاً تشریفات نیست؛ پذیرش مسئولیت سیاسی توافق است. وقتی عالیترین مقام اجرایی کشوری سندی را امضا میکند، اعتبار آن نزد افکار عمومی و بازارها بالا میرود — حتی اگر آن امضا پای میز مشترکی صورت نگرفته باشد. این تفاهم را باید بیش از یک توافق مقدماتی و کمتر از یک معاهدهی نهایی دانست؛ سندی که میتواند مسیر مذاکرات آینده را هموار کند، اما موفقیتش به اجرای تعهدات و تداوم ارادهی سیاسی طرفین وابسته است.
برای ایران، این تفاهم میتواند زمینهساز کاهش فشارهای اقتصادی، تسهیل تجارت خارجی، افزایش صادرات نفت و آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده باشد. کاهش تنش با آمریکا همچنین میتواند فضای مناسبتری برای جذب سرمایهگذاری خارجی فراهم کند؛ گرچه تحقق این دستاوردها به توافقهای بعدی وابسته است و نباید از یک یادداشت تفاهم انتظار حل همهی مشکلات اقتصادی را داشت.
آمریکا نیز اهداف مشخصی دنبال میکند: کاهش احتمال درگیری نظامی در خلیج فارس، تأمین امنیت مسیرهای انتقال انرژی، و کاهش هزینههای حضور نظامی در منطقه. برای دولت ترامپ، موفقیت این روند میتواند دستاوردی در سیاست خارجی و نمونهای از مدیریت بحران از طریق دیپلماسی باشد.
پیامدهای این تفاهم به ایران و آمریکا محدود نمیماند. هر کاهش تنشی میان دو کشور بر امنیت خلیج فارس، بازار جهانی انرژی و معادلات ژئوپلیتیک خاورمیانه اثر میگذارد؛ از همین رو کشورها و بازارهای مالی روند اجرای آن را با دقت دنبال خواهند کرد.
با این حال، تجربهی برجام هشدار میدهد که نباید دچار خوشبینی افراطی شد؛ حتی توافقهای بینالمللی در برابر تغییر دولتها و اختلاف بر سر اجرای تعهدات آسیبپذیرند. یادداشت تفاهم اخیر را باید «آغاز یک مسیر» دانست، نه «پایان یک اختلاف». اگر این مسیر با اعتمادسازی و اجرای متقابل تعهدات همراه شود، میتواند یکی از مهمترین تحولات سیاست خارجی ایران در دهههای اخیر باشد؛ اما اگر اختلافات دوباره بر مذاکرات غلبه کند، این تفاهم نیز به فهرست فرصتهای از دسترفتهی روابط ایران و آمریکا خواهد پیوست.
اهمیت اصلی این سند نه در تعداد صفحات آن، بلکه در امضاهای پای آن نهفته است؛ امضاهایی که حتی در غیاب یک دیدار حضوری توانستند سنگینی سیاسی خود را حفظ کنند. امضای پزشکیان و ترامپ نشان میدهد دو طرف دستکم به این جمعبندی رسیدهاند که هزینهی ادامهی تنش بیش از هزینهی گفتوگوست. اینکه این تغییر رویکرد به صلحی پایدار بینجامد یا نه، پاسخی است که نه متن این یادداشت، بلکه عملکرد دو طرف در ماهها و سالهای آینده مشخص خواهد کرد؛ چون در دیپلماسی، امضاها آغاز راهند، نه پایان آن.
محمدعلی سوره
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5👍2🤔2👎1
پیروزی مقطعی ایران و ضرورت هوشیاری در استفاده از فرصت تاریخی بالقوه
علی افشاری
مفاد «تفاهمنامه» دولتهای ایران و آمریکا اگر به نتیجه برسد و تبدیل به توافق پایدار شود، یک پیروزی تاریخی کمنظیر در تاریخ معاصر ایران است که با اقتدار حاصل شده است. اعتبار آن در تحلیل آخر از آن ملت متکثر و یکپارچه ایران است. در این پیروزی بخشهای مختلفی از جمله نیروهای نظامی کشور نقش ایفا کردند.
این تفاهمنامه از جنس برجام و قطعنامه ۵۹۸ نیست و فراتر از آنها برای ایران به عنوان یک کشور مزیت دارد. منتهی مفاد آن به قول غربیها بیش از حد خوب است که باورپذیر باشد. ازابنرو علیرغم نیاز به برخورد احتیاطآمیز و ضرورت هوشیاری در برابر فریبکاری محتمل دولت ترامپ، رویکرد میهندوستانه و ملی حکم میکند که هر کس در حد توان خود بکوشد که این توافق حاصل شود.
یک فرصت تاریخی بالقوه برای عبور میهن از شرایط سخت فراهم شده تا اقتصاد سامان پیدا کند. این فرصت نباید از دست برود. دمکراسی، امر سیاسی و نظم حاکمیتی مطلوب مبتنی بر حاکمیت حقوق ملت و برقراری آزادیهای سیاسی مدنی نیازمند خروج کشور از فلاکت اقتصادی، تقویت طبقه متوسط و کاهش جمعیت فقیر و بیکار جامعه است.
زندهباد ایران
#فرهیختگان راهی به رهایی
علی افشاری
مفاد «تفاهمنامه» دولتهای ایران و آمریکا اگر به نتیجه برسد و تبدیل به توافق پایدار شود، یک پیروزی تاریخی کمنظیر در تاریخ معاصر ایران است که با اقتدار حاصل شده است. اعتبار آن در تحلیل آخر از آن ملت متکثر و یکپارچه ایران است. در این پیروزی بخشهای مختلفی از جمله نیروهای نظامی کشور نقش ایفا کردند.
این تفاهمنامه از جنس برجام و قطعنامه ۵۹۸ نیست و فراتر از آنها برای ایران به عنوان یک کشور مزیت دارد. منتهی مفاد آن به قول غربیها بیش از حد خوب است که باورپذیر باشد. ازابنرو علیرغم نیاز به برخورد احتیاطآمیز و ضرورت هوشیاری در برابر فریبکاری محتمل دولت ترامپ، رویکرد میهندوستانه و ملی حکم میکند که هر کس در حد توان خود بکوشد که این توافق حاصل شود.
یک فرصت تاریخی بالقوه برای عبور میهن از شرایط سخت فراهم شده تا اقتصاد سامان پیدا کند. این فرصت نباید از دست برود. دمکراسی، امر سیاسی و نظم حاکمیتی مطلوب مبتنی بر حاکمیت حقوق ملت و برقراری آزادیهای سیاسی مدنی نیازمند خروج کشور از فلاکت اقتصادی، تقویت طبقه متوسط و کاهش جمعیت فقیر و بیکار جامعه است.
زندهباد ایران
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍14❤3👎2
آخرین خبر از وضعیت مهندس موسوی و دکتر رهنورد
مهندس میرحسین موسوی و خانم رهنورد، از بیمارستان مرخص و به خانهای که ماموران امنیتی تعیین کردهاند منتقل شدهاند.
وضعیت حصر کماکان پابرجاست.
طبق خبرهای رسیده، روند درمان میرحسین موسوی همچنان ادامه دارد.
#فرهیختگان راهی به رهایی
مهندس میرحسین موسوی و خانم رهنورد، از بیمارستان مرخص و به خانهای که ماموران امنیتی تعیین کردهاند منتقل شدهاند.
وضعیت حصر کماکان پابرجاست.
طبق خبرهای رسیده، روند درمان میرحسین موسوی همچنان ادامه دارد.
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤17
با انتشار پیام آقای مجتبی خامنهای فضای سیاسی ایران به سرعت دگرگون میشود و فشار مخالفان یادداشت تفاهم بر آقایان قالیباف و پزشکیان و عراقچی سنگین شده و احتمالاً به چالشهای جدی میانجامد.
این پیام حادثه بسیار مهمی است در تحولات سه ماهه اخیر که گفتگوهای پنهان مقامات جمهوری اسلامی با ترامپ رویکرد آمریکا را در جنگ دگرگون کرد و سیاست این دولت را به سمت گذار مسالمتآمیز در ایران سوق داد.
از روزهای پایانی اسفند ۱۴۰۴ بود که ترامپ گاه با لحن مثبت از گفتگوهای خود با مقامات بلندپایه ایرانی میگفت. البته عموماً باور نمیکردند و به حساب لافهای ترامپ میگذاشتند. یادداشت تفاهم اخیر روشن کرد که حرف ترامپ راست بود.
با انتشار این پیام آقای مجتبی خامنهای، که شباهت فراوان به رفتار دوپهلوی آیتالله خامنهای با مقامات نظام دارد در مسئله مذاکرات هستهای (قبول نکردن مسئولیت از موضع «انقلابی» و قربانی کردن مسئولین ذیربط)، تردیدم درباره زنده بودن آقای مجتبی خامنهای منتفی شد. تصور میکنم زنده است و زمام امور را به دست گرفته.
عبدالله شهبازی
#فرهیختگان راهی به رهایی
این پیام حادثه بسیار مهمی است در تحولات سه ماهه اخیر که گفتگوهای پنهان مقامات جمهوری اسلامی با ترامپ رویکرد آمریکا را در جنگ دگرگون کرد و سیاست این دولت را به سمت گذار مسالمتآمیز در ایران سوق داد.
از روزهای پایانی اسفند ۱۴۰۴ بود که ترامپ گاه با لحن مثبت از گفتگوهای خود با مقامات بلندپایه ایرانی میگفت. البته عموماً باور نمیکردند و به حساب لافهای ترامپ میگذاشتند. یادداشت تفاهم اخیر روشن کرد که حرف ترامپ راست بود.
با انتشار این پیام آقای مجتبی خامنهای، که شباهت فراوان به رفتار دوپهلوی آیتالله خامنهای با مقامات نظام دارد در مسئله مذاکرات هستهای (قبول نکردن مسئولیت از موضع «انقلابی» و قربانی کردن مسئولین ذیربط)، تردیدم درباره زنده بودن آقای مجتبی خامنهای منتفی شد. تصور میکنم زنده است و زمام امور را به دست گرفته.
عبدالله شهبازی
#فرهیختگان راهی به رهایی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفتوگو و خرد آغاز میشود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاعتر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفتوگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاعتر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفتوگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
🤬12❤7👍1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
قائمپناه: پزشکیان توانست تفاهمنامه ایران و آمریکا را به امضای همهی اعضای شعام جز یک نفر برساند
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی دولت چهاردهم در پاسخ به سوال خبرنگار انصاف نیوز دربارهی نقش پزشکیان در تفاهم ایران و آمریکا گفت:
پزشکیان نقش اول را در این تفاهم داشت. او او توانست این تفاهمنامه را به امضای همه به جز یک نفر برساند. کار بزرگی کردند که این تفاهمنامه را در چارچوبی که رهبری تعیین کردند به امضای اکثریت شعام برسانند
پزشکیان در اجماعسازی و استدلال برای اینکه این تفاهم در شعام به تصویب برسد نقش اساسی داشت. این تفاهم پیشنهاد وزارت خارجه و بر پایه پیشنهاد شهید لاریجانی است بود
نقش مهم دیگر آقای پزشکیان انتخاب آقای قالیباف بعنوان سرپرست تیم مذاکرهکننده بود.
#فرهیختگان راهی به رهایی
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی دولت چهاردهم در پاسخ به سوال خبرنگار انصاف نیوز دربارهی نقش پزشکیان در تفاهم ایران و آمریکا گفت:
پزشکیان نقش اول را در این تفاهم داشت. او او توانست این تفاهمنامه را به امضای همه به جز یک نفر برساند. کار بزرگی کردند که این تفاهمنامه را در چارچوبی که رهبری تعیین کردند به امضای اکثریت شعام برسانند
پزشکیان در اجماعسازی و استدلال برای اینکه این تفاهم در شعام به تصویب برسد نقش اساسی داشت. این تفاهم پیشنهاد وزارت خارجه و بر پایه پیشنهاد شهید لاریجانی است بود
نقش مهم دیگر آقای پزشکیان انتخاب آقای قالیباف بعنوان سرپرست تیم مذاکرهکننده بود.
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍7❤1👎1
این پس در ایران شعار مرگ بر آمریکا و یا سوزاندن پرچم آمریکا ممنوع است
عمادالدین باقی
هر چند من برخلاف کسانی که انگشت اتهام را یکسره متوجه ایران میکنند معتقدم به اعتراف صریح مقامات آمریکایی و اسرائیلی، سناریوی جنگ علیه ایران از سوی آنان به سه دهه پیش برمیگردد و هنر سیاستمداران ایرانی می توانست این باشد که فرصت برای این جنگ ایجاد نکنند و اصل وقوع جنگ و ورود به شرایطی که از چند سال پیش کشور را در معرض تهدید قرار داد با هوشیاری قابل اجتناب بود، در عین حال معتقدم توافق انجام شده تا اینجا (چه دوباره قربانی بدعهدی امریکاییها بشود چه نشود ) مصداقی از مذاکره برد-برد است و اگر جانهای از دست رفته و خسارات سنگین وارده را لحاظ نکنیم در مجموع برای کشوری که با وجود نزدیک به نیم قرن تحریم شدید، در برابر تجاوز بزرگترین قدرتهای جهان ایستاد، یک پیروزی و سرافرازی است.
برخی از نکات تفاهم هم عبرت آموز است.
دربند دوم تفاهمنامه آمده است:"جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد میشوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند."
طبق این بند از این پس در ایران شعار مرگ بر آمریکا و یا سوزاندن پرچم آمریکا و زیر پا گذاشتن آن ممنوع است چون ناقض این تفاهم است و اگر کسی مبادرت به این عمل کند دادستانی موظف است به عنوان اقدام علیه امنیت ملی او را تحت تعقیب قرار دهد.
در حالی که چند سال پیش آقایان عباس عبدی، بهروز گرانپایه و حسین قاضیان به اتهام یک نظرسنجی علمی توسط موسسه پژوهشی آینده که نشان میداد اکثریت مردم موافق مذاکره با آمریکا هستند متحمل چند سال حبس شدند ولی امروز به استناد این تفاهمنامه، پایمال کردن پرچم آمریکا جرم خواهد بود.
این رخداد دو نکته را به خوبی روشن میکند:
۱- نسبی بودن امر سیاسی و اینکه نباید این قبیل امور را مبنای رفتار قضایی قرارداد.
۲- در طول دهههای گذشته افراد زیادی با تبدیل شدن شعار "مرگ بر.." به مناسک عمومی مخالفت میکردند. آیت الله منتظری حتی در دهه ۶۰ هم صراحتاً با شعار "مرگ بر.." چه علیه نیروهای داخلی و چه علیه کشورها مخالفت میکردند (که توضیحات و مستندات آن را باید در گفتار دیگری ذکر کرد).
نگارنده چندین سال پیش با محاسباتی نشان داد که هر شعار "مرگ بر" چند دلار هزینه برای کشور در پی دارد اما جو سیاسی و عاطفی همواره این رویکردها را نفی و حتی جرم انگاری میکرد.
اکنون باید این درس را بیاموزیم که دیدگاههای متفاوت باید شنیده شوند و با آنها برخورد حذفی صورت نگیرد.
واپسین سخن اینکه وقتی با دولت آمریکا که مبادرت به کشتار شهروندان بیگناه و ترور رهبران سیاسی و نظامی کشور کرده و خسارتهای عظیم اقتصادی به ایران وارد آورده میتوان وارد مذاکره و گفتگوی برد-برد شد، چرا در داخل کشور نتوان همین راهبرد را اتخاذ کرد که موجب تقویت اقتدار ملی در برابر تهدید خارجی گردد.
#فرهیختگان راهی به رهایی
عمادالدین باقی
هر چند من برخلاف کسانی که انگشت اتهام را یکسره متوجه ایران میکنند معتقدم به اعتراف صریح مقامات آمریکایی و اسرائیلی، سناریوی جنگ علیه ایران از سوی آنان به سه دهه پیش برمیگردد و هنر سیاستمداران ایرانی می توانست این باشد که فرصت برای این جنگ ایجاد نکنند و اصل وقوع جنگ و ورود به شرایطی که از چند سال پیش کشور را در معرض تهدید قرار داد با هوشیاری قابل اجتناب بود، در عین حال معتقدم توافق انجام شده تا اینجا (چه دوباره قربانی بدعهدی امریکاییها بشود چه نشود ) مصداقی از مذاکره برد-برد است و اگر جانهای از دست رفته و خسارات سنگین وارده را لحاظ نکنیم در مجموع برای کشوری که با وجود نزدیک به نیم قرن تحریم شدید، در برابر تجاوز بزرگترین قدرتهای جهان ایستاد، یک پیروزی و سرافرازی است.
برخی از نکات تفاهم هم عبرت آموز است.
دربند دوم تفاهمنامه آمده است:"جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد میشوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند."
طبق این بند از این پس در ایران شعار مرگ بر آمریکا و یا سوزاندن پرچم آمریکا و زیر پا گذاشتن آن ممنوع است چون ناقض این تفاهم است و اگر کسی مبادرت به این عمل کند دادستانی موظف است به عنوان اقدام علیه امنیت ملی او را تحت تعقیب قرار دهد.
در حالی که چند سال پیش آقایان عباس عبدی، بهروز گرانپایه و حسین قاضیان به اتهام یک نظرسنجی علمی توسط موسسه پژوهشی آینده که نشان میداد اکثریت مردم موافق مذاکره با آمریکا هستند متحمل چند سال حبس شدند ولی امروز به استناد این تفاهمنامه، پایمال کردن پرچم آمریکا جرم خواهد بود.
این رخداد دو نکته را به خوبی روشن میکند:
۱- نسبی بودن امر سیاسی و اینکه نباید این قبیل امور را مبنای رفتار قضایی قرارداد.
۲- در طول دهههای گذشته افراد زیادی با تبدیل شدن شعار "مرگ بر.." به مناسک عمومی مخالفت میکردند. آیت الله منتظری حتی در دهه ۶۰ هم صراحتاً با شعار "مرگ بر.." چه علیه نیروهای داخلی و چه علیه کشورها مخالفت میکردند (که توضیحات و مستندات آن را باید در گفتار دیگری ذکر کرد).
نگارنده چندین سال پیش با محاسباتی نشان داد که هر شعار "مرگ بر" چند دلار هزینه برای کشور در پی دارد اما جو سیاسی و عاطفی همواره این رویکردها را نفی و حتی جرم انگاری میکرد.
اکنون باید این درس را بیاموزیم که دیدگاههای متفاوت باید شنیده شوند و با آنها برخورد حذفی صورت نگیرد.
واپسین سخن اینکه وقتی با دولت آمریکا که مبادرت به کشتار شهروندان بیگناه و ترور رهبران سیاسی و نظامی کشور کرده و خسارتهای عظیم اقتصادی به ایران وارد آورده میتوان وارد مذاکره و گفتگوی برد-برد شد، چرا در داخل کشور نتوان همین راهبرد را اتخاذ کرد که موجب تقویت اقتدار ملی در برابر تهدید خارجی گردد.
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍18❤5
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اتمام حجت ونس با اسرائیل/ معاون ترامپ: اسرائیل باید به روند صلح احترام بگذارد
جیدیونس: اسرائیل حق دارد از خودش دفاع کند اما در نهایت آنها هم درست مثل هرکس دیگری، باید به این روند صلح احترام بگذارند؛ روندی که در اصل برای آنها و برای کل منطقه، مثبت و سودمند است.
#فرهیختگان راهی به رهایی
جیدیونس: اسرائیل حق دارد از خودش دفاع کند اما در نهایت آنها هم درست مثل هرکس دیگری، باید به این روند صلح احترام بگذارند؛ روندی که در اصل برای آنها و برای کل منطقه، مثبت و سودمند است.
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍10🤔1
از ترکمانچای تا اسلامآباد راه درازی طی شده تا ایران از جنگ با قدرتهای بزرگ جهانی نترسد و همزمان شجاعت مذاکره با آنها را هم داشته باشد، پیشاپیش خود را مغلوب نبیند و نداند، و چاره را در انزوا نداند، زمین ندهد و وا ندهد، و تحقیر نشود.
چند نفر همیشه مخالفخوان و صداوسیما را رها کنید که آمریکا برایشان هنوز ابرقدرت است. دوره مناسبات استعماری گذشته.
مبارک ایران باشد.
جوادی یگانه
#فرهیختگان راهی به رهایی
چند نفر همیشه مخالفخوان و صداوسیما را رها کنید که آمریکا برایشان هنوز ابرقدرت است. دوره مناسبات استعماری گذشته.
مبارک ایران باشد.
جوادی یگانه
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍8🔥7👎3
ضرورت فهم جمهوری اسلامی در تاریخ بلندمدت ایران
فکر میکنم اجماعی نسبی وجود دارد بر روی پیروزی ایران. ایران در جنگ ۱۲ روزه غافلگیر شد و اگر چه در روزهای بعد جانانه دفاع کرد اما ته دل همه احساس شکست بود. اما در دور دوم جنگ ایران آمادهتر ظاهر شد و نتیجه درخشان بود. حقیقتاً در برابر یک ابرقدرت و یک قدرت اتمی منطقهای پیروز شدیم. این پیروزی را دستکم نگیریم. دستکم در دو قرن اخیر چنین موفقیتی برای ایران بیسابقه است. شاید آخرین دفعاتی که ارتش ایران پیروزییهایی بزرگ به دست آورد به اوایل دوران قاجار برمیگردد. از آغاز قرن نوزدهم دوران ضعف ایران آغاز میشود و شکستهای پیدرپی. این پیروزی همچنین نتیجه دو قرن بازسازی اعتماد به نفس نیروهای نظامی و رهبری سیاسی ایران است. ایرانی که در اواخر دوران قاجار به کلی اعتماد به نفسش را از دست داده بود، حالا اینچنین در برابر بزرگترین قدرت نظامی تاریخ بشر میایستد. این پیروزی را باید در تاریخی بلندمدت بخوانیم و تفسیر کنیم.
از آغاز دوران ضعف در قرن نوزدهم تا دوران قدرت نسبی در قرن ۲۱. ایران نخستین بار در دهه ۷۰ میلادی پس از تقریباً یک قرن و نیم ضعف مجدداً به قدرتی منطقهای بدل شد و این فرایند تا به امروز ادامه داشته است. اگر دعواهای سیاسی داخلی را کنار بگذاریم و صرفاً از منظر ژئوپولیتیک به موقعیت ایران در این نیمقرن نگاه کنیم، میبینیم ایران با شیبی کم و بیش یکسان قویتر شده است. مهمترین وقفه در این میان وقوع انقلاب اسلامی است که پیامد آن به هم ریختگی ارتش و ساختار نظامی و اطلاعاتی بود. اما نسبتاً زود نیروی نطامی ایران احیاء شد و توانست جنگی طولانی با عراق را مدیریت کند. پس از جنگ به سرعت کشور به سوی بازسازی توان نظامی خود حرکت کرد تا امروز که به قدرتی مهم بدل شده است. در این میان انقلاب اسلامی را نه گسست مطلق که ادامه فرایند قدرتمند شدن ایران باید فهمید. تحلیلهایی که میکوشند انقلاب را گسستی مطلق ببینند بسیاری از «تدوام»های ژئوپولتیکی را نمیتوانند توضیح دهند. جمهوری اسلامی به هر حال وارث میراثی است که از پهلوی به او به ارث رسیده است، نفرت ایدئولوژیک رهبران جمهوری اسلامی از حکومت پهلوی نباید ما را نسبت به این مساله نابینا کند که آنها از کره دیگری نیامدهاند و وارث همان نهادها و موقعیت ژئوپولتیکی شدند که حکومت پهلوی داشت. گفتن ندارد که جمهوری اسلامی از بسیاری جهات حاصل گسست از پهلوی است، اما در عین حال از بسیاری جهات بنیادی و ساختاری حاصل تدوام میراث پهلوی است.
رسم بر این است که تاریخ ایران را بر مبنای گسست ۵۷ تحلیل کنند. این نوع نگاه غلط نیست اما ناکافی است. همه چیز در ۵۷ گسسته نشد، جمهوری اسلامی وارث «دولت ایران» ایران شد، وارث ساختار نظامی و اطلاعاتی دولت پیشین، وارث ساختار اقتصادی دولت پیشین با همه مزایا و معایبش و وارث دستگاه دیوانسالاری آن شد. بدون شک تغییراتی اساسی و مهم در آن وجود آورد، اما بسیاری از عناصر بنیادین آن را به شکلی دیگر یا حتی به همان شکل حفظ کرد. برای فهم ایران هم باید عامل گسست ۵۷ را در تحلیل وارد کنیم، هم تدوام ساختاری دستکم صد ساله اخیر را. این تحلیل تدوامگرا متأسفانه به دلیل نفرت سیاسی به طور مطلق در گفتار فعالان سیاسی غائب است و این غیبت موجب شده است بسیاری از واقعیتهای مسلم را نبینند. جالب است که در این گسستبینی میان فعالان اپوزیسیون و رهبران خود جمهوری اسلامی توافق کامل وجود دارد: جمهوری اسلامی دستکم در تبلیغات رسمیاش میگوید ما گسست مطلقی از گذشته هستیم، و فعالان اپوزیسیون هم همین را میگویند. واقعیت این است که جمهوری اسلامی گسستی نسبی از گذشته است نه مطلق. اگر تاریخ را در تاریخی بلندمدت به قول اهالی مکتب آنال بخوانیم آن وقت بسیاری چیزها درخواهیم یافت که در نگاه ایدئولوژیک رسمی حکومت و اپوزیسیون غائب است.
بابک مینا
#فرهیختگان راهی به رهایی
فکر میکنم اجماعی نسبی وجود دارد بر روی پیروزی ایران. ایران در جنگ ۱۲ روزه غافلگیر شد و اگر چه در روزهای بعد جانانه دفاع کرد اما ته دل همه احساس شکست بود. اما در دور دوم جنگ ایران آمادهتر ظاهر شد و نتیجه درخشان بود. حقیقتاً در برابر یک ابرقدرت و یک قدرت اتمی منطقهای پیروز شدیم. این پیروزی را دستکم نگیریم. دستکم در دو قرن اخیر چنین موفقیتی برای ایران بیسابقه است. شاید آخرین دفعاتی که ارتش ایران پیروزییهایی بزرگ به دست آورد به اوایل دوران قاجار برمیگردد. از آغاز قرن نوزدهم دوران ضعف ایران آغاز میشود و شکستهای پیدرپی. این پیروزی همچنین نتیجه دو قرن بازسازی اعتماد به نفس نیروهای نظامی و رهبری سیاسی ایران است. ایرانی که در اواخر دوران قاجار به کلی اعتماد به نفسش را از دست داده بود، حالا اینچنین در برابر بزرگترین قدرت نظامی تاریخ بشر میایستد. این پیروزی را باید در تاریخی بلندمدت بخوانیم و تفسیر کنیم.
از آغاز دوران ضعف در قرن نوزدهم تا دوران قدرت نسبی در قرن ۲۱. ایران نخستین بار در دهه ۷۰ میلادی پس از تقریباً یک قرن و نیم ضعف مجدداً به قدرتی منطقهای بدل شد و این فرایند تا به امروز ادامه داشته است. اگر دعواهای سیاسی داخلی را کنار بگذاریم و صرفاً از منظر ژئوپولیتیک به موقعیت ایران در این نیمقرن نگاه کنیم، میبینیم ایران با شیبی کم و بیش یکسان قویتر شده است. مهمترین وقفه در این میان وقوع انقلاب اسلامی است که پیامد آن به هم ریختگی ارتش و ساختار نظامی و اطلاعاتی بود. اما نسبتاً زود نیروی نطامی ایران احیاء شد و توانست جنگی طولانی با عراق را مدیریت کند. پس از جنگ به سرعت کشور به سوی بازسازی توان نظامی خود حرکت کرد تا امروز که به قدرتی مهم بدل شده است. در این میان انقلاب اسلامی را نه گسست مطلق که ادامه فرایند قدرتمند شدن ایران باید فهمید. تحلیلهایی که میکوشند انقلاب را گسستی مطلق ببینند بسیاری از «تدوام»های ژئوپولتیکی را نمیتوانند توضیح دهند. جمهوری اسلامی به هر حال وارث میراثی است که از پهلوی به او به ارث رسیده است، نفرت ایدئولوژیک رهبران جمهوری اسلامی از حکومت پهلوی نباید ما را نسبت به این مساله نابینا کند که آنها از کره دیگری نیامدهاند و وارث همان نهادها و موقعیت ژئوپولتیکی شدند که حکومت پهلوی داشت. گفتن ندارد که جمهوری اسلامی از بسیاری جهات حاصل گسست از پهلوی است، اما در عین حال از بسیاری جهات بنیادی و ساختاری حاصل تدوام میراث پهلوی است.
رسم بر این است که تاریخ ایران را بر مبنای گسست ۵۷ تحلیل کنند. این نوع نگاه غلط نیست اما ناکافی است. همه چیز در ۵۷ گسسته نشد، جمهوری اسلامی وارث «دولت ایران» ایران شد، وارث ساختار نظامی و اطلاعاتی دولت پیشین، وارث ساختار اقتصادی دولت پیشین با همه مزایا و معایبش و وارث دستگاه دیوانسالاری آن شد. بدون شک تغییراتی اساسی و مهم در آن وجود آورد، اما بسیاری از عناصر بنیادین آن را به شکلی دیگر یا حتی به همان شکل حفظ کرد. برای فهم ایران هم باید عامل گسست ۵۷ را در تحلیل وارد کنیم، هم تدوام ساختاری دستکم صد ساله اخیر را. این تحلیل تدوامگرا متأسفانه به دلیل نفرت سیاسی به طور مطلق در گفتار فعالان سیاسی غائب است و این غیبت موجب شده است بسیاری از واقعیتهای مسلم را نبینند. جالب است که در این گسستبینی میان فعالان اپوزیسیون و رهبران خود جمهوری اسلامی توافق کامل وجود دارد: جمهوری اسلامی دستکم در تبلیغات رسمیاش میگوید ما گسست مطلقی از گذشته هستیم، و فعالان اپوزیسیون هم همین را میگویند. واقعیت این است که جمهوری اسلامی گسستی نسبی از گذشته است نه مطلق. اگر تاریخ را در تاریخی بلندمدت به قول اهالی مکتب آنال بخوانیم آن وقت بسیاری چیزها درخواهیم یافت که در نگاه ایدئولوژیک رسمی حکومت و اپوزیسیون غائب است.
بابک مینا
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤8🔥4👎2
Ey Shahe Mazlum
نوحه خوانی - توبه حر
ای شاه مظلوم شاه کم سپاهی
کرده جسارت به تو حر ریاحی
ای شاه خوبان آه و توبه کردم
#فرهیختگان راهی به رهایی
ای شاه مظلوم شاه کم سپاهی
کرده جسارت به تو حر ریاحی
ای شاه خوبان آه و توبه کردم
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5
Audio
واقعۀ کربلا و تاریخنگاری سدۀ نخست
(تاریخنگاری سدههای نخست پس از اسلام، چالشها و معیارها)
علی بهرامیان
یکشنبه ۴ مهر ۱۴۰۰
#فرهیختگان راهی به رهایی
(تاریخنگاری سدههای نخست پس از اسلام، چالشها و معیارها)
علی بهرامیان
یکشنبه ۴ مهر ۱۴۰۰
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤2
"راهِحَلْهایِ دیپْلُماتیک" و تَدابیرِ مُصالَحَتْجویانه
«... اَز تازِشْهایِ اِسْکَنْدَرِ مَقْدونی و سَرْدارانَش و نیز أَقْوامِ شِمالِ شَرْقی دَر پیش از إِسْلام بگیرید، تا حَمْلۀ کِشْوَرْگُشایانِ مُسَلْمان دَر سَدۀ نَخُسْتِ هِجْری، تا تازِشْهایِ صَحْرانَوَرْدان و أَقوامِ تُرْکْتَباری که دَر دورانِ إِسْلامی اَز شِمالِ شَرْقِ ایران به فَراخْنایِ این پَهْنۀ تَمَدُّنی دَرْمیآمَدَنْد، دَر هَمۀ این مَوارِد، با شَواهِدِ کافی میتَوان نِمونههایِ مُبادَرَتِ عُنْصُرِ مَآلاندیشِ ایرانی را دَر سازْگاری نِمودَن با مُهاجِمان و پیشْگیری اَز اَفْزایشِ قَتل و نَهْب و تَخْریب و تالان نِشان داد. به دیگَرْ سُخَن، دَر هَمۀ این مَیادینْ، هَمیشه کَسانی بودهاَنْد که ـ به اِصْطِلاحِ شایِع: ـ "راهِحَلْهایِ دیپْلُماتیک" و تَدابیرِ مُصالَحَتْجویانه را به میان آرَنْد و خِرَدْمَنْدانه و با هَمان بُرْدْباریِ سیاسی و مُداراتی که دَر فَرْهَنْگِ کُهَنِ ما هَمْزادِ خِرَدْمَنْدی به شُمار میرَوَد، أوضاعِ آشُفْته را سَر و سامانی دِهَنْد و چَنْدان که مَقْدور افْتَد دَر بَرابَرِ خَطَری که پَدیدار گَرْدیده اَسْت، اَز مَنافعِ عُمومی و مَصالِحِ هَمَگانی پاسْداری کُنَنْد. ...».
(بوسْتان به مَثابَتِ سیاسَتْنامه ـ مَباحِثی چَنْد دَرْبارۀ میراث و اَنْدیشۀ سیاسیِ سَعْدیِ شیرازی ـ، جویا جَهانْبَخْش، چ: ۱، ۱۴۰۴ هـ.ش.، ص ۳۲۳ و ۳۲۴).
#فرهیختگان راهی به رهایی
«... اَز تازِشْهایِ اِسْکَنْدَرِ مَقْدونی و سَرْدارانَش و نیز أَقْوامِ شِمالِ شَرْقی دَر پیش از إِسْلام بگیرید، تا حَمْلۀ کِشْوَرْگُشایانِ مُسَلْمان دَر سَدۀ نَخُسْتِ هِجْری، تا تازِشْهایِ صَحْرانَوَرْدان و أَقوامِ تُرْکْتَباری که دَر دورانِ إِسْلامی اَز شِمالِ شَرْقِ ایران به فَراخْنایِ این پَهْنۀ تَمَدُّنی دَرْمیآمَدَنْد، دَر هَمۀ این مَوارِد، با شَواهِدِ کافی میتَوان نِمونههایِ مُبادَرَتِ عُنْصُرِ مَآلاندیشِ ایرانی را دَر سازْگاری نِمودَن با مُهاجِمان و پیشْگیری اَز اَفْزایشِ قَتل و نَهْب و تَخْریب و تالان نِشان داد. به دیگَرْ سُخَن، دَر هَمۀ این مَیادینْ، هَمیشه کَسانی بودهاَنْد که ـ به اِصْطِلاحِ شایِع: ـ "راهِحَلْهایِ دیپْلُماتیک" و تَدابیرِ مُصالَحَتْجویانه را به میان آرَنْد و خِرَدْمَنْدانه و با هَمان بُرْدْباریِ سیاسی و مُداراتی که دَر فَرْهَنْگِ کُهَنِ ما هَمْزادِ خِرَدْمَنْدی به شُمار میرَوَد، أوضاعِ آشُفْته را سَر و سامانی دِهَنْد و چَنْدان که مَقْدور افْتَد دَر بَرابَرِ خَطَری که پَدیدار گَرْدیده اَسْت، اَز مَنافعِ عُمومی و مَصالِحِ هَمَگانی پاسْداری کُنَنْد. ...».
(بوسْتان به مَثابَتِ سیاسَتْنامه ـ مَباحِثی چَنْد دَرْبارۀ میراث و اَنْدیشۀ سیاسیِ سَعْدیِ شیرازی ـ، جویا جَهانْبَخْش، چ: ۱، ۱۴۰۴ هـ.ش.، ص ۳۲۳ و ۳۲۴).
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3👍1