فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
حدّ تو رثا نیست...

ای خون اصیلت به شَتَک ها ز غدیران
افشانده شرف ها به بلندای دلیران

جاری شده از کرب و بلا آمده ...وآنگاه
آمیخته با خون سیاووش در ایران

ای جوهر سرداری سرهای بریده
وی اصـل نمیـرندگی نسل نمیـران

خرگاه تو می سوخت در اندیشه ی تاریخ
هر گاه که آتش زده شد بیشه ی شیران

آن شب چه شبی بود که دیدند کواکب
نظـم تـو پـراکنـده و اردوی تـو ویــران

وان روز که با بیرقی از یک تن بی سر
تا شام شدی قافله سالار اسیران

تا باغ شقایق بشوند و بشکوفند
باید که ز خون تو بنوشند کویران

تا اندکی از حق سخن را بگزارند
باید که ز خونـت بنگـارند دبیران      

حدّ تو رثا نیست عزای تو حماسه است
ای کاسته شانِ تو از این معرکه گیران

زنده یاد حسین منزوی


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8👎2👍1
دارالزهرا کمی آن‌سوتر از اوین
فخرالسادات محتشمی پور

شب تاسوعای حسینی دلم هوای دارالزهرا کرد هرچند پس از سفر آسمانی پسرعموی عزیزم دیگر آن شور و صفای گذشته را ندارد.

با این که مسیر برایم کاملا آشناست اما نمی‌دانم چطور ناگهان سر از اوین درآوردم.
انگار دل که به دل راه دارد گاهی فاصله‌های فیزیکی هم باید کم شود. سلامی به حضرت یار داده اتوموبیل را به سوی خیابان هشترودی و بیضاوی غربی راندم و کوچه کیوان در حالی که همه خاطرات برنامه‌های
دارالزهرا پس از وقایع سال ۸۸ را به یاد می‌آوردم. مراسم دعاهای کمیل و دیدار رهبران جنبش سبز با خانواده‌های زندانیان سیاسی و نیز عزاداری های ایام محرم و احیاها و ...

دارالزهرا از معدود مراکز مذهبی بود که درش به روی عموم مردم بازماند تا جایی که گنجایش سیل جمعیت را نداشت و مردم در کوچه‌های اطراف می‌نشستند یا می‌ایستادند و البته اهل محل هم همراهی می‌کردند. تا آن که از این حضور مردمی هم احساس خطر شد و از برنامه‌ها ممانعت به عمل آمد و...

امشب هم برنامه دارالزهرا همانطور ساده و بی‌ریا برگزار شد. زن و مرد آمدند و عزاداری کردند و رفتند و در این میان مرا نیز مورد تفقد و مهربانی خود قرار دادند. احوال همسرجان را پرسیدند و برای او طلب سلامت و رهایی کردند.

اما بعضی از حاضران که تصور می‌کردند تاجزاده در زمان جنگ آزاد شده با اطلاع از ادامه حبس او با تعجب علت را جویا شدند.

واقعا علت چه می‌تواند باشد جز بلاهت و لجاجت حضرات؟! یا شاید مسائل مهم‌تر حواسشان را از این مهم پرت کرده؟!
روزی به بازجو گفتم زشت است این ترجیع‌بند را تکرار می‌کنید که «فعالیت‌های شما به نظام ضربه می‌زند.» این صحبت شما بیانگر ضعف و سستی و ضربه پذیری نظام است و مصداق سیاه‌نمایی و تبلیغ علیه‌ نظام که ما را به آن متهم می‌کنید!

یکی نیست به این‌ها حالی کند ادامه حصر و حبس مخالفان و منتقدان و افزایش اعدام‌ها هرگز نشانگر قوت و قدرت شما نیست. کمی به مصلحت خویش بیندیشید و از این روش‌های امتحان پس داده دست بکشید.

پ.ن: به همسرجان می‌گویم از آن‌جا که دانستن حق مردم است، می‌خواهم بیشتر در مورد زندان و زندانیان سیاسی بنویسم.
می‌گوید مردم سخت مشغول گرفتاری‌های خود و مشکلات ریز و درشتند. نباید با رنج‌نامه‌ها فکرشان را مشغول و غم‌شان را افزون کنیم!

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤13👎1
گفت‌وگوی رضا علیجانی با رادیو فردا

دهان مخالفان توافق باز است ولی دهان موافقان آن بسته است چون آنها نمی‌توانند بگویند ج.ا در چه وضعیت فلاکت بار اقتصادی قرار دارد. تنها پزشکیان به گوشه‌ای از آن اشاره کرد...

احتمالا لو دادن بخشی از پشت صحنه‌ها توسط نبویان طرحی از قبل برنامه‌ریزی شده از سوی بخشی از تندروها بوده است. بنابراین ممکن است این اسناد از سوی...

یک معنای مهم این اسناد این است که قالیباف و هم نظران او دارند بالا سر مجتبی خامنه‌ای تصمیم‌های‌ خودشان را پیش می‌برند.

دوازده میلیارد دلاری که فعلا قرار است در دو نوبت دریافت کنند را دولت قبلا پیش‌خور کرده و مابه‌ازای ریالی‌اش را از بانک مرکزی گرفته و خرج کرده است.

مجتبی علاوه بر ممنوعیت بحث روی هسته ای، تأکید داشته تنگه هرمز باید انحصارا در کنترل ج.ا و با اخذ عوارض باشد و به خاطر جنگ نیز باید از آمریکایی‌ها غرامت گرفته شود!

مجتبی علیرغم نقد تندش علیه مذاکرات پاکستان اما دوباره مجوز مذاکرات جدید و آن هم به صورت مستقیم و حضوری را می‌دهد؛ این تغییر نظرات معنای خاص خودش را دارد.

تندروها عمدتا از دوران دولت احمدی‌نژاد وارد ساختار قدرت شدند و به مکنت و ثروت رسیدند.

آنها آخرین تیر ترکش‌شان علیه دور دوم مذاکرات را توسط محمود نبویان رها کردند که در یک عملیات انفجاری و انتحاری به روخوانی برخی اسناد محرمانه و مکاتبات بین مجتبی خامنه‌ای و ظاهرا شورایعالی امنیت ملی و یا تیم مسئول مذاکرات پرداخت.

اسناد محرمانه ای که نبویان از رویش می‌خواند سندهایی نیست که در دسترس شخص او قرار داشته باشد. بنابراین احتمال دارد این اسناد از سوی سعید جلیلی به عنوان یک عضو شواریعالی امنیت ملی، که تنها فردی است که به مصوبه این شورا رأی منفی داده، بیرون آمده و در اختیار تندروها قرار گرفته است و باز احتمالا با هماهنگی با برادر او، وحید جلیلی، در تلویزیون دوازده دقیقه آنتن زنده در اختیار نبویان قرار گرفته است.

البته قدم اول این افشاگری یا رونمایی از پشت صحنه را خود مجتبی خامنه‌ای با پیام «علی الاصول من نظر دیگری داشتم»، برداشته بود.

نبویان در واقع همان «علی الاصول» مجتبی را باز کرد که چگونه او چند بار روی عدم مذاکره درباره مسئله هسته‌ای تاکید داشته و البته بعدتر هم نظرش را تغییر داده و حتی مجوز مذاکره(حضوری!) از جمله در این باره را داده تا یا پیروز شوند و یا کلا از دستور کار خارج شود!

مدتها بود که حرفی از پزشکیان مطرح نبود ولی با آمدن نام او در پیام اخیر مجتبی خامنه‌ای دوباره پایش وسط کشیده شد.

اگر لاریجانی در بیست دقیقه برجام را تصویب کرد او چند ماه است که با قلدری تمام کل مجلس را تعطیل کرده است!

تندروها به جز برخی مراکز تبلیغی، نفوذی در بالا ندارند اما چون ج.ا به نیروی میدانی تندرویش احتیاج دارد مجبور است رعایت حال آنها را بکند.

هیئت ایرانی در یک حرکت کودکانه حاضر نشد با هیئت آمریکایی در برابر دوربینها دیدار کند! ظاهرا رویه‌ی «خودش را بیار، اسمش را نیار» بر حضرات حاکم است!

بند اول توافقنامه تعطیل کردن فعالیت نیابتی هاست. سکه لبنان هم دو رو دارد...

آمریکا هم امتیازات بسیار بزرگی، بزرگتر از برجام، به ج.ا تعارف و پیشنهاد کرده است.

طرف آمریکایی هم همچون طرف ایرانی با مخالفان تندرویِ قبلی برجام مواجه است.

ترامپ در یک سیر زمانی مرتب از حرفها و ادعاهایش کوتاه آمده است...

هر دو طرف وقتی اقتصاد حرف اول را زد و دیدند جنگ جواب نمی‌دهد پای مذاکره آمدند.

ترامپ با جنگ نه ج.ا را سرنگون کرد، نه تسلیم کرد و نه تنگه هرمز را باز کرد.

مجتبی دودوزه باز مزورانه پدرش را ادامه داده و یک پیام دو پهلو داده تا هوای هر دو طرف را داشته باشد.

دور دوم مذاکرات چون مذاکراتی همه جانبه است بسیار دشوار پیش خواهد رفت و ممکن است خود تیمهای مذاکراتی با هم مشکل پیدا کنند. مخالفان افراطی در هر دو سو هم می‌توانند مثل یک کاتالیزور منفی عمل کنند.

حل کردن مشکلات ۴۷ ساله بین دو طرف بسیار مشکل است اما عزم و اراده سیاسی در هر دو طرف برای عبور از این بحران و عدم تکرار جنگ مشاهده می‌شود.
نکات کامل‌تر در فایل صوتی:
https://t.me/RezaAlijaniarchive/865

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4👎1🔥1
آل‌بویه و عزاداری عاشورا: زمانی که سوگ کربلا وارد عرصه عمومی شد

در تاریخ تشیع، کمتر رویدادی را می‌توان یافت که به اندازه عزاداری عاشورا در دوره آل‌بویه بر شکل‌گیری هویت شیعی تأثیر گذاشته باشد. با این حال، برخلاف تصور رایج، اهمیت آل‌بویه در این نیست که عزاداری برای امام حسین را بنیان گذاشتند. شیعیان از همان سده‌های نخست اسلامی یاد کربلا را زنده نگاه داشته بودند، به زیارت قبر حسین بن علی می‌رفتند، مرثیه می‌خواندند و مصائب عاشورا را روایت می‌کردند. اهمیت آل‌بویه در آن است که برای نخستین بار این حافظه مذهبی را از حوزه خصوصی و محافل محدود شیعی به فضای عمومی شهر منتقل کردند.

این تحول در شرایطی رخ داد که تنها بیست‌وسه سال از آغاز غیبت کبری گذشته بود. امام حسن عسکری در سال ۲۶۰ هجری قمری شهید شد و غیبت کبری در سال ۳۲۹ هجری آغاز شد. در این فاصله، جامعه شیعه با مسئله‌ای اساسی روبه‌رو بود: چگونه می‌توان هویت جمعی را در غیاب امام حاضر حفظ کرد؟ در چنین فضایی، مناسک و آیین‌ها اهمیت فزاینده‌ای یافتند و به تدریج نقش سیاسی و اجتماعی پیدا کردند.

ورود احمد بن بویه، معروف به معزالدوله، به بغداد در سال ۳۳۴ هجری نقطه عطفی در این روند بود. برای نخستین بار پس از قرن‌ها، قدرت واقعی در پایتخت خلافت عباسی در دست یک خاندان شیعی ایرانی قرار گرفت.

برای فهم اهمیت آل‌بویه در تاریخ تشیع و عزاداری عاشورا، باید پیش از بغداد و پیش از فرمان معزالدوله به ریشه‌های سیاسی و نظامی آنان نگاه کرد. آل‌بویه فقط یک خاندان شیعی نبودند که ناگهان در بغداد ظاهر شدند. آنان محصول یک جنبش نظامی و اجتماعی در نواحی دیلم و گیلان بودند؛ منطقه‌ای کوهستانی، جنگجوپرور، تا حدی مستقل از خلافت، و دیرتر از بسیاری از مناطق ایران اسلامی‌شده.
دیلمیان از قرون نخست اسلامی در حاشیه خلافت می‌زیستند و به دلیل جغرافیای سخت‌گذر خود، کمتر از دیگر مناطق زیر کنترل مستقیم خلافت عربی قرار گرفتند. همین استقلال نسبی باعث شد که دیلم به پناهگاه نیروهای علوی، مخالفان عباسی، و جریان‌های شیعی تبدیل شود. بسیاری از علویان که از فشار خلافت عباسی می‌گریختند، در طبرستان، دیلم و گیلان پایگاه یافتند. به همین دلیل، تشیع در این مناطق نه فقط یک عقیده مذهبی، بلکه نوعی هویت سیاسی ضد خلافت نیز بود.
آل‌بویه از همین بستر برخاستند. سه برادر، علی، حسن و احمد، فرزندان بویه، ابتدا در خدمت فرماندهان محلی و سپاهیان دیلمی بودند. آنان نه از اشراف قدیمی عباسی بودند، نه از خاندان‌های عرب، و نه در آغاز قدرت بزرگی داشتند. اما در جهان سیاسی قرن چهارم هجری، خلافت عباسی رو به ضعف گذاشته بود و قدرت واقعی به دست امیران نظامی، فرماندهان محلی، و خاندان‌های منطقه‌ای افتاده بود. همین فروپاشی اقتدار مرکزی، فرصت ظهور آنان را فراهم کرد.
نخستین موفقیت بزرگ این خاندان در فارس رخ داد. علی بن بویه، که بعدها لقب عمادالدوله گرفت، شیراز را تصرف کرد و پایه قدرت آل‌بویه را در جنوب ایران گذاشت. حسن بن بویه، معروف به رکن‌الدوله، به ری و جبال دست یافت. احمد بن بویه، که بعدها معزالدوله نام گرفت، مأمور حرکت به سوی عراق و بغداد شد. به این ترتیب، آل‌بویه قدرت خود را نه از یک مرکز واحد، بلکه از سه محور بزرگ ساختند: فارس، ری و عراق.
در این زمان، خلافت عباسی دیگر خلافت مقتدر عصر مأمون یا هارون نبود. خلیفه در بغداد از نظر مذهبی و نمادین هنوز اهمیت داشت، اما از نظر نظامی و مالی بسیار ضعیف شده بود. سپاهیان ترک، امیران محلی، خاندان‌های ایرانی، و فرماندهان مختلف بر او فشار می‌آوردند. خلافت گرفتار بحران خزانه، رقابت نظامیان، شورش‌های محلی و از دست رفتن ایالات بود. در چنین شرایطی، بغداد بیش از آنکه مرکز قدرت باشد، جایزه‌ای سیاسی بود که هر نیروی نظامی قدرتمند می‌توانست آن را تصرف کند.
احمد بن بویه در سال ۳۳۴ هجری قمری وارد بغداد شد. این ورود را نباید فقط یک فتح نظامی دانست؛ این لحظه نوعی تغییر ساختار قدرت در جهان اسلام بود. خلیفه عباسی، المستکفی بالله، ناچار شد احمد را به عنوان امیرالامرا بپذیرد و به او لقب معزالدوله بدهد. از این پس، خلیفه در بغداد باقی ماند، خطبه به نام او خوانده می‌شد، سکه همچنان نشانه خلافت داشت، اما قدرت اجرایی، مالی و نظامی در دست آل‌بویه قرار گرفت.
رابطه آل‌بویه با خلافت پیچیده بود. آنان با خلافت جنگیدند، آن را شکست دادند و اقتدار واقعی‌اش را گرفتند، اما آن را نابود نکردند. دلیل این تصمیم کاملاً سیاسی بود. خلافت عباسی هنوز منبع مشروعیت برای بسیاری از مسلمانان، به‌ویژه اهل سنت، محسوب می‌شد. اگر آل‌بویه خلافت را برمی‌انداختند، با واکنش شدید جهان سنی، شورش‌های گسترده و بحران مشروعیت روبه‌رو می‌شدند. بنابراین راه هوشمندانه‌تری انتخاب کردند: خلیفه را حفظ کردند، اما او را به مقام نمادین فروکاستند.


👇👇👇
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7👎3👍1
این همان تناقض بنیادین دولت آل‌بویه بود: آنان شیعه بودند، اما بر خلافت سنی حکومت می‌کردند؛ ایرانی و دیلمی بودند، اما در قلب خلافت عربی مستقر شدند؛ قدرت واقعی داشتند، اما مشروعیت رسمی را از نهادی می‌گرفتند که از نظر مذهبی با آن فاصله داشتند. همین وضعیت باعث شد که سیاست آنان ترکیبی از مصلحت‌گرایی، قدرت نظامی و نمایش نمادهای شیعی باشد.
ماجرای برخورد آنان با خلفا نیز نشان‌دهنده همین منطق است. آل‌بویه گاهی خلیفه را حفظ می‌کردند، گاهی خلیفه‌ای را عزل می‌کردند، و گاهی خلیفه دیگری را به جای او می‌نشاندند. مستکفی بالله، که در زمان ورود معزالدوله خلیفه بود، به‌زودی کنار گذاشته شد و مطیع لله جای او را گرفت. این نشان می‌دهد که خلافت دیگر قدرت برتر نبود، بلکه به نهادی وابسته به امیران نظامی تبدیل شده بود. خلیفه هنوز نام و قداست داشت، اما قدرت سیاسی از دست او خارج شده بود.
با این حال، آل‌بویه نمی‌توانستند کاملاً آزادانه عمل کنند. بغداد شهری عمدتاً سنی بود و هر حرکت آشکار شیعی می‌توانست موجب تنش شود. به همین دلیل، سیاست آنان تدریجی و نمادین بود. آنان از یک سو خلافت را نگه داشتند تا نظم سیاسی فرو نپاشد؛ از سوی دیگر، آیین‌های شیعی مانند غدیر و عاشورا را وارد فضای عمومی کردند تا حضور شیعه را در مرکز جهان اسلام تثبیت کنند.

در سال ۳۵۲ هجری قمری، معزالدوله فرمانی صادر کرد که از نظر تاریخ مناسک شیعی اهمیت بنیادین دارد. بازارهای بغداد تعطیل شدند، خرید و فروش متوقف شد، دکان‌ها سیاه‌پوش گردیدند و مردم به عزاداری پرداختند. گزارش‌های مورخان نشان می‌دهد که زنان با موهای پریشان و جامه‌های عزا در کوچه‌ها نوحه‌سرایی می‌کردند و فضای شهر به صحنه‌ای بزرگ از سوگ جمعی تبدیل شده بود. برای نخستین بار، عاشورا نه صرفاً در خانه‌ها و مساجد، بلکه در خیابان‌ها و میدان‌های عمومی برگزار شد.

اهمیت این اقدام را باید فراتر از یک مراسم مذهبی فهمید. بغداد مرکز خلافت عباسی و مهم‌ترین شهر جهان اسلام بود. علنی شدن عزاداری عاشورا در چنین شهری در واقع به معنای اعلام حضور عمومی تشیع در عرصه سیاسی و اجتماعی بود. از این منظر، عاشورای آل‌بویه صرفاً سوگواری برای گذشته نبود؛ بلکه نوعی بازتعریف جایگاه شیعیان در نظم سیاسی زمانه محسوب می‌شد.

جالب آنکه آل‌بویه همزمان با بزرگداشت عاشورا، آیین غدیر را نیز به شکل عمومی برگزار می‌کردند. این دو مناسک در کنار یکدیگر روایت کاملی از تاریخ شیعه را بازنمایی می‌کردند: غدیر نماد حقانیت و مشروعیت علی بن ابی‌طالب بود و عاشورا نماد مظلومیت و شهادت حسین بن علی. به بیان دیگر، آل‌بویه از حافظه تاریخی شیعه برای ساختن نوعی هویت عمومی استفاده می‌کردند.

البته این روند بدون تنش نبود. بغداد شهری با اکثریت سنی بود و ظهور علنی نمادهای شیعی گاه به درگیری‌های فرقه‌ای می‌انجامید. منابع تاریخی از واکنش‌های متقابل، منازعات خیابانی و تنش‌های مذهبی سخن گفته‌اند. همین امر نشان می‌دهد که عاشورا از همان آغاز عمومی شدن، صرفاً یک آیین مذهبی نبود، بلکه به موضوعی سیاسی و هویتی نیز تبدیل شده بود.

نکته مهم دیگر آن است که مراسم دوره آل‌بویه شباهت چندانی به عزاداری‌های امروزی نداشت. هنوز خبری از تعزیه، نخل‌گردانی، زنجیرزنی یا هیئت‌های منظم نبود. آنچه مشاهده می‌شود بیشتر شامل تعطیلی عمومی شهر، نوحه‌خوانی، گریه و حرکت‌های جمعی سوگوارانه است. بنابراین باید میان عزاداری عمومی آل‌بویه و اشکال پیچیده‌تر آیین‌های عاشورایی در دوره صفویه و قاجاریه تفاوت قائل شد.

با این همه، میراث آل‌بویه بسیار فراتر از زمان خود بود. آنان نخستین دولت بزرگی بودند که پس از آغاز غیبت کبری توانستند فضایی عمومی برای ابراز هویت شیعی ایجاد کنند. اگر صفویان بعدها تشیع را به مذهب رسمی ایران تبدیل کردند و قاجاریه تعزیه و آیین‌های عاشورایی را به اوج رساندند، نقطه آغاز این مسیر را باید در بغداد قرن چهارم هجری و در سیاست‌های نمادین آل‌بویه جستجو کرد.

محرم به یک مناسک و نهاد اجتماعی و شهری تبدیل شد؛ لحظه‌ای که سوگ حسین نه فقط در دل مؤمنان، بلکه در خیابان‌های پایتخت جهان اسلام نیز به نمایش درآمد.

👇👇👇

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👎3👍2
فرهیختگان
آل‌بویه و عزاداری عاشورا: زمانی که سوگ کربلا وارد عرصه عمومی شد در تاریخ تشیع، کمتر رویدادی را می‌توان یافت که به اندازه عزاداری عاشورا در دوره آل‌بویه بر شکل‌گیری هویت شیعی تأثیر گذاشته باشد. با این حال، برخلاف تصور رایج، اهمیت آل‌بویه در این نیست که عزاداری…
‏آل‌بویه یک ترکیب شگفت ساختند: عزاداری عاشورا با زبان سیاسی ایرانِ ساسانی.

‏آنها شیعه بودند، اما برای بیان قدرت خود فقط از زبان دینی استفاده نکردند. از یک طرف عاشورا و غدیر را وارد آیین رسمی شهر کردند؛ از طرف دیگر، روی سکه‌ها تصویر شاه با تاج ساسانی، خط پهلوی و لقب‌هایی مثل «شاهنشاه» را زنده کردند. یعنی تشیع را در قالب حافظه ایرانشهری نشاندند.

‏به همین دلیل عاشورای آل‌بویه فقط عزاداری مذهبی نبود؛ نوعی اعلام هویت سیاسی هم بود. در برابر خلافت عباسی، آل‌بویه می‌گفتند: ما مسلمان و شیعه‌ایم، اما ادامه سنت شاهی ایران نیز هستیم. سکه‌ای که می‌بینید همان ترکیب شگفت است: پادشاه مسلمان شیعه، اما با چهره، تاج و زبان تصویری ساسانی.

‏پس میراث آل‌بویه این بود: ایران پس از اسلام را نه عربی-عباسی تعریف کردند، نه صرفاً بازگشت به گذشته ساسانی؛ بلکه ایرانِ شیعی را ساختند.


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤10👎2
«عاشورا» و ایران؛ تاملی در نسبتِ امر ملی و امر دینی
ابوالفضل فاتح

⬅️ عاشورا، رخدادی که قرن‌هاست در ژرفای حافظه تاریخی ایرانیان جاری است، فرصتی برای بازاندیشی در نسبت امر ملی و امر دینی فراهم آورده است

⬅️ گاه «امر ملی» و «امر دینی» به گونه‌ای روایت شده‌اند که گویی دو ساحت کاملا مستقل و حتی متعارض‌اند؛ برخلاف اروپا که بخش مهمی از ملی‌گرایی مدرن آن در تقابل با نهاد کلیسا شکل گرفت، بسیاری از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران، از جنبش تنباکو تا انقلاب مشروطه و از نهضت ملی شدن نفت تا انقلاب اسلامی، در تعامل و همکاری نیروهای ملی و مذهبی هویت یافته‌اند


⬅️ به‌جرات می‌توان گفت، در بحران‌هایی که بسیاری از تحلیل‌گران انتظار چندپارگی جامعه ایران را داشتند، آنچه «ملت‌بودگی»، «یکپارچگی ملی» ایران را در سطحی فراتر از برآوردها صیانت کرد، صرفاً وطن‌دوستی ملی‌گرایانه یا دین گرایی محض نبود، بلکه هم‌افزایی این دو و تجلی این پیوند در عقل جمعی بود

⬅️ تجربه دفاع مقدس و دو جنگ دوازده‌روزه و چهل‌روزه نشان داد که جوهر دین و انگیزه‌های مذهبی (به‌ویژه خوانش عاشورایی از دین که حریت، و پایمردی‌های کم‌نظیر می‌آفریند)  به هیچ وجه از «امر ملی» جدا نیست و در کنار شیفتگی به ایران، در حفظ تمامیت وطن نقش آفرین بوده است. این هم‌افزایی منحصر به ایران نبوده است. در سال ۲۰۱۴، شاهد بودیم که چگونه یک فتوا توانست نقشی تعیین‌کننده در صیانت از تمامیت ارضی عراق ایفا کند

⬅️ در جریان جنگ های اخیر نیز طیف وسیعی از نیروهای اصلاحی و ملی و روشنفکران دینی، مواضع مستحکم و مسئولانه در برابر تجاوز به میهن اتخاذ نمودند. البته، برخی قرائت‌های افراطی از سکولاریسم، نتوانستند پیوندی پایدار با حساسیت‌های ملی بر قرار کنند. همچنین بخشی از جریان‌هایی که هویت خود را عمدتا در تقابل با دین تعریف کرده بودند، در بزنگاهی حساس از ملیت نیز فاصله گرفته و در نهایت ذیل پرچم بیگانه قرار گرفتند

⬅️ گرچه بخشی از نیروهای مذهبی نیز که نسبت به «امر ملی» و تحولات سیاسی فاصله بیشتری داشتند، در این مقاطع نقش پررنگی ایفا نکردند. اما، هیچ جریان دینی اصلی و ریشه داری را نمی شناسیم که در ذیل پرچم بیگانه قرار گرفته باشد


⬅️ در شرایط پس از جنگ چهل‌روزه، همان‌گونه که نمونه هایی از توجه یا بازاندیشی برخی جریان‌های اصلی مذهبی سیاسی به امر ملی و نمادهای آن صورت گرفت، بازاندیشی جریان‌های ملی و اصلاحی در نسبت خود با دین و حافظه تاریخی جامعه نیز می‌تواند مد نظر قرار گرفته و به تعمیق همبستگی ملی بینجامد


⬅️ عاشورا، یک فرصت است. فرصتی هم برای مشارکت در «عزای اشرف اولاد آدم» و هم آغاز گفت‌وگویی صریح، و درون‌جریانی درباره نسبت دین، و آیین‌ها با امر ملی و جایگاه آن‌ها در هویت جمعی ایرانیان

⬅️ عاشورا خواه در قامت یک نهضت دینی، خواه به مثابه جنبشی اصلاحی، فراتر از یک واقعه تاریخی یا آیین مذهبی عمل کرده و با ارتقاء روح آزادگی، و ذلت ناپذیری بر بسیاری از شئون حیات اجتماعی و اقتدار ملی ایرانیان اثری منحصر برجای  گذاشته و می تواند به ایران و ایرانی مفهومی فراتر از یک ملیت ببخشد

⬅️ اگر نوروز حوزه‌ای تمدنی در پیرامون ایران پدید آورده، و تشیع دامنه نفوذ خود را تا فراتر از مرزهای منطقه گسترش داده، عاشورا با پیام جهان‌شمول آزادگی و کرامت انسانی، ظرفیتی فراتر در نزد آزادگان جهان آفریده است؛ ظرفیتی که در صورت رعایت الزامات می‌تواند ایران را با غنای معنایی خود، به نمونه‌ای کم‌نظیر از «اقلیتی با اثرگذاری اکثریت» بدل سازد

⬅️ ممکن است در میانه ی فضای قطبی شده ی داخلی، این نگرش ایدآلیستی یا غیر واقع بینانه ارزیابی شود. اما، عمیقا باور داریم «نهضت عاشورا» در انحصار هیچ جریان یا قدرت سیاسی قرار نمی‌گیرد، و با ظرفیت فرادینی خود می تواند «پلتفرم همبستگی اجتماعی» و «جذب نسل های جدید» باشد. از الزامات این مسیر، «زدودن سیاست جناحی از دامن دین و ملیت» و «پیوند عمیق تر اخلاق دینی و پایمردی ملی» است

⬅️ در تجربه تاریخی، حذف دین از معادله هویت جمعی و یا ستیز با آن، فهمی ناقص از ایران به دست داده و می‌تواند به خطاهای راهبردی بینجامد، چنان که «ملیت ستیزی» نیز فرجامی نداشته است. هیچ جریان اجتماعی پایداری نمی‌تواند خود را از مهم‌ترین سرچشمه‌های هویت و حافظه تاریخی جامعه خویش جدا سازد یا با آن به ستیز برخیزد، مگر‌آنکه در بزنگاه‌های سرنوشت‌ساز با نوعی آشفتگی در مواضع، ناتوانی در تشخیص امر ملی، یا لکنت و لغزش در ایفای نقش برای «حفظ موجودیت و هویت ایران» مواجه شود

⬅️و سخن آخر؛

عاشورا، این «قیامت زمین» را دریابیم. اگر شب قدر، برتر از هزار ماه و یک ساعت تفکر، برتر از هفتاد سال عبادت است؛ چرا یک ساعت تأمل در عاشورا، بهتر از هفتاد سال سیاست نباشد؟
متن کامل
https://fa.shafaqna.com/news/2295883

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤5👎5
تفسیر واقعه عاشورا حول امامت و ولایت؛ پیوند تشیع با ملیت، مسیحیت و تصوف
 
با برآمدن صفویان و جدا شدن ایران تاریخی و فرهنگی از امپراتوری هزار ساله عربی-اسلامی و در جدال مستمر با ترکان عثمانی به مثابه ی میراثدار دو خلافت زوال یافته پیشین، بار دیگر تشیع حول محورهای مهمی چون امامت و ولایت و از جمله محور امام حسین و کربلا، هم بُعد اخلاقی و رستگاری اخروی میراث کربلا تقویت شد و هم بُعد سنی­ستیزی گسترش بی­سابقه­ای یافت. البته روشن است که دلیل سیاسی این سیاست همان مقابله با دولت قدرتمند عثمانی و بسیج توده­های شیعی در ایران و منطقه بر ضد رقیب بوده است. در این دوره سه عنصر با سیما و ابعادی جدید نیز بیش از پیش میراث عاشورا را تحت تأثیر قرار داد و بدان سیمای مذهبی و سیاسی نوینی بخشید. یکی، عنصر مسیحی بود مبنی بر رستگاری از طریق ایمان به «حسین مظلوم» و مقتول (معادل بر صلیب شدن مسیح) و سوگواری و گریه کردن بر او؛ و دیگر، پیوند مذهب تشیع با ملّیت ایرانی؛ و سوم، پیوند تشیع و تصوف. عنصر مسیحی، هرچند از قبل (شاید از قرن هفتم به بعد)، در تفکر کربلایی شیعی رسوخ کرده بود ولی در عصر صفوی، به دلیل روابط نزدیک و عمیق صفویان و ایرانیان با غرب مسیحی، تقویت شد و صورت برجسته­تری یافت. عنصر دوم، نیز البته از روزگار جنبش شعوبی ایرانی (قرن دوم به بعد) و بیشتر از دوران فرمانروایی بوییان وارد قلمرو اندیشه مذهبی و فرقه­ای شیعی (به ویژه شیعیان زیدی و اسماعیلی و باطنی) و به ویژه وارد تفاسیر رخداد کربلا و امام حسین شده بود؛ ولی در روزگار صفوی (به دلایل روشن) تقویت شده و برجسته­تر شد. تا آنجا که پس از صفویه، تشیع عنصری مهم در مفهوم و تعریف ملّیت و ملّیت­گرایی ایران شد و هنوز نیز کم و بیش چنین است. از همان روزگاران نخستین، در حوزه فرهنگی ایران (که البته تاریخ و اساطیر بین النهرین را نیز در بر می گیرد)، حسین­بن علیِ عربِ حجازی، بیش و کم، سیمای خون به ناحق ریخته ایرج و سیاوش اساطیری کهن ایرانی یافت. همان گونه که در اثرپذیری شهادت حسین در کربلا در موضوع نخست، حسین به مسیح مصلوب، که قربانی شد تا انسان ها را از تباهی و گناه (هرچند گناه اولیه بابا آدم و ننه حوا) نجات دهد، شباهت بیشتری پیدا کرد تا حسین­بن علیِ عربِ مقتول در عاشورای سال 61 هجری در سرزمین نینوای عراق. در مورد عنصر سوم، می توان گفت که پیوند تشیع با تصوف از سده­های چهارم به بعد و تقویت آن در قرون میانه (ششم تا دهم)، در تفسیر از رخداد کربلا نیز اثرگذار بود و این تفسیر در دوران دویست و چهل ساله ی صفوی در پرتو سیاست­های صوفیانه شاهان صفوی و کوشش­های شماری از عالمان و محدثان و فقیهان این دوران نه چندان کوتاه، بسی تعمیق شد و گسترش یافت. باطنی­گری در تفسیر کربلا و شخص امام حسین در ادوار یاد شده (البته بیشتر از صفویه به بعد) در تفسیر اخلاقی و باطنی و معنوی حادثه کربلا و میراث عاشورا نقش مهمی ایفا کرده است.
در منابع مربوط به این ادوار (منابع عمومی و یا اختصاصی در مورد رخداد کربلا و شخص و شخصیت امام حسین) این تفاسیر دوره­ای و متفاوت از کربلا به روشنی دیده می شود؛ و به ویژه در آثار نویسندگان و بیشتر اشعار شاعران عارف مشرب شیعی و یا متمایل به شیعه، سیمای اخلاقی و باطنی و عارفانه و نقش رستگاری بخش اخروی امام حسین و شهیدان کربلا و عزاداری ها و تعزیت­ها و گریستن­ها عیان است.
به ویژه باید تأکید کرد که امام حسین و کربلا و عاشورا در پیوند با تصوف، نماد عشق و عاشقی (عشق متقابل خالق و مخلوق) مطرح و حول آن مفاهیم عرفانی بلندی پدید آمد. این رویکرد از قرون میانه (ششم تا دهم) در برخی آثار عرفانی راه یافت و بعد از صفویه متظاهر به عرفان و تصوف، فزونی گرفت و در عصر قاجار نیز تداوم یافت. در این میان منظومه بلند «گنجینه الاسرار» عمان سامانی (درگذشته 1322 قمری) از نمونه های بارز ادبی- عرفانی و عاشقانه چنین تفسیر و تأویلی است. در این مثنوی ادبی زیبا و جذاب، رخدادهای کربلا (اعم از تاریخی و توهمی و خرافی) دستمایه و در واقع بهانه ای است برای بیان احوالات و منازل و مراتب عرفانی و احوال عارفان؛ تأویلاتی شگفت و ذوقی محض که هیچ ربطی به وقایع عینی و تاریخی کربلا و امام حسین ندارد.

حسن یوسفی اشکوری
چهارشنبه ۴ تیر ۱۴۰۵

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2🤬2👍1🤔1
وقتی درد مشترکی نداریم، درک مشترکی هم نخواهیم داشت!

امروز رفته بودم بازار سرپوشیده تهران. دمِ ورودی یکی از پاساژها یک فلافل‌فروشی بود؛ از آن جاهایی که باربرها، موتوری‌ها، کارگرها و کاسب‌های بازار زیاد به آن رفت‌وآمد می‌کنند. چیزی که توجهم را جلب کرد، نه خود فلافل بود و نه قیمتش. یک تابلوی کوچک زده بودند: «اول حساب کنید»

راستش با خودم گفتم فلافل که غذای گرانی نیست. سال‌ها هم در این کشور رسم بوده که آدم غذا بخورد و آخر کار حساب کند. اما ظاهراً صاحب مغازه به این نتیجه رسیده که دیگر نمی‌تواند حتی برای یک ساندویچ ساده هم روی اعتماد حساب کند. شاید کسی پول همراهش نباشد، شاید بگوید بعداً می‌دهم، شاید اصلاً برود و برنگردد. برای همین اول پول را می‌گیرد و بعد غذا را می‌دهد.

جالب اینجاست که در همین شهر، شاید ده خیابان آن‌طرف‌تر، رستوران‌هایی وجود دارند که قیمت یک وعده غذایشان چند میلیون تومان است. احتمالاً آدمی که آن رستوران را اداره می‌کند یا مشتری ثابت آنجاست، هیچ‌وقت نتواند حال و هوای این فلافل‌فروش را درک کند. نه چون آدم بدی است بلکه چون در دو جهان متفاوت زندگی می‌کنند.

چیزی شبیه گرمای تابستان...
در یک خیابان واحد، در یک روز واحد، دو نفر می‌توانند دو تجربه کاملاً متفاوت از گرما داشته باشند. یکی زیر سایه درخت یا ساختمان راه می‌رود و دیگری وسط آفتاب. هر دو درباره گرما حرف می‌زنند، اما واقعاً یک چیز را تجربه نمی‌کنند.

یا مثلاً در ترافیک. کسی که کولر ماشینش سالم است، شیشه‌ها بالا هستند و موسیقی هم گوش می‌دهد، با کسی که کولرش خراب است، شیشه‌ها پایین است و گرمای آسفالت از همه طرف وارد ماشین می‌شود، در یک ترافیک گیر کرده‌اند. اما در حقیقت دو ترافیک متفاوت را تجربه می‌کنند.

به نظرم خیلی از سوءتفاهم‌های ما در ایران از همین‌جا شروع می‌شود. ما تصور می‌کنیم چون در یک کشور زندگی می‌کنیم، پس دردهای مشترک داریم. در حالی که گاهی فقط در یک جغرافیای مشترک زندگی می‌کنیم، نه در یک تجربه مشترک.

وقتی درد مشترک کمتر می‌شود، درک مشترک هم کمتر می‌شود. کسی که هر روز با بدحسابی، اجاره مغازه، چک برگشتی و دخل و خرج دست‌وپنجه نرم می‌کند، دنیا را جور دیگری می‌بیند. کسی هم که سال‌هاست ذیل نظام ثروت و قدرت ارتزاق کرده و با این مسائل مواجه نشده، طبیعتاً جهان را از زاویه دیگری می‌فهمد. هر دو هم‌ ممکن است به نظر خوشان آدمهای صادقی باشند، اما طبیعتا دارند از دو پنجره متفاوت به واقعیت نگاه می‌کنند.

شاید یکی از مهم‌ترین کارهایی که امروز به آن احتیاج داریم، نه قانع کردن یکدیگر، بلکه درک درد و تجربه‌های هم باشد. اینکه گاهی از زیر سایه بیرون بیاییم و چند دقیقه زیر آفتاب بایستیم، تا بتوانیم دنیا را از جای کسی ببینیم که سال‌هاست زیر آفتاب ایستاده و پوست و گوشتش جزغاله شده!
چرا که از قدیم هم گفته‌اند سواره، خبر از حال دل پیاده ندارد!

تابلوی «اول حساب کنید» بیشتر از آنکه درباره یک ساندویچ فلافل باشد، درباره جامعه‌ای است که بخشی از اعتمادهای روزمره‌اش از دست رفته و در نتیجه، بخشی از توانایی‌اش برای فهمیدن یکدیگر را هم دیگر ندارد ...
یاسر عرب

#فرهیختگان روزن آگاهی
👍21❤4
فرهیختگان
آذرنوش  خراسانی مشهد. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ ۲۹ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
آنیلا  ابوطالبیان
اصفهان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴
۳۰
#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢32❤7
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
مصطفی چگونه ملکیان شد؟

گفت‌وگوی محمد صادقی با استاد مصطفی ملکیان

ملکیان در این گفت‌وگوی صمیمی، از شهرضا، فضای خانوادگی، سینما، موسیقی، آوازخوانی، و تجربه‌هایی می‌گوید که در شکل‌گیریِ شخصیت و مسیر فکری او نقش داشته‌اند.

روایتی شنیدنی از سال‌هایی که پیش از شهرت و فعالیت‌های فلسفی، زیربنای فکری و فرهنگی یکی از شناخته‌شده‌ترین اندیشمندان معاصر ایران را شکل داد.

تماشا در یوتیوب


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👍1
مسعود درخشان از نزدیکان جلیلی، خواستار برکناری پزشکیان و محاکمه اعضای تیم مذاکره کننده شد!



#فرهیختگان روزن آگاهی
👎17🤬8❤5
واکاویِ یک سوگِ بیدار در « ارفک، خانه مسئله‌ها»

علی ربیعی

امروز، در آستانه‌ی ظهر تاسوعا، میهمانِ خانه‌ای بودم که در و دیوارهایش بیش از آنکه از آجر باشند، از جنسِ دغدغه و رویا هستند. در میانه‌ی هیاهویِ شهر و طنینِ دسته‌های عزاداری، قدم به مجموعه «ارفک» گذاشتم؛ جایی که سوگِ دیرینه‌ی ما با نبضِ امروزِ عدالت اجتماعی هم‌صدا شده بود. تماشایِ آیینِ سوگواری در این فضا، برای من صرفاً حضور و مشارکت در یک مراسم مذهبی نبود؛ بلکه تجربه‌ی لمسِ نقطه‌ای بود که در آن، «شورِ حسینی» به «شعورِ انسانی» گره می‌خورد.

▪️ سوگ آیینی، زبانی برای فهمِ دیگری
تاسوعا، بیش از آنکه حکایتِ یک واقعه تلخ مذهبی در سال ۶۱ هجری باشد، استعاره‌ای است از «ایستادن در آستانه‌ی انتخاب» که به مثابه  "کل یوم عاشورا، کل ارض کربلا" در هر زمان و در هر مکان، ما در آستانه انتخاب در هر حرکت اخلاقی و انسانی در مسیر زندگی هستیم و این ایستادن پس از انتخاب سمت درست ماست که مفهوم حریت، آزادگی و ایستادگی را به رخ می‌کشاند. در حقیقت می‌توان  مناسکِ عزاداری را  در حقیقت تمرینِ همین درست ایستادن دانست؛ فرآیندی که در آن، رنجِ تاریخیِ مظلومیت امام حسین(ع)، به پلی تبدیل می‌شود برای درکِ رنج‌های معاصرِ بشری. وقتی در فضایی که دیوارهایش با طنینِ «حقِ رویاپردازی برای کودک» پیوند خورده، سوگواری می‌کنیم، در واقع در حال بازخوانیِ مفهومِ «کرامت» هستیم. اینجا، اشک نه یک بن‌بست، که یک «دریچه» است؛ دریچه‌ای به سویِ دیدنِ آنانی که در حاشیه‌ی متنِ جامعه، نادیده مانده‌اند.

▪️وفاداری؛ از مشکِ تشنه تا رویاهایِ روشن
در قلبِ «دروازه‌غار»، جایی که سنگ‌بنایِ این خانه از اواخر دهه‌ی هشتاد با دست‌هایِ داوطلبی نیکوکار بنا شد، تاسوعا معنایِ متفاوتی می‌یابد. اگر در تاریخ، «عباس (ع)» نمادِ وفاداری به عهد و سقاگری است، در جغرافیایِ امروزِ ما، وفاداری یعنی تنها نگذاشتنِ کودکی که در دورترین روستای سیستان یا کهگیلویه، چشم‌به‌راهِ فرصتی برای آموختن است. عزاداری در این «خانه مسئله‌ها»، در واقع تعهدی است به «سقاگریِ دانایی»؛ تلاشی برای آنکه نگذاریم شعله‌ی استعدادی به دلیلِ فقر، رو به خاموشی برود.

▪️ پیوندِ ناگسستنیِ آیین و مسئولیت
جامعه به مناسک نیاز دارد تا «روحِ جمعی»‌اش را ترمیم کند. اما زیباترین تجلیِ این روح، آنجاست که سوگواری با «کنشگری» گره می‌خورد. در آیینِ عزاداری امروز، ما صرفاً برای مظلومیتِ گذشته نمی‌گرییم، بلکه با نگاهی به آرمان‌هایِ عاشورا، بر عهدِ خود برای ساختنِ جهانی عادلانه‌تر برای همه به خصوص کودکان استوارتر می‌شویم. این یک «عزاداریِ مسئولانه» است؛ جایی که هر دستِ به‌سینه کوبیده شده، انگار در حالِ تاییدِ این میثاق است: «ما کنارِ رویاهایِ کودکانِ این سرزمین می‌مانیم».

▪️ فراتر از زمان، در عمقِ انسان
امروز با حضور در آیین عزاداری تاسوعا در ارفک به عنوان یک نهادِ مستقل و مردمی  یک حقیقتِ انسانی برایم پررنگ تر شد: اینکه ریشه‌هایِ مهربانی و عدالت‌خواهی در این خاک، کهن‌تر از هر بخشنامه‌ای است. ما در تاسوعا، در پناهِ این سقف، یاد می‌گیریم که بزرگترینِ عبادت‌ها، مرهم شدن بر زخمی است که بر تنِ «فرصت‌های برابر» نشسته است. سوگِ ما در اینجا، بویِ امید می‌دهد؛ بویِ فردایی که در آن هیچ کودکی، غریبِ دیارِ خویش نباشد.

تاسوعای حسینی تسلیت


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4👎4❤1🤬1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
جغجغه‌زنی آئینی شگفت‌انگیز از دل تاریخ روستای ابیانه


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👎2
شاپور رحیمی درگذشت

شاپور رحیمی، خواننده، نوازنده عود و مدیر پیشین مرکز حفظ و اشاعه موسیقی، امروز چهارشنبه سوم تیرماه، پس از گذراندن یک دوره بیماری در سن ۷۹ سالگی درگذشت.


#فرهیختگان راهی به رهایی
😢5❤2
فایننشال تایمز:
جنجال در ایتالیا پس از افشای دبیرکل ناتو مبنی بر پرواز ۵۰۰ هواپیمای آمریکایی از پایگاه‌های این کشور در جنگ علیه ایران

طوفان سیاسی برای نخست‌وزیر ایتالیا؛ استفاده از پایگاه‌ها جهت یک کارزار بمباران نامحبوب، در کشور او بسیار حساس است

رم می‌گوید دبیرکل ناتو با اشتباه گرفتن پرواز‌های مجاز، پیامی کاملاً گمراه کننده منتقل کرده

درخواست احزاب جهت حضور ملونی در پارلمان برای شفاف‌سازی / انتخاب


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍5❤2
Forwarded from فرهیختگان
استاد خوشنویس امید ربانی

#فرهیختگان روزن رهایی
❤6👎1