فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
پیشگفتار:
این نخستین مقاله‌ای است که از این قلم از سال ۱۳۸۸ در یکی از مطبوعات کاغذی داخل کشور (البته طبق معمول با برخی «تعدیلات»، اما با اجازه نویسنده) با مشخصات زیر منتشر شده است. این مقاله ۶۸ صفحه‌ای بیش از نیمی از ویژه‌نامه ۱۲۸ صفحه‌ای بازرگان را در برگرفته است. از مهندس لطف‌الله میثمی صاحب امتیاز و مدیر مسئول مجله چشم‌انداز ایران سپاسگزارم.
 
بازنشر آن از جمله به دلیل وقوع دو جنگ در کشور به تعویق افتاد. امیدوارم فصل جدیدی در زمینه آزادی‌های فرهنگی و سیاسی آغاز شده باشد. به بازنشر خلاصه مقاله و اسکن مقاله منتشرشده اکتفا می‌کنم.
 
محسن کدیور، نسبت دین و سیاست: مطالعۀ تطبیقی آراء مهندس بازرگان و آقای طباطبائی، چشم‌انداز ایران، ویژه‌نامه بازرگان: ذره بی‌انتها، دی ۱۴۰۴، صص ۱۰۱-۳۴.
 
نسبت دین و سیاست
مطالعۀ تطبیقی آراء مهندس بازرگان و آقای طباطبائی
 
طباطبایی و بازرگان هر دو حیات مؤمنانه و درد دین داشته‌اند، اخلاقی زیسته‌اند، به قرآن عنایت خاص داشته‌اند، تعالیم اجتماعی اسلام را مورد توجه ویژه قرار داده‌اند، هیچ‌کدام به ولایت فقیه باور نداشته‌اند، هر دو منتقد جمهوری اسلامی و مشی سیاسی و دینی آقای خمینی بوده‌اند.
 
تمرکز آقای خمینی بر «اعمال غیر اسلامی و خلاف شرع حکومت و لزوم مبارزه با آن» در مقابل تمرکز مهندس بازرگان بر لزوم «مبارزه با استبداد، احقاق حقوق مردم و اجرای قانون اساسی» مواجهۀ دو رویکرد متفاوت در آن دوران میان مسلمانان فعال است. آن‌که سال‌های بعد به نام جمهوری اسلامی تأسیس می‌شود رویکرد اول است نه رویکرد مترقی دوم.
 
به نظر آقای طباطبایی فقاهت شرط زمامداری نیست. «فقیه از آن حیث که فقیه است چه اطلاعی از مسائل سیاسی دارد تا خدا، یا پیامبر یا ائمه مردم را مأمور به مراجعه به فقها در امور سیاسی کنند؟ یا به فقها چه امیدی برای حل مشکلات سیاسی است؟» حکومت اسلامی از نظر آقای خمینی یعنی ولایت انتصابی مطلقۀ فقیه.
 
آقای طباطبایی به هیچ‌یک از انواع ولایت فقیه مطلقاً باور نداشت. در اندیشۀ سیاسی آقای طباطبایی احکام کتاب و سنت غیر قابل نسخ هستند، در حالی که از نظر آقای خمینی «اختيارات حكومت محصور در چهارچوب احكام الهي نيست‌. حكومت مي‌تواند هر امري را، چه عبادي و چه غير عبادي كه جريان آن مخالف مصالح اسلام است‌، مادامي كه چنين است‌، جلوگيري كند.»
 
آقای خمینی از سال ۱۳۴۴ به ولایت انتصابی مطلقۀ فقیه قائل بوده است. میراث کتبی و شفاهی آقای طباطبایی یک نظریۀ سیاسی را از اول تا آخر بیشتر نشان نمی‌دهد. حکومت اسلامی یا انسانی منهای ولایت فقیه با زمامداری منتخب مردم که با مشورت ایشان و رعایت مصلحت آن‌ها با اقتدا به سنت و سیرۀ پیامبر جامعه را اداره می‌کند.
آقای طباطبایی در زمرۀ پیشتازان اسلام اجتماعی بسیار زودتر از آقای خمینی بوده است.
 
مهندس مهدی بازرگان چهار دهه یکی از سه نواندیش دینی تراز اول ایران بوده است. او از پیش‌کسوتان «سازگاری علم و دین» در ایران و صاحب تحقیقاتی باارزش دربارۀ «سیر تحول قرآن» است.
 
بازرگان در تمام طول زندگی به این اصول در نسبت دین و سیاست پابند بود:
دفاع از حکومت دموکراتیک و مبارزه با استبداد در تمام ابعاد آن از جمله استبداد دینی.
وظیفۀ روحانیون زمامداری یا تعیین مقامات سیاسی نیست. حکومت اسلامی به معنای حکومت روحانیون یا «ولایت فقیه» قابل پذیرش نیست. 
 
تفکر بازرگان به‌تدریج پس از تجربۀ جمهوری اسلامی، از ۱۳۶۴ در «ناگفته‌های بعثت» و خصوصاً از ۱۳۷۱ در «آخرت و خدا هدف بعثت انبیا» در این محورها دچار تحول شد:
 
تا حوالی دهۀ شصت:
رسالت و امامت مشتمل بر سیاست و حکومت است. اسلام اصول سیاست و هدف حکومت را تعیین می‌کند، ولی وارد جزئیات نمی‌شود. اسلام باید بر سیاست و حکومت سیطره داشته باشد، اما سیاست و حکومت مجاز به دخالت در امور دینی نیستند.
 
از اواسط دهۀ شصت:
پیامبران نیامده‌اند که امور دنیوی که عقل بشری به آن‌ها می‌رسد به ما تعلیم دهند. تعلیم اصلی پیامبران ایمان به خدا و آخرت است. اقتصاد و سیاست از جمله اهداف بعثت نبوده است. احکام معاملات فقهی یا اجتماعیات تعالیم اسلامی «جهت تدارک و تطبيق با محيط و شرايط زندگي آخرت» است و نه برای ادارۀ دنیا.
 
بازرگان در اثر اخیر خود دربست از رویکرد «دین برای آخرت» دفاع می‌کند، او تأثیر دین در بهبود زندگی دنیوی را تبعی می‌شمارد. به نظر او دین برای دنیا (و دین برای دنیا و آخرت) «خَسِرَ الدُّنْیَا وَالآخِرَة» است، یعنی به تخریب دین و دنیا منجر می‌شود. او در اثر آخرش به جدایی نهاد دین از دولت یا نوعی سکولاریسم رسید.
 
آقای طباطبایی و مهندس بازرگان متقدم در اصول تفکر با هم اشتراک نظر دارند، هرچند در برخی موارد فرعی تفاوت داشته‌اند. آقای طباطبایی با مهندس بازرگان متأخر در دین‌شناسی و اندیشۀ سیاسی تفاوت نظر اساسی دارد.
 
https://kadivar.com/22266/


👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👍1
نسبت_دین_و_سیاست،_مطالعۀ_تطبیقی_آراء_مهندس_بازرگان_و_آقای_طباطبائی.pdf
37.3 MB
‏#متن_کامل

محسن کدیور، نسبت دین و سیاست: مطالعۀ تطبیقی آراء مهندس بازرگان و آقای طباطبائی، چشم‌انداز ایران، ویژه‌نامه بازرگان: ذره بی‌انتها، دی ۱۴۰۴، صص ۱۰۱-۳۴.



#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥2
مرگ ویکتور یالوم به مثابه یک نظریه

آیا این رخداد، پارادوکس حل‌نشدنی روان‌درمانی اگزیستانسیال است؟

سینا جهاندیده

در چند روز گذشته، پس از اعلام خبر خودکشی ویکتور یالوم، فرزند اروین یالوم، موجی از واکنش‌ها شکل گرفت. بسیاری دانش، تجربه، آثار، رویکرد و حتی توانایی پدری اروین یالوم را به پرسش کشیدند. عده‌ای نیز پا را فراتر گذاشتند و این رخداد را دلیلی بر شکست روان‌درمانی اگزیستانسیال دانستند؛ گویی این مرگ، نه فقط یک زندگی، بلکه یک دستگاه فکری را نیز فرو ریخته است. اما آیا واقعاً چنین است؟ آیا اروین یالوم با پارادوکسی روبه‌رو شده که اندیشه‌اش قادر به پاسخ دادن به آن نیست؟ یا اینکه این پرسش، بیش از آنکه درباره‌ی یالوم باشد، درباره‌ی تصوری است که ما از دانش و نظریه ساخته‌ایم؟
شاید پیش از هر پاسخی، باید خودِ پرسش را به پرسش بگیریم. چرا ما انتظار داریم که یک نظریه، زندگی را از تراژدی نجات دهد؟ چرا گمان می‌کنیم اگر روان‌درمانی یا فلسفه حقیقتی را درباره‌ی انسان کشف کرده باشند، باید بتوانند انسان را از رنج، بی‌معنایی، نومیدی یا حتی خودکشی مصون کنند؟ این انتظار از کجا آمده است؟
به گمان من، مرگ ویکتور یالوم بیش از آنکه بحران روان‌درمانی اگزیستانسیال باشد، بحران تصور ما از دانش است.

جهان مدرن، آرام‌آرام دانایی را با رستگاری یکی گرفته است. زمانی انسان از دین انتظار نجات داشت؛ امروز همان انتظار را از علم، روان‌شناسی، فلسفه، فناوری و روان‌درمانی دارد. منجی تغییر کرده است، اما ساختار انتظار تغییری نکرده است. ما هنوز به دنبال نیرویی هستیم که بتواند انسان را از تراژدی معاف کند. از همین رو، وقتی تراژدی به زندگی یک پزشک، فیلسوف یا روان‌درمانگر راه پیدا می‌کند، نخستین واکنش ما این است که بگوییم: «پس دانش او چه ارزشی داشت؟» اما آیا هیچ شاخه‌ای از معرفت، چنین وعده‌ای داده است؟ آیا پزشکی وعده داده است که هیچ پزشکی به بیماری مبتلا نخواهد شد؟ آیا فلسفه وعده داده است که هیچ فیلسوفی دچار نومیدی نخواهد شد؟ آیا روان‌درمانی وعده داده است که هیچ روان‌درمانگری یا هیچ عضو خانواده او هرگز با رنجی ویرانگر روبه‌رو نخواهد شد؟ پاسخ منفی است.
اشتباه ما آن است که از اندیشه، چیزی را مطالبه می‌کنیم که هرگز در قلمرو آن نبوده است. اندیشه، زندگی را تضمین نمی‌کند؛ آن را فهم‌پذیرتر می‌کند. دانش، مرگ را لغو نمی‌کند؛ آن را به مسئله‌ای برای تأمل تبدیل می‌کند. روان‌درمانی، رنج را از جهان حذف نمی‌کند؛ بلکه می‌کوشد انسان را در مواجهه با آن تنها نگذارد. در اینجا، معنای عمیق اندیشه‌ی اگزیستانسیال آشکار می‌شود. این سنت فکری هرگز وعده‌ی رهایی از مرگ، تنهایی، اضطراب یا بی‌معنایی را نداده است. برعکس، از آغاز بر این حقیقت تأکید کرده است که اینها ساختارهای گریزناپذیر هستی انسان‌اند. اگر اروین یالوم تمام عمر درباره‌ی مرگ و اضطراب نوشته است، نه برای آنکه مدعی نابودی آنها باشد، بلکه برای آنکه نشان دهد زندگی اصیل از دلِ رویارویی با این واقعیت‌ها می‌گذرد، نه از انکار آنها.
از این منظر، مرگ ویکتور یالوم نه ابطال اندیشه یالوم است و نه اثبات آن. این رخداد، نظریه دیگری را آشکار می‌کند؛ نظریه‌ای درباره‌ی محدودیت همه‌ی نظریه‌ها. زندگی، همواره از مفاهیم ما بزرگ‌تر است. هیچ دستگاه فکری، هر اندازه منسجم، نمی‌تواند تمام پیچیدگی‌های وجود انسان را در خود جای دهد. انسان نه یک مسئله‌ی فنی است که بتوان آن را حل کرد و نه ماشینی است که با شناخت سازوکارش، دیگر هرگز از کار نیفتد. او موجودی است که در مرز میان آزادی و جبر، امید و نومیدی، عشق و فقدان، معنا و پوچی زندگی می‌کند. اگر این رخداد چیزی را فرو می‌ریزد، روان‌درمانی اگزیستانسیال نیست؛ بلکه اسطوره‌ای است که مدرنیته درباره دانش ساخته است؛ اسطوره‌ای که می‌گوید هرچه آگاهی بیشتر شود، تراژدی کمتر خواهد شد. شاید حقیقت درست برعکس باشد. آگاهی، تراژدی را از میان نمی‌برد؛ فقط اجازه نمی‌دهد انسان با چشمانی بسته در دل آن زندگی کند.
به همین دلیل، مرگ ویکتور یالوم را می‌توان به مثابه یک نظریه خواند؛ نه نظریه‌ای علیه یالوم، بلکه نظریه‌ای علیه این توهم که دانش می‌تواند جایگزین زندگی شود. این رخداد به ما یادآوری می‌کند که هیچ دانشی انسان را از آسیب‌پذیری وجودی معاف نمی‌کند. آنچه دانش به ما می‌بخشد، مصونیت نیست؛ فروتنی است. شاید فروتنی، آخرین و عمیق‌ترین دانشی باشد که انسان در برابر هستی تراژیک می‌تواند به دست آورد.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍13❤3👎1
⭕ ظهور تا زوالِ نظامِ جمهوری اسلامی؛ بیانِ حِسّ و حالِ مردم، از ابتدایِ انقلاب تا به امروز ...
شعرگونه ای ست در قالبِ مَدح و هَجو!

✍️ مهران قشقایی

٢٢ بهمن ماه
یومُ الله! یومُ الله!

دنیا و آخرت؛ بهشت
اِیوَالله! اِیوَالله!

اسلامِ نابِ اَحمدی
حَمدُ الله! حَمدُ الله!

اِمامِ جُمعه؛ توصیه
تَقوَا الله! تَقوَا الله!

حکومتِ عَدلِ علی
عَلیَ الله! عَلیَ الله!

"خمینی" وعده هایی داد
وَعدَ الله! وَعدَ الله!

وَلیِّ مُطلَقِ فَقیه
وَجهُ الله! وَجهُ الله!

گَشتِ کمیته و سپاه
ثارَ الله! ثارَ الله!

شاه چی بود، شیخ چی شد
ظِلُّ الله! ظِلُّ الله!

مَدحِ نظام، عَبدِ وَلی
حُبُّ الله! حُبُّ الله!

حَق طلبی و انتقاد
سَبُّ الله! سَبُّ الله!

شِکافِ طَبَقاتی شد
یَدُ الله! یَدُ الله!

۴۷ سال دیکتاتوری
بِسمِ الله! بِسمِ الله!

بگیر، ببند، آدم کشی
حُکمُ الله! حُکمُ الله!

هرکسی اعتراض کنه
خَصمُ الله! خَصمُ الله!

نابودیِ معترضان
فَتحُ الله! فَتحُ الله!

تحریم و جنگ و دشمنی
نِعمَ الله! نِعمَ الله!

آزادی حَقّ هیچکی نیست
حِزبُ الله! حِزبُ الله!

حَقُّ النّاس معنا نداره
سَهمُ الله! سَهمُ الله!

دنیا و عُقبا رفت به باد
قَدرَ الله! قَدرَ الله!

مدینه ی فاضله شد؟
نه واالله! نه بِاالله!

انسانیّت، معنویّت
اِلیَ الله! اِلیَ الله!

ماشینِ مَشتی مَمدلی
ماشا الله! ماشا الله!

نه بوق داره، نه صندلی
ها واالله! ها بِاالله!

"خامنه ای" هم کشته شد
فَضل الله! فَضل الله!

هنوز تَحمُّل می کنیم
شُکر الله! شُکر الله!

چرا همه شاس می زنیم؟!
عَبدُ الله! عَبدُ الله!

باید که یکصدا شویم
حَبلُ الله! حَبلُ الله!

نجاتِ ما بدست ماست
با الله! بی الله!

♻️ ماشین مَشتی مَمدلی
   نه بوق داره، نه صَندلی


حکایتِ حکومتی با نام "جمهوریِ اسلامی"
که بعد از ۴۷ سال
اینک ...
نه جمهوری ست و نه اسلامی!
بلکه، معجونی ست زَهرآگین از ترکیبِ تمامیِ عَناصرِ تمامیّت خواهی و انحصار طلبی ... کسی آن بالا در راس قدرت؛ که خود را می داند وَلیِّ اُمَّت ... با چاشنیِ خود حَقّ پنداری و تَوَهُّمِ اتّصال به خدا ... که به دو دسته ی خودی و بی خودی تقسیم کرده مردم را! ... و ظُلم و ستم پیشه کرده به نمایندگی از سویِ خدا!


پوزش از اهلِ قلم، بدلیل نواقصِ موجود.


و توضیحِ این نکته که:
این شعرگونه، کمی متفاوت تر از نسخه ی پیشین است.
و اینکه:
(ولی فقیه، شخصیتی واقعی بود؛ نه مثلِ امروز مجازی)
هرچند ناقص؛ ولی تمامِ تلاشم این بود که ۴۷ سال حکومتِ دروغ و نیرنگ و فریب ... و ... جور و ستمِ و فساد ... و ... قتل و غارت و کشتارِ نظامِ ولایی را ترسیم کنم.
تا این نظام بر سر کار است، این شعر گونه قابلیت به روز رسانی دارد.



#فرهیختگان راهی به رهایی
❤17👍4👎4🤔1😢1
عقب نشینی به رَهبانیت، حکومت بر شهر زمینی با دو شمشمیر کلیسا و دولت، ساختن اورشلیمِ جدیدِ موعودباورانه، کدام یک مدل راستینِ سیاستِ مسیحی‌اند؟ خود مسیحیان بیش از هزار سال نمی توانستند در این‌باره تصمیم بگیرند و این تنش سرچشمه نزاع و مبارزه ای کم‌وبیش بی امان بوده است، مبارزه ای عمدتاً آموزه ای که مؤمنان را بر سر معنای اصیل وحی مسیحی به جان مؤمنان انداخته است. شمار تضادهایی که می توان در زندگی و اندیشه سیاسی قرون وسطایی پیدا کرد بی‌نهایت گیج کننده اند. شهر انسان در برابر شهر خدا صف‌آرایی کرد، شهروندی سیاسی در برابر عزلت‌گزینی رهبانی، حق الهی پادشاهان در برابر حق مقاومت، اقتدار کلیسا در برابر شریعت‌ستیزی رادیکال، قانون شریعت در برابر بصیرت عرفانی، مفتش در برابر شهید، شمشیر سکولار در برابر کلاه اسقفی، شهریار در برابر امپراتور، امپراتور در برابر پاپ، پاپ در برابر شوراهای کلیسا.

مارک لیلا،
خدای مُرده‌زاد؛ دین، سیاست و غرب مدرن، ص۳۶، ترجمه زانیار ابراهیمی، تهران: هرمس، چ۳، ۱۴۰۲.

عدنان فلاحی

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤2
سیاست‌ورزی پس از جنگ

ایران پساجنگ به کدام سو می‌رود؟


علی‌رضا علوی‌تبار
(نظریه‌پرداز و تحلیل‌گر سیاسی)

در این نوشتار تلاش می‌کنم تا در مورد وضعیت پس از جنگ رمضان بازاندیشی کرده و بر مبنای آن پیشنهادهایی را طرح نمایم. فرض من این است که در زمان نگارش این یادداشت جنگ پایان یافته است. مخاطب من افراد و جریان‌هایی هستند که توسعه پایدار و مردم‌سالاری را دنبال می‌کنند. اما در آغاز لازم می‌دانم که بر نکته‌ای تأکید کنم. تجربه و بازاندیشی سال‌های اخیر به من نشان داده است که مشکلات و بحران‌های ایران را از طریق اصلاحات به‌معنای متعارف آن نمی‌توان حل کرد. منظورم از اصلاحات به‌معنای متعارف آن، تلاش صادقانه‌ای است که برای اقناع صاحبان قدرت و تفاهم با آن‌ها برای تغییر برخی از راهبردها و خط‌مشی‌ها صورت می‌گرفت.

تلاشی که گاه با شرکت در انتخاباتی با وجود حداقل شرایط و طرح پیشنهادهایی برای کارآمدسازی نهادهای مختلف صورت می‌گرفت. این مسیر در ظاهر به بن‌بست رسیده است. راه‌حل مسائل ایران به گمان من روشی است: «بیشتر از اصلاحات و کمتر از انقلاب». اما در این نوشته مخاطب‌ام کماکان همه کسانی است که به‌دنبال بهبود وضع موجود با روشی مسالمت‌جویانه و متکی بر شهروندان ایرانی و با حداقل هزینه‌های مادی و انسانی هستند. به‌نظر می‌رسد که با پایان جنگ رمضان (چهل روزه) وضعیت سیاست و سیاست‌گذاری در کشور ما با سه ویژگی اصلی تعریف می‌شود:

۱- تداوم نظام سیاسیِ پیش از جنگ،
۲- افزایش نقش نظامیان در سیاست و سیاست‌گذاری،
۳- تداوم ناترازی‌هایِ بحران‌آفرین.
متن کامل

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤2👎1
جفای بر مهندس میرحسین موسوی و مصطفی تاج‌زاده

علیرضا کفایی

تاریخ معاصر ایران، سرشار از فراز و فرودهایی است که در آن، بسیاری از شخصیت‌های سیاسی، فارغ از موافقت یا مخالفت با دیدگاه‌هایشان، هزینه‌های سنگینی برای بیان عقاید و دفاع از باورهای خود پرداخته‌اند. مهندس میرحسین موسوی و مصطفی تاج‌زاده نیز از جمله این چهره‌ها هستند که سال‌ها محدودیت، حصر و زندان را تجربه کرده‌اند. میرحسین موسوی و مصطفی تاج‌زاده هر دو در مقاطع مختلف، مسئولیت‌های مهمی در نظام جمهوری اسلامی بر عهده داشته‌اند و بخش قابل توجهی از عمر و توان خود را صرف خدمت به کشور کرده‌اند.
ممکن است عده ای با دیدگاه‌ها، تحلیل‌ها و مواضع سیاسی آنان موافق نباشند، اما در یک جامعه قانون‌مدار و مردم‌سالار، نقد اندیشه نباید به حذف شخصیت، محرومیت‌های نامحدود و نادیده گرفتن حقوق انسانی و شهروندی منجر شود.
حصر طولانی‌مدت مهندس موسوی و تداوم زندان تاج‌زاده، فارغ از داوری‌های سیاسی، این پرسش را پیش روی افکار عمومی قرار می‌دهد که آیا گفت‌وگو، مدارا و تحمل دیدگاه‌های متفاوت، راهی کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر برای حفظ انسجام ملی نیست؟ تجربه بسیاری از جوامع نشان داده است که امنیت پایدار، بیش از آنکه محصول حذف و محدودسازی باشد، نتیجه پذیرش تکثر، احترام به حقوق مخالفان و گشودن میدان گفت‌وگوی ملی است.
جفا بر این چهره‌ها، صرفاً جفا بر دو فرد نیست؛ بلکه می‌تواند به معنای تنگ‌تر شدن دایره مشارکت سیاسی و کاهش سرمایه اجتماعی کشور تلقی شود. جامعه‌ای که امکان شنیدن صداهای متفاوت را از دست بدهد، به تدریج از پویایی و ظرفیت اصلاح درونی نیز محروم خواهد شد.
امروز بیش از هر زمان دیگر، ایران نیازمند آشتی ملی، مدارا و بازگشت به اصولی است که کرامت انسانی، قانون‌گرایی و حق اظهار نظر را برای همه شهروندان به رسمیت بشناسد. آینده‌ای روشن‌تر، در گرو آن است که اختلاف دیدگاه‌ها به دشمنی و حذف نینجامد و همه فرزندان این سرزمین، در چارچوب قانون و احترام متقابل، امکان حضور و مشارکت در تعیین سرنوشت کشور را داشته باشند.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍8❤7👎2🤔1😢1
فرصت‌سوزی تا بحران‌زایی؛ پیامدهای بی‌توجهی به اصلاحات

جواد امام

‏نادیده گرفتن ضرورت ⁧ اصلاحات بنیادین⁩، تداوم سیاست «خودی و غیرخودی» و تعلل در ⁧ آشتی ملی⁩، در کنار بحران اقتصادی و فرسایش اعتماد عمومی، می‌تواند کشور را بار دیگر در معرض بحران‌های پرهزینه قرار دهد. تجربه سال‌های گذشته نباید نادیده گرفته شود. فرصت اصلاح محدود است؛ مردم امروز تغییرات واقعی و ملموس می‌خواهند، نه وعده‌های تکراری.
منبع: توییتر نگارنده

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍12🤔1
صدای مردم صدای خداست

از آزادی و عدالت تا قانون‌گرایی، خشونت‌پرهیزی و صلح‌طلبی

سیدعلی محمودی

رفع بحران‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران در اتخاذ سیاست‌‌ورزی خردمندانه و علمی در دو عرصۀ ملی و بین‌المللی، به‌ویژه با همسایگان ایران است. سیاست‌ورزی صرفاً کار استادان و متخصصان علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، حقوق، اقتصاد و برنامه‌ریزی است. لازم است جایگاه نخبگان اصیل و مردم‌گرا در ایران به‌درستی شناخته شود و مرزهای دانش و اندیشه از عوام‌گرایی و هیاهو، متمایز و تفکیک گردد. به عبارت دیگر، ایران نیازمند آن ‌است‌ که شخصیت‌های برجستۀ علمی، با تجربه، میهن‌دوست و اخلاقی بر صدر نشینند و سکان‌داری امور کشور را در دست بگیرند. چنین اندیشه‌ و نگرشی، فرصتی‌ زرّین و استثنایی برای بازسازی ایران و نوزایش و درخشش فرهنگ و تمدن ایرانی خواهد بود.

مردم ایران به‌عنوان صاحبان اصلی این سرزمین، خواهان حقوق بنیادین خود هستند؛ از آزادی، عدالت و برابری گرفته تا قانون‌گرایی، حاکمیت ملی، شفافیت، پرسشگری شهروندان و پاسخ‌گویی حاکمان. این حق شهروندان است که شکایت‌ها، اعتراض‌ها وخواسته‌های خود را به سمع و نظر حاکمان برسانند. در برابر، این وظیفۀ حاکمان است که فروتنانه صدای مردم را بشنوند و خواسته‌های آنان را جامۀ عمل بپوشانند.

سیاست‌شناسان، اقتصاددانان و توسعه‌گرایان بر این نظر صائب و سنجیده‌اند که الگوی اساسی و درازمدت در ایران باید برمبنای توسعۀ همه‌جانبه و پایدار باشد. اگر از مردم ایران در یک رفراندم نظرخواهی شود که الگوی توسعۀ پایدار را انتخاب می‌کنند یا به زندگی یارانه‌ای ماهانه قناعت خواهند کرد، تردید نمی‌توان کرد که اکثریت قریب‌به‌اتفاق مردم توسعۀ پایدار را برخواهندگزید.

اگر اصناف خشونت‌ورزی در ایران مهار نشود، چه در عملکردها و چه در تبلیغات، شامل تلویزیون، فیلم، سریال، منابر، تریبون‌ها و گردهم‌آیی‌ها، امنیت و آسایش از ایران رخت‌برمی‌بندد. این نکته درخور اهمیت و تأمل بسیار است که نفرت و کینه‌توزی با سوءاستفاده از دین، مذهب و نیز عادات و اطوار ناپسند و عامیانۀ افراد نادان، مزاحم و فرصت‌طلب، زمینه‌ساز بروز خشونت است.

فرهنگ غنی و وجدان اخلاقی مردم ایران از کینه‌توزی و خشونت بیزار است. تزریق خشونت به جامعه و سرایت آن به جمع‌های آمادۀ درگیری، زدو‌خورد و خون‌ریزی، خشونت را مانند بیماری مسری سرعت و گسترش می‌بخشد و کشور را به ناامنی و تباهی می‌کشاند.

متن کامل


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5🤔1
مبانی عقلایی آراء اقتصادی شهید بهشتی
سید علیرضا حسینی بهشتی

در این مقاله که متن سخنرانی سیدعلیرضا حسینی بهشتی در موسسه مطالعات دین و اقتصاد است، وی تلاش می‌کند تا ریشه‌ها و چارچوب‌های نظری اقتصاد از دیدگاه شهید بهشتی را بازخوانی کند. نویسنده در ابتدا این ادعا را که مشکلات اقتصادی ایران ناشی از تفکرات سوسیالیستی اوایل انقلاب است رد کرده و وضع موجود را نتیجه اجرای سیاست‌های نولیبرال می‌داند. وی استدلال می‌کند که اندیشه‌های شهید بهشتی بر مبنای «امور عقلایی» (استدلال‌های قابل‌قبول برای خرد جمعی) و به دور از ایدئولوژی‌زدگی بنا شده است.

محورهای اصلی مقاله به شرح زیر است:

ابتناء بر فطرت انسانی: مبنای معرفت‌شناختی آراء شهید بهشتی این است که اسلام دین فطرت است و بایدها و نبایدهای اقتصادی آن ریشه در نیازهای عینی و منطق فطری انسان دارد.

تفکیک مکتب از علم اقتصاد: از دیدگاه شهید بهشتی، اسلام دارای «مکتب اقتصادی» است (یعنی اصول کلی، ارزش‌ها و آنچه باید باشد را مشخص می‌کند)، اما «علم اقتصاد» ابزاری است که نحوه تحقق این اصول را در واقعیت و بر اساس شرایط زمان و مکان تعیین می‌کند.

کار، تنها منشأ مالکیت: در این نظام فکری، ارزش و مالکیت شخصی تنها بر پایه «کار» (مستقیم یا غیرمستقیم) توجیه می‌شود. بنابراین، منابع طبیعی دست‌نخورده مانند زمین، جنگل و معدن ملک شخصی کسی نیستند.

تقدم مصالح عمومی بر مالکیت شخصی: حکومت به عنوان نماینده جامعه می‌تواند در جهت مصالح عمومی، بر اموال شخصی افراد حق تقدم داشته باشد تا نیازهای اولیه همه افراد جامعه تأمین گردد.

نویسنده مقاله نهایتا دو نمونه از کاربردهای عملی این تفکر را برای حل بحران‌های امروز معرفی می‌کند:

۱. معضل مسکن: از نظر فقهیِ شهید بهشتی، انسان مالک مطلقِ زمین بایر نمی‌شود، بلکه تنها مالک ساختمان و بنایی است که روی آن می‌سازد. این نگاه مانع از تبدیل شدن زمین به کالای سرمایه‌ای و احتکار آن می‌شود.

۲. سود بازرگانی و تورم: سودِ سرمایه‌ای که در تولید یا مستغلات نقشی ندارد (سرمایه عقیم و صرفاً بازرگانی)، از نظر اقتصادی تفاوتی با «ربا» ندارد. این نوع سود، عامل اصلی تورم، استثمار نامرئی و ایجاد فاصله طبقاتی است.

در انتها، مقاله نتیجه‌گیری می‌کند که برخورد علمی با آراء اقتصادی شهید بهشتی و پرهیز از برچسب‌زنی‌های نادرستی مانند «چپ‌زدگی»، می‌تواند راهکارهای مؤثری برای برپایی عدالت اجتماعی و جایگزینی نظام سرمایه‌سالاری ارائه دهد.
متن کامل مقاله

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3👍1👎1🤔1
فرهیختگان
بهار شادمهری نیشابور. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ ۳۸ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
بهار حسینی
نیشابور. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴
۳۹
#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢24❤5🔥2👎1
آرش
ابوالفضل خطیبى؛ شاهنامه‌پژوه

(مقاله‌ای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی)



در مقاله آمده:

آرش بزرگ‌ترین تیرانداز در اساطیر ایرانى، که با پرتاب تیر او در زمان منوچهر پیشدادى مرز ایران و توران تعیین شد.
لقب آرش در یشت‌ها «تیزتیر» و «تیزتیرترینِ ایرانیان» و در یکى از منابع پهلوى «شیباگ تیر» است. لقب او در ویس و رامین کمانگیر است.
کهن‌ترین منبعى که به نام آرش و تیر افکندن او اشاره دارد یشت‌هاى اوستاست. در تیشتریشت، تازش ستارۀ تیشتر به سوى دریاى فراخکرت به پروازِ تیرى مانند شده است که آرش از کوه اَیریوخْشَئوثه (محّل آن دانسته نیست) به کوه خْوَنْوَنْت پرتاب کرده است. بنابر این گزارش، اَهورَمَزدا به تیر آرش نفخه‌اى بدمید و مهر، دارندۀ دشت‌هاى فراخ، راه عبور تیر را هموار ساخت.
متن کامل مقاله «اینجا»، در وبسایت فرهنگستان زبان و ادب فارسی

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤6👎1🔥1🤔1
واژگان فارسی اشعار جاهلی

در سه‌چهار کتیبه‌ای که به عربی از پیش از اسلام به‌دست آمده، تنها یک کلمهٔ فارسی (تاج) به‌چشم می‌خورَد. به‌عکس، تعداد کلمات فارسی در اشعار جاهلی زیاد است… البته این‌ها اسناد صددرصد معتبری نیستند و احتمال می‌رود گروهی از کلمات فارسی رایج نزد جاهلیان از این اشعار حذف شده باشد یا برخی کلمات عصر اسلام را به آن‌ها اضافه کرده باشند… عیب بزرگ واژه‌های قرضیِ عصر جاهلی در آن است که در بسیاری از موارد، تاریخ معینی برای ورود آن‌ها به عربی نمی‌توان داد… برخی از نمونه‌ها به این شرح‌اند: اِبریق (آبریز)، اَبزَن (آبزن)، اُرجوان (ارغوان)، اِوان یا اِیوان (تالار پذیرایی ساسانیان، قصر)، بند (پرچم، عَلَم)، جُل (گُل)، جُلّستان (گلستان)، خندق (از پهلوی کَندَک؛ حضور این کلمه در عصر جاهلی نظریهٔ کسانی را که آن را از ابداعات سلمان فارسی می‌دانند نفی می‌کند)، دهقان (دهگان)، زنجبیل، شهنشاه، فارسی (به‌صورت صفت برای چیزهای مختلف)، فیل (پیل)، قیرَوان (کاروان)، کِسری (خسرو)، هَمیان (کیسه‌ای که به کمر بندند)، هَنزَمَن (انجمن)، وَرد (از ریشهٔ پهلوی و اوستایی، به‌معنی گُل و نیز رنگ سرخ).

آذرتاش آذرنوش
راه‌های نفوذ فارسی
در فرهنگ و زبان عرب جاهلی

از شکفتن در آفتاب

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤11
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
یکی از زیباترین جاده‌های کردستان در میان کوه‌های سر به فلک کشیده زاگرس...

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤10
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔺حمید اشرف و دهه‌ی پنجاه بزرگ ایران

صدای حمید اشرف را در حال اجرای سرود معروف «من چریک فدایی خلقم» می‌شنوید.
هشتم تیر امسال، درست نیم قرن از کشته شدن اشرف به دست ساواک و ضربه خوردن خانه‌ی تیمی مرکزی چریک‌های فدایی در مهرآباد جنوبی گذشت. نسل امروز و فضای رسانه‌ای و فرهنگی با بی‌اعتنایی از کنار پنجاهمین سالگرد این رخداد مهم گذشتند.
قتل اشرف و اعضای مرکزیت سازمان، عملاً به معنای پیروزی ساواک بر مبارزه‌ی چریکی بود که از بهمن ۱۳۴۹ در سیاهکل آغاز شده بود.

اما پیروزی نظامی رژیم پادشاهی بر جنبش چریکی، به معنای بازپس‌گیری افکار عمومی و حافظه‌ی جمعی از ایده‌ی انقلاب نبود؛ ایده‌ای که ذهن نسل جوان، طبقه‌ی متوسط و روشنفکران چپ‌گرا و اسلام‌گرا را به تسخیر درآورده بود.
رژیم شاه، در اوج شکوفایی اقتصادی، بر اثر مجموعه‌ای از عوامل، از جمله خطاهای راهبردی دستگاه سیاسی، توحش بی‌مهار ساواک، بدشانسی تاریخی، برخی تحولات بین‌المللی و پویایی‌های ناشی از توسعه‌ی سریع، دهه‌ی پنجاه را به‌کلی از کف داد.
دهه‌ی پنجاه بزرگ ایران، از این منظر، همان «دهه‌ی پست و نادرست» آودن است.

تضادهای ذهنی و روان‌شناختی نخستین نسلِ برآمده از صنعتی شدن و ناخرسندی‌های مدرنیته، فضای ایران آن روزگار را به دهه‌ی ۱۹۳۰ اروپا شبیه می‌کند. آودن، شاعر انگلیسی، در سپتامبر ۱۹۳۹ و هم‌زمان با آغاز جنگ جهانی دوم، شعر معروف خود را درباره‌ی «دهه‌ی پست و نادرست» سرود. این تعبیر بعدها به استعاره‌ای برای اشاره به خودکشی تمدن اروپایی ــ با وجود آگاهی از پیامدهای آن ــ در خلال دهه‌ی ۱۹۳۰ بدل شد؛ زمانی که چپ و راست افراطی به بازیگران اصلی سیاست اروپا تبدیل شدند و کشورهای این قاره، با علم به هولناک بودن جنگ، به گرداب آن فرو رفتند.

دهه‌ی پنجاه بزرگ ایران، به باور من، از شهریور ۱۳۴۷ با غرق شدن صمد بهرنگی در ارس آغاز شد و در شهریور ۱۳۶۷، با رخدادهایی چون عملیات فروغ جاویدان، پایان جنگ ایران و عراق و ماجرای اعدام‌های زندان‌ها، به پایان رسید.
در این برهه، هم چپ افراطی و هم راست افراطی ــ که در ایران عمدتاً در قالب نوعی چپ مذهبی تجلی یافت ــ با آگاهی از انهدام مدرنیته‌ی سرمایه‌داری ایرانِ دهه‌ی چهل، در جست‌وجوی آرمان‌ها و اهداف متعالی خویش بودند.

دهه‌ی پنجاه بزرگ ایران، دوران جان‌فدایی و قربانی شدن در راه آرمان‌های سیاسی فداکاری‌های کم‌نظیر هم بود. جبهه، زندان، خیابان و کوهستان تجلی آرمان‌گرایی این نسل پاک‌باخته به شمار می‌آید.
می‌توان خطی روشن میان رادیکالیسم سیاسی و خشونت دهه‌های ۵۰ و ۶۰ شمسی کشید. فرجام اندیشه‌های افراطی قرن نوزدهم اروپا، در ایرانِ اواخر قرن بیستم، به جنگی عقیدتی و همه علیه همه انجامید؛ جنگی که از هر حیث خشن‌ بود و بهای آن، از دست رفتن و به تأخیر افتادن توسعه‌ی اقتصادی کشور شد.
مارکسیسم کلاسیک، اسلام سیاسی، سوسیالیسم خلقی و ملی‌گرایی‌های قومی، هر یک به گونه‌ای ریشه در مکاتب و اندیشه‌های قرن نوزدهم داشتند.

صدایی که می‌شنوید، صدای حمید اشرف، اسطوره‌ی انقلابی آن روزگار، در واقع صدای دهه‌ی پنجاه بزرگ ایران و زبان سیاسی آن است؛ زبانی که امروز کمتر کسی آن را می‌فهمد و کدها و اصطلاحاتش تا حد زیادی به فراموشی سپرده شده‌اند.
#صلاح_الدین_خدیو
@sharname1
❤12🤔3😢2👎1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اعلام جرم دادستان کل کشور برای یاشار سلطانی در مورد این اظهارات واقعی و دقیق :

« هر جا جمهوری اسلامی پا گذاشته باعث بدبختی و فلاکت آنجا شده است..»


#فرهیختگان راهی به رهایی
😢18👍3❤2🔥1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اظهارات یک جامعه‌شناس

بعد از وقایع ۱۸ و ۱۹ دی اگر شادی هم می‌کنیم آلوده به غم و گناه است و خجلت دارد. اکر سکوت هم می‌کنیم یک فریاد ،خشم و ناامیدی بزرگ وجود دارد
این ناامیدی در سرزمین ما کشنده است

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤12👍11👎4😢3
​چرا ایران معتقد است اسرائیل قبل از ماه اکتبر دوباره حمله خواهد کرد
تریتا پارسی
https://x.com/i/status/2072360313203130493

​آیا اسرائیل قبل از انتخابات ماه اکتبر، جنگ با ایران را از سر خواهد گرفت؟

این دیدگاهی است که طی هفته گذشته، بر اساس اجماع نظر در بحث‌های امنیت ملی داخلی ایران شکل گرفته است.

​چندین عامل تهران را به این نتیجه رسانده است. فراتر از بدبینی عمیق — و نه کاملاً بی‌اساس — ایران نسبت به نیات رئیس‌جمهور دونالد ترامپ، که با اظهارنظر اخیر معاون او، جی‌دی ونس، تشدید شده است (ونس گفته بود ترامپ می‌خواهد از تفاهم‌نامه (MOU) برای بازسازی ذخایر جهانی نفت استفاده کند و سپس «ببیند اوضاع چطور پیش می‌رود»)، دو تحول دیگر نیز برجستگی ویژه‌ای دارند: توافق اخیر اسرائیل و لبنان و تأثیر آن بر موضع نظامی حزب‌الله در ماه‌های آینده.

​از دیدگاه تهران، این توافق در هرگونه جنگ احتمالی آینده با ایران، مزیت بزرگی به اسرائیل می‌دهد — مزیتی که اسرائیل در ماه فوریه فاقد آن بود.

این توافق با اجازه دادن به نیروهای اسرائیلی برای ماندن در بخش‌هایی از جنوب لبنان، به نظر می‌رسد که تفاهم‌نامه را نقض کرده و در عین حال، توازن نظامی را به طور اساسی تغییر می‌دهد.

حضور مداوم اسرائیل در این موقعیت‌های استراتژیک، انجام آن دسته از عملیات‌های هجومی را که برای حزب‌الله در دور قبلی درگیری‌ها حیاتی بود، بسیار دشوارتر می‌کند.

​این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که به گفته ایرانی‌ها، آن‌ها در ماه‌های فوریه و مارس تنها حدود ۴۰ درصد از توانایی‌های هجومی خود را علیه اسرائیل به کار گرفتند، چرا که حزب‌الله بخش زیادی از بار باقی‌مانده را به دوش می‌کشید.

در آن زمان، کارشناسان در غرب در حال بحث بر سر این بودند که چرا تهران ضربه محکم‌تری به امارات وارد کرد تا به اسرائیل.



#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3👍2🤔1
ده غزل از دیوان غزلیات شمس
با صدای عبدالکریم سروش
از آلبوم رسول آفتاب

(تصویر از دیوان مولانا، دست‌‌نویس شمارۀ ۶۴۴ کتابخانهٔ حالت افندی)

#فرهیختگان راهی به رهایی