فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
مشکلات حکمرانی در ایران زیر ذره‌بین جامعه‌شناسی؛ وضعیت مانند پدر و مادری است که متوجه بلوغ فرزند خود نمی‌شوند!

مقصود فراستخواه، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه:

سیاست در ایران تلاش می‌کند زندگی را مهار و مستعمره خود کند. وقتی چنین اتفاقی رخ می‌دهد، شبکه عصبی سیستم از کار می‌افتد و دیگر قادر نیست اطلاعات، نشانه‌ها و پیام‌های جامعه را دریافت کند.

این وضعیت مانند پدر و مادری است که متوجه بلوغ فرزند خود نمی‌شوند و همچنان با او مانند یک کودک رفتار می‌کنند؛ در حالی که تغییرات نسلی و اجتماعی را درک نکرده‌اند.

وقتی سیستم نتواند از جامعه پیام بگیرد، حتی از عقلانیت درونی خودش نیز محروم می‌شود. در چنین شرایطی عقل محاسباتی سیستم مختل می‌شود و دیگر توان ارزیابی هزینه و فایده تصمیمات را ندارد.

ایدئولوژی نوعی انسجام کاذب ایجاد کرده و اجازه نمی‌دهد ساختار تصمیم‌گیری نسبت به واقعیت‌های زندگی روزمره مردم حساس باشد؛ در نتیجه، شواهد عینی جامعه کمتر در تصمیمات کلان بازتاب پیدا می‌کند./خبرآنلاین


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍16🤔2❤1🤬1
ایران امروز؛ میان بازدارندگی و دیپلماسی

علیرضا کفایی

ایران امروز در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ معاصر خود قرار گرفته است. منطقه هنوز از پیامدهای درگیری‌های اخیر فاصله نگرفته، رقابت‌های ژئوپلیتیک شدت یافته، ائتلاف‌های تازه در حال شکل‌گیری‌اند و هر تحول امنیتی می‌تواند به بحرانی بزرگ‌تر تبدیل شود. در چنین فضایی، مهم‌ترین پرسش این است که آیا سیاست میدان را تعریف و تکلیف می کند یا میدان، سیاست را به دنبال خود خواهد کشید؟
توان دفاعی و بازدارندگی، یکی از ارکان امنیت هر کشور است و ایران نیز طی سال‌های گذشته برای تقویت این توان سرمایه‌گذاری قابل توجهی کرده است. اما بازدارندگی زمانی کارآمد است که در خدمت جلوگیری از جنگ باشد، نه آنکه خود به بخشی از چرخه تشدید تنش تبدیل شود.
اگر تنش شدت یابد و از مسیر دیپلماسی و عقلانیت جدا شود، امنیت پایدار تولید نمی‌کند؛ بلکه سوءتفاهم، بی‌اعتمادی و احتمال خطا را افزایش می‌دهد.
امروز در سراسر منطقه، صداهایی شنیده می‌شود که بیش از مذاکره، از تقابل سخن می‌گویند. تندروها در هر سو، از بحران تغذیه می‌کنند؛ زیرا حیات سیاسی آنان در فضای تنش تعریف می‌شود. اما ملت‌ها، برخلاف آنان، امنیت، آرامش، توسعه و رفاه می‌خواهند.
ایران بیش از هر زمان دیگری به تصمیم‌هایی نیاز دارد که قدرت ملی را در همه ابعاد آن افزایش دهد. قدرت ملی تنها در موشک و تجهیزات نظامی خلاصه نمی‌شود؛ اقتصاد توانمند، سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، مشروعیت داخلی و دیپلماسی فعال نیز اجزای جدایی‌ناپذیر آن هستند. کشوری که از پشتوانه مردم خود برخوردار باشد و بتواند با جهان گفت‌وگو کند، در برابر تهدیدها نیز مقتدرتر خواهد بود.
همچنین تجربه روابط بین‌الملل نشان داده است که هیچ قدرت خارجی، متحد دائمی هیچ کشوری نیست. دولت‌ها پیش از هر چیز منافع خود را دنبال می‌کنند. بنابراین، اتکای اصلی ایران باید بر ظرفیت‌های داخلی، انسجام ملی و سیاست خارجی متوازن باشد، نه بر امید بستن به حمایت این یا آن قدرت جهانی.
از همین رو، امروز بیش از هر زمان دیگری باید دیپلماسی را در مرکز تصمیم‌گیری قرار داد. کاهش تنش‌های غیرضروری، ادامه گفت‌وگو با بازیگران بین‌المللی، افزایش شفافیت اقتصادی، تلاش برای رفع موانع تعامل با اقتصاد جهانی، تقویت اعتماد عمومی و بهره‌گیری از همه ظرفیت‌های ملی، می‌تواند هزینه‌های تقابل را کاهش داده و فرصت‌های تازه‌ای برای کشور ایجاد کند.
امنیت پایدار تنها با قدرت سخت به دست نمی‌آید؛ بلکه محصول توازن میان قدرت دفاعی، عقلانیت سیاسی، انسجام اجتماعی و تعامل سازنده با جهان است. اگر یکی از این اضلاع حذف شود، امنیت نیز شکننده خواهد شد.
امروز، بیش از آنکه به طبل جنگ نیاز داشته باشیم، به صدای عقلانیت نیازمندیم. هنر سیاست آن نیست که کشور را به آستانه جنگ برساند؛ هنر سیاست آن است که با حفظ عزت و منافع ملی، کشور را از جنگ دور نگه دارد.
شاید در میدان نبرد فاتحی اعلام شود، اما ملت‌ها معمولاً بازندگان اصلی جنگ هستند.
ایران امروز بیش از هر چیز به پیروزی دیپلماسی نیاز دارد؛ زیرا در جنگ، هیچ ملتی پیروز واقعی نیست.


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍5❤3🤬1
‎⁨آنچه_ایران_می_خواهد_ایران_وایر_iQuf⁩.pdf
1.3 MB
گزارش منتسب به دولت: ۶۳ درصد ایرانیان احساس خشم دارند؛ اکثریت همچنان از ادامه مذاکره با آمریکا حمایت می‌کنند
بر اساس یک گزارش ۳۷ صفحه‌ای که به علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور، نسبت داده شده و بر پایه نتایج پیمایش اردیبهشت ۱۴۰۵ مرکز افکارسنجی «آرا» تهیه شده است، جامعه ایران با سطح بالایی از نارضایتی، فشارهای اقتصادی و فرسایش روانی روبه‌روست.
مطابق این گزارش، ۶۳.۶ درصد پاسخ‌گویان احساس خشم، ۵۰.۲ درصد ناامیدی، ۴۷.۷ درصد افسردگی و ۴۵.۴ درصد اضطراب را تجربه کرده‌اند.
در بخش دیگری از این گزارش، اعتماد عمومی به مردم و نهادهای حکومتی همچنان در محدوده ۲۵ تا ۳۰ درصد ارزیابی شده است. همچنین ۵۴ درصد شرکت‌کنندگان اعلام کرده‌اند که درآمدشان پاسخگوی هزینه‌های زندگی نیست و بیش از ۸۱ درصد نیز از دشواری در تأمین مواد غذایی خبر داده‌اند.
با وجود این شرایط، نتایج پیمایش نشان می‌دهد اکثریت جامعه همچنان در «میانه اجتماعی» قرار دارند؛ به این معنا که در کنار مطالبه اصلاحات، بهبود وضعیت اقتصادی و تعامل با جهان، از بی‌ثباتی و رویکردهای رادیکال نیز پرهیز می‌کنند.

متن کامل گزارش ضمیمه است


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍11🤬5😢3
فرهیختگان
عرفان فرجی شهرری. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ ۵۰ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
مهدی و مانی شفیعی
اسلامشهر. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢43❤5🔥2👎1
🔶 تحصیل تورات در اسرائیل جایگاه قانون اساسی پیدا کرد

یهودیان ارتدوکس افراطی در اسرائیل ممکن است از این پس برای امتناع از سربازی اجباری بتوانند به قانونی جدید استناد کنند که برای آنان حقوق ویژه‌ای در نظر گرفته است.

پارلمان اسرائیل (کنست) روز دوشنبه ۱۳ ژوئیه (۲۲ تیر) با ۶۳ رأی موافق در برابر ۵۲ رأی مخالف، قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن، تحصیل تورات به عنوان "یکی از ارزش‌های بنیادین ملت یهود و دولت اسرائیل" به رسمیت شناخته می‌شود.

بدین ترتیب، تحصیل متون دینی یهود از این پس جایگاهی در حد یک اصل قانون اساسی پیدا خواهد کرد. این تصمیم پس از ساعت‌ها بحث در کنست اتخاذ شد؛ بحث‌هایی که طی آن، مخالفان دولت تلاش می‌کردند تصویب این قانون را به تأخیر بیندازند.

طلبه‌های جوان ارتدوکس افراطی ممکن است در آینده بتوانند برای خودداری از انجام خدمت سربازی اجباری به این قانون استناد کنند. آنان سال‌ها از خدمت سربازی معاف بوده‌اند، اما دیوان عالی اسرائیل در سال ۲۰۲۴ این معافیت ویژه را لغو کرد.


#فرهیختگان روزن آگاهی
🕊2❤1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آهو‌ان خارک از ترس صداهای انفجار به خیابان‌ها و کنار مردم آمده‌اند


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤19😢7
گفت‌وگوی رضا علیجانی با رادیو فردا

دوره تعلیق تفاهمنامه، دوره «جنگ محدود» برای «رفع ابهام از تفاهم»(در باره تنگه هرمز) است.

ائتلاف نظامیان حاکم هم موافق مذاکره و تفاهم است و هم به وقت مقتضی طرفدار جنگ؛«هم جنگ میکنیم و هم مذاکره و تفاهم!».

بالا رفتن صدای تندروها یکی از پس‌لرزه‌های تشییع جنازه خامنه‌ای است.

با توجه به میزان آراء به مصوبه مجلس، ادعای بیانیه ۱۸۰ امضایی نمایندگان، که اسامی هیچ‌کدام‌شان هم اعلام نشده، احتمالا یک حقه‌بازی معمول تندروهاست.

هم ج.ا و هم آمریکا، دچار اختلاف درونی و بی‌اعتمادی و سوء‌ظن بیرونی به یکدیگر هستند. اما از آنجا که هیچ گزینه‌ی فیصله بخش دیگری وجود ندارد این جنگ‌های ادواری نیز نهایتا به سمت مذاکره و تفاهم خواهد رفت.

در این شرایط پیچیده موضع مجتبی خامنه‌ای از جمله برای مهار تندروها بسیار تعیین کننده است...

جنگ محدود کنونی در باره وضعیت تنگه نیز احتمالا با فرمول‌های بینابینی که میانجی‌ها پیشنهاد خواهند داد، حل خواهد شد؛ مانند پیشنهاد عمان (اتحادیه اروپا نیز در حال بررسی پرداخت‌هایی داوطلبانه در این باره است).

زمان تعلیق تفاهنامه، دوره جنگ رسانه‌ها و جنگ اراده‌هاست و هردو طرف تا حدی نیاز به صدای تندروهای‌شان هم دارند.

سه فایل صوتی که از مهدی محمدی، یک مشاور مهم قالیباف (که سردمدار مذاکره و تفاهم است)، منتشر شده، سرشار از تمایل به جنگ در صورت لزوم و تهدید به فعال شدن حوثی‌ها در دریای سرخ و حتی تهدید به رفتن به سمت سلاح هسته‌ای است.

اکثر نمایندگان موافق طرح «سازوکار برگزاری جلسات در مواقع اضطراری» بودند. مخالفان آن تندروهایی امثال رسایی و نبویان بودند که میخواهند مانع تعطیلی مجلس و یا مجازی شدن آن بشوند.

تشکیل علنی مجلس در هر صورت یک تریبون مجانی به تندروها خواهد داد که بتوانند فضاسازی کنند. ولو در اقلیت محض باشند.

این طرح با 210 رأی موافق، 30 مخالف و 4 ممتنع تصویب شد و علیرغم همه سر و صدای تندروها آنها 30 نفر بیشتر نبودند.

هادی محمدپور یکی از نمایندگان موافق طرح گفت متأسفانه برخی همکاران ما در این مدت سخنان تفرقه‌افکنانه و ساختارشکنانه‌ای مطرح کردند که چرا مجلس تعطیل شده در حالی که همواره به صورت مجازی فعال بوده است.

حاجی بابایی نایب رئیس مجلس که در غیبت قالیباف جلسه را اداره می‌کرد گفت«ما همواره مطیع رهبر هستیم، نه یک قدم جلوتر و نه یک قدم عقب‌تر». این جمله او نیز تعریضی ضمنی به تندروهاست که نباید جلوتر از رهبر حرکت کنید.

تندروها بخشی رقیبان سیاسی امثال قالیباف هستند و بعضی نگاه آخرالزمانی دارند. البته نباید نقش نفوذی‌های اسرائیل و خط القای روسها را هم نادیده گرفت.

تندروها همین حقه‌بازی را مدتی پیش با ادعای بیانیه‌ای با 63 امضای اعضای خبرگان بکار بردند. هر دو بیانیه ادبیات و رویکرد واحدی دارند!

تندروها اساسا به معیشت مردم و نحوه اداره امورات کشور کاری ندارند. در حالی که پزشکیان در باره محاصره دریایی گفت ما یک بشکه هم نفت نفروختیم و یا وزیر اقتصاد گفت...

در همین روزها ما شاهد اعتراض کارگران، بازنشستگان، پرستاران و ... هستیم.

مهدی چمران در پاسخ به پرسش خبرنگاری که پرسید چرا برق بدون اطلاع قبلی قطع شده گفت اگر می‌دانستید دشمن دو روز پیش چه تعداد از تاسیسات برق ما را زده این سئوال را نمی‌پرسیدید.

تندروها در سطح بالاتر نفوذی ندارند. همین فضاسازی‌های جنجالی‌شان البته کار بالایی‌ها را سخت میکند و سرعت‌گیر مقابل‌شان قرار میدهد.

مجتبی خامنه‌ای بر اساس بولتنهای اقتصادی نهادهای امنیتی حتما به وضعیت کنونی اداره کشور واقف است. بنابراین احتمالا او دکان دو نبش «علی الاصول» و «اجازه مذاکره مستقیم» را باز نگه خواهد داشت!

تندروها دنبال مصوبه‌ای برای اخذ عوارض در تنگه هرمز هستند. میانه روها هم احتمالا رأی خواهند داد چون...

ولی طبق تجربه‌ی بعد از برجام واقدام کارشکنانه مجلس با تصویب قانون اقدام راهبردی، از آن پس در این‌چنین قوانینی یک جمله معترضه نیز مثل «بنا به تشخیص شورای عالی امنیت ملی» اضافه میشود که در کار مذاکره کننده‌ها نیز اختلالی ایجاد نشود.

عراقچی البته مدتی پیش صریحا گفت طبق قوانین بین‌الملل ما نمیتوانیم در تنگه هرمز عوارض بگیریم.

ج.ا میداند که تشدید مشکلات اقتصادی میتواند برایش ریسکهای امنیتی بالایی داشته باشد. ترامپ هم میداند که کش آمدن این منازعه چه تاثیرات اقتصادی و سیاسی مهمی در پی خواهد داشت. بنابراین هیچ‌یک از طولان شدن جنگ محدود کنونی استقبال نخواهند کرد.

نکات کامل‌تر در فایل صوتی



#فرهیختگان روزن آگاهی
👍2👎2❤1
علیرضا فغانی، داور پرافتخار ایرانی، به‌عنوان داور فینال جام‌جهانی در بازی اسپانیا و آرژانتین، انتخاب شد.

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤38👎4👍1
🔴 همه از هوش مصنوعی متنفرند

چشم همه سرمایه گذاران به آن دوخته شده است: سازندگانش با روسای کشورها مراوده دارند. استفاده از آن مثل آتش در دشت در همه جا گسترش می یابد. گفته می شود که هوش مصنوعی زندگی انسان ها را تغییر خواهد داد. اما، آیا انسان ها آن را می خواهند؟ اینها درحالی است که، دربرابر خداگونگی رقومی، که خواهان قربانی شدن شغل ها، وضعیت آب و هوا و زندگی خصوصی مردم است، مقاومت هایی فزاینده شکل می گیرد. آیا درحالی که حزب های بزرگ نگاهشان به جاهایی دیگر دوخته شده و شیفته دستگاه ها شده اند، آیا مقاومت‌ها خواهند توانست خود را سازماندهی کنند؟

متن کامل: https://ir.mondediplo.com/2026/07/article5767
❤2🤔1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ویدیوی از نِی‌انبان‌نوازی سوزناکِ "حیدر سلمانی" نوازنده‌ی سازِ نِی‌انبان اهل بوشهر به همراه شروه‌خوانیِ "حیدر احمدی"


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤13
«شاید در جهل نگه‌ داشتن مردم برخی از مشکلاتِ مستبدان را حل کند اما مشکلاتِ دیگری را به وجود می‌آورد. در دنیای سیاست، درست مانند دنیای تجارت و جغرافیا، خلأ اطلاعاتیِ توده‌ها با شایعه پر می‌شود؛ وقتی که تقاضا برای خبر از عرضه‌ی آن پیشی بگیرد، بازار شایعه رونق می‌یابد. بی‌خبری از آنچه در پشت ‌پرده می‌گذرد، زمینه را برای دسیسه‌پنداری مهیا می‌کند. بنابراین، عجیب نیست که دسیسه‌‌ها یکی از مضامین اصلیِ شایعات در گذشته و حال بوده‌اند.»
aasoo.org/index.php/fa/articles/5410#_edn7
👇👇

#فرهیختگان روزن آگاهی
👍9
نادانی در سیاست
پیتر برک

«به آسانی می‌توان بی‌اطلاعی از برخی واقعیت‌ها را تشخیص داد اما شاید این امر به اندازه‌ی «زودباوری» ــ یعنی باور کردن وعده‌های نامزدهای انتخابات یا واقعی پنداشتن اخبار جعلی بدون بررسی منبع آن‌ها ــ اهمیت نداشته باشد. به هر حال، پیامدهای سیاسیِ جهلِ رأی‌دهندگان صرفاً به بی‌اطلاعی از مسائل سیاسی محدود نمی‌شود. برای مثال، بی‌اطلاعی از علوم پایه می‌تواند رأی‌دهندگان را به بیراهه بکشاند، به‌ویژه وقتی که سیاست‌گذاری‌ درباره‌ی مسائل علمی یا تغییرات اقلیمی از جمله موضوعات مورد بحث در انتخابات باشد. سپردن مسائل تخصصی به رأی اکثریت، همان چیزی است که فیلیپ کیچر، فیلسوف نامدار، «دموکراسی مبتذل» می‌نامد. او این وضعیت را نوعی «استبدادِ جهل» توصیف می‌کند که در واقع بیان دقیق‌تر دلمشغولی‌ها و نگرانی‌های جان استوارت میل و والتر بجت است.»

نشر آسو


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍7
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
من که حیران ز ملاقات توام...

ساز و آواز شهرام ناظری با همراهی کیهان کلهر و حمید متبسم
شعر : مولانا

در توضیحات این آلبوم آمده است :
"در این اثر برخورد نوازنده با ساختار موسیقی و تک‌نوازی، همچنین برداشت خواننده از لحن آوازی، نوع فرم و حرکت تحریرها به گونه‌ای است که در آثار گذشته کمتر سابقه داشته‌است. بر همین اساس این اثر را «ساز نو آواز نو» نام نهاده‌اند."

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤10👍1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
مناظره داغ و جنجالی موسی غنی‌نژاد و میلاد دخانچی |
آیا «چپ نو» می‌تواند آبروی از دست‌رفته‌ جریان چپ در ایران را برگرداند؟ شریعتی مارکسیست بود یا...؟


در این مناظره‌ صریح و بی‌پرده، موسی غنی‌نژاد، اقتصاددان و میلاد دخانچی، پژوهشگر مطالعات فرهنگی در برابر هم قرار گرفتند تا در مورد نزاع فکری قدیمی میان چپ‌ها و لیبرال‌ها گفتگو کنند.

دخانچی معتقد است برای خروج از بدنامی تاریخی چپ‌، باید به سراغ «بازخوانی انتقادی شریعتی» رفت و از دلِ سنت، راه نجاتی برای آینده پیدا کرد. اما غنی‌نژاد معتقد است این‌ها تنها بازی با کلمات است و تاریخ نشان داده هرجا چپ‌ها سکان‌دار بوده‌اند، فاجعه به بار آمده و آزادی، تنها راه‌حل مشکلات ایران امروز است.
این گفتگو فقط یک مناظره نیست؛ برخورد دو جهان‌بینی کاملاً متفاوت است.


#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥4❤1👍1
کیارستمی، نقاشی پساامپرسیونیست
بابک مینا

«بر زردیِ برشته‌ی گندمزاری ...» کیارستمی شاید این تصویر از شعر شاملو (هنوز در فکر آن کلاغم) را در ذهن داشته است، و قطعا ون گوگ را. زیبایی‌شناسی کیارستمی به شکل عجیبی هم بسیار ایرانی است و هم بسیار نزدیک به میراث تصویری فرانسه، امپرسیونیسم و پساامپرسیونیسم را در قاب‌های او می‌توانیم ببینیم. کسانی مثل سزان، ون گوگ، پل سروزیه. اما خودش صراحتاً به الهام گرفتن از ون گوگ اشاره کرده است و همین کافی است، شهود هنری‌اش او را درست در ادامه میراث پساامپرسیونیسم قرار داده است و این چیزی است که در فرانسه خیلی سریع درک می‌شود. بی‌جهت نیست این همه در این کشور ستوده شد.

اولین باری که «زیر درختان زیتون» را دیدم با خودم گفتم این فیلم یک نام بیشتر ندارد «امپرسیون: گیلان» حقیقتاً اگر کلود مونه ایرانی بود و فیلم‌ساز چنین فیلمی می‌ساخت. ایران و فرانسه با هم بسیار متفاوت‌اند، با دو میراث تصویری بسیار متفاوت از هم، با این همه بسیار جالب است که کیارستمی تا این حد به شهود زیبایی‌شناسانه امپرسیونیست‌ها و پساامپرسیونیست‌ها نزدیک شده همزمان با اینکه کاملاً ایرانی است و ذره‌ای تقلید مضحک در آن نیست. شاید برعکس هم بتوانیم بگوییم: امپرسیونیست‌ها با شکستن «سنت بزرگ» از رافائل تا ژاک لویی داوید و انگر و نقاشی «سالن‌ها» توانستند به هنر شرقی نزدیک شوند. بعضی‌هاشان ستایشگران نقاشی ژاپنی و چینی بودند. بگذریم.

من کمتر به محتوای فیلم‌های کیارستمی فکر می‌کنم، فقط دوست دارم بشینم «تابلوهای» فیلم‌هایش را ببینیم، کیارستمی هم مثل بسیاری از فیلم‌سازان بزرگ، خصوصاً بزرگان شمال اروپا یا تارکوفسکی با سینما نقاشی می‌کرد. شاید تنها استثناء «کلوزآپ» است. فیلمی که کمتر نقاشی است و خود رویداد و شخصیتی که روایت می‌کند بسیار جذاب است.

زیبایی‌شناسی کیارستمی از چشم فیلسوفان فرانسوی که معمولاً «دیداری‌»اند و سنتی طولانی از تأمل فلسفی بر نقاشی دارند دور نمانده است. ژاک لوک نانسی می‌گوید سینمای کیارستمی، سینمای ظهور جهان است. فیلم‌های او بیش از آنکه داستان تعریف کنند، اجازه می‌دهند جهان، انسان‌ها، راه‌ها، درختان، سکوت و زمان خود را نشان دهند. تصویر در سینمای او چیزی را «بازنمایی» نمی‌کند، بلکه حضوری را آشکار می‌سازد.

فکر می‌کنم اگر مرلوپونتی زنده بود حتما چیزی درباره سینمای کیارستمی می‌نوشت. می‌نوشت سینمای کیارستمی می‌کوشد آگاهی را از چهارچوب عقلانی و ساختار مفهومی نجات دهد و تصویر و جهان را در نخستین تجلی پیشامفهومی‌اش به چنگ آورد...

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4
در میانۀ شرق و غرب: هویت دوپارۀ رومانی

در سال ۲۰۰۱ هفته‌نامه‌ای ادبی در بخارست از بیش از صد منتقد ادبی رومانیایی خواست که بهترین رمان رومانیایی سدهٔ بیستم را نام ببرند. انتخاب اول آن‌ها همه را شگفت‌‌زده کرد: «اشرارِ دربار کهن» اثر متیو کاراجیالی. کتابی فاقد طرح داستانی از نویسنده‌ای عجیب. کاراجیالی فرزند نامشروعِ یک نمایشنامه‌نویس و کلکسیونی از رفتارهای نامتعارف بود. خودش را از تبار اشراف می‌پنداشت و همۀ زندگی‌اش را به پای شیفتگیِ وسواس‌گونه به نشان‌های خاندان‌های اشرافی تلف می‌کرد. نوشتن همین کتاب کوچک را بیست‌سال طول داد و جز آن هم چیز مهمی ننوشت.

«اشرار دربار کهن» روایت ملاقات‌ها، گفت‌وگوها و پرسه‌زنی‌های راوی با سه شخصیت دیگر در جهان زیرزمینی بخارستِ اواخر قرن نوزدهم است، یعنی زمانی که رومانیِ مدرن و اروپایی‌شده پس از بیش از سه سده حاکمیت عثمانی در حال شکل‌گیری بود. اما احساسی که کتاب منتقل می‌کند نه جوانی و امید، بلکه گسست و تباهی است. ساختمان‌های فرو‌ریختهٔ شهر و محله‌های ویران ظاهراً بازتاب بیرونیِ فساد درونیِ ساکنان آن است. رمان شرحی استادانه از شکافِ هویت رومانیایی میان «شرق» و «غرب» است.

رومانیایی‌ها دوچهره‌ دارند: یک چهره رو به اروپا یا غرب به‌طور کلی، و دیگری رو به شرق، به منطقهٔ بالکان، روسیه و عجیب‌تر از همه، سرزمینی اسطوره‌ای که متفاوت و ممتازتر از همهٔ سرزمین‌های دیگر است و «داچیا» نامیده می‌شود. داچیا نامش را از یک پادشاهی کوچک باستانی می‌گیرد که قلمرو آن از نظر جغرافیایی منطبق بر رومانی امروزی است. این هویت دوپاره در سراسر جامعه دیده می‌شود. برخی گروه‌ها یا طبقات اجتماعی کاملاً با آنچه در دیگر نقاط اروپا رخ می‌دهد هماهنگ‌اند و برخی دیگر، از اروپا خوششان نمی‌آید و به‌دنبال یک سرزمین مادری می‌گردند.

در میانِ آن‌ها که ترجیح می‌دهد به سرزمینی مادری بچسبند، تا با اروپا همرنگ شوند، ترسی فراگیر از جهانی جهانی‌شده وجود دارد که در آن دیگر رومانی هیچ اهمیت خاصی ندارد. ای.اِم. چوران، یکی از اصیل‌ترین متفکران رومانیاییِ سدهٔ بیستم هرگز از شکایت دربارهٔ «بدبختیِ رومانیایی‌بودن» بازنایستاد. چوران در دوران دانشجویی‌اش در برلین اولین مواجههٔ خود را با این «درامِ بی‌اهمیتی» داشت. به دوستی نوشت «رومانیایی‌بودن وحشتناک است. هرگز اعتماد هیچ زنی را جلب نمی‌کنی، و آدم‌های جدی به‌شکل تحقیرآمیزی به تو لبخند می‌زنند.»

👇

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1
👆
نظریه‌پردازان رومانیایی بیش از هر چیز دغدغۀ «هویت ملی» را دارند. طی دویست سال گذشته تقریباً هیچ جدل فکری، فرهنگی یا سیاسی مهمی نبوده است که این مسئله در مرکز آن نباشد. این مشغولیت ذهنی شدید و هرگز پاسخی پیدانکردن لابد بخش مهمی از معنای رومانیایی‌بودن است. پارسال در انتخابات ریاست‌جمهوری رومانی، نیکوشور دان یک ریاضی‌دانِ فارغ‌التحصیل سوربن، بر رقیبِ راستِ افراطی‌اش، جورجه سیمیون پیروز شد. رئیس‌جمهور کشوری شد که یکی از بالاترین نرخ‌های بی‌سوادی را در اروپا دارد. شاید با تکیه بر هویت دوپارۀ رومانیایی بتوان به‌شکلی عملگرایانه آنچه در صحنۀ سیاست رخ داد را هم توضیح داد.

انتخابات، بیش از آنکه انتخاب بین دو برنامهٔ سیاسی رقیب باشد، انتخاب میان سیاست و ضدسیاست بود. بعد از فروپاشی رژیم چائوشسکو در ۳۵ سال پیش، سیاست در رومانی کاملاً بی‌اعتبار شده و با فساد، خویشاوندسالاری و رفیق‌بازی، مردم‌فریبی و وعده‌های توخالی عجین شده است. البته اتفاقاتی نیز افتاده، مثل ایجاد نهادهای دمکراتیک، و سرمایه‌گذاری خارجی قابل‌توجه، اما روند به‌قدری کند و ناهموار بوده که بسیاری از مردم عادی به‌سختی مزیت‌های آن را می‌بینند. آنچه می‌بینند نابرابری‌، فرار مغزها، و نرخ‌ بی‌سوادی و فقر است.

همه‌گیری کووید و جنگ روسیه و اوکراین، دور تازه‌ای از حیات جنبش‌های راست افراطی را در رومانی زنده کرد. ترکیب این موضوع با نارضایتی فزایندهٔ اجتماعی نوید یک انتخابات ریاست‌جمهوری پرهیاهو در ۲۰۲۴ را می‌داد. بحران زمانی اوج گرفت که کالین گئورگسکو، که از ناکجا ظاهر شد، در دور اول انتخابات بیشترین رأی را آورد. او ملغمه‌ای از تئوری‌های توطئه، علم‌ستیزی و ناسیونالیسم هذیانی بود. اما به‌دلیل نقاط ابهام فراوان در کارزار انتخاباتی او، نتایج این دور از انتخابات توسط دادگاه قانون اساسی رومانی لغو شد.

در انتخابات مجدد، جورجه سیمیون جای گئورگسکو را پر کرد. سیمیون شروع کرد به عکس‌گرفتن با رهبران راست‌افراطی اروپا و با انتخاب دوبارهٔ ترامپ خود را «ترامپ رومانی» خواند. او هرکسی را که می‌توانست توجهی برایش به همراه آورد می‌ستود. گاهی این کمدی سیاسی خنده‌دار می‌شد: مثلاً هنگامی که برای خوشایند یک اینفلوئنسر زمین‌تخت‌باورِ محبوب قول داد اگر رئیس‌جمهور شود، دربارهٔ اینکه زمین گرد است یا تخت مناظره‌ای ملی راه می‌اندازد. اینجا بود کاندیدای گمنام دیگری سربرآورد: نیکوشور دان، نابغۀ ریاضی و گریزان از سیاست.

اما همین غیرسیاسی بودنِ او به شکل نامنتظره‌ای به کمکش آمد. مردم که از دست سیاستمداران فاسد به ستوه آمده بودند، فکر می‌کردند شاید آدمی از دنیای علم، بهتر از جاه‌طلبانی باشد که برای به‌دست‌آوردن مقامات سیاسی از هیچ نمایشی دست نمی‌کشند. کارزار انتخاباتی‌ نیکوشور دان در بهترین حالت پراکنده بود. جذاب‌ نبود و رفتارش در موقعیت‌های رسمی مشکل‌ساز بود، به‌علاوه، دوستان اندکی در طبقهٔ سیاسی داشت. اما در نهایت به ریاست‌جمهوری رسید. هویت دوپاره این‌بار به سودِ طرفداران اروپا عمل کرد، اما آینده همچنان نامعلوم است.


آنچه خواندید برگرفته از مطلب هویت دوپاره رومانی، نوشته کاستیکا براداتان، است که در  نیویورک ریویو آو بوکس منتشر شده است. گزارش مفصل‌تر این مطلب را درشماره ۳۷ مجله ترجمان بخوانید


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
بالاخره ایرانیان چه می‌خواهند؟

راننده تاکسی که می‌گفت در جریان امداد به کشتگان جنگ رمضان حضور داشته و هنوز از یادآوری خاطرات اجساد تکه‌پاره کودکان منقلب است. می‌گفت شما اگر در تجمعات شبانه شرکت کنید می‌بینید مردم یکصدا خواهان محو اسرائیل هستند. هشت میلیون بیشترند؟ با موشک‌های‌مان از زمین محوشان می‌کنیم...دیگری می‌گفت با موشکهایمان می‌توانیم پنتاگون را هم بزنیم...


انتشار گزارش محرمانه دستیار رئیس جمهور درباره «آنچه ایرانیان می‌خواهند»، با همه بدبینی‌هایی که درمورد این قسم پیمایش‌ها در شرایط جاری کشور وجود دارد، این حُسن را داشت که بدانیم بنا به اطلاع مسئولان فعلی خواسته‌های مردم چیستند.

این میزان ناامنی درباره درز اطلاعات محرمانه خواه از جانب نمایندگان مجلس باشد خواه دولت ترسناک است، ولی برای ما غنیمتی است در شرایطی که صدا و سیما در انحصار کامل یک جریان فکری است و رسانه‌های خارجی هم در خدمت منافع بودجه‌ریزانشان هستند.

گزارش درمجموع نشان می‌دهد نگاه‌های رادیکال هر دو سوی طیف، جمعیت قابل توجه و کمابیش برابری دارند، اما عموم ایرانیان همچنان بر عهد خود با آرمان‌های مشروطه هستند: ایران را متعلق به ایرانیان می‌دانند و نه استبداد داخلی را می‌خواهند و نه استعمار خارجی را.

اکثریت ایرانیان مقیم داخل کشور که امنیت و معیشت و آینده‌ فرزندان و سرزمین‌شان در خطر است خواهان «مذاکره» و «توافق» در داخل و خارج هستند.

اگر عزمی برای تحقق «اراده ملت» وجود دارد، قاعدتاً نباید از سنگ‌پرانی و فحاشی و شعارهای تنها گروهی بترسد که اجازه حضور در خیابان، حق سوگواری برکشتگانِ عزیز، حق اعتراض، حق پرسشگری و حتی سنگ‌پرانی دارد.

(قاعدتاً نباید بی‌توجه بود به حساسیتها و اعتراض‌های اقلیت و اکثریت. آنقدر که در شرایطی جنگی ممکن است باید توضیح داد مردم دارند هزینه چه تصمیم‌هایی را می‌دهند؛ همانطور که درباره چندماه قطعی اینترنت و نابودی کسب و کارهای خرد و کلان توضیح داده شد.)

باری، در همین گزارش معلوم است که قلب‌های مردم ایران، متعلق به هر گروهی که باشند، پر از محرومیت، تروما و خاطرات سوزانی است که سوخت فرقه‌گرایی و رادیکالیسم است.

پیشتر هم نوشته بودم متخصصان «مصالحه در شرایط مخاصمه»، اتفاق نظر دارند مصالحۀ واقعی برنده ندارد. خواه مصالحه در دعوای خانوادگی باشد، خواه درگیری داخلی و خواه مخاصمه بین‌المللی. مصالحه مستلزم پذیرش نقص، فداکردن چیزهای عزیز و مدارا با دیگران است.

صلح هم مانند جنگ فداکاری‌های و جانفشانی می‌خواهد. فداکاری‌های دردناک. صلح هم قربانیانی دارد، هم از میان انسان‌ها و هم از رویاها.
مصالحه انتخاب ایده‌آل نیست، ضرورتی اجتناب ناپذیر است برای پرهیز از هزینه‌های بیشتر و غیرقابل جبران.

گاهی ممکن است با بخشی از اصول و آرمان‌ها در تضاد باشد، ولی اهداف بزرگتری را دنبال می‌کند مثل مراقبت از جان و امکان زندگی انسان‌ها و زیست‌پذیری سرزمین.
مثل ممانعت از تبدیل شدن به کشوری که جنگ وصف دائمی‌اش شود و درگیری‌های داخلی و خارجی فرسوده‌اش کنند.

مصالحه به تعبیر مارگالیت «انتخابی تراژیک» است که با قربانی کردن برخی رویاها، امکان زنده ماندن و رویا داشتن برای نسل آینده را فراهم می‌کند. شور و مدال و افتخار ندارد، اما از اصلی‌ترین سرمایه‌‌های ملت‌ها محافظت می‌کند.

آرمان‌ها و رویاها برای شکل دادن به هویت ملی ضروری‌اند، اما مصالحه درباره واقعیت امروز و فردای ماست که شجاعتی اخلاقی به نفع زندگی می‌طلبد.

این پیمایش نشان می‌دهد امروز اکثریت ایرانیان زخم‌دیده، در سال ۱۴۰۵ همچنان می‌خواهند خودشان (همه مردم ایران) حاکم برسرنوشتشان باشند، رویاپردازی نمی‌کنند و خواهان اصلاح و مصالحه‌اند، چون انتخابشان محافظت از «زندگی» به قیمت گذشتن از برخی آرمان‌هاست.

مریم نصر


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👍4
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
دکتر کاشی از زدوده شدن قلمروهای آشنای دنیای قدیم می‌گوید...
‌
درس‌گفتار رسانه و تکوین اجتماع مدرن
سه‌شنبه ۲۵ آذر ۱۴۰۴


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍1🔥1