فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
چه کسی عامل وقوع انقلاب اسلامی ۵۷ بود؟

صدایی که شنیده نشد!

در سال ۱۳۵۳، ۴ سال پیش از انقلاب ۵۷ ، پروژه‌ای بی‌سابقه در ایران کلید خورد: «طرح آینده‌نگری»

هدف این تحقیقاتی شناخت افکار عمومی، نگرش ها و ارزشهای مردم ایران بود.

طرح به اجرا درآمد.

مجریان طرح دو نفر از جامعه‌شناسان برجسته کشور: آقایان دکتر مجید تهرانیان دانش آموخته دانشگاه هاروارد و دکتر علی اسدی از سوربن پاریس بودند.

اجرای طرح با همکاری مرکز تحقیقات و توسعه رادیو و تلویزیون ملی ایران بود و دوسال بطول انجامید.

‌‏رضا قطبی، مدیر وقت رادیو و تلویزیون، پس از شنیدن ایده از دکتر تهرانیان، با این طرح ملی «آینده‌نگری» موافقت کرد.

طرح، شامل نظرسنجی ملی، مصاحبه‌های عمقی و تجزیه تحلیل داده‌ها با همکاری گروهی از محققان جامعه شناسی در مرکز ملی مطالعات علمی (CNRS) فرانسه بود.

‏پروژه در ۲۳ شهر و ۵۲ روستا، با جامعه آماری گسترده‌ای انجام شد: ۶۰۰۰ نفر از مخاطبان بالقوه رسانه، ۸۰۰ چهره فرهنگی و سیاسی، ۳۰۰۰ کارمند رادیو تلویزیون، انجام شد.

تجزیه و تحلیل داده‌ها توسط مین کامپوترهای CNRS در فرانسه انجام و نتایج به ایران بازگشت.

‏نتایج، حیرت‌انگیز بود.
تضادی آشکار میان افکار عمومی و تصویری که حکومت شاه از جامعه داشت به چشم می خورد.

مردم درگیر "شکاف فرهنگی"، "فقر آموزشی"، "نارضایتی سیاسی" و "گرایش روزافزون به مذهب" بودند.

‏در همان سال‌ها، محمدرضا پهلوی از رشد اقتصادی و آینده درخشان ایران و دروازه تمدن سخن می‌گفت.

اما پروژه آینده‌نگری نشان داد که توسعه اقتصادی به تنهایی کافی نیست. جامعه، از لحاظ فرهنگی و اجتماعی، آمادگی این تغییرات سریع را نداشت.

‏فقط ۳۴٪ خانواده‌ها تلویزیون داشتند، تنها ۴۵٪ باسواد بودند و ۷۵٪ مردان با کار زنان خارج از منزل مخالف بودند. ۷۴٪ مرجع تصمیم‌گیری خانواده را پدر، پدربزرگ و مادر بزرگ می‌دانستند؛ نه مادر. جامعه‌ای عمیقاً مردسالار و سنتی.
‏در چنین فضایی، برنامه‌های هنری مدرن تلویزیون با جامعه ارتباط نمی‌گرفت.

دکتر علی اسدی می نویسد:
حتی روشنفکران با پخش برنامه آموزشی «باله» ارتباط نمی‌گرفتند.
درحالی‌که بیش از ۲۳٪ مردم سینما را حرام می‌دانستند. ‏آمار تکان‌دهنده بود:
۴۲٪ حتی هفته‌ای یک‌بار هم حمام نمی‌رفتند،
تنها ۹٪ مردم مرتب کتاب می‌خواندند و ۳۲٪ می‌گفتند حتی یک جلد کتاب هم در خانه ندارند.
جامعه، از نظر سواد رسانه‌ای و فرهنگی، در نقطه بحرانی بود.

‏در چنین شرایطی، در برابر موج برنامه های مدرن، مذهب به پناهگاه تبدیل شد:
۹۴٪ مردم در این مطالعه می گفتند که
نماز می‌خواندند، و ۷۹٪ روزه می‌گرفتند و به کردار مذهبی اهمیت می دادند. تعداد مساجد در تهران طی سه سال از ۷۰۰ به ۱۱۴۰ رسید. فروش کتاب‌های مذهبی از ۱۰٪ به ۳۳٪ افزایش یافت.

‏پرویز نیکخواه، از مدیران رادیو تلویزیون گفت:
«در جوامع مدرن، با شتاب گرفتن برنامه توسعه، از تعداد طلاب کم می‌شود. اما در ایران برعکس است.» او و هرمز مهرداد نسبت به "رشد گرایش‌های مذهبی" و "بی‌اعتمادی عمومی به نظام" هشدار دادند.

‏در پروژه آینده‌نگری، مشخص شد که فقط ۳۰٪ مردم در انتخابات مجلس و ۲۳٪ در انتخابات محلی شرکت کرده بودند. ۷۷٪ پاسخ‌دهندگان اصلاً نمی‌دانستند مشکل مملکت چیست. مردم، به‌شدت از سیاست بیگانه شده بودند. ‏حدود ۹۰٪ دانشجویان، سیاستمداران را ناصالح می‌دانستند. ۵۰٪ آن‌ها، بزرگ‌ترین مشکل کشور را نابرابری، فساد و بی‌عدالتی می‌دانستند.

اما سیستم سیاسی نپذیرفت.
حتی هشدارهای درون حکومتی را هم نادیده گرفت.
‏کنستانتین مژلومیان؛اقتصاد دان و معاون ارمنی‌تبار سازمان برنامه و بودجه، در جلسه‌ای با حضور شاه فریاد زد:
«با این کارها انقلاب می‌شود. این پول‌ها پا در می‌آورند و به خیابان می‌آیند.»

شاه پاسخ داد:
«در سازمان تو را گل می‌گیرم!» و این کار را کرد.

‏تهرانیان و اسدی هشدار دادند:
«ما گرفتار توسعه‌ی نامتوازن‌ایم.» و توسعه اقتصادی سریع، بدون داشتن زیرساخت فرهنگی، موجب بی‌اعتمادی، نابرابری و سنت‌گرایی جامعه، و زمینه انفجار خواهد بود.
اما در جلسه ای که برای تشریح این طرح تحت عنوان:
"همایش شیراز" در سال ۵۴ برگزار شد،
حکومت به جای گوش دادن به پیام این پژوهش ملی،
نتایج این نظرسنجی را «غرب‌زده» خواند
و کار نظرسنجی با پرسشنامه را بی محتوا تلقی کرد.

‏در سال‌های ۵۳-۵۴ جامعه‌ای شکل گرفته بود که هم رفاه اقتصادی و پیشرفت می‌خواست، هم دل در گرو سنت داشت، هم از سیاست فاصله گرفته بود، هم به مذهب پناه برده بود، و هم فاقد نهادهای مدنی، احزاب برای مشارکت سیاسی بود.
و نتیجه آن، وقوع انقلابی تمام عیار بود که خواهان دگرگونی در ساختارهای فرهنگی؛ اقتصادی و سیاسی بود. تمام.

از کتاب : صدایی که شنیده نشد!
دکتر مجید تهرانیان



#فرهیختگان روزن آگاهی
👍16❤2😢1
فرهیختگان
چه کسی عامل وقوع انقلاب اسلامی ۵۷ بود؟ صدایی که شنیده نشد! در سال ۱۳۵۳، ۴ سال پیش از انقلاب ۵۷ ، پروژه‌ای بی‌سابقه در ایران کلید خورد: «طرح آینده‌نگری» هدف این تحقیقاتی شناخت افکار عمومی، نگرش ها و ارزشهای مردم ایران بود. طرح به اجرا درآمد. مجریان…
ملاحظاتی در باره صدایی که شنیده نشد
علیرضا مهاجری

خیلی پیش از این پژوهش و پس از کودتای ۲۸مرداد ۱۳۳۲ آمریکایی‌ها به شاه توصیه می‌کردند که به تدریج فضای جامعه را باز کند و اعضای میانه‌رو جبهه‌ملی را درکارها مشارکت دهد و اجازه دهد که مردم نمایندگان مجلس را بدون مداخله پلیس و ارتش انتخاب کنند. می‌گفتند باید مردم به راستی احساس کنند که بحساب می‌آیند. آمریکایی‌ها به شاه می‌گفتند که ارتش و پلیس در فرمان تو هستند چه ضرری دارد که مردم از طریق شوراهای شهر و روستا و انتخابات واقعی مجلس در کارها مشارکت کنند و نخست‌وزیر هم طبق قانون‌اساسی انتخاب شود و مدیریت کارها بدست نخست‌وزیر و وزیران باشد تا در همه چیز شاه و دربار مقصر و مسئول تلقی نشوند. به علاوه به شاه توصیه می‌کردند بین تقویت و تجهیز ارتش و توسعه اقتصادی - اجتماعی تعادل برقرار کند. شاه به ظاهر می‌پذیرفت ولی درعمل خلاف آن عمل می‌کرد و هر روز فضا را بسته‌تر و از طریق لابی‌ها در آمریکا به انباشت تسلیحات نظامی و کم‌توجهی به توسعه سیاسی - اقتصادی- اجتماعی ادامه می‌داد. تا این که کندی روی کار آمد و به شاه فشار آورد که تغییر رویه دهد و شاه را قانع کرد که با نخست‌وزیری علی امینی به عنوان یک ملی‌گرای نرم موافقت کند. شاه تحت فشار چاره‌ای جز پذیرش ندید ولی براساس اسناد وزارت‌خارجه آمریکا که از حالت محرمانه خارج شده و از طریق اینترنت در دسترس است شاه برغم پذیرش امینی چوب لای چرخ دولت او می‌گذاشت تا پس از مدتی کوتاه (۱۶اردیبهشت ۱۳۴۰ تا ۲۶تیر ۱۳۴۱) مجبور به استعفا شد و شاه همچنان به محدودکردن فضای جامعه ادامه داد تا اینکه همان احزاب فرمایشی که رقابت‌های کنترل شده‌ای داشتند هم در نهایت به دستور شاه منحل و حزب واحد و فراگیر رستاخیز در یازدهم اسفندماه ۱۳۵۳ به فرمان همایونی تشکیل و تمام مردم ایران ناگزیر از فعالیت در چارچوب آن حزب شدند و شاه در یک برنامه تلویزیونی با در دست گرفتن یک جلد پاسپورت خطاب به مردم ایران گفت که هرکس در این روند همراه نباشد پاسپورتش را دستش می‌دهیم که از مملکت برود‌. این ژست ملوکانه خنجری بود که بر قلب ایرانیانی که هنوز اندکی به اصلاح امور امید داشتند فرود آمد و در نهایت به خیزش همگانی منجر شد.


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍8❤6🤔2🔥1😢1
رایزنی قطر با اردن، عمان و عربستان سعودی درباره کاهش تنش در منطقه

وزیر امور خارجه قطر شامگاه امروز یکشنبه با همتایان اردنی، عمانی و سعودی درباره تنشهای منطقه گفت‌وگو کرد.

شبکه خبری الجزیره گزارش داد محمد بن عبدالرحمن آل ثانی در گفت‌وگوی تلفنی با «ایمن الصفدی» وزیر خارجه اردن گفته است که ایران و آمریکا باید تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را اجرا کنند.

بن عبدالرحمن گفت که قطر از تلاش‌ها برای کاهش تنش و دستیابی به یک توافق جامع بین ایران و آمریکا حمایت می‌کند.

وزیر خارجه قطر در تماس با «بدر البوسعیدی» همتای عمانی خود «اقدامات صورت گرفته برای کاهش تنش و افزایش امنیت» را بررسی کرد.

وی بر اهمیت تضمین آزادی تردد دریایی در تنگه هرمز و احترام به حاکمیت عمان تأکید کرد.

بن عبدالرحمن در گفت‌وگو با فیصل بن فرحان وزیر خارجه سعودی نیز «هماهنگی مشترک برای کاهش تنش» را بررسی کرد./دنیای اقتصاد



#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4❤2
چرا ترامپ کاملا جدی و حساب‌شده در پی تغییر رژیم است؟!

حسن نوقیان

از سرگیری دور جدید تنش‌ها میان ایران و آمریکا و بالا رفتن عامدانه و دیوانه‌وار دو طرف از نردبان تنش، فضای پیش‌رو را چنان غبارآلود ساخته که به آسانی نمی‌توان تصویر واضحی از اهداف واقعی طرفین و آینده‌ی پیش رو ترسیم کرد.
با این حال بر پایه‌ی برخی شواهد و قرائن و با توجه بیشتر به گذشته‌ و شخصیت و تفکر تصمیم‌گیران اصلی در دو کشور می‌توان محتمل‌ترین آینده‌ی پیش رو را تا جای ممکن تصور کرد.

در این یادداشت بر آنم که بنا به دلایل چندگانه توضیح بدهم که چنین به نظر میرسد که ترامپ به چیزی کمتر از تغییر رژیم در ایران راضی نمی‌شود و با رویه‌ای که برخی آن را هوشمندانه و برخی دیگر آن را ناشی از بی‌برنامگی و سردرگمی ارزیابی می‌کنند، به طور جدی در پی تحقق آن بوده و هست.
رویای خاورمیانه جدید آنقدر شیرین هست که ترامپ بخش چشمگیری از تمرکز و توان خود در دور دوم ریاست جمهوری‌اش را بر سر آن گذارده است.

۱. یکی از بزرگترین اهداف ترامپ، کوتاه کردن دست چین از نفت ارزان ونزوئلا و ایران بوده که اولی را با موفقیت انجام داده و دومی نیز جز با تغییر رژیم در ایران محقق نخواهد شد.

۲. بسیاری از پایگاه‌های آمریکا در کشورهای خاورمیانه، صرفا با هدف مقابله با تهدیدات جمهوری اسلامی علیه منافع آمریکا و کشورهای هم‌پیمانش تاسیس شده و هزینه‌ی کلانی برای دولت آمریکا دارد و تنها با تغییر حکومت در ایران هست که آمریکا می‌تواند به کاهش کمی و کیفی این حضور گسترده نظامی در منطقه بپردازد.

۳. اصرار حکومت و طیف حامیان آن به لزوم انتقام خون رهبر و تهدید رسمی و آشکار ترامپ به مرگ، چندین بار تلاش برای ترور ترامپ در سالهای اخیر و مرگ نابه‌هنگام و مشکوک سناتور لیندسی گراهام، ترامپ را مطمئن ساخته که هیچ نسخه‌ای از جمهوری اسلامی و حتی بقایای آن نیز دست از تلاش برای ترور او برنخواهند داشت و لازم است که به هر قیمتی راه را بر تکرار خطر، محکم ببندد.

۴. جمهوری اسلامی به ویژه در دوران پساخامنه‌ای با اجرای سناریوی مرد دیوانه و حمله به کشورهای منطقه، کار را به جایی رسانده که اگر آمریکا این مشکل را کاملا عمیق و ریشه‌ای حل نکند، بیشتر این کشورها از آمریکا و توان و اراده‌ی این ابرقدرت برای تامین امنیت سیاسی، جغرافیایی و اقتصادی خود قطع امید کرده و به دامان چین و شاید هم روسیه پناه ببرند. کشورهایی که سرمایه‌گذاری‌های سنگینی برای آینده کرده و گوهر ارزنده‌ی امنیت را به هر قیمتی و از هر کسی که باشد، خواهند خرید.

۵. علیرغم همه‌ی شکست‌های سنگینی که جمهوری اسلامی تا امروز متحمل شده، صرف ماندن حکومت خود، حتی به شکلی خیلی ضعیف و رقت‌بار را پیروزی قلمداد کرده و برای ابرقدرتی چون آمریکا بسیار گران تمام خواهد شد اگر نتواند اراده‌ی خود را در خاورمیانه متجلی ساخته و ناامنی را ریشه‌کن کند. تصور کنید در چنین حالتی، چین با تایوان و روسیه با اوکراین و کره‌ی شمالی با کره‌ی جنوبی چه خواهند کرد...

۶. موضوع دشمنی با اسرائیل برای ج.ا آنقدر ماهوی و حیثیتی هست که تقریبا هیچ شکلی از این حکومت، با اسرائیل صلح نخواهد کرد و ترامپ بی‌میل نیست که با تغییر رژیم در ایران، بزرگترین هدیه را به اسرائیل داده و نام خود را در تاریخ آمریکا و اسرائیل جاودانه سازد.

۷. ج.ا در موضوع تنگه‌ی هرمز نشان داد که حتی به قیمت نابودی کامل کشور و ویرانی کامل زیرساخت‌ها و اقتصاد کشور، دست از جاه‌طلبی‌های ایدئولوژیک خود نکشیده و در سه مورد اصلی اختلاف با آمریکا یعنی موضوع دست‌یابی به بمب اتمی، موضوع حمایت از نیابتی‌ها و برنامه‌ی موشکی خود نیز کم‌وبیش رفتاری مانند موضوع تنگه‌ی هرمز را در پیش خواهد گرفت و حل این موضوعات نیز فقط یک علاج دارد، یعنی سقوط و تغییر رژیم.

بر مبنای دلایل فوق و با توجه به شخصیت ترامپ که هیچ‌گاه تن به شکست نداده و باخت را دوست ندارد، نگارنده معتقد است که برخلاف گفته‌های مغشوش و رفتار زیگزاگی ترامپ و شخصیت دمدمی‌مزاجی که از خود نشان داده،  بسیار دقیق و هوشمندانه برای سقوط ج.ا برنامه‌ریزی کرده و تا به اینجای کار، به هر شکل و با هر تاکتیکی به دنبال تحقیق این هدف بوده و دست از آن نخواهد کشید.

در پایان شک نیست که تغییر رژیم به‌دست یک قدرت بیگانه آن هم به زور نظامی و جنگ، متاسفانه کشور را ویران و زندگی‌های بسیاری را نابود خواهد ساخت. ای کاش که مردم ایران از این دشمن بیگانه (که جز به منافع خود نمی‌اندیشد) سبقت گرفته و موفق به تغییر سرنوشت خود و فرزندانشان بشوند.

دریغا از ایران که ویران شود.


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍24👎4❤3
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
حشمت الله فلاحت پیشه، تحلیلگر سیاست خارجی در برنامه کامنت فرارو:
هرکسی مسئولیت کار خودش را بپذیرد


در عرصه سیاست اصل همیشه بر مذاکره است. چه کسی گفته اصل بر جنگ است.

جنگ همیشه استثنا بوده. الان یک عده ای می گویند مذاکره خیانت است و مذاکره کننده خائن.

فلان آخوند از پول ملت بودجه می گیرد و تلاشش این است وحدت ما با کشورهای منطقه را از بین ببرد.

آنهایی که فرصت مذاکره را گرفتند و کشور را به سمت جنگ بردند مسئولیت کارشان را بپذیرند.

نمایندگان اقلیتی که امروز در مجلس هستند از لحاظ سیاسی جایگاه مشروعی برای نقد مذاکره ندارند.


لینک ویدئوی کامل


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍15❤2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
کهنه سربازان آمریکایی در جنگ آمریکا و عراق، علیه جنگ اخیر در آمریکا دست به اعتراض زده‌اند و آن را برابر مرگ می شناسند و فریاد میزنند:
"این نبردی است بر پایه دروغ"
و "ازحقوق قانونی خود استفاده کنید و همین الان خارج شوید"

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7👍6🤬1
واکنش رضا نصری، حقوقدان بین‌الملل به اعتراف‌های وزیر تروریست و جنگ طلب دولت ترامپ

پیت هگست در حال تبدیل کردن صفحه شخصی خود در شبکه‌های اجتماعی به مجموعه‌ای از شواهد درباره جنایت‌های جنگی‌ است که تحت فرماندهی او رخ داده‌اند.

بی‌پروایی، لفاظی‌های جنگ‌طلبانه و اظهارات جنجالی او، نه‌ تنها به ضررش تمام می‌شود، بلکه کار هر دادستانی را در آینده برای اثبات مسئولیت کیفری نیروهایی که دستورات غیرقانونی او را اجرا کرده‌اند، آسان‌تر می‌کند.

به یاد داشته باشید: اطاعت از دستور، دفاع محسوب نمی‌شود. هر افسری که یکی از این دستورات را اجرا کند، شخصا مسئولیت کیفری آن را برعهده می‌گیرد؛ مسئولیتی که نه زنجیره فرماندهی و نه هیچ عفو بعدی، او را از آن رها نخواهد کرد.


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍12❤2👎1🤬1
محکومیت علیرضا بهشتی شیرازی و ناصر دانشفر به حبس

به دلیل امضای یک بیانیه، سید علیرضا بهشتی شیرازی و ناصر دانشفر به ۱۵ ماه حبس و محمدجواد دردکشان به ۶ ماه حبس محکوم شدند.

حجت کرمانی وکیل سید علیرضا بهشتی از محکومیت موکلش به مجازات ۱۵ ماه حبس به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به دلیل امضای یک بیانیه خبر داد.

همچنین محمدعلی کامفیروزی وکیل ناصر دانشفر و محمدجواد دردکشان در این پرونده، از محکومیت موکلینش ناصر دانشفر به ۱۵ ماه حبس و محمدجواد دردکشان به ۶ ماه حبس به دلیل امضای یک بیانیه خبر داد.

این وکلا در گفتگو با امتداد بیان داشتند: در بهمن ۱۴۰۴ به دلیل امضای بیانیه حمایت ۴۰۰ فعال سیاسی از بیانیه میرحسین موسوی در محکومیت حوادث تلخ دی ماه ۱۴۰۴ از سوی موکلینشان، بر اساس گزارش وزارت اطلاعات، صرفاً برای این سه فعال سیاسی یک پرونده قضایی به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» تشکیل شد که نهایتاً منجر به صدور حکم محکومیت ایشان در شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران گردید./جماران

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3👎3🔥3🤬2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
در گفتگو با پانوراما از جامعه پاره‌پاره و پر از شکاف حرف زدم. از ترس مردم از مردم، از تقابل روزمره مردم با مردم، و از آن سرخوردگی عمیقی گفتم که باعث شده بسیاری از مردم ایران، خسته و مأیوس، بعد از دو انقلاب، امید برای تغییر را برون‌سپاری کنند.

جامعه به جایی رسیده که انگار مصداق دقیق پرسش اسپینوزاست: «چرا مردم برای بندگی خود چنان می‌جنگند که گویی برای آزادی‌شان است؟»
از دو ساختار قدرت عمودی و قدرت افقی گفتم که درهم‌تنیده‌اند.
اشاره کردم به قدرت عواطف و اینکه عواطف مثبت تا چه حد می‌تواند تحول‌آفرین باشد، چنانکه در جنبش زنان ایران بود.

جنبش زنان با اتکا به نیروی افقی خود، خانه به خانه و قلب به قلب، در شرایطی رشد کرد و گسترش یافت که ساختار عمودی قدرت، در خانه و جامعه، مقابلش صف بسته بود.

عواطف با کمک تخیل خلاق، می‌توانند جلوی گسترش شکاف‌های داخلی را بگیرند و «دیگرپذیری» را حتی به ساختار عمودی قدرت بیاموزند.
این گفتگو را در یوتیوب و آپارات پانوراما ببینید
https://youtu.be/CG5mZRjGKzU?si=mccQIYgmqpzc8eMw
https://www.aparat.com/v/zxt5s33?refererRef=channel_page
مریم نصر

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤19
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
عراقچی: اگر ده روز زودتر آتش بس می‌کردیم لاریجانی را داشتیم؛ عسلویه و فولاد مبارکه را داشتیم
با سرنوشت کشور و جان مردم نمی‌شود قمار کرد.

#فرهیختگان روزن آگاهی
👍15🤔4🔥1
تله ژئوپلیتیکی مرکب: از گروگان گیری سفارت امریکا در تهران تا بحران تنگه هرمز در خلیج فارس
احمد علوی
https://news.gooya.com/2026/07/post-111523.php


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1🔥1🤔1
خاویر باردم: رفتار آمریکا با تیم ملی ایران زشت بود

بازیگر سرشناس اسپانیایی، خاویر باردم، در گفت‌وگویی مفصل با مهدی حسن، مجری و روزنامه‌نگار بریتانیایی-آمریکایی، ضمن تمجید از قهرمانی کشورش در جام جهانی ۲۰۲۶، از برخورد با تیم ملی ایران در جریان مسابقات انتقاد کرد و آن را «زشت» خواند.

خاویر باردم درباره شرایط حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی گفت: جزئیاتی مثل اتفاقی که برای تیم ملی ایران افتاد یا اینکه مجبور شدند برای تمرین به مکزیک بروند و این همه مشکلات ویزا را تحمل کنند. زشت بود، این نمایشی از دولت آمریکا است. این همان چیزی است که در خیابان‌ها با اداره مهاجرت و گمرک آمریکا می‌گذرد. یعنی مهاجر بودن در این کشور یک خطر است، فرقی نمی‌کند اینجا به دنیا آمده باشید یا مدارک داشته باشید یا پاسپورت داشته باشید.

او همچنین با اشاره به جنگ غزه، عملکرد رژیم صهیونیستی را «نسل‌کشی» توصیف کرد، از حمایت دولت اسپانیا از فلسطین دفاع کرد و رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ را نیز به باد انتقاد گرفت.
صبا


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤15👍7👎2🤬1
چند سال پیش نخست وزیر جنایتکار اسراییل با بلند کردن این نقشه در سازمان ملل متحد از عزم خود برای دور زدن تنگه هرمز و کلا دور زدن جغرافیای ایران و خارج سازی ایران از همه مسیرهای ترانزیتی خبر داد ، حالا سوال این جاست که تاکید بر این که باید کنترل رفت ‌و‌آمد در کل تنگه هرمز ( حتی بخش عمانی آن ) در اختیار ایران باشد و طرح مواردی مانند اخذ عوارض از این تنگه ، نتانیاهو را به اهداف خود نزدیک می کند یا از آن دور می سازد؟

آیا دنیا وقتی ببیند ما می گوییم همه کشتی ها باید از مسیر مورد تایید ما در تنگه عبور کنند و ….. از ایجاد مسیر ترانزیتی از طریق ایران نخواهد ترسید ؟ آیا کسی دیگر جرات می کند از کشور ما انرژی خود را ترانزیت نماید ؟ و …… در کل آیا رویکرد فعلی ما نسبت به تنگه هرمز ، جهان و‌همسایگان را مشتاق به استفاده از کریدورهای عبور و مرور ایرانی می گند یا از این کریدورها فراری می سازد ؟ آیا این رویکرد ، کشورها را به دور زدن هرمز و‌فراری شدن از هرمز و همراهی با کریدورهای مورد نظر اسراییل ، ترغیب می کند یا خیر ؟!
بهمنی قاجار



#فرهیختگان روزن آگاهی
👍11❤3👎2🤬1
​چرا ایران با حمله به کشتی‌ها در کریدور جنوبی (مسیر تحت نظارت عمان و آمریکا)، توافق‌نامه اخیر را به خطر انداخت و کشور را در آستانه جنگی زیرساختی قرار داد؟
حمید حسامی


برای یافتن پاسخی نزدیک به حقیقت، لازم است ابتدا نگاهی اجمالی به اتفاقات رخ‌داده پس از امضای تفاهم‌نامه بیاندازیم:

​یکم: «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» برای ایران یک موفقیت بزرگ در خلاصی از مشکلاتی بود که بخش قابل‌توجهی از آن را "تحریم و جنگ" به کشور تحمیل کرد؛ بویژه اگر در ادامه از حالت توافق موقت ۶۰ روزه خارج و به معاهده‌ای دائمی و کاملاً اجرایی تبدیل می‌شد. در این صورت، جمهوری اسلامی و تا حدی چین؛ بزرگ‌ترین برندگان راهبردی آن می‌بودند. از آن‌طرف برای دولت دونالد ترامپ هم یک «عقب‌نشینی تاکتیکی» جهت خروج از یک ابربحران نظامی پرهزینه و برای اسرائیل نیز یک ناکامی تمام‌عیار به شمار می‌رفت. به همین دلیل بلافاصله پس از امضای آن، هجمه‌ای شدید از سوی رادیکال‌های جمهوری‌خواه (شاهین‌ها)، اندیشکده‌های راست‌گرا و لابی‌های حامی اسرائیل علیه ترامپ آغاز شد و منتقدین رسانه‌ای آمریکا هم با کنایه‌هایی تند به آن پیوستند. شدت این انتقادات و ضربه واردشده به پرستیژ سیاسی ترامپ به عنوان «مذاکره‌کننده‌ای سرسخت» و «پرزیدنتی شیفته‌ی تعریف» وی را در شرایطی قرار داد که پیش‌بینی هرلحظه پاره‌کردن تفاهم‌نامه توسط او، غیرمحتمل نبود. لحن متناقض توئیت‌ها و مصاحبه‌های بعدی او نیز نشان می‌داد که واشنگتن قصد دارد تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را به ابزاری برای وقت‌کشی و مهار موقت ایران استفاده کند تا در زمان مناسب، جنگی بزرگ‌تر را برای تحمیل توافقی جدید و یک‌جانبه آغاز کند. بنابراین پایدار ماندن این آتش‌بس و به سرانجام رسیدن مذاکرات بعدی بسیار بعید بود و در هر گام بسته شرایط و آمادگی آمریکا، احتمال یک اقدام غافل‌گیرانه می‌رفت. در چنین وضعیتی، تفاهم‌نامه اسلام‌آباد اساسا استحکام پایداری نداشت که به ختم تنش‌های فی‌مابین منجر شود.

​دوم: این تفاهم‌نامه فاقد هرگونه ضمانت اجرایی ساختارمند و حقوقی بود. هرچند بند ۱۲ سند مقرر می‌کرد طرفین «سازوکاری نظارتی برای اجرای موفق تفاهم‌نامه و تعهد به توافق نهایی» ایجاد کنند، اما به دلیل ماهیتِ مقدماتی و «سند ارزیابی حسن‌نیت»، هیچ نهاد ثالث بین‌المللی یا نیروی حافظ صلح مستقلی با ضمانت اجرای تنبیهی در آن پیش‌بینی نشده بود. طبق مفاد اولیه، قرار بود توافق نهایی (پس از مذاکرات ۶۰ روزه) تحت قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل (فصل هفتم منشور) تایید شود؛ اما سند موقت اسلام‌آباد پیش از رسیدن به آن مرحله، فاقد چتر حمایتی حقوقی بود. در نتیجه، طرف آمریکایی بلافاصله در اجرای اولین تعهدات خود—از جمله برقراری صلح در لبنان—سستی نشان داد و حتی برای بندهای مالی (مانند تعهد پرداخت حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی ایران توسط آمریکا و شرکای منطقه‌ای) شروط فرامتنی و محدودکننده‌ای گذاشت که اساساً روح توافق را نقض می‌کرد. طبیعی بود که با این رویکرد، حل موضوعات پیچیده‌تر در بازه ۶۰ روزه با بن‌بست مواجه شود.

​سوم: بر اساس اسناد دیپلماتیک و گزارش‌های بین‌المللی، این ایالات متحده بود که نخستین اقدامات نقض عهد را در همان روزهای نخست پس از امضا مرتکب شد؛ موضوعی که ایران طی نامه‌ای رسمی به سازمان ملل متحد، آن را به عنوان «نقض سیستماتیک و زودهنگام توافق» ثبت کرد. مصادیق بارز این نقض تعهدات عبارت بودند از:
۲۸ خرداد ۱۴۰۵: اتخاذ مواضع تهاجمی از سوی ترامپ و مقامات ارشد آمریکایی (از جمله تهدید به نابودی ساختار سیاسی ایران و تصرف تنگه هرمز) که نقض آشکار حاکمیت ملی ایران بود.
​۳۱ خرداد ۱۴۰۵: اظهارات ترامپ مبنی بر «به دست گرفتن کنترل تنگه هرمز و وضع عوارض عبور» که نقض مستقیم بند ۵ (واگذاری ترتیبات امنیتی تنگه به ایران) و بندهای ۱ و ۲ (تعهد به عدم تهدید و احترام به حاکمیت طرفین) محسوب می‌شد.
​۲ تیر ۱۴۰۵: مشروط کردن دسترسی ایران به دارایی‌هایش با انتقال آن‌ها به یک حساب تضمینی (Escrow) تحت کنترل آمریکا، که مغایر با حق دسترسی کامل ایران طبق بند ۱۱ بود.
​اعمال تفاسیر یک‌جانبه در نحوه‌ی صدور معافیت‌ها و مجوزهای فروش نفت ایران و تداوم حملات مشترک با اسرائیل به لبنان و مواضع حزب‌الله.
و...

​نتیجه‌گیری:

تفاهم‌نامه اسلام‌آباد برای آمریکا صرفاً یک «تنفس مصلحتی» جهت بازسازی استراتژیک و طراحی یک غافلگیری جدید بود و انفعال ایران می‌توانست آسیب‌های جدی‌تری در پی داشته باشد. بنابراین پرسش درست این است: آیا اقدام تقابلی ایران در انسداد و ناامن‌سازی کریدور عمان، بر اساس یک دکترین جامع راهبردی و با محاسبه دقیق مخاطرات موازنه قوا و نقشه‌ای برای مقابله صورت گرفت یا کشور را صرفآ با هدف واکنشی تلافی‌جویانه در معرض جنگی زیرساختی قرار داد؟

در یادداشت بعدی به‌‌قدر فهم خود به این موضوع خواهم پرداخت.



#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7👍6👎6
آیا اقدامات ایران پس از انسداد کریدور عمان، مبتنی بر یک دکترین جامع نظامی-سیاسی است؟
حمید حسامی

ابتدا یادآوری دو نکته و یک مقدمه:

یکم: جمهوری‌اسلامی نباید طی سال‌ها سیاست‌گذاری مبتنی بر «محو اسراییل» کشور را به نقطه‌ای می‌رساند که جنگ‌های اخیر رخ دهد.

دوم: رنج مردم از فشار شدید اقتصادی و وحشت از عواقب جنگ فعلی، مهم‌تر از هر نظریه‌ای است که مدیران کشور در پی اجرای آن هستند. مسئله‌ی ایران با رفع مسائل مردم قابل حل است.

مقدمه:
معتقدم درحال‌حاضر نظام از سیاست محو اسراییل عبور کرده و در پی حل اصولی تنش با آمریکا و دنیاست. چنان‌که در اولین گام، متعهد به عدم تعرض به منافع آمریکا و متحدانش در تفاهم‌نامه شد. بنابراین در تحلیل درست شرایط فعلی نباید به گذشته برگشت. هر تغییر احتمالی از این رویکرد جدید هم، بیش از آنکه ناشی از فشارهای کارشکنانه‌ی تندروهای داخلی باشد، به نحوه‌ی رفتار و رویکرد طرف‌ خارجی مربوط است. تصمیمات اصلی -حداقل در خصوص جنگ و مذاکره- هم بعهده‌ی شورای امنیت ملی با نظارت و در نهایت تأیید رهبری است، اگر لازم شود حتی مجلس را هم تعطیل می‌کنند، عبور از چند نفر نماینده و مداح که جای خود دارد.

نتیجه:
ایران تلاش دارد کسانی که دو بار از میز مذاکره به میدان جنگ رفتند را با برنامه‌‌‌ای محاسبه‌شده، به میز مذاکره‌ی تضمینی برگرداند
و تا آن‌زمان، ایران کارت‌های بازدارندگی و چانه‌زنی‌ خود را از دست نمی‌دهد.

نشانه‌ها:

اخلال در تردد کشتی‌ها از کریدور عمان براساس «دکترین بازدارندگی متقابل و حاکمیت مشروط بر آبراه‌ها» انجام شد. این دکترین بر پایه‌ موازنه قدرت و پیوند زدن امنیت ایران به امنیت کل منطقه استوار است. بخشی از ​علائم این برنامه بشرح زیر است:

​۱. حوزه نظامی:

الف- ایران الگوی رفتار خود را از تدافعی محض به «پیش‌دستی و بازدارندگی فعال» تغییر داده تا با ​تغییر قواعد بازی در تنگه هرمز، این پیام را بفرستد که عبور امن از این شاه‌راه مهم؛ دیگر یک «حق پیش‌فرض و مجانی» برای کشورهای متخاصم نیست، بلکه منوط به رفتار آن‌هاست. بدون رفع تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌ها، صلح چندجانبه و هرآن‌چه که تعهد شده بود، وضعیت شاه‌راه به قبل باز نخواهد گشت.

ب- ایران کارکرد تفاهم‌نامه اخیر را محدود و صرفآ شامل حل مسائل منجر به تخاصم نظامی می‌داند که همان هم با نقض برخی موارد از سوی آمریکا مواجه شد. بنابراین تلاش دارد به طرف مقابل بفهماند تا رسیدن به «وضعیت صلح» که مستلزم انجام تعهدات است؛ در «وضعیت شبه‌جنگی» باقی خواهد ماند.

ج- پاسخ‌های متقارن و نامتقارن همزمان به منشأ تهدید و حمله به منافع متخاصمان با هشدار قبلی به کشورهای میزبانِ پایگاه‌های آمریکایی، یک برنامه نظامی منسجم برای تحمیل هزینه سنگین به طرف مقابل است.

د- پایش‌های اطلاعاتی و هشدارهای چتر امنیتی ایران نشان داد که تلاش‌ها برای ایجاد خطوط موازی یا دور زدن کریدور تحت نظارت تهران، فاقد توجیه اقتصادی و امنیتی است و تا این لحظه، اغلب خطوط کشتیرانی بین‌المللی ترجیح دادند وارد مسیرهای موازی پرخطر نشوند.

ه - گزارش‌های اندیشکده‌های مهم نظامی و اسناد امنیتی خارجی نشان می‌دهد که رفتار نظامی ایران؛ نه یک واکنش احساسی، بلکه یک «نبرد شطرنج کاملاً برنامه‌ریزی‌شده» است.

۲. ​حوزه سیاسی:

الف- دکترین ایران از دیپلماسی به عنوان «پیوستِ مشروعیت‌بخش به اقدامات میدانی» استفاده می‌کند. ​در همین راستا ایران بلافاصله اقدامات تبیینی و حقوقی خود را درباره حاکمیت بر آبراه‌ها در مراجع بین‌المللی پیگیری کرد.

ب- ایران هم‌زمان با اعمال حاکمیت خود، کانال سیاسی با مسقط و برخی کشورها را کاملاً فعال نگه داشته تا ضمن تلاش برای تفاهم در هماهنگی‌های مرزی بدون عقب‌نشینی از خطوط قرمز خود، از ظرفیت میانجی‌گری برای تحمیل شروطش به طرف‌های غربی استفاده کند.

​ج- دکترین سیاسی ایران به کشورهای حاشیه خلیج فارس و غرب تفهیم کرد که سیاست مهار و تحریم ایران، ملازم با ناامنیِ جریان انرژی برای همگان خواهد بود. اعتراف وزیر خارجه عمان به پوچ بودن سیاست مهار و انزوای ایران، نشان‌دهنده موفقیت در تحمیل این واقعیت است که هیچ نظام امنیتی پایدار در منطقه بدون حضور و رضایت ایران شکل نخواهد گرفت.

​د- هم‌افزایی بی‌سابقه‌‌ی میدان و دیپلماسی که در بیانیه‌ی قالیباف و مواضع عراقچی و سیگنال‌های مشاوران منعکس است نشان می‌دهد ایران دیگر به‌صورت واکنشی به بحران‌ها پاسخ نمی‌دهد. دکترین فعلی بر پایه این منطق استوار است: «هزینه‌ی یک‌جانبه نداریم!»؛ راهبردی که قلب محاسبات آمریکا را هدف قرار داده است.

حرف آخر:
این یک «جنگ خاکستری» است. یعنی فضایی بین صلح و جنگ کامل که ایران در آن استاد است و می‌داند چطور بدون ایجاد یک جنگ تمام‌عیار، از ابزارهای خود برای اهرم فشار استفاده کند.
با این‌حال در هر برنامه‌ای، ریسک خطای محاسباتی وجود دارد.


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8👍7👎5
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
✅همه اون مسؤلینی که میگفتن به ایران حمله نمیشه الان باید باشن و بیان جواب بدن که چی شد؟

چی شد که آینده یه ملت رو از بین بردین؟

حاجی زاده و سلامی مگه نبودن میگفتن اگه جنگنده ای بیاد به ایران حمله کنه موقع برگشت دیگه اسرائیلی وجود نداره که فرود بیاد؟
سهام‌نیوز
،
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍20❤2
بیانیه کنگره آزادی ایران درباره جنگ، مداخله خارجی و حق تعیین سرنوشت مردم ایران

سیاست‌های جنگ‌افروزانه جمهوری اسلامی در عرصه سیاست بین‌المللی و منطقه‌ای، ایران و مردمان ایران‌زمین را در معرض پیامدهای ویرانگر جنگ قرار داده و زمینه را برای تهاجم نظامی آمریکا به خاک ایران فراهم کرده است. جنگ جاری، که به کشته و زخمی شدن بسیاری از هم‌میهنان ما انجامیده و زیرساخت‌ها و منابع کشور را، به‌عنوان سرمایه‌های ملی و میراث نسل‌های آینده، هدف قرار داده است، بار دیگر مردم ایران را در برابر دوگانه‌ای دروغین قرار می‌دهد: این تصور که برای مخالفت با یک قدرت، ناگزیر باید در کنار قدرتی دیگر ایستاد.

کنگره آزادی ایران قاطعانه این دوگانه را رد می‌کند. ما بر راهی مستقل تاکید داریم که بر آزادی، دموکراسی، استقلال، عدالت، حقوق بشر و عاملیت شهروندان ایران استوار است. از نظر ما، «نه به جمهوری اسلامی» و «نه به جنگ» دو وجه جدایی‌ناپذیر مبارزه برای آینده‌ای آزاد و دموکراتیک در ایران‌اند. ایستادگی در برابر استبداد داخلی، به معنای پذیرش جنگ و مداخله نظامی خارجی نیست و مخالفت با تهاجم و مداخله خارجی نیز نمی‌تواند به معنای نادیده گرفتن مسئولیت جمهوری اسلامی در ایجاد و تشدید بحران‌های کنونی یا چشم‌پوشی از سرکوب، کشتار و نقض گسترده حقوق بشر در ایران باشد.

اتخاذ چنین موضعی نه‌تنها یک انتخاب سیاسی، بلکه مسئولیتی اخلاقی و تاریخی در برابر نسل‌های امروز و آینده ایران است. مردم ایران حق دارند در کشوری آزاد، امن، آباد و برخوردار از صلح و حاکمیت دموکراتیک زندگی کنند و نسل‌های آینده نیز حق دارند سرزمینی را به ارث ببرند که قربانی استبداد، جنگ و ویرانی نشده باشد.

براساس «اصل نمایندگی موثر اراده ملت» به‌عنوان یکی از پایه‌های اساسی حقوق بین‌الملل، دولت‌ها تنها در صورتی مشروعیت بین‌المللی دارند که اراده واقعی مردم خود را نمایندگی کنند؛‌ بنابراین، از آنجا که جمهوری اسلامی نماینده اراده آزاد مردم ایران نیست، سیاست‌ها و اقدامات آن نباید به نام ملت ایران نوشته شود.

در مقابل، مردمان ایران، جامعه مدنی و تشکل‌های صنفی، جنبش‌های اجتماعی و احزاب سیاسی، و همه نیروهای آزادی‌خواه و دموکراسی‌خواه، صاحبان اصلی حق تعیین سرنوشت کشورند و باید در مرکز هر گفت‌وگو، تصمیم‌گیری و ابتکار سیاسی درباره حال و آینده ایران قرار گیرند. هیچ دولت خارجی، هیچ قدرت نظامی و هیچ توافقی میان قدرت‌های جهانی نمی‌تواند جایگزین اراده آزاد مردم ایران شود یا درباره نظام سیاسی و آینده این کشور به جای آنان تصمیم بگیرد.

بر این اساس، کنگره آزادی ایران بر ضرورت اقدامات زیر تاکید می‌کند:

پایان فوری جنگ و جلوگیری از گسترش درگیری‌های نظامی

مخالفت با هرگونه مداخله نظامی خارجی در تعیین سرنوشت و آینده سیاسی ایران

تقویت جایگاه و به‌رسمیت شناختن نقش نیروهای دموکراتیک ایران به‌عنوان نیروهای اصلی و صاحب حق در فرایند گذار به حکومتی دموکراتیک، مبتنی بر حقوق بشر و اراده آزاد مردم

گسترش همبستگی و حمایت از جامعه مدنی، رسانه‌های آزاد، جنبش زنان، جنبش کارگری، جنبش دانشجویی، تشکل‌های صنفی، فعالان حقوق بشر و دیگر نیروهای آزادی‌خواه و دموکراسی‌خواه

آزادی فوری و بی‌قید و شرط همه زندانیان سیاسی و عقیدتی و توقف اعدام‌ها

قرار گرفتن حق مردم ایران برای تعیین سرنوشت خویش، به دست خود آنان، در مرکز هر سیاست، گفت‌وگو و ابتکار ملی یا بین‌المللی مرتبط با آینده ایران

کنگره آزادی ایران همدردی و همبستگی خود را با همه مردم آسیب‌دیده از این جنگ و خانواده‌های جان‌باختگان اعلام می‌کند. ما ضمن تاکید بر مسئولیت جمهوری اسلامی در سیاست‌هایی که ایران را در معرض جنگ و بحران قرار داده است، تهاجم نظامی آمریکا و اسرائیل به خاک ایران، ادامه جنگ و هرگونه مداخله نظامی خارجی در تعیین سرنوشت کشور را محکوم می‌کنیم.

لینک بیانیه روی سایت کنگره:
https://ifcongress.org/fa/statements/c9cfd66f-bc6d-4274-901a-7bb06aa78f59



#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8👍3👎3
اطلاعیه جدید آموزش‌وپرورش درباره امتحانات نهایی

آموزش‌وپرورش:
بر اساس تصمیم ستاد عالی آزمون‌ها، امتحانات نهایی پایه یازدهم تمامی رشته‌های تحصیلی، در روز چهارشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۵ در همه استان‌های کشور، به جز استان هرمزگان، مطابق برنامه ابلاغی برگزار خواهد شد.

امتحانات نهایی پایه دوازدهم در روز پنجشنبه، یکم مرداد ۱۴۰۵ در تمامی استان‌های کشور، از جمله در استان هرمزگان مطابق برنامه برگزار می‌شود./صداوسیما

#فرهیختگان روزن آگاهی
🤬4👍2
فرهیختگان
مانی صفرپور تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
ابوالفضل عزیزی
ساری. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢32❤5👎3🔥2
از محکومیت سه حامی بیانیه میرحسین موسوی تا اعتراف ناخواسته حکومت به قدرت اندیشه
حمید آصفی

صدور حکم ۱۵ ماه حبس برای سیدعلیرضا بهشتی شیرازی و ناصر دانشفر و ۶ ماه حبس برای محمدجواد دردکشان، صرفاً خبر محکومیت سه فعال سیاسی نیست؛ این حکم، روایتی عمیق‌تر از نسبت حکومت با اندیشه را آشکار می‌کند. اگر آنچه این سه نفر انجام داده‌اند، تنها امضای یک بیانیه در حمایت از مواضع میرحسین موسوی بوده است، پرسش اصلی این نیست که چرا آنان محکوم شدند؛ پرسش این است که چرا یک امضا، چنین هراسی برمی‌انگیزد؟

تاریخ، حکومت‌هایی را کم ندیده که زندان‌هایشان را از انسان‌ها پر کردند؛ اما در نهایت، خودشان در زندانِ ترسِ خویش گرفتار شدند. جمهوری اسلامی سال‌هاست به بیماری مزمنی مبتلا شده که می‌توان آن را «اندیشه‌هراسیِ حکومتی» نامید؛ بیماری‌ای که در آن، هر امضا به توطئه، هر نقد به براندازی و هر بیانیه به پرونده امنیتی تبدیل می‌شود.

محکوم کردن انسان‌ها به خاطر حمایت از یک بیانیه، بیش از آنکه قدرتِ دستگاه حاکم را نشان دهد، ضریبِ هراسِ آن را آشکار می‌کند. حکومتی که از چند سطر نوشته بیمناک است، در حقیقت از کلمات نمی‌ترسد؛ از قدرتِ تکثیرِ معنا می‌ترسد. زیرا می‌داند اندیشه، برخلاف انسان، زندانی نمی‌شود؛ از دیوار عبور می‌کند، از میله رد می‌شود و در ذهن‌ها مهاجرت می‌کند.
قدرت‌های مطمئن، با اندیشه گفت‌وگو می‌کنند؛ قدرت‌های نگران، اندیشه را جرم‌انگاری می‌کنند. این شاید مهم‌ترین تفاوت میان «اقتدار» و «اضطراب سیاسی» باشد. زندان، زمانی به ابزار حکومت تبدیل می‌شود که استدلال، توان اقناع خود را از دست داده باشد.

جمهوری اسلامی دههاست به جای مدیریت جامعه، درگیر «پلیس‌کشی بر جغرافیای ذهن» شده است؛ گویی می‌توان برای فکر، مرز کشید و برای عقیده، حکم زندان صادر کرد. همزمان، در حال گسترش چیزی است که می‌توان آن را «قضایی‌سازیِ اندیشه» نامید؛ فرآیندی که در آن، به جای پاسخ به یک دیدگاه، برای آن پرونده ساخته می‌شود؛ به جای رقابت با یک ایده، حکم حبس صادر می‌شود؛ و به جای اعتماد به جامعه، از جامعه هراس تولید می‌شود.

اما تاریخ یک قاعده ساده دارد؛ اندیشه، تنها چیزی است که زندان آن را تکثیر می‌کند. زندانی کردن یک انسان، پایان حضور فیزیکی اوست؛ اما زندانی کردن یک فکر، آغاز کنجکاوی جامعه درباره همان فکر است. هر حکم حبس، گاهی ناخواسته به بلندگوی همان اندیشه‌ای تبدیل می‌شود که قرار بود خاموش شود. زیرا اندیشه، پرنده‌ای نیست که در قفس بماند؛ اندیشه، اقلیم‌گریز است.

تناقض بزرگ‌تر آنجاست که نظامی که خود با اعلامیه، نوار، بیانیه و اعتراض سیاسی مسیر قدرت را پیمود، امروز همان ابزارها را به پرونده‌های امنیتی تبدیل می‌کند. این فقط یک تناقض تاریخی نیست؛ «خودفراموشیِ انقلابی» و فراموشیِ حافظه سیاسی است؛ لحظه‌ای که انقلاب، از حافظه تاریخی خود جدا می‌شود و به دشمنِ روش‌هایی بدل می‌شود که روزی با آنها پیروز شد.

محکومیت این سه فعال سیاسی، پیش از آنکه درباره آنان سخن بگوید، درباره ساختار قدرت سخن می‌گوید. حکومتی که از امضا می‌ترسد، در حقیقت از قلم نمی‌ترسد؛ از افقی می‌ترسد که قلم می‌تواند در ذهن جامعه ترسیم کند.

بزرگ‌ترین شکست یک حکومت، زمانی است که از یک امضا، هیبت یک قیام می‌سازد. آن روز، زندان دیگر نشانه اقتدار نیست؛ بنای یادبودِ ترس است.

آزادی زندانیان سیاسی، مطالبه یک جناح یا یک سلیقه سیاسی نیست؛ معیار سنجش ظرفیت یک حکومت برای تحمل اندیشه‌های متفاوت است. روزی که امضا، نقد و بیانیه دیگر جرم نباشند، آن روز می‌توان گفت که سیاست، جای خود را از امنیتی‌سازی به گفت‌وگو بازپس گرفته است. آزادی زندانیان سیاسی، مطالبه آینده‌ای است که در آن، «اختلاف نظر» جرم نباشد و «اندیشیدن» به پرونده قضایی ختم نشود.


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍13