فرانسه دیپلمات‌هایش را از تهران خارج کرد

پس از انتشار اخباری مبنی بر تعطیلی سفارت انگلیس، منابع خبری گزارش کردند که فرانسه نیز به دلیل نگرانی از تنش‌های اخیر، سفارت خود را در تهران تخلیه کرده است.

#فرهیختگان راهی به رهایی

با شدت گرفتن جنگهای خطوط گسل [تمدنی] هر یک از طرفین از طرف دیگر تصویری شیطانی ارائه می‌کند و غالباً گروه مخالف خود را غیرانسانهایی می‌داند که کشتن آنها امری مشروع است. یلتسین در اشاره به چریکهای چچنی گفته است: «سگهای دیوانه را باید به گلوله بست». ژنرال اندونزیایی تری ساتریسنو در اشاره به کشتار سال ۱۹۹۱ در تیمور شرقی میگوید: «این گروه بی اصل و نسب را باید کشت... و ما آنها را می‌کشیم».
در جنگهای خطوط گسل خصومتهای دیرینه دوباره زنده می شوند... کشتارهای جمعی، شکنجه، تجاوز، و اخراج وحشیانه غیرنظامیان از سرزمینهای خود زمانی توجیه‌پذیر می‌شود که نفرتهای فرقه ای تشدید شوند. به همین دلیل نمادها و نشانه های مربوط به فرهنگ مقابل تبدیل به هدف می‌شود. صربها به شکلی منظم مساجد مسلمانان و کلیساهای فرانسیسکن را تخریب می‌کردند و در همان حال کرواتها صومعه‌های ارتودوکس را منفجر می کردند. در حالی که موزه ها و کتابخانه ها معمولاً در جنگ مورد حمله قرار نمی گیرند نیروهای امنیتی سینهالی [در سری‌لانکا] کتابخانه عمومی جهنا را سوزاندند و اسناد تاریخی و ادبی منحصر به فردی را که مربوط به فرهنگ تامیلی بود از میان بردند؛ چنانکه تیراندازان صرب هم موزه ملی در سارایوو را به گلوله بستند و آن را ویران کردند. صربها شهر بوسنیایی زورنیک را از ۴۰ هزار مسلمان ساکن این شهر پاکسازی کردند و یک برج دوره عثمانی را که جایگزین یک کلیسای ارتودوکس شده بود و قدمت آن به سال ۱۴۶۳ می‌رسید منفجر کردند و به جای آن یک صلیب کاشتند.
در جنگ بین فرهنگها آنکه بازنده است فرهنگ است.

ساموئل هانتینگتون،
برخورد تمدن‌ها و بازسازی نظم جهانی،
صص435،436،
ترجمه محمد علی حمیدرفیعی،
تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، چـ2، 1403ش.

از تراث عدنان فلاحی

#فرهیختگان راهی به رهایی

مردی که ترامپ را مسخره کرد

مردی پشت سر ترامپ، در یک تجمع در جورجیا، تمام توجهات را به خود جلب کرد.

او دقیقاً حرکات مشخص رئیس کاخ سفید، حرکات سر، حالت‌های صورت و عبارات تکراری را کپی کرد و به سرعت وایرال شد.


#فرهیختگان راهی به رهایی

سفر گروهی تاجیکستان و اُزبکستان
با حضور علی دهباشی

تاریخ برگزاری ۱۵ تا ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
۱۵ روز و ۱۴ شب

هزینه برنامه بابت سفر ترکیبی تاجیکستان و ازبکستان
هزینه دلاری ۲۵۰۰ دلار + هزینه ریالی حدود ۱۲۰ میلیون تومان بابت پروازهای رفت و برگشت

بلیت رفت / تهران به دوشنبه / هواپیمایی وارش
بلیت برگشت / تاشکند به تهران / هواپیمایی زاگرس

راهنمای تخصصی برنامه
علیرضا عالم نژاد / مرتضی دزفولی

خدمات برنامه شامل

کشور تاجیکستان ؛
برگزاری گشت های شهری ، دوشنبه ، پنجکنت و خجند همراه با روایت تاریخی سایت های مورد بازدید

کشور اُزبکستان ؛
برگزاری گشت های شهری ، تاشکند ، سمرقند، بخارا و خیوه همراه با روایت تاریخی سایت های مورد بازدید

۱۴ شب اقامت در هتل های تاجیکستان و ازبکستان
۳ شب دوشنبه / ۲ شب خجند / ۱ شب پنجکنت
۲ شب تاشکند / ۲ شب سمرقند / ۲ شب بخارا
۲ شب خیوه

وعده های غذایی
۱۴ وعده صبحانه + ۱۴ وعده ناهار + یک وعده شام

ترنسفرها
پرواز داخلی دوشنبه به تاشکند
پرواز داخلی خیوه به تاشکند
تاجیکستان ؛ با توجه به جاده های کوهستانی ، استفاده از مینی بوس های بنز اسپرینتر در طول سفر
ازبکستان ؛ اتوبوس وی آی پی در اختیار در طول سفر

ورودیه ها
پرداخت کامل ورودیه های سایتهای مورد بازدید در
دو کشور تاجیکستان و ازبکستان

بیمه مسافرتی

ویزای کشور ازبکستان

برعهده همسفران
وعده های پذیرایی شام
عوارض خروج از کشور

شيوه نام نويسي
ارسال اسکن رنگی صفحه اول گذرنامه در واتساپ ؛ تلگرام و یا بله، به شماره همراه ۰۹۳۵۳۳۶۲۳۲۵
(لطفا توجه فرمایید، گذرنامه شما حداقل دارای ۶ ماه اعتبار از تاریخ شروع سفر باشد)

سایر هماهنگی ها به اطلاع شما خواهد رسید

زمانبندی و شرح روز به روز
سفر تاجیکستان و ازبکستان
۱۵ تا ۲۹ شهریور ۱۴۰۵

‏🇹🇯هفته اول / تاجیکستان

🔸یکشنبه ۱۵ شهریور
پرواز تهران به دوشنبه / استراحت و اقامت در دوشنبه

🔹دوشنبه ۱۶ شهریور
حرکت زمینی از دوشنبه به پنجکنت/ گشت نیم روزه / اقامت در پنجکنت

🔸سه شنبه ۱۷ شهریور
حرکت زمینی از پنجکنت به خجند/ دیدار از پنج رود و مزار شریف در میانه راه / اقامت در خجند

🔹چهارشنبه ۱۸ شهریور
گشت کامل خجند/ اقامت در خجند

🔸پنجشنبه ۱۹ شهریور
حرکت زمینی به سمت دوشنبه / گشت نیم روزه / اقامت در دوشنبه

🔹جمعه ۲۰ شهریور
گشت کامل حصار و دوشنبه / اقامت در دوشنبه

🔸شنبه ۲۱ شهریور
پرواز از دوشنبه به تاشکند / استراحت و اقامت در تاشکند

‏🇺🇿هفته دوم / ازبکستان

🔹یکشنبه ۲۲ شهریور
حرکت زمینی از تاشکند به سمرقند / اقامت در سمرقند

🔸دوشنبه ۲۳ شهریور
گشت کامل سمرقند / اقامت در سمرقند

🔹سه شنبه ۲۴ شهریور
حرکت زمینی از سمرقند به بخارا / گشت نیم روزه بخارا / اقامت در بخارا

🔸چهارشنبه ۲۵ شهریور
گشت کامل بخارا / اقامت در بخارا

🔹پنجشنبه ۲۶ شهریور
حرکت زمینی از بخارا به خیوه / دیدنی های میانه راه / اقامت در خیوه

🔸جمعه ۲۷ شهریور
گشت کامل خیوه / اقامت در خیوه

🔹شنبه ۲۸ شهریور
پرواز از خیوه به تاشکند/ گشت نیم روزه تاشکند / اقامت در تاشکند

🔸یکشنبه ۲۹ شهریور
پرواز از تاشکند به تهران

انا لله وانا اليه راجعون

حسن خادم نویسنده و خالق دهها داستان بلند و کوتاه که سالیان طولانی عاشقانه و خالصانه در دفتر میر حسین موسوی فعالیت می کرد به رحمت خدا رفت.

خادم انسانی خاضع، مخلص، صادق، بسیار سخت کوش و پاک بود که علیرغم خلاقیت و توانایی‌های منحصر بفرد و تلاش بسیار ارزنده و تألیفات متعدد در حوزه ادبیات بدون ذره‌ای سوءاستفاده از موقعیت شغلی خود با درآمد اندک بازنشستگی زندگی پاکیزه اما سختی را سپری کرد.

میراث او برای خانواده محترم و همکاران اش در دفتر میرحسین موسوی عزت، بزرگی، شرافت و پاکی بود. خدایش بیامرزد و با خوبان و پاکان درگاهش محشور فرماید و به خانواده عزیزش و مهندس میرحسین موسوی و همکارانش صبر مرحمت فرماید.


#فرهیختگان راهی به رهایی

ملی‌گرایی‌های جعلی

رخدادهای سهمگین، دو جریان پرصدا را در برابر همدیگر قرار داده، که هر دو مدعی ملی‌گرایی‌اند. یکی، سرسختانه از جمهوری اسلامی دفاع می‌کند و دومی به براندازی آن به هر بها و روشی اقبال دارد. هر دو، دیگری را بی‌وطن و خائن می‌خوانند و برای هر دو کاملاً آشکار است که طرف مقابل نسبتی با ایران ندارد. در چنین هیاهویی، آنچه به آن کمتر پرداخته می‌شود این است که «امر ملی» یعنی چه و چگونه می‌توان نسبت افراد را با آن سنجید.

بیایید سه مقوله را تفکیک کنیم:
۱) حمایت/ مخالفت با رژیم: اینکه طرف‌دار حکومت مستقر در کشور باشید شما را ملی‌گرا نمی‌کند؛ مخالفت با آن نیز همچنین. اولاً ملت همان حکومت نیست تا موضع شما دربارهٔ یک حکومت، مبنای ملی‌گرا یا ضدملی‌بودنتان باشد. دوماً برفرض هم که هواداری یا دشمنی با حکومت، شرط لازم ملی‌گرایی می‌بود؛ شرط کافی نبود. انگیزه‌ی شما اهمیت دارد. مثلاً کسی که در اصل به‌خاطر انگیزه‌ی دینی از ج.ا دفاع کند، یک ملی‌گرا به شمار نمی‌آید. همچنین اگر اصلی‌ترین انگیزه‌ی یک مخالفِ رژیم، امید به تأمین بهتر منافع فردی‌اش باشد، ملی‌گرا نیست.

۲) میهن‌پرستی: دوست داشتن کشور یکی از شرایط ملی‌گرا بودن است؛ ولی کافی نیست. فهم شما از مفهومِ مدرنِ ملیت چیست؟ آیا از رقابت منافع ملت‌ها و دولت‌هایشان چیزی می‌دانید؟ اصلاً تعریف شما از منافع ملی چیست؟ مصداق‌های آن در زمان کنونی را چه می‌دانید و چرا؟ احساسات میهن‌دوستانه‌تان محترم است؛ ولی کسی با صرف احساسات میهن‌دوستانه، ملی‌گرا نمی‌شود.

- ملی‌گرایی: ملیت، هم‌معنای هواداری از قدرت سیاسی آن (خواه قدرت مستقر و خواه قدرت اپوزیسیون) نیست. در کشوری که گاه صفت «ملی» دقیقا به معنای «دولتی» است (همچون رسانه‌ی ملی، بانک ملی، نفت ملی و...) این نکته را بیشتر باید توجه کرد.
ملت مدرن:
- درون مرزهای جغرافیایی مشخص می‌زیَند؛
- بر سرنوشت خود حاکم‌اند (مشروعیت حکومت از اراده‌ی جمعی آنان برمی‌خیزد)؛
- به حقوق شهروندی یکسان باور دارند که تفاوت در دین یا زبان، آنان را در موقعیت نابرابر قرار نمی‌دهد.
بنابراین:
ملی‌گرایی به این اقدامات نمایشی نیست که:

- به‌عنوان طرف‌دار نظام،‌ پس‌از نیم سده ناگهان تندیس شاپور ساسانی را مجاز کنیم و نام کورش را از پستوخانه‌ی واژگان ممنوعه‌مان بیرون بکشیم؛ یا به‌عنوان مخالف، سخنمان را با نمادهای فروهر و درفش کاویانی پر کنیم و احیاناً به اسلام بدوبیراه بگوییم؛
- مخالفانمان را «غرب‌گدا» و «سس‌خرسی‌چی» و «وطن‌فروش»، یا «ولایی» و «چپول» و «عرب‌پرست» و... بخوانیم؛
- سینه‌مان را با تعصب فلان حاکم یا بهمان رهبر اپوزیسیون پر کنیم و...

ملی‌گرایی یعنی داشتن تصور درست از ملت؛ ارائه‌ی تعریف از منافع ملت؛ و کوشش نظری و عملی جهت تحقق آن منافع.
برای من منافع یک ملت و به ترتیب اولویت، دست‌کم عبارت‌اند از:

- تأمین امنیت همگانی (اعم از مرزی و داخلی)؛
- تقویت هم‌بستگی اجتماعی و بازسازی امید و اعتماد همگانی؛
- حاکم‌سازی قانون قانون و کارآمدسازی دیوان‌سالاری؛
- محافظت از زیست‌بوم؛
- دسترس‌پذیری امکانات سلامت جسمانی و روانی (که شامل سلامت معنوی نیز می‌شود) و تناسب آن‌ها با سطح متعارف معیشت؛
- ثبات و رشد اقتصادی؛
- تضمین آزادی‌های مشروع مدنی و سیاسی؛
- رشد پیوسته‌ی کمیت و کیفیت آموزش همگانی؛
- تقویت ارتباطات جهانی در حوزه‌های گوناگون اقتصادی، فرهنگی و سیاسی؛
- تقویت رویه‌ی سالم از منافع هویتی (غرور ملی).

می‌توانید بر این موردها بیفزایید یا ترتیب دیگری پیشنهاد دهید. ولی به‌هرروی یک فرد ملی‌گرا باید مرحله‌ی نخست فهم خود از مفهوم ملیت را روشن کند؛ سپس منافع ملی را از دیدگاه خود تبیین کند؛ بعد راه رسیدن به منافع را پیشنهاد دهد و در آخرین مرحله نیروی سیاسی‌ای را برگزیند که آن را کمتر بر ضد منافع ملی می‌بیند. این هم یک امر بسیار پویا و متغیر است. امروز ممکن است حکومت مستقر انتخاب بهتری باشد و فردا فلان شاخه از اپوزیسیون. ما شیپور را از دهانه‌ی گشادش می‌نوازیم و از مرحله‌ی آخر، یعنی انتخاب هم‌پیمان از میان نیروهای سیاسی می‌آغازیم و دقیقا به همین دلیل است که گرفتار شبه‌ملی‌گرایی‌های سطحی و احساسی می‌شویم که معلوم نیست چه ربطی به منافع ملی‌مان دارد. گمان می‌کنیم ملی‌گرایی یعنی سنگ حکومت مستقر یا اپوزیسیون نامستقر را به سینه زدن. چنان در ملی‌گرایی وارونه شده‌ایم که نه خود ملت؛ بلکه دولت را دال مرکزی گفتمان خود ساخته‌ایم! شگفتی ندارد که امروز مسئله‌ی اصلی‌مان در کنش ملی تا سرحد پناه بردن بر یک «منجی حکومتی»، یا «منجی خارجی» مبتذل باشد. اینک بیا بنشینیم و تماشا کنیم که سرانجام کدام منجی قافیه را خواهد برد و سر نجات‌خواهان را بی‌کلاه خواهد گذاشت... .

معین مشکات


#فرهیختگان راهی به رهایی

آقای عراقچی، پس مالکیت خصوصی چی!

دیروز ترامپ گفت:

از این لحظه، هرگونه خسارتی که به کشتی‌ها و محموله‌ها وارد شود، از محل دارایی‌های ایران که در اختیار و تحت کنترل آمریکا است، پرداخت خواهد شد.

عراقچی در پاسخ گفت:

کسانی که از چنین منابعی استقبال می‌کنند یا از آن سود می‌برند، باید به یاد بیاورند که وقتی دولت‌ها مصادره اموال دیگران را به یک رویه عادی تبدیل کنند، دیگر هیچ دارایی‌ای از امنیت و مصونیت برخوردار نخواهد بود.

آقای عراقچی به‌درستی دست روی نکته‌ای مهم گذاشته است: امنیت مالکیت، پیش‌شرط آزادی و ثبات است.

اگر قرار باشد دولت‌ها در روابط میان خود، اصل احترام به مالکیت را نادیده بگیرند، بنیان نظم قانون‌محور و مبتنی بر اصل عدم تعرض به‌تدریج فرو می‌ریزد. مسئله فقط مالکیت دارایی‌های ایران نیست؛ مسئله این است که آیا دولت‌ها می‌توانند بدون یک چارچوب حقوقی روشن، دارایی دیگری را برای جبران خسارت‌های احتمالی مصادره کنند یا نه.

البته میان مالکیت خصوصی افراد و دارایی‌های دولت‌ها تفاوت وجود دارد. مالکیت خصوصی مستقیماً با آزادی فردی و حق تعیین سرنوشت انسان پیوند دارد، در حالی که دارایی دولت‌ها بیشتر به حاکمیت و حقوق بین‌الملل مربوط است. با این حال، هردو در یک اصل مشترک به هم می‌رسند: قدرت نباید بدون مبنای روشن حقوقی و بدون امکان اعتراض و دادرسی عادلانه، مالکیت را سلب کند.

از این زاویه، سخنان عراقچی با بحث فلسفی آزادی و مالکیت پیوند می‌خورد. هرچه قدرت دولت‌ها برای سلب مالکیت بدون محدودیت بیشتر شود، حریم مالکیت و در نتیجه بخشی از آزادی اقتصادی و فردی نیز شکننده‌تر خواهد شد.

جان لاک میان آزادی و مالکیت پیوندی بنیادین برقرار می‌کند:  مالکیت خصوصی بخشی مهم از آزادی و اختیار انسان برای تعیین سرنوشت خویش است. اگر مالکیت از امنیت و مصونیت برخوردار نباشد، حق انتخاب‌ها و فرصت‌های متعدد زندگی نیز از انسان سلب می‌شود. پذیرش این اصل، در وهله نخست، مانعی در برابر خودکامگی حکومت و تعرض آن به دیگر حقوق فردی ایجاد می‌کند.

نظم لیبرال و قانون‌محور در سطح بین‌المللی نیز تا حد زیادی بر منطقی مشابه استوار است. همان‌گونه که در داخل کشورها، افراد باید جز در چارچوب قانون و پس از طی دادرسی عادلانه و شفاف از تعرض خودسرانه به اموالشان مصون باشند، در عرصه جهانی نیز اصل مصونیت دارایی‌ها و احترام به حاکمیت کشورها باید قاعده باشد.

در ایران، از ابتدای انقلاب، با موج گسترده‌ای از مصادره‌ها شاهد نقض این اصل بوده‌ایم. طبیعتاً همین امر از انسجام نظری و پشتوانه سیاسی استدلال درست عراقچی می‌کاهد. نمی‌توان در خارج از کشور مدافع امنیت مالکیت بود و در داخل احیانا آن را نقض کرد.

با این همه، میان فلسفه آزادی و مسئله مالکیت پیوندی معتبر برقرار است. در سطح ملی، واحد مقایسه «فرد» است و در جامعه بین‌المللی، «دولت ملی». اگر اصل مالکیت و مصونیت دارایی‌ها در برابر قدرت‌های بزرگ مصون نماند، وضعیتی مشابه نقض حقوق شهروندان در داخل کشورها پدید می‌آید.

چین برای پاسخ به این تناقض، بر مفهومی تأکید می‌کند که می‌توان آن را «دموکراسی میان کشورها» نامید، نه الزاماً در درون آنها. از نگاه پکن، آمریکا با حمایت از دموکراسی و نظم لیبرال در کشورهای دیگر، اغلب در امور داخلی آنها مداخله می‌کند؛ در حالی که همه کشورها باید در عرصه بین‌المللی از حقوق برابر برخوردار باشند.

چین بر حاکمیت ملی و عدم مداخله تأکید می‌کند، اما در داخل آزادی سیاسی و دموکراسی را محدود می‌سازد. آمریکا نیز خود را مدافع آزادی و دموکراسی معرفی می‌کند، اما در عرصه خارجی همواره با این اصول یکسان و بی‌تناقض رفتار نکرده و در مواردی رویکردی گزینشی و مصلحت‌گرایانه داشته است.

در واقع، هر دو قدرت میان اصول اعلامی و منافع سیاسی و ژئوپلیتیک خود فاصله دارند: یکی بیشتر بر حاکمیت و عدم مداخله تأکید می‌کند و دیگری بر آزادی، حقوق بشر و دموکراسی؛ اما هر دو گاه اصول مورد ادعای خود را در برابر منافع ملی تعدیل می‌کنند.

نظم بین‌المللی کنونی، گرچه قانون‌محور و هنجارمند است، به دلیل عدم تقارن قدرت میان کشورها و فقدان یک اقتدار بی‌طرف بین‌المللی، در عمل همچنان سلسله‌مراتبی و در مواردی ناعادلانه است.

با وجود همه این تناقض‌ها، نباید اصل مهمی را از یاد برد: آزادی و استقلال عمل کشورها و احترام به حاکمیت آنها در محیط بین‌المللی، ادامه منطقی آزادی و خودمختاری انسان‌ها در واحدهای ملی است.

اگر قرار است جهان به سوی نظمی قانون‌محورتر و عادلانه‌تر حرکت کند، این اصل باید درباره همه کشورها و همه انسان‌ها، فارغ از قدرت و جایگاه سیاسی آنها، به یک اندازه اعمال شود. احترام به مالکیت و آزادی، زمانی معنا دارد که یک اصل جهان‌شمول باشد. آمریکا را باید ابتدا در داخل شکست داد، با سلاح برنده‌ی آزادی و احترام به حاکمیت قانون!

صلاح‌الدین خدیو

#فرهیختگان راهی به رهایی

صورت‌بندی نادرست سروش از اسلامِ لیبرال
https://www.iran-emrooz.net/index.php/think/more/128724/
#فرهیختگان راهی به رهایی

بحث درونی اتاق گفت‌وگوی سیاسی جمعی از جمهوری‌خواهان ایران با عنوان «مردم درباره زندگی خود، نظام حکمرانی و جنگ چه می گویند؟(بازخوانی گزارش ربیعی به حکومت)»


سخنران: سعید پیوندی


تاریخ جلسه: ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶/ ۳۰ تیر ۱۴۰۵

مشارکت کنندگان در بحث:
سعید پیوندی، کاظم علمداری، نیره توحیدی، علیرضا بهتویی، بهروز خلیق، کاظم کردوانی، رضا علیجانی و احمد پورمندی.


#فرهیختگان راهی به رهایی

مثل گنجشک از این شاخه به آن شاخه

نسخه‌ی انگلیسی کتاب پیش از نسخه‌ی فارسی منتشر شد و چند روز پیش، به همت دو دوست، به دستم رسید. منتظر ماندم تا نسخه‌ی فارسی هم از راه برسد و بعد معرفی‌اش کنم.

تقریباً همه‌چیز را در مقدمه‌ی کتاب گفته‌ام؛ از چگونگی آغاز این روزنوشت‌ها تا مصائب نوشتن در روزهای بسته‌بودن اینترنت و هزینه‌های آن، و نیز چرایی اولویت انتشار نسخه‌ی انگلیسی و چیزهای دیگر.

تقریباً در تمام روزهای جنگ چهل‌روزه، به‌جز سفر چندروزه‌ی نوروزی‌مان به خراسان، در تهران ماندیم و سرم گرم نوشتن این روزنوشت‌ها، انتشار آن‌ها در فیس‌بوک برای چهارصد تا پانصد نویسنده، تصویرگر و هنرمند غیرایرانی و پاسخ‌دادن به کامنت‌های آنان بود. گاهی هم آخر شب می‌نوشتم و هم اول صبح. روزهایی هم که اینترنت نداشتم منظم می‌نوشتم، از جمله هر روز در سفر.

این روزنوشت‌ها کم‌کم شکلی پیدا کردند که برایم جذاب بود. درباره‌ی همه‌چیز می‌نوشتم و ناگزیر مثل گنجشکان، از این شاخه به آن می‌پریدم، بدون این نگران انسجام نوشته‌ام باشم؛ گاهی به خواست مخاطبی که پرسشی داشت و گاه به ضرورت موضوعی که نیازمند توضیح بود.

نزدیک به پنجاه نفر برای این روزنوشت‌ها کامنت گذاشته‌اند؛ اغلب دعایی، آرزوی سلامتی یا کلامی به نشانه‌ی همدلی. اما برخی از آنان به‌طور منظم نوشته‌ها را دنبال می‌کردند و وارد گفت‌وگو می‌شدند. فکر می‌کنم کامنت‌های چهل‌وچهار نفر را انتخاب و در کنار یادداشت‌ها منتشر کرده‌ام.

نمی‌دانم این روزنوشت‌ها برای شما چه دارد، اما دست‌کم پنج یا شش نفر از مخاطبان غیرایرانی که نسخه‌ی انگلیسی کتاب را خوانده‌اند و درباره‌اش نوشته‌اند، گفته‌اند با این‌ها چیزهایی فراتر از خبرها دریافت کرده‌اند.

یکی از نویسندگان شناخته‌شده نوشته بود:
«لطفاً راه‌هایی برای دیدن و یافتن انسانیت در دل منازعات جهانی پیدا کنید. این کتاب را بخوانید، با کسی در جامعه‌ی خود که از بخش دیگری از جهان آمده است گفت‌وگو کنید و بکوشید به یاد داشته باشید که جنگ‌ها میان دولت‌ها روی می‌دهند، اما این مردم عادی‌اند که پیامدهای آن‌ها را تحمل می‌کنند.»

این نوشته‌ها فقط درباره‌ی جنگ نیستند. گاهی موضوعی را بهانه کرده‌ام تا درباره‌ی فرهنگ، زندگی، تاریخ، اسطوره‌ها، روستاها، شهرها و اقلیم‌های گوناگون ایران بنویسم.

شاید به کار شما هم بیاید، اما بیش از آن دوست دارم نسخه‌های انگلیسی و فارسی کتاب را به مخاطبان واقعی‌اش معرفی کنید یا به دستشان برسانید. اگر چنین کنید، بر من منت می‌گذارید!

علی‌اصغر سیدآبادی


#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴فرخی یزدی

فرخی یزدی » دیوان اشعار » غزلیات »
شمارهٔ ۴


ای که پرسی تا به کی دربند دربندیم ما
تا که آزادی بود دربند در بندیم ما

خوار و زار و بی‌کس و بی‌خانمان و دربه‌در
با وجود این همه غم، شاد و خرسندیم ما

جای ما در گوشهٔ صحرا بُوَد مانند کوه
گوشه‌گیر و سربلند و سخت‌پیوندیم ما

در گلستان جهان چون غنچه‌های صبحدم
با درون پر ز خون در حال لبخندیم ما

مادر ایران نشد از مرد زاییدن عقیم
زان زن فرخنده را فرزانه فرزندیم ما

ارتقاء ما میسر می‌شود با سوختن
بر فراز مجمر گیتی چو اسفندیم ما

گر نمی‌آمد چنین روزی کجا دانند خلق
در میان همگنان بی‌مثل و مانندیم ما

کشتی ما را خدایا ناخدا از هم شکست
با وجود آنکه کشتی را خداوندیم ما

در جهان کهنه ماند نام ما و فرخی
چون ز ایجاد غزل طرح نو افکندیم ما


#فرهیختگان راهی به رهایی

حمایت ۱۰۲ فعال و ۱۳ نهاد از اعتصاب زندانیان قزلحصار؛ درخواست برای توقف فوری اعدام‌ها در ایران

بیانیه‌ای در حمایت از اعتصاب غذای زندانیان زندان قزلحصار کرج و در اعتراض به اجرای احکام اعدام در ایران، تاکنون به امضای ۱۰۲ فعال و کنشگر سیاسی و ۱۳ نهاد و سازمان رسیده است.

امضاکنندگان این بیانیه با اشاره به آغاز اعتصاب غذای شماری از زندانیان قزلحصار از ۲۲ تیرماه ۱۴۰۵، خواستار توقف فوری اجرای احکام اعدام و لغو کامل مجازات اعدام در ایران شده‌اند.

در این بیانیه آمده است که جمهوری اسلامی از زمان روی کار آمدن، اعدام را به عنوان ابزاری برای «ایجاد ترس و ارعاب در جامعه و حفظ قدرت» به کار گرفته و اجرای احکام اعدام با عناوین مختلف، از پرونده‌های سیاسی و امنیتی تا اتهامات مرتبط با مواد مخدر، به گفته امضاکنندگان، «هدف مشترک ایجاد فضای وحشت و جلوگیری از اعتراضات مردمی» را دنبال کرده است.

امضاکنندگان همچنین مدعی شده‌اند که از اواخر اسفند ۱۴۰۴ تاکنون دست‌کم ۵۰ نفر از معترضان اعتراضات دی ۱۴۰۴ و اعتراضات سال ۱۴۰۱، زندانیان سیاسی و افرادی با اتهامات امنیتی اعدام شده‌اند. در این بیانیه به پرونده‌هایی با اتهاماتی مانند جاسوسی و همکاری با اسرائیل نیز اشاره شده است.

در ادامه این بیانیه، اعدام «مجازاتی شنیع و ضدانسانی و مغایر با کرامت انسانی» توصیف شده و آمده است که «حق حیات بنیادی‌ترین حق هر انسان است و هیچ فرد، نهاد یا حکومتی نباید اجازه سلب این حق را داشته باشد.»

امضاکنندگان ضمن اعلام حمایت از اعتراضات زندانیان در قزلحصار و همچنین اعتراضات زندانیان در زندان‌های دستگرد اصفهان، اوین، ساوه و لاکان رشت، خواستار رسیدگی فوری به وضعیت سلامت زندانیان اعتصابی، رعایت حقوق آنان و پایان دادن به سیاست اعدام و سرکوب در ایران شده‌اند.

این بیانیه در حالی منتشر شده که در ماه‌های اخیر گزارش‌هایی درباره افزایش نگرانی‌ها نسبت به اجرای احکام اعدام شماری از زندانیان در ایران منتشر شده است. مقام‌های جمهوری اسلامی معمولا اجرای احکام اعدام را بر اساس قوانین جاری کشور و پس از طی مراحل قضایی اعلام می‌کنند و اتهامات مطرح‌شده علیه محکومان را مبنای اجرای حکم می‌دانند.

در پایان بیانیه از فعالان مدنی و مدافعان حقوق بشر خواسته شده است با پیوستن به این کارزار، از خواست زندانیانی که با خطر اجرای حکم اعدام روبه‌رو هستند حمایت کنند. جمع‌آوری امضا برای این بیانیه همچنان ادامه دارد.
زیتون


#فرهیختگان راهی به رهایی

«قدرت مذاکره»و وضعیت کنونی از زبان عباس عراقچی



#فرهیختگان راهی به رهایی

عبور ترامپ از مرز لفاظی: «دردِ بیشتر» برای تهران، «بازیِ پرهزینه» برای واشنگتن

حمید آصفی

دونالد ترامپ با تهدید امروز خود مبنی بر «حمله‌ای گسترده‌تر از همیشه» علیه جمهوری اسلامی، بار دیگر به الگوی فشار حداکثری بازگشته است؛ الگویی که این‌بار با تأکید بر «تداوم درد» و ابراز ناامیدی از مسیر دیپلماسی همراه شده است. با این حال، فاصله‌ای معنادار میان تهدید لفظی و تصمیم برای ورود به جنگ وجود دارد و همین فاصله، تحلیل این سخنان را ضروری می‌کند.

۱. بن‌بست راهبردی؛ جنگی که برنده ندارد
طرح احتمال یک حمله گسترده، در شرایطی مطرح می‌شود که ایالات متحده با بدهی سنگین، کسری بودجه و حساسیت افکار عمومی نسبت به جنگ‌های پرهزینه روبه‌رو است. از این منظر، تهدید نظامی بیش از آنکه نشانه آمادگی برای یک جنگ فراگیر باشد، می‌تواند ابزاری برای افزایش فشار سیاسی و روانی بر تهران باشد.
به همین دلیل، هرگونه تصمیم برای آغاز یک جنگ بزرگ، نه‌تنها هزینه‌های امنیتی، بلکه پیامدهای اقتصادی و سیاسی قابل توجهی برای واشنگتن به همراه خواهد داشت و همین موضوع، دامنه انتخاب‌های کاخ سفید را محدود می‌کند.

۲. ابهام حساب‌شده در قبال اسرائیل
اظهارات ترامپ درباره توانایی اسرائیل برای اقدام سریع، در کنار هشدار نسبت به پیامدهای گسترش درگیری، نشان می‌دهد که او تلاش می‌کند ابتکار عمل را در اختیار واشنگتن نگه دارد. به نظر می‌رسد هدف این است که هرگونه اقدام نظامی احتمالی، در چارچوب راهبرد آمریکا تعریف شود، نه آنکه بر اثر تصمیمات مستقل بازیگران منطقه‌ای، به بحرانی خارج از کنترل تبدیل شود.
در عین حال، گسترش یک جنگ منطقه‌ای می‌تواند هزینه‌های داخلی و سیاسی قابل توجهی برای دولت آمریکا ایجاد کند؛ موضوعی که در محاسبات هر رئیس‌جمهوری، به‌ویژه در آستانه رقابت‌های سیاسی، اهمیت دارد.

۳. خطای محاسباتی در «سیاست درد»
جمله ترامپ مبنی بر اینکه «آن‌ها هنوز به اندازه کافی درد نکشیده‌اند» بر این فرض استوار است که افزایش فشار، سرانجام به عقب‌نشینی سیاسی خواهد انجامید. اما تجربه بسیاری از منازعات معاصر، چنین رابطه مستقیمی را تأیید نمی‌کند.

در بسیاری از موارد، برآورد بازیگران خارجی از آستانه تحمل دولت‌ها یا جوامع، نادرست از آب درآمده و به جای تسلیم، به افزایش مقاومت، طولانی‌تر شدن بحران و پیچیده‌تر شدن معادلات انجامیده است.

ویتنام نمونه‌ای بود که با وجود سال‌ها بمباران و ده‌ها هزار کشته آمریکایی، اراده طرف مقابل در هم نشکست. در عراق، سقوط سریع حکومت صدام به معنای پایان بحران نبود و سال‌ها شورش و ناامنی، هزینه‌ای چند تریلیون دلاری بر آمریکا تحمیل کرد. افغانستان نیز نشان داد که حتی دو دهه حضور نظامی و برتری مطلق تسلیحاتی، الزاماً به تحقق اهداف سیاسی منجر نمی‌شود.

این نمونه‌ها ثابت نمی‌کنند که همه بحران‌ها یکسان‌اند، اما یادآور می‌شوند که افزایش فشار نظامی، لزوماً به تسلیم سیاسی منتهی نمی‌شود و گاه نتیجه‌ای کاملاً معکوس به بار می‌آورد.

جمع‌بندی
اظهارات ترامپ را بیش از آنکه بتوان اعلام قطعی جنگی بزرگ دانست، باید بخشی از یک راهبرد فشار روانی و سیاسی برای تغییر محاسبات تهران ارزیابی کرد. با این حال، تجربه نشان داده است که وقتی مفهوم «درد» به ابزار سیاست خارجی تبدیل می‌شود، خطر ورود به چرخه‌ای از کنش و واکنش‌های فزاینده نیز افزایش می‌یابد؛ چرخه‌ای که آغاز آن ممکن است در اختیار سیاستمداران باشد، اما پایانش لزوماً در اختیار هیچ‌یک از طرفین نخواهد ماند.


#فرهیختگان راهی به رهایی

جنگ فراگیر از رگ گردن به ما نزدیک‌تر است
گفت‌وگوی رضا علیجانی با VOA

تندروها در سطوح بالای قدرت نفوذ چندانی ندارند؛ «مگر این‌که» مجتبی خامنه‌ای هم پشت آنها در بیاید و یک نبش دکان دونبشش را ببندد.

شایعه‌ای منتشر شده (که معلوم نیست چقدر صحت دارد)، که طرف ایرانی به آمریکا گفته زدن کشتی‌ها کار عوامل خودسر بوده است.

بدترین سناریو این است که ترامپ به این نقطه برسد که ما همه زیرساخت‌ها را بزنیم، ایران را ویران کنیم و کنار بکشیم. البته عکس‌العمل ج.ا هم قابل پیش‌بینی نیست و می‌تواند برای طرف مقابل و متحدانش نیز بسیار پرهزینه باشد.

ترامپ از زدن کشتی‌ها و نیز طرح ترورش سخت عصبانی است و جملات تندی هم گفته، اما هم‌چنان راه مذاکره را باز نگه داشته است.

ج.ا برای مردم ایران مرتب بحران تولید کرده است؛ گروگانگیری، کش دادن جنگ، هسته‌ای و حالا هم دارد از تنگه هرمز یک شر و دردسر جدید درست می‌کند.
{این مصاحبه قبل از دور جدید تنش‌ها صورت گرفته است.}

معضل تنگه هرمز از یک طرف از اولین پیام‌های مجتبی خامنه‌ای و از طرف دیگر عجله در نوشتن تفاهم‌نامه و برخی روایتهای دوگانه از آن نشأت می‌گیرد. در بند ۵ تفاهم‌نامه آمده...

حاجی‌صادقی نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران که حرفهایش حرفهای ولی فقیه است طی بیانیه‌ای ده ماده‌ای اعلام کرد...

تنش‌زایی و تحریک برای جنگ فراگیر، بازی با دم شیر است؛ هر چند ممکن است بعضی تندروها، برخی نفوذی‌های اسرائیل و نیز افرادی که تحت تاثیر روسها هستند، چنین سودایی داشته باشند.

جریان مسلط در قدرت از «منازعه‌ی محدود» برای استفاده در مذاکرات استفاده می‌کند. تیم مذاکره‌کننده در تفاهمنامه امتیازات مهمی داده و گرفته است. سیاست این تیم در باره امتیازدهی‌هایش «خودش را بیار، اسمش را نیار» است. اما ترامپ معمولا این رویه را برهم می‌زند و اسمش را هم می‌اورد!

میانجی‌ها و لابی عربها، برخلاف لابی اسرائیلی‌ها، دنبال این هستند که مانع تشدید تنش بشوند.

هیچ‌کدام از دو طرف از جنگ فراگیر استقبال نمی‌کنند و آخرین گزینه‌شان است. ممکن است برخی فرمول‌های بینابینی و برخی مشوّق‌های مالی برای ج.ا راه حل نهایی باشد.

اگر سیر تنشها، تحت فشار تندروها، از دست هر دو طرف خارج شود، حوادث می‌تواند شتاب بگیرد و به سمت بدترین سناریو پیش برود...

بنابراین تنها راهی که باقی می‌ماند این است که طرفین بعد از مدتی زد و خورد به دیپلماسی برگردند!

ج.ا «مردم»خودش، که همان اقلیت هوادارش هستند، را انتخاب کرده و اگر نگران باشد هم برای موجودیت خودش است و نه اکثریت ساکنان ایران؛ از اینکه آن یکی «مردم» به خیابان بریزند.

مردم ایران ناخواسته درگیر یک جنگ ویرانگر شده‌اند. یک قلدر داخلی رفته...

حالا معلوم شده بخشی از بودجه‌هایی که گم می‌شد صرف شهرک‌های زیرزمینی موشکی می‌شده است...

اگر ج.ا بخواهد با همین فرمان ادامه بدهد، عصبانیت و نفرت مردم...

عراقچی مدتی پیش صریحا گفت ما قانونا نمی‌توانیم از تنگه هرمز عوارض بگیریم. برخی کارشناسان داخلی هم می‌گویند کارت تنگه هرمز برای ما دارد وارونه و به ضد خودش تبدیل می‌شود.

برخی کارشناسان دیگر می‌گویند اگر از کارت بازی تنگه برای گرفتن امتیاز برای کاهش تحریم‌ها استفاده کنیم حاصلش خیلی بیشتر از گرفتن عوارض است.

در تجربه گروگانگیری نیز در حالی که پیشنهاداتی عالی به ج.ا شده بود اما همه را رد کردند و بعد رفتند قرارداد زیانبار و ننگین الجزایر را امضا کردند.

در اثر هر جنگی این سفره مردم است که کوچکتر می‌شود و این زیرساختهای کشور است که نابود می‌شود.

در صورت تشدید جنگ، فرماندهان نظامی به طور شخصی از جان خودشان هم بیمناک می‌شوند. آنها سرجمع سعی می‌کنند از جنگ فراگیر جلوگیری کنند.

ج.ا معمولا زندانی شعارهای خودش می‌شود؛ از تنگه هرمز هم دارند یک امر ناموسی برای خودشان تولید می‌کنند.
ج.ا خودش وسرانش به دَرَک؛ اما اگر برخلاف قوانین بین‌الملل بخواهند مهار تردد در تنگه هرمز را بدست‌شان بگیرند یک شر جدید برای ملت ایران ایجاد می‌کنند.
نکات کامل‌تر در فایل صوتی

#فرهیختگان راهی به رهایی

«شریعتی یک استثنا بود»
مصطفی ملکیان

استثنا بودن علی شریعتی در میان روشنفکران
پدیده نفوذ گسترده و ارتباط عاطفی عمیق دکتر علی شریعتی با توده‌های مردم، در میان تمامی روشنفکران تاریخ معاصر ایران (اعم از دینی، سکولار، مارکسیست و لیبرال) یک استثنای بی‌نظیر و تکرارناپذیر است. عدم توفیق روشنفکران دینی پس از انقلاب در برقراری چنین رابطه‌ای با جامعه، معلول شش عامل اساسی است که بخشی از آن‌ها به شرایط سیاسی-اجتماعی دوران شریعتی و بخش دیگر به شخصیت و منش فردی او بازمی‌گردد.

تمرکز فشارهای حاکمیت بر روشنفکران دینی به عنوان تنها بدیل
نخستین عامل، تفاوت در آرایش نیروهای سیاسی است. در دوران پهلوی، حکومت با رقبای متعددی مواجه بود و به تبع آن، نیروی سرکوب و خشونت خود را میان گروه‌های مختلف تقسیم می‌کرد؛ بنابراین، تنها سهمی از این فشار متوجه روشنفکران دینی می‌شد. اما در نظام پس از انقلاب، حاکمیت، روشنفکری دینی را تنها بدیل (آلترناتیو) جدی خود می‌پندارد. به همین دلیل، شدیدترین برخوردها و محدودیت‌ها را متوجه این جریان و چهره‌های شاخص آن می‌سازد. در نتیجه، روشنفکران دینی امروز از آزادی عملِ نسبی شریعتی در دوران پیش از انقلاب برخوردار نیستند.

تفاوت در عمق رادیکالیسم و طرح پرسش‌های بنیادین معرفتی
دومین عامل، تفاوت در سطح مطالبات معرفتی از مخاطب است. شریعتی به دنبال تغییرات بنیادین در باورهای اعتقادی مردم نبود؛ پروژه او بیشتر معطوف به برجسته‌سازی چهره‌هایی چون امام حسین، ابوذر و حضرت زهرا، و نجات دین از انحصار روحانیت بود. او هرگز درباره مسائلی چون سندیت تاریخی قرآن یا حجیت معرفت‌شناختی وحی تردید ایجاد نکرد. در مقابل، روشنفکران دینی پس از انقلاب بسیار رادیکال‌تر می‌اندیشند و پرسش‌های بنیادینی درباره عصمت امامان، تکرارپذیری تجربه نبوی و ماهیت وحی مطرح می‌کنند. درک و پذیرش این مباحث پیچیده معرفت‌شناختی، برای توده‌های مردم غریب و دشوار است.

یگانگی شریعتی در برابر تکثر اردوگاه‌های روشنفکری
سومین عامل، بی‌رقیب بودن شریعتی در زمانه خویش است. او در دوران فعالیت خود، یگانه چهره شاخص روشنفکری دینی بود؛ همانند مرجع تقلیدی که در زمان خود بی‌رقیب است و تمام توجهات را به خود معطوف می‌سازد. اما پس از انقلاب، چهره‌های متعددی در این عرصه ظهور کردند که موجب تکثر آرا و شکل‌گیری اردوگاه‌های فکری مختلف شدند. این تکثر، به طور طبیعی مخاطبان و طرفداران روشنفکری دینی را میان جریان‌های گوناگون تقسیم کرده است.

کاهش علاقه‌مندی عمومی جامعه به اصل دین
چهارمین عامل، تغییر رویکرد جامعه نسبت به دین در دهه‌های اخیر است. به دلیل عملکرد و سوءمدیریت نهادهای مذهبیِ حاکم پس از انقلاب، علاقه عمومی جامعه، به‌ویژه جوانان، به اصل دین دچار افت شدیدی شده است. برخلاف دهه‌های پیشین که احترام به شعائر مذهبی حتی در میان گروه‌های غیرمذهبی جایگاه ویژه‌ای داشت، امروزه با نوعی دین‌گریزی گسترده مواجهیم. وقتی جامعه اصل دین را مضر یا ناکارآمد بپندارد، به طور طبیعی از پیرامون مفسران نوآور دین نیز پراکنده می‌شود.

تاثیر تواضع و فروتنی در جذب عاطفی مخاطب
پنجمین عامل که به ویژگی‌های شخصیتی بازمی‌گردد، تواضع و خاکساری کم‌نظیر شریعتی در برخورد با مخاطبان، به‌ویژه جوانان و دانشجویان بود. او پس از سخنرانی‌ها ساعت‌ها با مخاطبان به گفت‌وگو می‌نشست و از این طریق، پیش از اقناع ذهن، قلب آنان را تسخیر می‌کرد. در مقابل، بسیاری از چهره‌های روشنفکری دینی در دوران کنونی، فاقد این سطح از فروتنی و ارتباط نزدیک و عاطفی با مخاطبان خود هستند؛ خلأیی که مانع بزرگی در جذب توده‌ها محسوب می‌شود.

غلبه خطابه و هیجان‌آفرینی بر استدلال و آموزش
ششمین و آخرین عامل، تفاوت در سبک بیان و انتقال مفاهیم است. شریعتی اساساً یک خطیب چیره‌دست بود که با استفاده از صناعات ادبی و تحریک احساسات، عواطف و هیجانات مخاطب را برمی‌انگیخت. به همین دلیل، کلامش برای تمامی اقشار جذابیت داشت. اما روشنفکران پس از انقلاب، غالباً در جایگاه معلم و مدرس ظاهر می‌شوند؛ آن‌ها بر ارائه مدعا، استدلال منطقی و نقد ادله متمرکز هستند. هرچند در سیر تکامل جوامع، در نهایت عقلانیت بر احساسات غلبه خواهد یافت، اما این رویکردِ خشک و استدلالی در کوتاه‌مدت تنها برای مخاطبان فرهیخته قابل هضم است و توانایی ایجاد شور و هیجان عمومی در میان توده‌های مردم را ندارد.


خلاصه گفتگو علی زمانیان با مصطفی ملکیان
کامل متن اینجا


#فرهیختگان راهی به رهایی

حسام‌الدین آشنا: هدف دشمن جایگزینی وضعیت «بقا» به جای «ارتقا» است

تأکید می‌ورزم که شعارِ «بقا به جای ارتقا» به هیچ عنوان شایسته و مطلوب نیست. این وضعیت، بسیار خطرناک است که ما موضوع اصلی خود را «بقا» قرار دهیم. تلاش برای تداوم شرایط و بقا، به معنای از دست دادن فرصت‌های ارتقا و رقابت است.

شاید بتوان گفت که بزرگترین هدف از تمام اتهاماتی که در طول ۴۷ سال گذشته به ایران وارد شده است – اعم از پرونده هسته‌ای، حقوق بشر، تروریسم، و مسائل منطقه‌ای – همین بوده است که ما را در وضعیتِ تضعیف‌شده نگه دارند و نتیجه‌ آن، تبدیل شدنِ موضع اصلی ما به «بقا» باشد؛ چه در سطح ملی و چه در سطح فردی.

باید میان «اهداف اِعمال‌شده» و «اهداف اِعلام‌شده» تفکیک قائل شویم. این تصور که طرف مقابل در جنگ شکست خورده، صرفاً به این دلیل که به نتایجِ اعلام‌شده‌ خود نرسیده است، می‌تواند گمراه‌کننده باشد. ممکن است طرف مقابل، اهدافِ اِعمال‌شده‌ای داشته باشد که در دستیابی به آن‌ها، حتی بدونِ سروصدا، بسیار موفق عمل کرده باشد.
خبرآنلاین


#فرهیختگان راهی به رهایی

از یادداشت‌های پراکنده

مرحوم حسن خادم

مدتی از شروع جنگ ایران و عراق گذشته بود و من متوجه شدم آقای میرحسین موسوی که آن زمان نخست وزیر بودند،  گاهی به ساختمان شماره ۵  می روند آن هم فقط برای مطالعه. در این ساختمان کتابخانه ای قرار داشت  که بخاطر تردد ایشان به آن محل درب ورودی آن را پلمب می کردند، جایی که پس از خاتمه نخست وزیری و تغییر قانون اساسی ایشان  آنجا ساکن گشتند، ان هم همراه با سکوتی طولانی! ایشان تا سال ۸۸(سال انتخابات) در همین ساختمان شماره ۵  حضور داشتند.
من خیلی مایل بودم از آن کتابخانه استفاده کنم . خلاصه این که با همه کمرویی روزی که ایشان از سالن ساختمان مرکزی محل کارشان عازم منزلشان بودند تقاضا کردم اگر اجازه می دهید بنده از آن کتابخانه  استفاده کنم . آقای مهندس موسوی نیز استقبال کردند و به محافظین خود اعلام کردند « آقای خادم هر وقت مایل بود می تونه از کتابخانه استفاده کنه.» من هم در اوج ناباوری از ایشان سپاسگزاری کردم و بخاطر هیجانی که داشتم دو روز بعد از سرپرست محافظینش خواستم کتابخانه را باز کنند! اینطور مواقع یکی از محافظین با دسته کلیدی همراهم می آمد و پلمب را می گشود  و می رفت و بعد ساعتی را که اعلام می نمودم بر می گشت و بار دیگر درب ورودی کتابخانه را پلمپ می کرد. با این که حتی دفتر پیگیری‌های ویژه نخست وزیر در همان ساختمان قرار داشت اما به دلایل امنیتی هیچکسی داخل کتابخانه نمی توانست تردد کند.
خلاصه هر چه زمان می گذشت بنده شناخت بیشتری به میرحسین موسوی پیدا می کردم. می دانستم فرقی اساسی با سایر مسئولین دارند اما از ابعاد وجودی ایشان اطلاع چندانی نداشتم و یکی از روزها که وارد کتابخانه شدم گشتی در آنجا  زدم و کمی قفسه ها را مرتب کردم و خاکهایش را زدودم تا این که چشمم متوجه اتاق  مطالعه نخست وزیر در همان کتابخانه شد. آن اتاق درب چوبی کشویی قهوه ای رنگی داشت و کاملا باز بود و من با این که اجازه حضور در کل آن مجموعه را داشتم اما ابهت آن اتاق چنان بود که برای رفتن بداخل ان اضطراب وجودم را فرا می گرفت! این وضع مدتی ادامه داشت تا این که یک روزی به خودم گفتم این ترس برای چیه وقتی ایشان مجوز حضورم رو داده اند!؟ و همین باعث کمرنگ شدن ترس و نگرانی ام گشت و بعد از آن تصمیم گرفتم همین که وارد کتابخانه شدم بازدیدی هم از اتاق مطالعه ایشان داشته باشم!
و سرانجام آن روز فرا رسید. ابتدا گشتی در میان قفسات کتابها زدم و سپس وارد اتاق مطالعه ایشان شدم. روی میز مطالعه مقداری کتاب به زبانهای انگلیسی و عربی و فارسی بصورت پراکنده قرار گرفته بود، همچنین چند قلم و مداد و دفتر و چند برگه یادداشت با آرم دفتر نخست وزیر و یک چراغ مطالعه. اما همان وقت به قدری اضطراب و ترسم بالا گرفت که بلافاصله از آنجا خارج شدم و دقایقی بعد نیز محیط کتابخانه را ترک کردم . چند روزی گذشت و همین که  ترسم کمی فرو ریخت بار دیگر داخل کتابخانه شدم و این بار با دستمالی نمدار مشغول زدودن گرد و خاکها شدم . از آنجایی که مکان کتابخانه کاملا امنیتی بود فقط هر یکی دو ماه یکبار آنجا نظافت می‌شد .
من بعد از آن که کمی گرد و خاک قفسه ها را گرفتم از کنار میز چوبی نقشه کشی و سه پایه ای که مخصوص نقاشی کردن بود، گذشتم و  دو باره متوجه اتاق مطالعه شدم . درب کاملا باز بود و من برای تمیز کردن  و گرد گیری وارد آن اتاق شدم و دستی هم به آنجا کشیدم. البته قصدم بیشتر تماشای اتاق مطالعه ایشان بود تا نظافت اما اگر جایی را هم تمیز می کردم با جان و دل بود. ابتدا دستی روی میز کشیدم و هر چه گرد و غبار بود زدودم و در همان لحظات به خودم می گفتم: به راستی برای من غرور آفرین است که با یک چنین مرد بزرگی همکار هستم. ایشان براستی به بنده لطف کرده بودند زیرا تنها کسی که اجازه حضور در کتابخانه خصوصی شان را داشتتد، من بودم. 
پس از اتمام گرد گیری دستمال را در جیبم گذاشتم و آن وقت با شوق و ذوقی تمام کتابهای روی میز را مرور می کردم که ناگهان در کنار چند کتاب سیاسی به زبان فارسی و انگلیسی چشمم  به رمان «اولیس» نوشته «جیمز جویس» افتاد . این رمان که ریشه در اثر بزرگ هومر بنام اودیسه و نیز اساطیر یونان دارد یکی از آثار برتر و از شاهکارهای ادبیات مدرن محسوب می شود. خیلی تعجب کردم. جلو تر رفتم و کتاب را به دست گرفتم. این رمان تقریبا در قطع جیبی و با کاغذی کاهی و مرغوب و به زبان انگلیسی بود. مراقب بودم برگه ای که لای کتاب قرار داشت جابجا نشود. همان وقت به یاد اوائل آشنایی مان افتادم که یکبار با من از «ادگارالن پو» و سروده کلاغش حرف زده بودند و سفارش کردند آن را حتما بخوانم.  یادش بخیر.


#فرهیختگان راهی به رهایی