به برخی از خانواده‌های ۱۰ محکوم به اعدام پرونده موسوم به #میدان_علیخانی اصفهان اعلام شده است که برای آخرین ملاقات به زندان مرکزی اصفهان مراجعه کنند.
علیرضا سپاهی و ابوالفضل سپاهی دو پسرعمو و از محکومان این پرونده، از جمله افرادی هستند که خطر اجرای قریب‌الوقوع حکم اعدام آنان بسیار جدی است.

قبل از این دو نفر دیگر از محکومین این پرونده توسط جمهوری اسلامی اعدام شده بودند.

پرونده میدان علیخانی نیز، همچون بسیاری از پرونده‌های سیاسی و امنیتی مشابه، با ابهام‌های جدی حقوقی و قضایی، محرومیت متهمان از دادرسی عادلانه و نگرانی‌های گسترده انسانی روبه‌روست.
توقف این جنایات نیاز به یک همت ملی دارد. باید در کنار یکدیگر این ماشین مرگ را متوقف کنیم.

مهدی محمودیان


#فرهیختگان روزن آگاهی

از تعبیر غیرمنصفانه‌ی غنی‌نژاد تا پاسخ گزنده‌ی سروش/ شریعتی و سایه‌ی مارکسیسم

مصطفی فقیهی

‏دکترشریعتی همچون بسیاری از روشنفکران دوره‌ی خود، ناخودآگاه وتحت غلبه‌ی پارادایم مارکسیستی زمانه،عناصری چون عدالت‌خواهی و ضدامپریالیستی راوام گرفت وبا ادبیات دینی درآمیخت؛ که این آمیزش عوامل ناهمگون و لایتچسبک و فاقد ربط منطقی، به یک جریان التقاطی منتج به ساده‌سازی تاریخ و تضعیف انسجام نظری در مکاتب مورد استفاده انجامید.

‏پس باید به زمانه و جوّ غالب اشکال گرفت یابه همه‌ی روشنفکران آن روزگار؛ نه فقط به یک کس.

‏در فضای امروز که همه در پی یافتن یک مقصر برای بحران‌های انباشته‌ از گذشته هستند، اطلاق «شیاد» به شریعتی از سوی دکتر غنی‌نژاد منصفانه نیست؛ و البته پاسخ مملو از طعن و لعن «دکتر سروش» هم عادلانه نیست.

‏تقلیل یک جریان فکری به اتهام شخصی، نه گذشته را روشن می‌کند و نه به فهم امروز کمکی می‌رساند. ضمن‌آنکه استفاده‌ی این ادبیات از سوی بزرگان اندیشگی، به عادی‌سازی هرچه بیش‌تر واژگان و اتهاماتی چنین در جامعه و بالاخص فضای پلشت سیاسی و تندتر شدن هر چه بیشتر شرایط در تمام طبقات و جریانها می‌انجامد.

#فرهیختگان روزن آگاهی

در مورد نقد غنی نژاد به علی شریعتی ، نظرم به نظر غنی نژاد نزدیک تر است . شریعتی آسیب های زیاد و‌جبران ناپذیری به جامعه ایرانی وارد کرده است ، پاسخ خشمگینانه ‌ و طبق معمول با کلام مغلق و غیر قابل درک سروش به غنی نژاد هم ، خدشه ای به اساس استدلالات غنی نژاد وارد نمی کند .

بهمنی قاجار


#فرهیختگان روزن آگاهی

ارزیابی اجمالی منطقی تاریخ  بدیل غنی نژاد
احمد علوی
 
یکی از الگوهای استدلالی که در سخنان موسی غنی‌نژاد، به‌ویژه در مناظره او با مسعود درخشان و نیز در برخی گفت‌وگوها و نوشته‌هایش، بارها مشاهده می‌شود، استفاده از شرطی‌های خلاف‌واقع (Counterfactual Conditionals) است. این نوع استدلال بر گزاره‌هایی استوار است که با ساختار «اگر رخداد الف اتفاق نمی‌افتاد، آنگاه رخداد ب اتفاق می‌افتاد» بیان می‌شوند؛ در حالی که مقدمِ گزاره در واقعیت هرگز تحقق نیافته و بنابراین نتیجه نیز امکان آزمون تجربی ندارد.
 
از مشهورترین نمونه‌های این شیوه استدلال، این ادعای اوست که:
 
«اگر حضرت امام نبودند، با تفکری که در آن مقطع در کشور ما توسط روشنفکران چپ مانند بنی‌صدر و طرفداران شریعتی شکل گرفته بود، کشور ما به کامبوج دوم تبدیل می‌شد.» او در چند جا با ساختار مشابه گفته است: اگر جریان چپ (شریعتی، بنی‌صدر، بهشتی و...) غالب می‌شد، ایران به سرنوشت کشورهای کمونیستی (کامبوج، شوروی، کره شمالی و...) دچار می‌شد. گویا همه این افراد دارای گرایش، هدف و سیاست های یکسانی بوده اند. او همچنین نوشته‌ها یرواند آبراهامیان را «پر از مغالطه» و «به درد ظرف آشغال» توصیف کرده است.
 
او در موارد دیگری نیز از همین الگوی استدلالی بهره گرفته است. برای مثال، درباره سازمان مجاهدین خلق گفته است که اگر این سازمان قدرت را در اختیار می‌گرفت، ایران احتمالاً سرنوشتی مشابه کامبوجِ دوران خمر سرخ پیدا می‌کرد. همچنین در نقد ملی شدن صنعت نفت استدلال کرده که اگر نفت ملی نمی‌شد، ایران می‌توانست از سود شرکت نفت بریتانیا سهم قابل‌توجهی دریافت کند و مسیر توسعه اقتصادی متفاوتی را طی کند. در تحلیل جریان‌های فکری چپ نیز بارها اظهار داشته است که اگر اندیشه‌های چپ‌گرایانه روشنفکران ایرانی غالب می‌شد، ایران به سرنوشت کشورهای کمونیستی مانند شوروی، کره شمالی یا کامبوج دچار می‌شد.
 
وجه مشترک همه این گزاره‌ها آن است که بر پایه یک تاریخ بدیل (Alternative History) یا سناریوی فرضی بنا شده‌اند؛ سناریویی که نه قابل مشاهده است و نه امکان آزمون تجربی آن وجود دارد. از همین رو، این دسته از استدلال‌ها از منظر فلسفه علم و منطق نیازمند بررسی دقیق و وثیق هستند. این یادداشت قصد ندارد که این رویکرد متملقانه به روح الله خمینی و پرخاشگری نسبت به دیگران را به بررسی بگذارد. بلکه هدف آن است یک یک بررسی اجمالی و ساده از گزاره هایی بنماید که ساختار روایت تاریخی غنی نژاد بر آن بنا شده است.
 
ارزیابی از منظر منطق صوری
 
در منطق گزاره‌ای کلاسیک، گزاره‌های شرطی معمولاً به صورت «اگر P، آنگاه Q» تحلیل می‌شوند. اما شرطی‌های خلاف‌واقع، مانند «اگر خمینی وجود نداشت، ایران به کامبوج تبدیل می‌شد»، از این چارچوب پیروی نمی‌کنند. در منطق کلاسیک، هرگاه مقدم گزاره (P) کاذب باشد، کل گزاره شرطی به‌صورت صوری صادق تلقی می‌شود؛ بنابراین این منطق اساساً برای ارزیابی گزاره‌هایی که بر پایه رخدادهای تحقق‌نیافته بنا شده‌اند، مناسب نیست.
 
برای تحلیل چنین گزاره‌هایی، منطق‌دانان به نظریه جهان‌های ممکن (Possible Worlds Semantics)، به‌ویژه در آثار دیوید لوئیس و رابرت استالنکر، متوسل شده‌اند. بر اساس این رویکرد، اعتبار یک شرطی خلاف‌واقع زمانی قابل ارزیابی است که بتوان نشان داد در «نزدیک‌ترین جهان ممکن» که در آن مقدم تحقق یافته، نتیجه مورد ادعا نیز واقعاً رخ می‌دهد.
 
به بیان دیگر، اگر کسی ادعا کند «در صورت نبود خمینی، ایران به کامبوج تبدیل می‌شد»، باید نشان دهد نزدیک‌ترین جهان ممکنِ فاقد خمینی، با حفظ سایر شرایط تاریخی، واقعاً به ظهور حکومتی مشابه خمر سرخ منتهی می‌شود. چنین ادعایی مستلزم ارائه شواهد نظری و تاریخی گسترده درباره توازن نیروهای سیاسی، ساختار قدرت، نقش ارتش، بازار، روحانیت، نیروهای ملی، شرایط بین‌المللی و بسیاری عوامل دیگر است.
 
در استدلال‌های غنی‌نژاد، این مرحله هرگز انجام نمی‌شود. نتیجه مورد نظر صرفاً به‌عنوان یک ادعای قطعی بیان می‌شود، بی‌آنکه معیار روشنی برای انتخاب «جهان ممکن نزدیک‌تر» یا مدل علّی آن ارائه شود. ازاین‌رو، این گزاره از منظر منطق صوری نه اثبات‌پذیر است و نه ابطال‌پذیر.
 
ارزیابی از منظر منطق غیرصوری
 
از منظر منطق غیرصوری و نظریه استدلال، این نوع استدلال‌ها معمولاً با چندین خطای استدلالی همراه هستند.
 
نخست، این گزاره‌ها مصداق شرطی خلاف‌واقع غیرقابل‌آزمون هستند. چون مقدم هرگز در تاریخ تحقق نیافته است، هیچ داده تجربی مستقیمی وجود ندارد که بتواند درستی یا نادرستی نتیجه را نشان دهد. در نتیجه، چنین ادعاهایی در معنای پوپری، ابطال‌پذیر (Falsifiable) نیستند و از این حیث ارزش تبیینی محدودی دارند.

👇👇👇
#فرهیختگان روزن آگاهی

 
دوم، این استدلال‌ها به ساده‌سازی علیت تاریخی مبتلا هستند. تحولات انقلاب ۱۳۵۷ و سال‌های نخست پس از آن محصول تعامل مجموعه‌ای پیچیده از نیروهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، مذهبی، نظامی و بین‌المللی بودند. فروکاستن تمام این پیچیدگی به حضور یا عدم حضور یک شخصیت یا یک جریان فکری، نوعی تقلیل‌گرایی علّی محسوب می‌شود که با روش‌شناسی رایج تاریخ‌نگاری و علوم سیاسی سازگار نیست.
 
سوم، این استدلال‌ها اغلب به دوراهی کاذب (False Dilemma) متکی‌اند. در مثال مشهور «یا خمینی یا کامبوج»، طیف وسیعی از سناریوهای ممکن حذف می‌شوند؛ از جمله امکان شکل‌گیری دولت‌های ملی، دولت‌های لیبرال، حکومت‌های نظامی، ائتلاف‌های سیاسی یا حتی اشکال دیگری از اقتدارگرایی که هیچ شباهتی به رژیم خمر سرخ نداشتند. در واقع، استدلال با حذف گزینه‌های میانی، تنها دو سرنوشت کاملاً متضاد را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد.
 
چهارم، این شیوه استدلال در بسیاری موارد به توسل به عواقب فرضی نزدیک می‌شود. در اینجا تصویری بسیار هولناک از آینده‌ای فرضی ــ مانند نسل‌کشی کامبوج ــ ترسیم می‌شود تا پذیرش یک نتیجه سیاسی یا تاریخی تقویت شود، بدون آنکه رابطه علّی میان مقدم و تالی به‌طور مستقل اثبات شده باشد. در این حالت، عنصر اقناعی و لفاظی جایگزین استدلال مستند می‌شود.
 
 
پیش‌فرض‌های اثبات‌نشده
 
اعتبار چنین شرطی‌هایی علاوه بر مشکلات منطقی، به مجموعه‌ای از پیش‌فرض‌های اثبات‌نشده نیز وابسته است. برای مثال، در ادعای «اگر خمینی نبود، ایران کامبوج می‌شد»، دست‌کم باید چند گزاره مستقل اثبات شوند:
 
نیروهای چپ یا گروه‌های مورد اشاره واقعاً توانایی کسب قدرت انحصاری را داشتند.
این نیروها دقیقاً سیاست‌هایی مشابه رژیم پول پوت را اتخاذ می‌کردند.
هیچ نیروی سیاسی، اجتماعی یا نظامی دیگری مانع اجرای این سیاست‌ها نمی‌شد.
محیط منطقه‌ای و بین‌المللی نیز اجازه تحقق چنین سناریویی را می‌داد.
 
بدون اثبات این زنجیره از مقدمات، نتیجه نهایی بیش از آنکه یک استنتاج منطقی باشد، یک روایت سازی تاریخی یا سناریوی ذهنی باقی می‌ماند.
 
همین الگو در سایر نمونه‌های مطرح‌شده نیز دیده می‌شود. برای مثال، ادعای اینکه اگر صنعت نفت ملی نمی‌شد، ایران به‌طور قطع از سود شرکت نفت بریتانیا سهم مشخصی دریافت می‌کرد، مستلزم فرض ثبات رفتار دولت بریتانیا، ثبات بازار جهانی نفت، عدم وقوع کودتای ۱۳۳۲، تغییر نکردن روابط بین‌الملل و ده‌ها عامل دیگر است؛ عواملی که هیچ‌یک قابل اثبات قطعی نیستند.
 
کارکرد لفاظی و رتوریکی شرطی‌های خلاف‌واقع
 
در ادبیات تحلیل گفتمان و بلاغت سیاسی، شرطی‌های خلاف‌واقع غالباً بیش از آنکه نقش تبیینی داشته باشند، کارکرد تبلیغات پوپولیستی، اقناعی و مقبولیت‌بخش ایفا می‌کنند. این نوع گزاره‌ها معمولاً برای دفاع از یک شخصیت تاریخی، توجیه یک تصمیم سیاسی یا تثبیت یک روایت خاص از گذشته به کار می‌روند. مخاطب نیز به دلیل نبود امکان آزمون تجربی، نمی‌تواند صحت یا نادرستی ادعا را به‌طور مستقیم بررسی کند.
 
به همین دلیل، بسیاری از پژوهشگران علوم سیاسی میان سناریونویسی تحلیلی و شرطی خلاف‌واقع لفاظی-رتوریکی تمایز قائل می‌شوند. سناریونویسی علمی مبتنی بر مدل‌های علّی، شواهد تاریخی و مقایسه‌های نظام‌مند است؛ اما شرطی‌های خلاف‌واقع لفاظی-رتوریکی غالباً فاقد این پشتوانه‌اند و بیشتر برای تأثیرگذاری بر ذهن مخاطب طراحی می‌شوند.
 
جمع‌بندی
 
استدلال‌هایی از قبیل «اگر خمینی نبود، ایران کامبوج می‌شد»، «اگر مجاهدین خلق قدرت را در دست می‌گرفتند، ایران به سرنوشت خمر سرخ دچار می‌شد» یا «اگر نفت ملی نمی‌شد، ایران مسیر اقتصادی بهتری را طی می‌کرد»، همگی بر الگوی مشترک شرطی‌های خلاف‌واقع استوار هستند.
 
از منظر منطق صوری، این گزاره‌ها خارج از قلمرو منطق گزاره‌ای کلاسیک قرار می‌گیرند و تنها در چارچوب منطق جهان‌های ممکن قابل تحلیل‌اند؛ با این حال، بدون ارائه مدل روشن از نزدیک‌ترین جهان ممکن، نه قابل اثبات هستند و نه قابل ابطال. از منظر منطق غیرصوری نیز این استدلال‌ها معمولاً با ترکیبی از شرطی خلاف‌واقع غیرقابل‌آزمون، ساده‌سازی علیت تاریخی، دوراهی کاذب و توسل به عواقب فرضی همراه‌اند. ازاین‌رو، چنین گزاره‌هایی بیش از آنکه استدلال‌هایی معتبر برای تبیین تاریخ باشند، به‌عنوان ابزارهای لفاظی-رتوریکی در دفاع از یک ایدئولوژی یا روایت سیاسی یا تاریخی قابل فهم‌اند.

#فرهیختگان روزن آگاهی

سیدمحمد خاتمی به عبدالکریم سروش تسلیت گفت

حجت‌الاسلام و‌المسلمین سیدمحمد خاتمی رئیس‌جمهور پیشین کشورمان در پیامی درگذشت برادر استاد دکتر عبدالکریم سروش را تسلیت گفت.

متن پیام حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدمحمد خاتمی بدین شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم
حضرت مستطاب استاد دکتر عبدالکریم سروش!

▪️دل دریا و جان متوکل و شکیبای شما نیاز به تسلیت ندارد ولی به رسم ادب و برای تجدید عهد و مودت بر خود لازم دانستم که درگذشت برادر بزرگوارتان را صمیمانه به جنابعالی و همه بستگان داغدار تسلیت بگویم. از خداوند منان برای آن فقید سعید آمرزش و رحمت الهی و برای بازماندگان معزز تندرستی و شکیبایی و پاداش نیکو مسالت می کنم و طول عمر و دوام توفیقات جنابعالی را در خدمت به ائین و اندیشه و ایران از پروردگار توانا خواستارم!

ایام عزت مستدام
سیدمحمد خاتمی
۱۴۰۵/۵/۵

#فرهیختگان روزن آگاهی

سعیـده الـهام
مشهد. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

یک ایران به میدان علیخانی اصفهان چشم دوخته است!

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔖شاه اسماعیل اول و آلبوکرک: بررسی امکان اتحادی راهبردی برای تصرف حجاز
✍️محمدحسن رحیمیان

در تاریخ صفویه، اتحاد شاه اسماعیل اول با پرتغال معمولاً به‌عنوان ائتلافی علیه دولت عثمانی معرفی شده است؛ اما پژوهش حاضر، با تکیه بر منابع مهمی از جمله متون پرتغالی و ایتالیایی، این برداشت رایج را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد که مسئله، بسیار فراتر از یک رقابت سیاسی با عثمانیان بود. مطابق اسناد و شواهد بررسی‌شده، حجاز و شهرهای مکه و مدینه محور اصلی این هم‌گرایی به شمار می‌رفت. شاه اسماعیل، با اتکای مؤکد بر ادعای سیادت و مشروعیت مذهبی، فرمانروایی بر سرزمین‌های اسلامی حجاز و مصر و شام را نیز هدف و حق مسلم خود می‌دانست. در سوی دیگر، آلفونسو د آلبوکرک، فرماندۀ پرتغالیان، با انگیزه‌های استعماری و دینی، نابودی ممالیک و تسلط بر دریای سرخ و سرزمین حجاز را به‌عنوان هدف امپراتوری پرتغال دنبال می‌کرد. همین اشتراک منافع، زمینه‌ساز یکی از مهم‌ترین ائتلاف‌های راهبردی در اوایل قرن شانزدهم میلادی شد؛ قرنی که با ظهور دو تهدید جدید و جدی برای عثمانی و ممالیک آغاز شد. در شرق، صفویان برآمدند و در جنوب، پرتغالی‌ها وارد اقیانوس هند شدند و ضمن تهدید دریای سرخ، در مقطعی مکه و مدینه را نیز در معرض خطر قرار دادند. اندیشۀ تصرف بیت‌المقدس (اورشلیم) نیز به تنش پرتغالی‌ها با ممالیک می‌افزود.

شاه اسماعیل در پی تصرف حجاز و تسلط بر اماکن مقدسۀ آن (حرمین شریفین) بود؛ هدفی که کاملاً منطبق با اهداف فرماندۀ پرتغالی‌ها در آسیا بود تا به موعودگرایی مذهبی پادشاه پرتغال (مانوئل اول) جامۀ عمل بپوشاند. دشمنی افراطی آلبوکرک با مسلمانان علاوه‌بر تعصبات و احساسات شخصی، به موعودگرایی ضداسلامی دربار مانوئل و همچنین، شرکت مکرر آلبوکرک در نبرد علیه مسلمانان مراکش و کشته شدن برادرش در آن‌ها بازمی‌گشت. اروپاییان صفویان را فارغ از ماهیت عقایدشان دشمن مسلمانان می‌شناختند؛ به‌طوری‌که حتی احتمال مسیحی شدن اسماعیل را نیز منتفی نمی‌دانستند. حضور پرتغالی‌ها در آسیا بر دو رکن بنیادین موعودگرایی مذهبی (Messianism) و سوداگرایی (Mercantilism) قرار داشت. جنبۀ مذهبی‌ آن را می‌توان در نوشته‌های شدیداللحن مورخ آن عصر (de Barros) یافت که ضمن معرفی توهین‌آمیز پیامبر (ص) به‌عنوان «دشمن بزرگ مسیح» و «رهبر فرقۀ دوزخی»، برای توجیه لزوم حضور در آسیا و تسلط بر شرق، به گسترۀ سرزمینی فتوحات اسلامی در قرون اولیۀ اسلام اشاره می‌کند.

برخلاف ادعای برخی که هدف صرف و غایی صفویان از قدرت‌گیری را «ایران» توصیف می‌کنند، این مقاله نشان می‌دهد که هدف شاه اسماعیل از مرزهای ایران فراتر رفته و حجاز، به‌عنوان مهم‌ترین کانون مشروعیت دینی جهان اسلام، جایگاهی محوری در محاسبات او یافته بود. از همین رو، همکاری با قدرتی اروپایی همچون پرتغال، نه یک اتحاد مقطعی، بلکه بخشی از برنامه‌ای بزرگ‌تر برای دگرگون ساختن موازنۀ قدرت در مشرق اسلامی تلقی می‌شد؛ نقشه‌ای که قرار بود با پیشروی سپاه صفوی از خشکی و حملات ناوگان پرتغال از دریا، دولت ضعیف و فرسودۀ ممالیک را از میان بردارد و راه را به سوی حجاز بگشاید.

این پژوهش همچنین نشان می‌دهد که تحقق این طرح هرگز به مرحلۀ اجرا نرسید. مرگ آلبوکرک و مهم‌تر از آن، پیش‌دستی سریع و به‌موقع سلطان سلیم اول در فتح شام و مصر و حجاز با برانداختن ممالیک چرکسی، معادلات سیاسی منطقه را به‌کلی دگرگون ساخت و پیش از آنکه اتحاد صفوی-پرتغالی بتواند اهداف خود را تعقیب و پیاده کند، پادشاه عثمانی آن را خنثی و منتفی کرد. بدین‌ترتیب، مکه و مدینه تحت حاکمیت عثمانیان قرار گرفت و عنوان «خادم الحرمین الشریفین» به سلطان سلیم رسید؛ رخدادی که نه‌تنها سرنوشت ممالیک برجی، بلکه آیندۀ ژئوپلیتیک جهان اسلام را نیز تغییر داد.

اهمیت این مقاله تنها در بازشناسی یک اتحاد کمترشناخته‌شده نیست؛ بلکه در آن است که تصویری متفاوت از سیاست خارجی صفویه در اوایل آن ارائه می‌دهد. بر پایۀ یافته‌های این پژوهش، حجاز صرفاً یک موضوع حاشیه‌ای یا مذهبی نبود، بلکه یکی از اهداف دولت صفوی به‌شمار می‌رفت؛ هدفی که تحقق آن مستلزم همکاری با قدرتی دریایی و مسیحی چون پرتغال بود. از سوی دیگر، این پژوهش نشان می‌دهد که فتوحات سلطان سلیم را باید فراتر از یک پیروزی نظامی نگریست؛ رخدادی که با برهم زدن موازنۀ موجود، مانع از تحقق پروژۀ مشترک صفوی-پرتغالی شد و مسیر تاریخ جهان اسلام را در یکی از حساس‌ترین مقاطع خود دگرگون کرد: «پس از مرگ آلبوکرک، رویدادی به وقوع پیوست که برنامۀ شاه اسماعیل و پرتغالی‌ها را برای تصرف حجاز نقش بر آب کرد. سلطان سلیم اول با کیاست و زیرکی بسیار، جنگ با ممالیک را شروع کرد و بدین‌ترتیب، رؤیای صفوی-پرتغالی برای تسلط بر حجاز، برای همیشه بر باد رفت.»

📚 همچنین بخوانید:
📖 آیا هدف شاه اسماعیل اول «ایران» بود؟

✉️ @SafavidStudies | مطالعات صفویه

فحاشی هوشنگ امیراحمدی به علی نظری سردبیر مستقل آنلاین

مصاحبه سراسر از دشنام و فحاشی هوشنگ امیراحمدی به اینجانب را از طریق گفتگویی یکطرفه به میزبانی علی ایزدی شنیدم! قراربود این مناظره شنبه شب سوم مرداد۱۴۰۵ از طریق نرم افزار زوم برگزارشود. امیراحمدی با وحشت از این مناظره صرف نظر کرد!

صبح روز دوشنبه ۱۴۰۵/۵/۵ فایل گفتگوی آقای ایزدی با هوشنگ امیر احمدی به دستم رسید.
بیش از ۲۰ بار با واژه شارلاتان به من آنهم بخاطر بیان نظراتم علیه سیاستهای ویرانگر احمدی نژاد از ۸۴ تا ۹۲ عقده گشایی کرده است!
امیر احمدی که برای حافظه تاریخی مردم ایران ارزشی قائل نیست.در این گفتگو دروغ بزرگی گفت و مدعی شد او حتی یکبار از احمدی نژاد دفاع نکرده!
باید اینجا از این استاد ایرانی آمریکایی ۷۹ ساله پرسید،
آیا یادتان رفته است در مصاحبه با voa بعد از بازگشت از نخستین سفرتان به ایران چگونه لب به ستایش از احمدی نژاد گشودید؟

۸ عدد ویدیوی شما موجود است که از«تحفه آرادان»تملق و تمجید نموده اید!

قطعا شما که از مناظره فرار کردید، در غیابم لب به فحاشی باز می کنید،آیا این فحاشی ها حاکی از ضعف استدلال و برهان شمانیست؟ از مناظره منصرف میشوید و در تریبونی که من حضور ندارم فحاشی می کنید؟!البته احمدی نژادهم مخالفانش را خس و خاشاک خطاب می کرد!

جناب امیر احمدی؛ کسیکه در گفتگو و مناظره توانمندی داشته باشد،هرگز فحاشی را انتخاب نمی کند، سخیف سخن نمی گوید!
اگر حرفی برای گفتن دارید به میدان مناظره بیایید تا در حضور مردم با هم به نقد و گفتگو بنشینیم.افکار عمومی بهترین قاضی خواهد بود.

آقای امیر احمدی شما ۷۹ ساله و استاد تمام دانشگاه هستید! در کدام دانشگاه اینگونه مهارت فحاشی و لمپن گویی را آموخته اید؟
آیا اگرکسی با دلیل و برهان اثبات کرد که شما حامی محمود احمدی نژاد بوده و هستید، بجای رفع شبهه، باید او را شارلاتان بناامید؟

آقای امیر احمدی در بکار بردن واژه شارلاتان خطاب به من،باید بگویم، قطعا جنابعالی قیاس به نفس کرده اید!
از قدیم گفته اند،آدم ضعیف النفس و ترسو با فحاشی به طرف مقابلش انهم در غیب او می تازد!

آقای امیر احمدی با صدای بلند می گویم در ۵ دهه گذشته هیچ کس به اندازه احمدی نژاد به این مرز و بوم خیانت نکرده است!

او مردم را خس و خاشاک خطاب کرد.

معاون اول و معاون اجرایی اش به جرم غارت بیت المال توسط دادگستری ایران به زندان رفتند!این مطلب را قبول ندارید؟

آیا دزدی و اختلاس۳۰۰۰ میلیاری خاوری را هم تکذیب می نمایید؟

در چت مکتوب با اینجانب ماجرای دکل نفتی دزدیده شده را را کذب می دانید!

۷۰۰ میلیارد دلار فروش  نفت در۸سال دوران احمدی نژاد را اراجیف می دانید و گم شدن۳۰۰ میلیارد دلار پول نفت را غیر واقعی می پندارید!؟

در حالیکه شخص محمود احمدی نژاد در ۱۳ سال گذشته که از قدرت کنار رفته، این سوال مخالفانش را هرگز پاسخ نداده ،شما آن وقت سینه چاک می کنید و مدعی هستید این قضیه دروغ است و صحت ندارد؟

در چت مکتوب که به شما یادآوری کردم، ۱۷تن از اعضای دولتش علیه او بیانیه دادند، و دولت نهم و دهم را مایه خسران و عقب گرد جامعه دانستند که موجب عصبانیت شدید شماشد! چرا؟

وقتی از شما پرسیدم در سال۸۸ چرا احمدی نژاد،سعید مرتضوی «آمر قتلهای مخالفینش در کهریزک»را بر مسند ثروتمندترین دستگاه دولتی کشور(سازمان تامین اجتماعی) نشاند،عصبانی شدید!آیا سعید مرتضوی با آن همه فجایع را می خواهید تطهیر کنید؟

شما نقدهای اینجانب بعنوان یک روزنامه نگار باسابقه را متاثر از نظرات شخصیت هایی چون خاتمی،روحانی و ظریف می دانید، در حالیکه در چت مکتوب دهها سند از اظهارات اصولگرایان علیه احمدی نژاد را نشان دادم، عصبانی شدید!

آقای امیر احمدی در هر جایی که شما بخواهید من آماده مناظره با شما هستم.اگر شهامت دارید بسم الله...
گفتید تا دو ماه آینده به ایران بر میگردید،من حاضرم حتی در صدا وسیمای جمهوری اسلامی با شما مناظره داشته باشم.

آقای امیراحمدی چرا از  مقایسه کارشناسانه اقتصاد کشور در دولتهای خاتمی و احمدی نژاد در آن چتها،اینقدر،خشمگین شدید؟
ارزش پول ملی،تورم، بیکاری،حجم نقدینگی،رشد اقتصادی،سفره مردم در پایان دولتهای احمدی نژاد وخاتمی را با استناد به آمار برایتان نوشتم،اما آمپر سوزاندید و گفتید این تهمت ها حرفهای تکراری وصحت ندارد!

در چتهای مکتوب به آقای امیر احمدی تاکید کردم حامیان احمدی نژاد؛ظلم بزرگی به مردم نمودند و قطعا خائن به مردم ایران هستند! باز هم آشفته شدید...

شما که از مناظره با اینجانب وحشت دارید، بیایید یک نظر سنجی برگزار کنیم و  از مردم بپرسیم شارلاتان کیست؟
من از همین حالا نتیجه این نظر سنجی را هرچه باشد قبول میکنم.شما هم لطفا شهامت یک مرد را داشته باشید!
علی نظری

#فرهیختگان راهی به رهایی

رواداری، این گمگشتۀ جامعۀ ایرانی
✍ادریس محمدی، روزنامه‌نگار

دکتر عبدالکریم سروش، پس از نقد تند موسی غنی‌نژاد از دکتر علی شریعتی، او را با الفاظی چون «بی‌ادب»، «گستاخ» و تعابیری از این دست خطاب کرد؛ واژگانی که شنیدنشان از کسی چون سروش، که سال‌ها نماد گفت‌وگو، مدارا و تکثر آرا معرفی می‌شد، دست‌کم برای من غریب است.



گویی دکتر سروش فراموش کرده است که خود او سال‌ها به ما آموخت هیچ اندیشه‌ای نباید از نقد مصون بماند. مگر نه این‌که در سایۀ تیغ برندۀ نقد وحی را نیز مستثنا نمی‌دانست و نظریه «رؤیاهای رسولانه» را مطرح کرد و یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم سنت دینی را از نو به بحث گذاشت؟ اگر آن نقدها مجاز بود و باید شنیده می‌شد، چرا امروز نقد شریعتی تا این اندازه برآشوبنده شده است؟

فارغ از این‌که حق با موسی غنی‌نژاد باشد یا با دکتر سروش، مسئله اصلی چیز دیگری است؛ اینکه اندیشه، تنها در میدان نقد رشد می‌کند، نه در حریم تقدس. شخصیت‌ها هر اندازه بزرگ باشند، از خطا مصون نیستند و هیچ نامی نباید چنان مقدس شود که نقد آن، به بی‌ادبی تعبیر گردد.

جریان‌های فکری، زمانی به بلوغ می‌رسند که بتوانند بدون خشم و برچسب‌زنی، یکدیگر را نقد کنند. اگر هر نقدی با واکنش احساسی و شخصی پاسخ داده شود، دیگر از گفت‌وگو چیزی باقی نمی‌ماند و میدان اندیشه، جای خود را به میدان هواداری خواهد داد.



شاید اکنون که باب نقد بیش از هر زمان دیگری گشوده شده است، وقت آن رسیده باشد که خانه‌تکانی جدی در افکارمان انجام دهیم؛ شخصیت‌ها را از هاله تقدسی که خود بر گرد نامشان ساخته‌ایم بیرون بیاوریم و به جای دفاع از افراد، از استدلال‌ها دفاع کنیم. جامعه‌ای که نتواند متفکرانش را نقد کند، دیر یا زود به تکرار همان اندیشه‌هایی محکوم خواهد شد که زمانی قرار بود راهگشای او باشند.



این واکنش از جناب سروش، که سال‌ها منادی پلورالیسم، تساهل و تضارب آرا بود، بعید می‌نماید؛ هرچند شاید در این سال‌ها دیگر هیچ تغییری در مواضع و رفتار روشنفکران، آن‌قدرها هم دور از انتظار نباشد.

@edrismohammadi2

صناعت و قناعت؛ از آرمان اخلاقی تا امکان تاریخی
علی رضا معینی

مقاله‌ی «صناعت و قناعت» دکتر عبدالکریم سروش، در حقیقت دعوت به ترک صنعت نیست؛ بلکه دعوت به مهار «روح مسابقه‌ای» صنعت است. آنچه سروش نقد می‌کند، تکنولوژی به خودی خود نیست، بلکه آن نوع از تکنولوژی است که انسان را در مسابقه‌ای بی‌پایان برای تولید بیشتر، مصرف بیشتر و تصرف بیشتر در طبیعت گرفتار می‌کند. این همان منطقی است که امروز زمین را به مرز فرسودگی رسانده و آینده‌ی زیست بشر را در معرض تهدید قرار داده است. اتفاقا سردبیر اندیشه پویا نیز در مصاحبه شان بطور کامل روی این موضوع پیگیری و کنکاش کرده بودند .

البته ناقدان مقاله نیز بیراه نمی‌گویند. اگر تنها یک کشور به این توصیه‌ها عمل کند و دیگر کشورها همچنان در مسابقه‌ی تولید، تسلیحات، استخراج معادن، بهره‌برداری از دریاها، اقیانوس‌ها و جنگل‌ها پیش بروند، آن کشور عملاً از گردونه‌ی قدرت و رقابت حذف خواهد شد. خود دکتر سروش نیز به این دشواری واقف بود. سال ۱۳۶۹، هنگامی که به ایشان گفتم مفاد این مقاله در جهان امروز عملی نیست، با تبسمی گفت: «آره، به درد این دنیا و یک کشور نمی‌خورد.» این پاسخ، نشان می‌داد که نویسنده بیش از آنکه در پی ارائه‌ی نسخه‌ای اجرایی برای نظام بین‌الملل باشد، دغدغه‌ی بیان یک حقیقت اخلاقی را داشته است.

امروز نیز بحران اقلیمی، گرمایش زمین، نابودی جنگل‌ها، آلودگی اقیانوس‌ها، استخراج بی‌رویه‌ی منابع طبیعی و مصرف افسارگسیخته، سبب شده است که بسیاری از اندیشمندان محیط‌زیست، اقتصاددانان و فیلسوفان، به نتایجی نزدیک به همان مقاله برسند. جنبش‌هایی چون «رشدزدایی» (Degrowth)، «مصرف مسئولانه» و «توسعه‌ی پایدار» نیز بر این باورند که رفاه بی‌پایان بر پایه‌ی مصرف بی‌پایان، نه ممکن است و نه مطلوب.

اما ارزش «صناعت و قناعت» تنها در عرصه‌ی سیاست جهانی نیست؛ شاید مهم‌تر از آن، کاربردش در زندگی فردی باشد. معنای قناعت آن نیست که انسان از نعمت‌های خداوند محروم بماند، بلکه آن است که به جای این پرسش که «چقدر بیشتر می‌توانم بردارم؟»، از خود بپرسد: «چقدر کمتر می‌توانم بردارم و همچنان زندگی خوبی داشته باشم؟»

گاه همین معنا را در خانه به فرزندانم می‌گویم. تلفن همراه، وسیله‌ای برای انجام کارهاست؛ نه موضوعی برای تفاخر. اگر دوربین آن چند برابر قوی‌تر باشد، یا صدایش اندکی بهتر، یا ویژگی‌های فرعی بیشتری داشته باشد، در بسیاری از نیازهای واقعی زندگی تغییری ایجاد نمی‌کند. مسابقه‌ی دائمی برای داشتن مدل تازه‌تر، بیش از آنکه نیاز را پاسخ دهد، میل را بی‌پایان می‌کند.

همین منطق را می‌توان در مقیاس جهانی نیز دید. اگر جهان از مسابقه‌ی جنگ و برتری‌طلبی دست بردارد، دیگر جنگنده‌هایی چون F-35 یا بمب‌افکن‌های B-2 این اندازه مایه‌ی فخر و مباهات نخواهند بود. بخش مهمی از پیشرفت فناوری، نه برای تعالی انسان، بلکه برای غلبه‌ی انسان بر انسان شکل گرفته است.

در مقاله‌ی «صناعت و قناعت»، مثال جاروبرقی نیز بیش از آنکه استدلالی فنی باشد، تمثیلی است برای نشان دادن این حقیقت که صنعت، شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته و زنجیروار است؛ هر ابزار، ابزارهای دیگر را می‌طلبد و انسان را هرچه بیشتر در شبکه‌ی نیازهای مصنوعی گرفتار می‌کند. استاد محمد سروش‌محلاتی نیز در کتاب دین و دنیا، همین مثال را نقد کرده و آن را برای اثبات مدعا کافی ندانسته است. این نقد، به مثال وارد است، اما اصل دغدغه‌ی اخلاقی مقاله را از میان نمی‌برد.

امروز کافی است به زندگی خود بنگریم. همین تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های رایانه‌ای، چه اندازه از عمر، تمرکز و آرامش جوانان را می‌گیرند. استاد مصطفی ملکیان نیز بارها گفته‌اند که یکی از دلایل نداشتن تلفن همراه شخصی، پرهیز از همین آشفتگی و اتلاف وقت است. تکنولوژی، اگر مهار نشود، آرام‌آرام از ابزار به ارباب تبدیل می‌شود.

از این‌رو، «صناعت و قناعت» را نباید صرفاً طرحی برای اداره‌ی جهان دانست؛ بلکه باید آن را تذکری اخلاقی برای انسان امروز تلقی کرد؛ انسانی که در میان وفور امکانات، بیش از هر زمان دیگر گرفتار فقر آرامش و فراغت است. شاید این مقاله، برنامه‌ی عملی سیاست جهانی نباشد، اما بی‌شک دعوتی است به بازاندیشی در نسبت انسان با طبیعت، مصرف، تکنولوژی و خویشتن؛ دعوتی که امروز، با همه‌ی بحران‌های زیست‌محیطی و روانی جهان، از زمان نگارش آن نیز شنیدنی‌تر و ضروری‌تر به نظر می‌رسد.
البته سخن جناب طبیبیان هم که اززمره ی اقتصاددانان دلسوز مملکت هستند به تعبیر دکتر سروش خلاف واقع است و شاید ناشی از یکی گرفتن دکتر سروش با کسی دیگر باشد :

«سخن طبیبان دروغ محض است. نمیدانم این کینه توزی ها کی به پایان می رسد و این دروغگویان کی ازین بی اخلاقی ها پشیمان می‌شوند.»

#فرهیختگان روزن آگاهی

گفتارها؛
ارایه‌ای از مجید تفرشی

واکاوی تاریخی ریشه‌های غرب‌ستیزی در ایران و ایران‌ستیزی در غرب
با تکیه بر تحولات پس از انقلاب
به مناسبت یکصد و بیستمین سالگرد انقلاب مشروطیت ایران

خانه گفتارها، کلاب‌هاوس
۱۰ مرداد ۱۴۰۵ | ۱ آگوست ۲۰۲۶
ساعت ۲۱.۳۰ به وقت ایران


#فرهیختگان روزن آگاهی

۹۰ میلیون ایرانی رعیت ۹۰ نفر الیگارش است

واقعیت این است که دولت ایرانِ ۹۰ میلیونی، ۹۰ هیچ از ۹۰ نفر الیگارش‌ باخته است. واقعیت تلخ این است که ایران ۹۰ میلیونی، مستعمره ۹۰ نفر الیگارش شده است. درد دارد، برخورنده و تحقیرآمیز است اما چه باک اگر صریح بگوییم، ۹۰ میلیون ایران به کارگر و رعیت ۹۰ نفر الیگارش تبدیل شده‌اند.


#فرهیختگان روزن آگاهی

به بهانه‌ی ثبت جهانی "قلعه الموت" در میراث جهانی یونسکو

اجرای علی قمصری در قلعه الموت

این منطقه ناحیه‌ای در ۱۰۵ کیلومتری شمال قزوین است و تا حدود سده نه قمری به عنوان دژ تسخیر ناپذیر مقر فرمانروایی اسماعیلیان بود و به همین دلیل نقشی مهم در تاریخ سیاسی و نظامی شمال ایران داشته.

تمبک : حمیدرضا یوسفی
دف : کیناز کیا

#فرهیختگان روزن آگاهی

نقشه شوم روسیه برای جمهوری اسلامی!

مازیار اوستا : روسیه که نزدیک به چهار سال است در باتلاق اوکراین گرفتار شده به دنبال راهی برای خلاصی از این باتلاق خود ساخته است! بر همین اساس در چند سال گذشته به هر طریق ممکن سعی کرده جمهوری اسلامی را شریک خود در جنگ با اوکراین نشان دهد تا در صورت امکان پای جمهوری اسلامی را مستقیما به این جنگ باز کند،تادر صورت محقق شدن این هدف شوم بی سرو صدا پای خود را از جنگ بیرون کشیده ایران را در برابر اوکراین اروپا و امریکا تنها بگذارد.

#فرهیختگان روزن آگاهی

✍🏻
چیزهایی که نمی‌دانیم

در جمعی دانشگاهی بحث شد که دانشجویان، حتی در رشته‌های علوم انسانی، شناختی حداقلی از مفاخر فکری، فرهنگی و ادبی خود ندارند؛ آن‌قدر که نام شهرام ناظری، هوشنگ گلشیری یا حتی علی شریعتی به گوششان نخورده است. همان‌طور که هیچ‌یک از اعضای آن جمع هم لابد نام «نیما تکیدو» را نشنیده بودند.

از کجا باید بدانند؟ از کجا باید بدانیم؟

هر از گاهی مناسبت‌های مختلف به رویمان می‌آورد که شناخت ما از دنیای خودمان چگونه محدود، بریده‌بریده و تکه‌تکه شده است. بی‌خبریم و نمی‌دانیم و شگفت‌زده می‌شویم که عجب مردمان پیش‌بینی‌ناپذیری هستیم‌ها!

حالا بیش از هر زمان دیگری متوجه هستیم که جهل صرفاً به معنای «فقدان دانش» نیست. مسئله فقط ندانستن نیست؛ مهم‌تر آن است که چرا برخی دانستنی‌ها اساساً از افق شناخت ما حذف می‌شوند.

موضوع «معرفت‌شناسی جهل» همین است: بررسی سازوکارهای قدرت و ساختارهایی که باعث می‌شوند افراد نه فقط برخی چیزها را ندانند یا نتوانند بدانند، بلکه حتی نخواهند بدانند.

ما فقط کم‌مطالعه یا کمتر کنجکاو نیستیم؛ مشکل فقط شبکه‌های مجازی و الگوهای فوری‌شان برای لذت و راحت هم نیست. ما از گذشته‌مان، از معاصران‌مان و از یکدیگر بریده‌ایم. دچار نوعی «کوری متقابل» شده‌ایم.

معرفت با ژن منتقل نمی‌شود. معرفت در بافتار زبان، تجربه، نهادهای اجتماعی، روایت‌ها، کتابت، گفت‌وگو و تعلیم و تربیت شکل می‌گیرد؛ در همین بسترها حفظ، نقد، تصحیح و انباشته می‌شود و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود.

معرفت، خلاف اطلاعات، امری انباشتی است و هر نسل بر دوش میراث معرفتی نسل‌های پیش از خود می‌ایستد.

وقتی شبکه‌ها و نهادهای تولید و انتقال معرفت دستخوش گسست، دستکاری یا حذف شوند، فقط بخشی از دانسته‌های ما از میان نمی‌رود؛ نفسِ امکان شناخت، تشخیص و مفاهمه میان مردم آسیب می‌بیند:
زبان هم را نمی‌فهمیم گرچه با یک زبان حرف می‌زنیم.

پنهان‌کردن، دور از دسترس کردن و سانسور؛ تحریف و بی‌اعتبار کردن منابع و اشخاص؛ تقویت «سانسور خودانگیخته» چه با حملات سایبری و چه با نظارت‌های دولتی؛ تشدید آموزش رسمی ایدئولوژیک، حذف، معدوم‌کردن یا برخورد گزینشی با منابع معرفت؛ برچسب‌زنی و ممنوعیت‌هایی که دایره «نپذیرفتنی‌ها» یا «تهدیدها» را بزرگ‌تر می‌کند؛ همگی هم‌دستی در ناآگاه نگاه داشتن و ساختن نظم سستی است که بر پایه «بی‌خبر نگه داشتن» استوار شده.

ایجاد انقطاع با حذف و دستکاری اندیشه‌ها، حقایق تاریخی، موضوعات و افرادی که باب طبع ما نیستند، فقط جهل تولید نمی‌کند؛ زنجیره انتقال معرفت را می‌بُرد. در نتیجه، تشخیص ریشه‌ها، فهم اکنون و امکان گفت‌وگو را مختل می‌کند.

جامعه‌ای که پیوند خود را با حافظه معرفتی‌اش قطع کند، فقط گذشته‌اش را از دست نداده، بلکه توان فهم امروز، گفتگوی منصفانه و تخیل فردا را هم از دست خواهد داد.

مریم نصر



#فرهیختگان روزن آگاهی

اعطا: دغدغه‌های تهران در دهه ۴۰ با امروز تفاوتی نکرده است

علی اعطا، عضو پیشین شورای شهر تهران، با اشاره به کشف مشروح مذاکرات انجمن شهر تهران در آرشیو شورای شهر گفت: این اسناد که سال‌ها در یکی از کمدهای روابط عمومی شورا نگهداری می‌شد، با هماهنگی مهدی چمران و به کتابخانه ملی تحویل داده شد تا در مرکز اسناد نگهداری شود.

🔹پاو با بیان اینکه این مجموعه تصویری ارزشمند از تاریخ مدیریت شهری تهران ارائه می‌دهد، افزود: مرور مذاکرات انجمن شهر نشان می‌دهد بسیاری از مسائل تهران از دهه ۴۰ تاکنون تغییر چندانی نکرده است؛ موضوعاتی مانند مسکن، کمبود آب و آلودگی هوا همان زمان نیز از مهم‌ترین دغدغه‌های مدیریت شهری و شهروندان بوده‌اند/ شرق


#فرهیختگان راهی به رهایی