فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
📷 افغانستان؛ پنج سال زیر سایه طالبان
به بهانه پنجمین سال به قدرت رسیدن دوباره طالبان، مجموعه‌ای از تصاویر آلفرد یعقوب‌زاده، عکاس ایرانی ـ فرانسوی، از افغانستان را مرور می‌کنیم.
تصاویری از سرزمینی که دهه‌ها جنگ و تغییر حکومت را از سر گذرانده؛ اما زندگی، با همه دشواری‌هایش، در کوچه‌ها، چهره‌ها و میان مردم آن همچنان جریان دارد.
گاهی یک قاب، بیشتر از چند صفحه درباره سرنوشت یک کشور سخن می‌گوید.
📷 عکس‌ها: آلفرد یعقوب‌زاده
#افغانستان #طالبان #آلفرد_یعقوب_زاده #عکاسی_مستند #عکاسی

#قاب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
🔥5👍1
🔴 وزیر خزانه‌داری ترامپ: «D-Day اقتصادی» علیه ایران آغاز می‌شود

✍️ اسکات بسنت | فایننشال تایمز
در آستانه اعلام دور تازه سیاست‌های اقتصادی آمریکا علیه ایران، اسکات بسنت در مقاله‌ای کم‌سابقه از نظر لحن و صراحت، از ورود تقابل واشنگتن و تهران به «مرحله پایانی» سخن گفته است.
او می‌نویسد:
«با سپیده‌دم، یک D-Day اقتصادی آغاز می‌شود؛ بزرگ‌ترین تهاجم مالی که تاکنون علیه یک دشمن سامان یافته است.»
هدف اعلام‌شده فقط افزایش تحریم‌های ایران نیست. بسنت عملاً به کشورها، بانک‌ها، صرافی‌ها، شرکت‌های کشتیرانی، خریداران نفت و هر نهادی که به حفظ روابط اقتصادی با ایران کمک کند، اولتیماتوم می‌دهد: ادامه همکاری با تهران می‌تواند به طرد آنها از اقتصاد و نظام مالی جهانی منجر شود.
او حتی استدلال می‌کند که «انزوای کامل مالی» ایران می‌تواند نیاز به اقدام نظامی آمریکا را منتفی کند؛ اما هم‌زمان هشدار می‌دهد که در صورت اقدام نظامی ایران علیه نیروهای آمریکایی یا کشورهای خلیج فارس، ترامپ «قاطعانه و سریع» پاسخ خواهد داد.
این مقاله را شاید بتوان بیانیه سیاسی ـ اقتصادی مرحله تازه فشار آمریکا بر ایران دانست؛ مرحله‌ای که ظاهراً قرار است فشار را از خود ایران به هزینه همکاری دیگر کشورها با ایران منتقل کند.
❓پرسش تعیین‌کننده اما این است:
آیا واشنگتن واقعاً قادر است ایران را از آخرین شریان‌های تجارت جهانی جدا کند، یا «D-Day اقتصادی» نیز به نبرد دیگری تبدیل خواهد شد که هزینه اصلی آن را مردم ایران و اقتصاد جهانی می‌پردازند؟

متن کامل مقاله اسکات بسنت در فایننشیال تایمز

#اسکات_بسنت #تحریم #اقتصاد_ایران #آمریکا #ترامپ #جنگ_اقتصادی

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
❤6🤬3👍2😢1
📚 محمد زهرایی؛ مردی که پشت میز و روی کتاب از دنیا رفت
به مناسبت سالمرگ یکی از چهره‌های ماندگار نشر ایران
محمد زهرایی از کتابفروشی کوچکی در مشهد آغاز کرد و به یکی از تأثیرگذارترین ناشران خصوصی ایران بدل شد؛ ناشری که برای او انتشار کتاب صرفاً گرفتن یک دست‌نوشته، چاپ و توزیع آن نبود.
ماکان و ماهور زهرایی در گفت‌وگویی به مناسبت سالمرگ پدرشان، از زندگی و شیوه کاری مردی گفته‌اند که نامش با شماری از ماندگارترین آثار نشر ایران گره خورده است.
داستان از کتابفروشی «رازی» در مشهد آغاز می‌شود؛ جایی که به روایت فرزندانش، بسیاری از چهره‌های مذهبی، ملی ـ مذهبی و روشنفکر آن سال‌ها به آن رفت‌وآمد داشتند. توران رضوی، همسر علی شریعتی نیز از مشتریان کتابفروشی بود.
اما شاید جذاب‌ترین بخش روایت، شیوه زهرایی در ساختن کتاب باشد.
درباره کتاب مشهور «مستطاب آشپزی» نجف دریابندری می‌گویند:
«این کتاب وجود نداشت؛ یعنی محتوای آماده‌ای وارد دفتر نشر نشد، بلکه همه‌چیز ساخته شد.»

زهرایی برای بسیاری از کتاب‌هایش فقط ناشر نبود؛ با مؤلف وارد فرایند تولید می‌شد، بر جزئیات کار می‌کرد و تا رسیدن به نتیجه‌ای که می‌خواست، بارها به نقطه آغاز بازمی‌گشت.
فرزندانش این خصلت را با تعبیر جالبی توصیف می‌کنند:
«دیوانگی خوبی در شخصیت آقای زهرایی برای تولید اثر وجود داشت.»
این وسواس تا آخرین لحظه زندگی همراهش ماند.
محمد زهرایی تنها ۶۴ سال داشت که پشت میز کار و هنگام ویراستاری یک کتاب درگذشت؛ آن‌گونه که فرزندانش روایت می‌کنند، سرش روی کتاب قرار گرفته بود.
ماکان و ماهور زهرایی معتقدند اگر عمر بیشتری می‌یافت، تأثیرش بر نسل بعدی ناشران بسیار گسترده‌تر می‌شد:
«۶۴ ساله بود اما به اندازه ۱۰۰ سال کار کرده بود.»

🔗 خواندن گفت‌وگوی کامل با ماکان و ماهور زهرایی
فرهیختگان
در روزگاری که درباره بحران کتاب‌خوانی بسیار حرف می‌زنیم، شاید کمتر درباره کسانی حرف زده‌ایم که «کتاب خوب ساختن» را به یک حرفه، هنر و حتی وسواس شخصی تبدیل کردند.
محمد زهرایی از نسلی از ناشران بود که ناشر را صرفاً سرمایه‌گذار یا واسطه میان نویسنده و چاپخانه نمی‌دیدند؛ ناشر می‌توانست در شکل‌گیری یک اثر، از ویرایش و طراحی تا جزئی‌ترین اجزای تولید آن، صاحب نقش باشد.
و شاید پرسش امروز همین باشد:
آیا صنعت نشر ایران هنوز می‌تواند ناشرانی از جنس محمد زهرایی پرورش دهد؛ ناشرانی که کتاب را نه فقط یک «کالا برای فروش»، بلکه اثری بدانند که باید ساخته شود و سال‌ها بماند؟
#محمد_زهرایی #نشر #کتاب #نجف_دریابندری #تاریخ_فرهنگی
#فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
❤11🕊1
⭕️ نتانیاهو و «نامه‌ای که به صندوق پستی اشتباه فرستاد»
✍️ لونت کمال
حمله اسرائیل به پایگاه ابوالظهور سوریه در نگاه نخست می‌توانست مقدمه تشدید تنش مستقیم میان اسرائیل و ترکیه باشد؛ اما لونت کمال معتقد است واکنش حساب‌شده آنکارا، مسیر بحران را تغییر داد.
اسرائیل هدف حمله را جلوگیری از استقرار نظامی ترکیه در این پایگاه اعلام کرد؛ ادعایی که آنکارا رد کرد. ترکیه نیز به‌جای پاسخ متقابل و ورود به چرخه تشدید، مسئله را به سطحی گسترده‌تر کشاند و واشنگتن برای جلوگیری از برخورد مستقیم اسرائیل، ترکیه و سوریه وارد میدان شد.
یک مقام ترک درباره پیام نتانیاهو تعبیر جالبی به کار برده است:
«او نامه را به صندوق پستی اشتباه فرستاده است.»
به روایت نویسنده، نتانیاهو می‌خواست مخاطب پیامش آنکارا باشد، اما ترکیه نپذیرفت بحران را در چارچوب دوجانبه‌ای که اسرائیل تعریف کرده مدیریت کند و عملاً واشنگتن را نیز وارد معادله کرد.
این خویشتنداری از آن جهت اهمیت دارد که یک رویارویی مستقیم با ترکیه برای اسرائیل، پس از سال‌ها جنگ و درگیری در چند جبهه، مسئله‌ای کاملاً متفاوت خواهد بود. از سوی دیگر، آمریکا نیز علاقه‌ای به شکل‌گیری چنین جبهه تازه‌ای میان دو شریک مهم منطقه‌ای خود ندارد.
از نگاه لونت کمال، بنابراین اهمیت ابوالظهور شاید بیش از خود حمله، در مدیریت روزهای پس از حمله باشد: اسرائیل کوشید قواعد بازی را تعیین کند، اما ترکیه از بازی در همان زمین خودداری کرد.
📖 اصل یادداشت در Türkiye Today

فرهیختگان:
اما آیا واقعاً خویشتنداری ترکیه یک پیروزی دیپلماتیک است؟
یا ممکن است اسرائیل، خودداری آنکارا از پاسخ متقابل را نشانه‌ای ببیند که می‌تواند بدون پرداخت هزینه فوری، حملات مشابه را تکرار کند؟
به بیان دیگر:
در سیاست منطقه‌ای، مرز میان «خویشتنداری هوشمندانه» و «بازدارندگی ناکافی» کجاست؟
#ترکیه #اسرائیل #سوریه #نتانیاهو #ابوالظهور #خاورمیانه

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
👍4❤3🤔2
🔴 «مشکل‌شان سیاه‌نمایی نیست، آینه است»
✍️ مهدی محمودیان
«هنرمند اگر فقر، سرکوب و تباهی را نشان بدهد، متهم می‌شود به سیاه‌نمایی؛ اما همان‌هایی که این سیاهی را ساخته‌اند، برایش حکم محرومیت می‌نویسند.
واقعیت تلخ‌تر از هر فیلمی است: تصویر همین آدم‌ها روی صندلی نمایندگی مردم ایران، از هر آنچه یک هنرمند بتواند بسازد سیاه‌تر است.
این موجودات مشکل‌شان سیاه‌نمایی نیست، آینه است.»
فرهیختگان:
فارغ از لحن تند این یادداشت، مسئله‌ای که پشت آن قرار دارد جدی است: آیا قانون می‌تواند مفاهیمی چون «سیاه‌نمایی» یا ارائه «چهره سیاه از کشور» را بدون تعریفی دقیق، مبنای محرومیت یک هنرمند از حرفه‌اش قرار دهد؟
#آزادی_بیان #سینما #هنر #قانونگذاری

#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
👍10👎1
🔵 در قاب یک سند | پاسداری از نام «خلیج فارس»

به مناسبت دوم شهریور، سالروز درگذشت محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر، آرشیو ملی ایران بخشنامه‌ای از سال ۱۳۶۰ را منتشر کرده است که در آن محمدعلی رجایی بر استفاده از نام صحیح و تاریخی «خلیج فارس» در اسناد و نقشه‌های سازمان ملل متحد تأکید می‌کند.
سندی از پیگیری رسمی ایران برای پاسداری از نامی که قرن‌ها بر جغرافیا و اسناد تاریخی این منطقه نشسته است.
📜 شناسه سند در آرشیو ملی ایران: ۹۷-۲۶۴-۱۶۹۱

#خلیج_فارس #محمدعلی_رجایی #اسناد_تاریخی #آرشیو_ملی

#سند_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
👍4❤1🤔1
🎥 از مدرسه علوی تا دانشگاه امام صادق؛ روایت یک نسل
هم‌سخنی با اهل نظر
گفت‌وگو با حسام‌الدین آشنا
میزبان: مجید تفرشی
چگونه نوجوانانی که در میانه دهه ۱۳۵۰ در محیط‌های مذهبی و آموزشی تهران رشد می‌کردند، انقلاب و سال‌های نخست پس از آن را تجربه کردند؟
در این گفت‌وگو، حسام‌الدین آشنا به سال‌های ۱۳۵۴ تا ۱۳۶۲ بازمی‌گردد؛ از دوران نوجوانی و تحصیل در مدرسه علوی تا ورود به دانشگاه امام صادق.
اما اهمیت این روایت تنها در شرح زندگی شخصی آشنا نیست.
مجید تفرشی که از دوران نوجوانی بیش از نیم قرن با او دوستی داشته، گفت‌وگو را به سمتی می‌برد که در کنار زندگی یک فرد، تصویری از فضای تربیتی، مذهبی، فرهنگی و سیاسی بخشی از جامعه ایران در سال‌های منتهی به انقلاب و نخستین سال‌های پس از آن نیز شکل بگیرد.
تفرشی درباره انگیزه این گفت‌وگو نوشته است:
«او خودش را در دوره نوجوانی روایت کرد. و البته نه فقط خودش؛ بلکه محیطی که در آن زندگی و تحصیل کرده بود.»

از این منظر، گفت‌وگو را می‌توان بخشی از تاریخ شفاهی یک نسل دید؛ نسلی که تجربه نوجوانی‌اش با انقلاب تلاقی کرد و بخشی از اعضای آن بعدها در دانشگاه، فرهنگ و سیاست جمهوری اسلامی نقش‌آفرین شدند.
🎙 حسام‌الدین آشنا
🎤 میزبان: مجید تفرشی
📌 از مدرسه علوی تا دانشگاه امام صادق
🗓 روایتی از سال‌های ۱۳۵۴ تا ۱۳۶۲
تماشای گفت‌وگوی کامل در یوتیوب
فرهیختگان
برای فهم انقلاب‌ها، شناخت رهبران و خواندن اسناد سیاسی کافی نیست.
باید سراغ مدرسه‌ها، خانواده‌ها، محافل مذهبی، کتاب‌هایی که خوانده می‌شد، معلمانی که اثر می‌گذاشتند و شبکه‌های دوستی نسل نوجوان آن دوران نیز رفت.
شاید از همین‌جا پرسش جالب‌تری شکل بگیرد:
نسلی که در مدارس و نهادهای مذهبی دهه ۱۳۵۰ پرورش یافت و بخشی از آن بعدها وارد ساختار جمهوری اسلامی شد، چه تصوری از جامعه مطلوب داشت؛ و آن آرمان‌ها وقتی با واقعیت قدرت روبه‌رو شدند، چه اندازه باقی ماندند؟
#حسام_الدین_آشنا #مجید_تفرشی #مدرسه_علوی #تاریخ_شفاهی #انقلاب_۱۳۵۷
#فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
👎4👍2❤1🤬1
تجدید_دیدار_با_علی_شریعتی_لیبرالیسم،_نئولیبرالیسم_،_سرمایه_داری.pdf
244.3 KB
📄 تجدید دیدار با علی شریعتی؛ لیبرالیسم، نئولیبرالیسم و سرمایه‌داری
✍️ اکبر گنجی
بحث درباره علی شریعتی بار دیگر بالا گرفته است؛ از نسبت اندیشه‌های او با توسعه و اقتصاد تا اتهاماتی که سهم شریعتی و روشنفکری دینی را در وضعیت امروز ایران جست‌وجو می‌کنند.
اکبر گنجی در مقاله «تجدید دیدار با علی شریعتی: لیبرالیسم، نئولیبرالیسم، سرمایه‌داری» به همین مناقشه وارد می‌شود ونسبت شریعتی با لیبرالیسم، سرمایه‌داری و نقدهای اقتصادی امروز را موضوع بحث قرار می‌دهد.
فارغ از موافقت یا مخالفت با نویسنده، انتشار متن کامل از این جهت اهمیت دارد که این مناقشه را می‌توان از سطح برچسب‌ها و نقل‌قول‌های پراکنده به سطح استدلال و متن بازگرداند.
📎 متن کامل مقاله اکبر گنجی به صورت PDF همراه این پست منتشر می‌شود.
فرهیختگان:
شاید پرسش مهم‌تر این باشد:
در داوری درباره سهم شریعتی در تاریخ معاصر ایران، تا کجا در حال نقد اندیشه‌های خود او هستیم و از کجا شریعتی را به نماینده نمادین مجموعه‌ای از افکار و پیامدهایی تبدیل می‌کنیم که الزاماً همه آنها از او آغاز نشده‌اند؟
#علی_شریعتی #اکبر_گنجی #لیبرالیسم #سرمایه_داری #روشنفکری

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
❤5👎4🤬1
🔴 «جمهوری سوم»؛ سامان سیاسی آینده ایران چه خواهد بود؟
✍️ محسن آرمین
جنگ چه تغییراتی در ساخت قدرت ایران ایجاد کرده و این تغییرات، نظام سیاسی پس از جنگ را به کدام سو خواهد برد؟
محسن آرمین در یادداشت مفصل «درآمدی بر سامان سیاسی آینده ایران» می‌کوشد پیش از تجویز هر نسخه‌ای برای آینده، ابتدا تصویری از وضعیت موجود و روندهای پیشِ رو ارائه کند.
او بحث را حول سه محور سامان می‌دهد: نخست، تحول جمهوری اسلامی در دوران پساجنگ و آنچه این روزها گاه «جمهوری سوم» نامیده می‌شود؛ دوم، انتخاب‌ها، فرصت‌ها، تهدیدها و موانع پیش روی این نظم سیاسی؛ و سوم، پیش‌بینی مسیر احتمالی تحولات کشور بر پایه این عوامل.
آرمین تأکید می‌کند که استفاده‌اش از عنوان «جمهوری سوم» به معنای پذیرش بی‌چون‌وچرای این مفهوم نیست؛ اما معتقد است تغییراتی که در ساخت قدرت رخ داده و خواهد داد، آن‌قدر مهم است که بررسی این تعبیر را موجه می‌کند.
پرسش مرکزی نوشته را شاید بتوان چنین خلاصه کرد:
جنگ فقط مناسبات خارجی ایران را تغییر داده، یا در حال تغییر دادن خودِ ساختار قدرت در داخل نیز هست؟
📖 متن کامل یادداشت:

#محسن_آرمین #جمهوری_سوم #آینده_ایران #ساختار_قدرت #سیاست_ایران

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
❤7🤬2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
پزشک فیلسوف

سخنرانی عبدالکریم سروش بمناسبت اول شهریور روز ابن‌سینا

#پزشک_فیلسوف #عبدالکریم_سروش
#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان راهی به رهایی
👎7👍6❤1🤔1
🔴 «این یعنی سفاهت محض!»
✍️ مجید مرادی

مجید مرادی با انتقاد تند از سیاست ارزی و خودرویی کشور نوشته است:
«۶ میلیارد دلار دادند به مدیران خودرو که زباله‌های چینی را وارد ایران کند. با این مبلغ چندین شرکت خودروساز قابل خرید بود.
برای ابراز بی‌نیازی از اروپا و آمریکا، ایران را به خاکستر نشاندند و شکم چینی‌ها را انباشتند؛ از خودروی گرانی که خریدند و نفت مفتی که فروختند.
این یعنی سفاهت محض!»
فرهیختگان:
فارغ از رقم مطرح‌شده در این نوشته که صحت و جزئیات آن نیازمند بررسی مستند است، پرسش بزرگ‌تر باقی می‌ماند:
حاصل چند دهه حمایت، انحصار، تخصیص ارز و محدودکردن رقابت در صنعت خودرو ایران چه بوده است؟
و اگر میلیاردها دلار ارز صرف واردات خودرو و قطعات می‌شود، افکار عمومی حق ندارد بداند این منابع دقیقاً به چه شرکت‌هایی، با چه نرخی و برای واردات چه کالاهایی اختصاص یافته است؟
#مجید_مرادی #خودرو #مدیران_خودرو #چین #اقتصاد_ایران #تخصیص_ارز

#صدای_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
👍9❤4👎1🤬1
فرهیختگان
سیدمحمد موسوی تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
سپــهر شــکری (سپهر بابا)
تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢52❤8🔥3👎2
🔵 رؤیای جانشینی رنمینبی؛ خروج از دلار با نیاز به دلار
بحران هرمز دوباره این پرسش را مطرح کرده است: آیا فشارهای ژئوپلیتیکی می‌تواند فرصتی برای چین باشد تا رنمینبی را به رقیبی جدی‌تر برای دلار تبدیل کند؟
داده‌ها فعلاً پاسخ محتاطانه‌تری می‌دهند.
حجم تراکنش‌های RMB CHATS، زیرساخت تسویه رنمینبی در هنگ‌کنگ، از آغاز بحران هرمز تا پایان ژوئن ۲۰۲۶، حدود ۷ درصد کمتر از دوره مشابه ۲۰۲۵ و ۲۴ درصد کمتر از دوره مشابه ۲۰۲۴ بوده است.
حتی در خاورمیانه، جایی که وزن تجاری چین به‌شدت افزایش یافته، قدرت تجاری پکن هنوز به قدرت پولی هم‌سنگ آن تبدیل نشده است. بنا بر داده‌های ارائه‌شده در این گزارش، در سال ۲۰۲۴ کمتر از ۱۰ درصد ارزش تجارت کالایی شش کشور شورای همکاری خلیج‌فارس با چین با رنمینبی تسویه شده است.
پارادوکس چین همین‌جاست:
پکن رؤیای کاهش سلطه دلار را دارد، اما تجارت و نظام مالی جهانی هنوز به اندازه‌ای به دلار وابسته است که حتی یک بحران بزرگ ژئوپلیتیکی نیز الزاماً به مهاجرت ساختاری به سوی رنمینبی منجر نمی‌شود.
به بیان موجز گزارش:
«موج تراکنش» الزاماً «موج تغییر نظم» نیست.
بحران هرمز شاید استفاده از ارزهای جایگزین را در برخی مسیرها افزایش دهد؛ اما تبدیل رنمینبی از ارز یک قدرت بزرگ تجاری به ارز ذخیره و تسویه جهانی، داستانی بسیار طولانی‌تر از یک بحران است.
📖 مطالعه گزارش کامل در روزنامه اعتماد
#چین #رنمینبی #دلار #تنگه_هرمز #اقتصاد_جهان #خاورمیانه
#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
❤2👍2
حضرتی.pdf
1.3 MB
📄 آیا رشتۀ تاریخ در آستانۀ یک غافلگیری بزرگ است؟
✍🏻 حسن حضرتی
مورخان تا چه اندازه خود و دانش‌شان را با تحولات شتابان جهان هماهنگ کرده‌اند؟ و اگر ابزارهای فناورانه بتوانند بخشی از وظایفی را که زمانی در انحصار تاریخ‌ورزان بود بر عهده بگیرند، چه چیزی از «رشتۀ تاریخ» به معنای دانشگاهی آن باقی خواهد ماند؟
حسن حضرتی در مقالۀ «زوال تاریخ‌شناسی به‌مثابه رشتۀ دانشگاهی» از خطری سخن می‌گوید که به باور او تاریخ‌ورزان هنوز آن را جدی نگرفته‌اند: بحران ناکارآمدی معرفتی و انتقال مهارت راستی‌آزمایی داده‌ها به علوم فناوری.
پرسش مقاله فقط این نیست که فناوری چگونه به کمک مورخان خواهد آمد؛ مسئله بنیادی‌تر است:
اگر فناوری بتواند داده‌ها را گردآوری، مقایسه و راستی‌آزمایی کند، کارویژۀ متمایز مورخ چه خواهد بود؟
حضرتی معتقد است در صورت تداوم وضعیت کنونی، «غافلگیری بزرگی» در انتظار صاحبان این رشتۀ علمی است و تاریخ دانشگاهی برای بقا ناگزیر است نسبت خود را با تحولات معرفتی و فناورانه از نو تعریف کند.


📚 مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش‌نامۀ انجمن ایرانی تاریخ)، تابستان ۱۴۰۵، شمارۀ ۶۸، صص. ۱۳۵–۱۵۷

#خواندنی_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
👍5❤2
🕊 «اگر حصرِ قصر یعنی چه...»

بگیر عکس مرا و به قاب‌ها بسپار
مرا به سنگ ببند و به آب‌ها بسپار
هواییم کن و دست حباب‌ها بسپار
مرا به درد زمین خوردن آفریده خدا
ببر مرا به بزرگ شهاب‌ها بسپار
کلاغ‌ها پی تسخیر آشیان من‌اند
مرا به قلعه امن عقاب‌ها بسپار
کسی بپرسد اگر حصرِ قصر یعنی چه
بگیر عکس مرا و به قاب‌ها بسپار

✍️ محمد سلمانی

#محمد_سلمانی #شعر #حصر #میرحسین_موسوی #زهرا_رهنورد

#هنر_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
😢13❤9👎1🤔1
📚 انقلاب یا اصلاح؛ تغییر تا کجا و چگونه؟
✍️ سمیرا فرخ‌منش
دو متفکر برجسته قرن بیستم، کارل پوپر و هربرت مارکوزه، در یک نقطه به یکدیگر نزدیک‌اند: هر دو از وضع موجود جامعه خود ناراضی‌اند و در جست‌وجوی جامعه‌ای آزادتر و انسانی‌ترند.
اما درست از همین نقطه، راهشان از یکدیگر جدا می‌شود.
اختلاف اصلی بر سر «تغییر» است: جامعه را چگونه باید دگرگون کرد؟ با اصلاح تدریجی نهادها و پرهیز از طرح‌های کلان و انقلابی، یا ساختار موجود چنان در بازتولید سلطه ریشه دوانده که بدون تغییر بنیادی نمی‌توان به آزادی واقعی رسید؟
سمیرا فرخ‌منش در عصر ایران، به بهانه کتابی درباره گفت‌وگوی این دو متفکر، این اختلاف بنیادین را مرور کرده است؛ اختلافی که دهه‌ها پس از آن گفت‌وگو هنوز زنده است و برای جامعه‌ای مانند ایران نیز پرسشی آشناست:
وقتی وضع موجود دیگر پذیرفتنی نیست، مرز میان «اصلاح» و «انقلاب» را چه چیزی تعیین می‌کند؟
هزینه تغییر بنیادی، یا هزینه ادامه وضع موجود؟

مطالعه متن کامل در عصر ایران
#کارل_پوپر #هربرت_مارکوزه #انقلاب #اصلاح #فلسفه_سیاسی #کتاب

#کتاب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
👍3
🔴 آیا صلح بدون تغییر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ممکن است؟
✍️ رحمان لیوانی
محکوم‌کردن حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، آیا برای توضیح چرایی رسیدن کشور به وضعیت جنگی کافی است؟
رحمان لیوانی در یادداشت «نقش کلیدی دو ولی فقیه در زمینه‌سازی جنگ علیه ایران» پاسخ منفی می‌دهد. او ضمن غیرقانونی و نامشروع دانستن تجاوز نظامی خارجی، استدلال می‌کند که برای فهم کامل آنچه بر ایران گذشته باید سهم سیاست خارجی جمهوری اسلامی و میراث سیاسی دو رهبر نخست آن را نیز بررسی کرد.
نویسنده از شعارها و سیاست‌های روح‌الله خمینی آغاز می‌کند و سپس به سیاست‌های علی خامنه‌ای، حمایت از نیروهای نیابتی و منازعه مستمر با اسرائیل می‌رسد و معتقد است این مسیر در فراهم‌شدن زمینه رویارویی نظامی با ایران نقشی اساسی داشته است.
در یکی از صریح‌ترین فرازهای نوشته آمده است:
«روشن است که صلح پایدار نیازمند آن است که نظام ولایی به طور جدی سیاست هسته‌ای خود را کنار بگذارد.»
اما شاید مهم‌ترین پرسش برآمده از این یادداشت فراتر از پرونده هسته‌ای باشد:
اگر هدف، رسیدن به صلحی پایدار است، آیا توافق بر سر برنامه هسته‌ای کافی خواهد بود؛ یا بدون تجدیدنظر بنیادی در تعریف جمهوری اسلامی از دشمن، امنیت ملی و نقش منطقه‌ای ایران، هر توافقی تنها وقفه‌ای میان دو بحران خواهد بود؟
📖 متن کامل یادداشت در زیتون
#رحمان_لیوانی #سیاست_خارجی #سیاست_هسته‌ای #صلح #جنگ #منافع_ملی
#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
❤5👍3👎1
🔴 رضا علیجانی: دوباره در تله «جنگ، جنگ تا یک پیروزی»؟
🔹 رضا علیجانی در گفت‌وگو با VOA معتقد است نشانه‌هایی از اختلاف در سطوح تصمیم‌گیری جمهوری اسلامی درباره چگونگی ادامه تقابل با آمریکا دیده می‌شود؛ اختلافی که به گفته او بیش از آنکه راهبردی باشد، بر سر تاکتیک رسیدن دوباره به مذاکره و تنش‌زدایی است.
به روایت علیجانی، بخشی از نیروهای متمایل به تعامل، شلیک به سه کشتی را از اساس اشتباه می‌دانند و خواهان بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت به تفاهم پیشین‌اند؛ در مقابل، گروهی دیگر معتقدند باید ابتدا با رفتاری تهاجمی‌تر موقعیت چانه‌زنی را تقویت کرد و سپس به مذاکره بازگشت.
او این وضعیت را با تجربه جنگ ایران و عراق مقایسه می‌کند؛ زمانی که شعار «جنگ، جنگ تا پیروزی» در نهایت به «جنگ، جنگ تا یک پیروزی» تغییر کرد و هشدار می‌دهد که ادامه تنش برای کسب یک دستاورد پیش از مذاکره می‌تواند خود به تله‌ای تازه تبدیل شود.
از نگاه علیجانی، کارت تنگه هرمز نیز ممکن است به‌تدریج از اهرم فشار به پاشنه‌آشیل جمهوری اسلامی تبدیل شود؛ به‌ویژه در شرایطی که فشار اقتصادی، خطر تورم سه‌رقمی، دشواری تأمین بنزین و نگرانی از پرداخت حقوق‌ها، هزینه ادامه بحران را مستقیماً متوجه جامعه می‌کند.
او در عین حال میان اعتراضات شورشی و اعتراضات مطالبه‌محور تمایز می‌گذارد و می‌گوید مطالبات بازنشستگان، کارگران و پرستاران را نمی‌توان صرفاً با ابزار سرکوب پاسخ داد.
جمع‌بندی علیجانی این است که با وجود نشانه‌های اختلاف، تعامل‌گرایان همچنان دست بالا را دارند و هدف محتمل یک دور تازه تنش‌زایی را نه ورود به جنگی فرسایشی، بلکه تلاش برای رسیدن از موضعی متفاوت به تنش‌زدایی می‌داند.
🎧 نسخه کامل تحلیل و جزئیات بیشتر در فایل صوتی:
شنیدن فایل صوتی رضا علیجانی
#رضا_علیجانی #تنگه_هرمز #جنگ #مذاکره #اقتصاد_ایران #سیاست_ایران

#صدای_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
❤4👍2👎1