📕 «سیمای محمد»؛ شریعتی چگونه پیامبر را در متن تاریخ و جامعه می‌دید؟
✍️ علی شریعتی
پاییز ۱۳۴۶؛ حسینیه ارشاد تازه آغاز به کار کرده و مرتضی مطهری برای مجموعه‌ای به مناسبت پانزدهمین قرن بعثت پیامبر اسلام، از علی شریعتی ــ استاد جوان دانشگاه مشهد ــ می‌خواهد مقاله‌ای بنویسد.
یکی از نوشته‌هایی که شریعتی می‌فرستد، «سیمای محمد» است؛ متنی که بیش از آنکه زندگی‌نامه‌ای متعارف از پیامبر باشد، تلاشی برای فهم محمد در متن تاریخ، جامعه، قدرت و سرنوشت ادیان است.
شریعتی بحث را از چهره‌های متفاوت تاریخ آغاز می‌کند و سپس سراغ پیامبران می‌رود. او می‌کوشد با نگاهی جامعه‌شناختی بپرسد پیامبران از کدام طبقات برخاسته‌اند، در برابر کدام نیروهای اجتماعی ایستاده‌اند و چرا ادیان، پس از ظهور و گسترش، گاه از پیام نخستین خود فاصله گرفته‌اند.
در این روایت، موسی در برابر فرعون می‌ایستد، عیسی در برابر قدرت و ثروت زمانه قرار می‌گیرد و سرانجام محمد در جامعه‌ای ظهور می‌کند که شریعتی آن را آکنده از فقر، خشونت، تبعیض و مناسبات قبیله‌ای توصیف می‌کند.
اما یکی از محورهای جسورانه مقاله، نظریه شریعتی درباره سرنوشت تاریخی ادیان است.
او معتقد است پیامبران در جوامعی منحرف ظهور می‌کنند و دین نیرویی برای تغییر آن جامعه می‌شود؛ اما همان دین ممکن است پس از استقرار، به‌تدریج با قدرت و ساختارهای اجتماعی درآمیزد و خود نیازمند بازگشت به پیام اولیه‌اش شود.
و هنگامی که به خود محمد می‌رسد، دیگر فقط از یک بنیان‌گذار دین سخن نمی‌گوید.
محمدِ شریعتی انسانی چندساحتی است: پیامبر، رهبر اجتماعی، مرد سیاست و جنگ، و در همان حال انسانی که در زندگی خصوصی، عاطفه، تنهایی، دوستی و رنج را تجربه می‌کند. او می‌خواهد سیمایی انسانی از پیامبر ترسیم کند؛ نه چهره‌ای دور و دست‌نیافتنی.
در صفحات پایانی، شریعتی این تصویر را به پرسشی درباره زمانه خودش پیوند می‌زند: جامعه‌ای که از نظر علم و فناوری پیشرفت کرده، اما همچنان با جنگ، تبعیض، استعمار، تنهایی و بحران معنا دست‌به‌گریبان است.
از همین‌جاست که «سیمای محمد» از یک نوشته تاریخی عبور می‌کند و به پرسشی درباره انسان معاصر تبدیل می‌شود:
انسانی که قدرت و دانش بیشتری به دست آورده، اما آیا به همان اندازه انسانی‌تر شده است؟
این متن از نخستین نوشته‌هایی است که بسیاری از ویژگی‌های نثر و اندیشه شریعتی سال‌های بعد را می‌توان در آن دید: آمیزه‌ای از تاریخ، جامعه‌شناسی، ادبیات، شور دینی و زبان خطابی؛ همان زبانی که اندکی بعد با حضور او در حسینیه ارشاد به یکی از صداهای اثرگذار نسل جوان ایران بدل شد.

📎 نسخه کامل «سیمای محمد» ضمیمه است.

پ‌ن:
محسن حسام مظاهری، پژوهشگر مطالعات اجتماعی تشیع، درباره این اثر شریعتی نوشته است:

«این روزها ناسزاگویی به شریعتی و دیگر روشنفکران دینی البته مُد روز است و هرکه از راه می‌رسد ناسزایی نثار ایشان می‌کند. اما باید انصاف داد که درباره‌ی پیامبر اکرم، لااقل به زبان فارسی، هنوز اثری هم‌پای "محمد خاتم پیامبران" و به‌خصوص مقاله‌ی شریعتی در آن با نام "سیمای محمد" نگاشته نشده است.

من شناخت و ارادتم به پیامبر را مرهون این کتاب و نیز "اسلام‌شناسیِ" شریعتی‌ام؛ همچنان‌که علاقه‌مندی‌ام به مطالعات قرآنی را مدیون مهندس بازرگان و "سیر تحول قرآن‌"اش.»

#علی_شریعتی #سیمای_محمد #مرتضی_مطهری #حسینیه_ارشاد #روشنفکری_دینی

#میراث_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🌐 «توهم تنوع»؛ نفت هست، مسیر امن کم است
بحران انرژی جهان فقط مسئله داشتن نفت و گاز نیست؛ مسئله مهم‌تر، امکان رساندن امن و اقتصادی آن به مصرف‌کننده است.
فرشید فرحناکیان در یادداشتی در روزنامه «دنیای اقتصاد»، با مفهوم «توهم تنوع مسیرهای انرژی» به همین شکاف پرداخته است:

ممکن است نقشه تجارت جهانی پر از خطوط لوله، بنادر، کانال‌ها و کریدورهای مختلف باشد؛ اما اگر بسیاری از آنها در نهایت به چند گلوگاه محدود و آسیب‌پذیر وابسته باشند، تعدد خطوط روی نقشه الزاماً به معنای تنوع واقعی مسیرها نیست.
نویسنده میان دو مفهوم تمایز می‌گذارد:
امنیت منابع؛ آیا نفت و گاز کافی وجود دارد؟
و امنیت کریدورها؛ آیا راهی امن، پایدار و اقتصادی برای انتقال این منابع وجود دارد؟
از این منظر، مسئله امروز بیش از آنکه کمبود نفت باشد، می‌تواند بحران «دسترسی به نفت» باشد:
«نفت وجود دارد، اما مسیر امن و اقتصادی برای رساندن آن به مصرف‌کننده در حال کمیاب شدن است.»
بحران هرمز نیز اهمیت همین تمایز را آشکار می‌کند؛ جهان میلیاردها دلار برای استخراج و تولید انرژی سرمایه‌گذاری کرده، اما امنیت انتقال آن همچنان می‌تواند به چند نقطه جغرافیایی حساس وابسته بماند.
فرهیختگان:
در چنین وضعیتی، ارزش استراتژیک یک کشور را فقط با میزان ذخایر نفت و گازش نمی‌توان سنجید؛ جغرافیای مسیرهای انرژی نیز خود بخشی از قدرت است.
و شاید پرسش مهم‌تر این باشد:
اگر مسیرهای جایگزین نیز در نهایت به چند گلوگاه مشترک وابسته‌اند، جهان واقعاً منابع انرژی خود را متنوع کرده یا فقط خطوط بیشتری روی یک نقشه آسیب‌پذیر کشیده است؟

🔻 متن کامل «شکاف میان امنیت منابع و امنیت کریدورها» در دنیای اقتصاد

#انرژی #تنگه_هرمز #امنیت_انرژی #نفت #ژئوپلیتیک #کریدورهای_انرژی

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔵 «شخصیت موحد در آثارش هویداست»
حسین معصومی همدانی از نخستین آشنایی‌اش با محمدعلی موحد می‌گوید؛ آشنایی‌ای که از کودکی و با سفرنامه ابن‌بطوطه آغاز شد:
«سفرنامه ابن‌بطوطه سال‌های سال هر شب بعد از شام در خانه ما خوانده می‌شد. یک شب من، شبی برادرم، شب‌های دیگر مادر و پدرم.»
او این کتاب را یکی از آثاری می‌داند که نقشی مهم در پرورش ذهنش داشته و معتقد است هنوز هم می‌تواند کتابی خیال‌انگیز برای نوجوانان باشد.
معصومی همدانی سپس به تاریخ‌نگاری موحد و به‌ویژه «خواب آشفته نفت» می‌پردازد و میان «شخص» مؤلف و «شخصیت» او تمایز می‌گذارد:
«آنچه در این تاریخ دیده می‌شود شخص ایشان نیست، شخصیت ایشان است.»
از نگاه او، خردمندی و فرزانگی‌ای که در این اثر حضور دارد، «خواب آشفته نفت» را فراتر از یک پژوهش تاریخی قرار می‌دهد؛ اثری که می‌تواند به‌عنوان سرمایه‌ای ادبی نیز ماندگار شود.


شخصیت موحد در آثارش هویداست

"استاد محمدعلی موحد را با کتاب سفرنامه ابن‌بطوطه شناختم. آن زمان دبستان را تمام کرده بودم. قرار شد پدرم برای من و برادرم هدایایی بخرد. برای اولین بار در یک کتابفروشی در همدان کتاب ایشان را دیدم. من کتاب مقدمه ابن‌خلدون را انتخاب کردم و برادرم سفرنامه ابن‌بطوطه را. کتاب ابن‌‌ خلدون سال‌ها در کتابخانه نخوانده ماند اما سفرنامه ابن‌بطوطه سال‌های سال هر شب بعد از شام در خانه ما خوانده می‌شد. یک شب من، شبی برادرم، شب‌های دیگر مادر و پدرم. مرتب سفرنامه را می‌خواندیم و تصورم این است که یکی از مهم‌ترین کتاب‌هایی است که در پرورش ذهن من نقش داشته است. هنوز هم فکر می‌کنم می‌تواند به عنوان یک کتاب خیال‌انگیز برای بچه‌های ۱۳، ۱۴ ساله یادگاری برای مرور روزگاری باشد که دیگر نیست. چون شخصاً روی بحث تاریخ کار می‌کنم درباره تاریخ‌نگاری استاد موحد چند کلمه‌ای می‌گویم. در کشور ما وضعیت هیچ رشته‌ای بحرانی‌تر و بد‌تر از رشته تاریخ نیست. چند سال قبل بود که عده‌ای در مواجهه با جریانات فکری متعدد در تاریخ گفتند و تاکید کردند که تاریخ‌نگاری توصیف نیست. تاریخ باید تحلیل شود. باید در جست‌وجوی علل رخداد‌ها بود. در سال‌های اخیر هم تاریخ‌نگاری دانشگاهی رواج یافته است. متونی که با وجود اینکه پر از ارجاع به منابع مختلف است اما از فقدان تاریخ‌نگاری که خود در متن تاریخی که می‌نویسد زندگی کرده باشد رنج می‌برد. شما تاریخ‌نگاری کسروی را در تاریخ مشروطه ببینید. آنچه تاریخ‌نگاری او را متمایز می‌کند آدمی است که پشت متن کتاب دیده می‌شود. کسروی هم با خیلی‌ها خوب بوده و با خیلی‌ها بد اما همین فرد ارزش‌هایی دارد که فدای هیچ چیز نمی‌شود و این در متن تاریخی که نوشته عیان است. گمان من این است که دکتر موحد در "خواب آشفته نفت" کار مهمی کرده است. هرچند ایشان جزو بازیگران اصلی آن سال‌ها نبودند، به هر حال در متن این تاریخ زندگی کرده‌اند. اما در عین حال آنچه در این تاریخ دیده می‌شود شخص ایشان نیست، شخصیت ایشان است. این کتاب حاصل سال‌هایی است که دکتر موحد کمتر چیزی منتشر می‌کردند. حاصلی که منتشر شد هیچ چیز از کتاب‌هایی که بر اساس سنت تاریخ‌نگاری دانشگاهی نوشته می‌شوند کم ندارد. یک نوع خردمندی و فرزانگی در این کتاب به چشم می‌خورد. خصوصیتی که در تمامی کتبی که در حوزه تاریخ ماندگار شده، وجود دارد. از این جهت به گمان من این کتاب نه تنها در حوزه تاریخ‌نگاری بلکه به عنوان سرمایه‌ای ادبی ماندگار خواهند شد."

حسین معصومی همدانی
#محمدعلی_موحد #حسین_معصومی_همدانی #خواب_آشفته_نفت #تاریخ_نگاری #کتاب

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🟣 آنچه به عقب بازنمی‌گردد
تأملی در بیش از یک قرن جنبش زنان ایران، از مشروطه تا امروز

✍️ افسانه نجاتی
تاریخ را معمولاً با انقلاب‌ها، تغییر حکومت‌ها و قوانینی که تصویب یا لغو شده‌اند روایت می‌کنیم. اما تاریخ اجتماعی همیشه از سیاست فرمان نمی‌برد.
افسانه نجاتی در این یادداشت، بیش از یک قرن جنبش زنان ایران را از زاویه‌ای متفاوت مرور می‌کند: نه فقط اینکه زنان چه حقوقی به دست آورده یا از دست داده‌اند، بلکه اینکه چه تغییراتی در جامعه رخ داده که دیگر نمی‌توان آنها را به نقطه آغاز بازگرداند.
از مدارس دخترانه و انجمن‌های زنان در عصر مشروطه تا حق رأی، قانون خانواده، دانشگاه، اشتغال و حضور فزاینده زنان در عرصه عمومی؛ نویسنده میان «تغییر وضعیت زنان» و «جنبش زنان» نیز تمایز می‌گذارد و نشان می‌دهد حتی اصلاحاتی که از بالا آغاز شده‌اند، وقتی وارد تجربه زیسته میلیون‌ها زن شده‌اند، الزاماً با تغییر یک قانون یا حکومت محو نشده‌اند.
شاید گزاره کلیدی نوشته همین باشد:
«قانون می‌تواند تغییر کند؛ اما تجربه‌ی زیسته‌ی انسان‌ها به آسانی پاک نمی‌شود.»
و این، پرسشی بسیار امروزی را پیش می‌کشد:
فرهیختگان:
در سال‌های اخیر حکومت توان و هزینه فراوانی صرف بازگرداندن بخشی از مناسبات اجتماعی و فرهنگی به الگوهای پیشین کرده است.
اما آیا اساساً می‌توان جامعه‌ای را که زنانش تجربه تحصیل، استقلال، حضور اجتماعی و مطالبه حق را از سر گذرانده‌اند، با قانون و اجبار به عقب بازگرداند؟
یا آنچه امروز شاهدیم، کشمکش سیاست با تغییراتی است که دیگر برگشت‌پذیر نیستند؟
🔻 متن کامل یادداشت در ایران فردا:
آنچه به عقب بازنمی‌گردد

#افسانه_نجاتی #جنبش_زنان #زنان_ایران #مشروطه #حقوق_زنان #تاریخ_اجتماعی

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 «ملی و ملی‌تر؟»
احمد زیدآبادی در واکنش به توصیه سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، به رئیس صداوسیما برای اینکه این سازمان «ملی‌تر» عمل کند، می‌پرسد:
«این میزان از محافظه‌کاری در برابر دم و دستگاهی که به اجماع اکثریت قاطع کارشناسان رسانه و سیاست و فرهنگ و جامعه‌شناسی، کشور را در همه زمینه‌ها به سمت فاجعه هل می‌دهد، برای چیست؟»
زیدآبادی با اشاره به توقیف روزنامه هم‌میهن می‌نویسد:
«ای کاش یک‌هزارم حساسیتی که نسبت به مندرجات یک روزنامه بخش خصوصی مثل هم‌میهن به خرج داده شد و به محاق توقیف رفت، در مورد سازمان عریض و طویلی به نام صداوسیما به خرج داده می‌شد.»
✍️ احمد زیدآبادی
ادامه یادداشت در هم‌میهن آنلاین
#احمد_زیدآبادی #صداوسیما #رسانه #هم_میهن

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🤝 شاعران وحدت؛ وقتی شعر فارسی از نزاع مذهبی فاصله می‌گیرد
✍️علیرضا آزاد
نقد خصومت مذهبی، ستایش هم‌زمان اهل‌بیت(ع) و اصحاب پیامبر اکرم(ص) و دعوت مسلمانان به پرهیز از لعن و طعن، در بخشی از شعر کهن فارسی حضوری قابل‌توجه دارد.
علیرضا آزاد، به مناسبت هفته وحدت، بدون داوری درباره همه عقاید و باورهای این شاعران، نمونه‌هایی از این سنت را مرور کرده است؛ سنتی که در آن شاعر می‌کوشد ارادت به علی(ع) و اهل‌بیت را به دشمنی و خصومت با دیگر چهره‌های صدر اسلام تبدیل نکند.

🔹 جامی، سلسلةالذهب:
«جز به آل کرام و صُحب عِظام

سِلک دین نبی نیافت نظام
...
وان خلافی که داشت با حیدر

در خلافت، صحابی دیگر
حق در آنجا به دست حیدر بود

جنگ با او خطا و منکر بود
آن خلاف از مخالفان مپسند

لیکن از طعن و لعن، لب دربند»

🔹 ناصرخسرو:
«وینها که دم زدند به حب علی همی

گر زانکه دوستند چرا خصم عمّرند؟
وینها که هستشان به ابوبکر دوستی

گر دوستند چونکه همه خصم حیدرند؟»

🔹 عطار نیشابوری، منطق‌الطیر:
«گر علی بود و اگر صدیق بود

جان هر یک غرقهٔ تحقیق بود
...
تو علی دانی و بوبکر ای پسر

وز خدای عقل و جانی بی‌خبر
تو رها کن سر به مهر این واقعه

مرد حق شو روز و شب چون رابعه»

🔹 سنایی غزنوی، حدیقةالحقیقه:
«آنکه جان بهر خاندان خواهد

کی علی را به جان زیان خواهد
بود بوبکر با علی همراه

تو زبان فضول کن کوتاه»

🔹 مولانا، دیوان شمس:
«باز شیری با شکر آمیختند

عاشقان با همدگر آمیختند
رافضی انگشت در دندان گرفت

هم علی و هم عمر آمیختند»

🔹 نظامی گنجوی، شرف‌نامه:
«به مهر علی گرچه محکم پیم

ز عشق عمر نیز خالی نیم»

🔹 سعدی، بوستان:
«درود مَلَک بر روان تو باد

بر اصحاب و بر پیروان تو باد
...
خدایا به حق بنی‌فاطمه

که بر قولم ایمان کنم خاتمه
اگر دعوتم رد کنی ور قبول

من و دست و دامان آل رسول»
این نمونه‌ها، فارغ از اختلافات کلامی و تاریخی، بخشی از میراثی را نشان می‌دهند که در آن محبت اهل‌بیت، الزاماً به زبان نفرت از دیگران تبدیل نمی‌شود و اختلاف مذهبی نیز ضرورتاً مجوز طعن و خصومت نیست.
در روزگاری که شکاف‌های مذهبی همچنان می‌توانند به ابزار سیاست و خشونت بدل شوند، بازخوانی این بخش از میراث شعر فارسی معنایی تازه پیدا می‌کند.

#علیرضا_آزاد #هفته_وحدت #شاعران_وحدت #ادبیات_فارسی #اهل_بیت

#میراث_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🎥 مهرزاد بروجردی: محسن رضایی باید برای فرستادن هزاران جوان ایرانی به کام مرگ محاکمه می‌شد
مهرزاد بروجردی، استاد علوم سیاسی، در گفت‌وگو با یورونیوز با انتقاد از نحوه مدیریت جنگ ایران و عراق، مسئولیت تصمیم‌هایی را که به کشته‌شدن شمار زیادی از نیروهای ایرانی انجامید، متوجه فرماندهان وقت می‌داند و مشخصاً از محسن رضایی نام می‌برد.
او معتقد است عملکرد فرماندهان در چنین تصمیم‌هایی باید موضوع پاسخگویی و رسیدگی قرار می‌گرفت.
🎥 بخشی از گفت‌وگو را در ویدیوی ضمیمه ببینید.
گفت‌وگوی کامل مهرزاد بروجردی با یورونیوز

#مهرزاد_بروجردی #محسن_رضایی #جنگ_ایران_و_عراق #تاریخ_معاصر

#صدای_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 آذر منصوری به پزشکیان: افشاگری درباره قاچاق سوخت نمی‌تواند نیمه‌کاره بماند
آذر منصوری، رئیس جبهه اصلاحات ایران، در نامه‌ای به مسعود پزشکیان خواستار رسیدگی فوری به اظهارات معاون رئیس‌جمهور درباره دخالت «هر دو جناح سیاسی کشور» در قاچاق سوخت شده است.
او با اشاره به سخنان سقاب اصفهانی که گفته است اگر بخواهد «دکان» عوامل قاچاق سوخت را تعطیل کند، «شیشه‌هایم را خرد می‌کنند»، نوشته است:
«چنین ادعای مهمی نمی‌تواند در حد یک اظهارنظر رسانه‌ای و افشاگری نیمه‌کاره باقی بماند.»
منصوری از رئیس‌جمهور خواسته است این ادعا به‌صورت فوری راستی‌آزمایی شود و در صورت صحت، افراد و نهادهای دخیل ــ فارغ از وابستگی اصلاح‌طلب، اصولگرا یا هر ساختار و جریان دیگری ــ به مراجع قانونی معرفی شوند و نتیجه بررسی نیز در اختیار افکار عمومی قرار گیرد.
او تأکید کرده است:
«مبارزه با فساد زمانی اعتبار خواهد داشت که جناح، مقام، نهاد و موقعیت نشناسد.»
و در پایان می‌نویسد:
«مبارزه واقعی با فساد، آزمونی برای همه جریان‌ها و نهادهاست؛ و نخستین شرط موفقیت در این آزمون، شفافیت، پاسخگویی و اجرای قانون بدون ملاحظه است.»
✍️ آذر منصوری
رئیس جبهه اصلاحات ایران
شهریور ۱۴۰۵

متن کامل در مشاهده فوری

#آذر_منصوری #قاچاق_سوخت #فساد #شفافیت #مسعود_پزشکیان

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🍂 چشم به راه «طلایه لشکر خزان»
تنها لشکری که منتظر آمدنش هستم، «لشکر خزان» است.
معصومعلی پنجه در یادداشتی شیرین، از گرمای خرداد و مرداد راه می‌افتد و رد «لشکر خزان» را در شعر فارسی می‌گیرد؛ از ناصرخسرو، مسعود سعد سلمان، فلکی شروانی و خاقانی تا امیرمعزی، اخوان ثالث و ملک‌الشعراء بهار.
روایتی که سرانجام به «طلایه لشکر خزان» و آواز محمدرضا شجریان می‌رسد:
«باد خزان وزان شد
چهرۀ گل خزان شد
طلایه لشکر خزان از دو طرف عیان شد...»
و شاید بعد از این تابستان، خیلی‌ها با نویسنده همدل باشند که چشم‌به‌راه تنها یک لشکرند: لشکر خزان.
✍️ معصومعلی پنجه
۳۱ مرداد ۱۴۰۵ | حصارک، «در حصار لشکر گرما»

متن کامل یادداشت معصومعلی پنجه

▪️چشم به راه «طلایه لشکر خزان»


تنها لشکری که منتظر آمدنش هستم «لشکر خزان» است. چندی پیش در اوج گرما در راه ری به طوس ناصرخسرو قبادیانی پیام داد که: «ز جور لشکر خرداد و مرداد / تواند داد ما را هیچ‌کس داد؟».

امروز مسعود سعد سلمان از زندان نامه‌ای به سوی آن حجت خراسان فرستاد و گفت اگر یک ماه دیگر صبر کنی آنگاه «چون سوی چمن گذر کنی بینی/ بگریخت ز بیم لشکر گرما| شاها سپه خزان پدید آمد/ هم گونه کهربا شده مینا».

در آن زمان است که جنگ میان لشکر خزان و سپه بهار بالا می‌گیرد و فلکی شروانی از شروان گزارش می‌کند که «خیل خزان بتاختن بر سپه بهار زد/ خسرو مهرگان علم بر سر کوهسار زد» و همشهری‌اش خاقانی شروانی هم می‌افزاید که «کرد خزان تاختن بر صف خیل بهار/ باد وزان بر رزان گشت به دل کینه‌دار».

اگرچه دلمان برای «سپه بهار» می‌سوزد، امّا وقتی میلاد عرفانی‌پور یادمان می‌آورد که «پاییز بهاری‌ست که عاشق شده است»، با اخوان ثالث به بارگاه «پادشاه فصل‌ها» می‌رویم، و جشن مهرگان را برپا خواهیم کرد، در حالی‌که امیرمعزی در وصف آن چنین می‌سراید: «جشنی عجب‌ که در چمن و بوستان همی/ بر لشکر بهار زند لشکر خزان». همان زمان است که با ملک‌الشعراء بهار و محمدرضا شجریان می‌زنیم زیر آواز و می‌خوانیم:

«باد خزان وزان شد
چهرۀ گل خزان شد
طلایه لشکر خزان از دو طرف عیان شد
چو ابر بهمن ز چشم من چشمۀ خون روان شد
ناله‌، بس مرغ سحر در غم آشیان زد
آشیان سوخته بین مشعله در جهان زد
عزیز من -‌ مشعله در جهان زد
خدا خدا داد ز دست استاد
که بسته رخ شاهد مه‌لقا را
فغان و فریاد ز جور گردون
که داده فتوای فنای ما را
کشور خراب‌، فغان و زاری
پیچه و نقاب سیاه و تاری
وه چه کنم از غم بیقراری
تا به کی کشیم ذلت و بیماری
بیا مه من رویم از ورطۀ جانسپاری»


▫️ معصومعلی پنجه
۳۱ مرداد ۱۴۰۵ | در حصارک در حصار لشکر گرما

📚 اشعار کلاسیک به نقل از گنجور
#شعر_فارسی #پاییز #ناصرخسرو #اخوان_ثالث #محمدرضا_شجریان
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔵 خواسته‌های اسرائیل از سوریه؛ تسلیم کامل در برابر اسرائیل
✍️ ابراهیم ماجد
یک سند افشاشده که گفته می‌شود توسط دیوید بارنیا، رئیس موساد، به اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه تحویل داده شده است، خواسته‌های اسرائیل از سوریه را به شرح زیر مطرح می‌کند:
۱ـ گشایش سفارت اسرائیل در دمشق و کنسولگری در حلب.
۲ـ گشایش یک گذرگاه از جنوب درعا به سمت سویداء، موسوم به «راهرو داوود»، که شمال فلسطین اشغالی را مستقیماً به منطقه کردنشین در شمال سوریه متصل می‌کند.
۳ـ ایجاد یک منطقه امنیتی به عمق ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر در داخل خاک سوریه که اداره امنیتی و انتظامی آن مستقیماً بر عهده اسرائیل باشد.
۴ـ تعهد سوریه به محدود کردن نیروهای نظامی خود به حداکثر ۳۰ هزار نفر، به‌گونه‌ای که صرفاً به‌عنوان یک نیروی امنیت داخلی، مشابه تشکیلات خودگردان فلسطین در کرانه باختری، عمل کنند.
۵ـ ایجاد یک منطقه خودمختار فدرال در سویداء که مستقیماً به منطقه امنیتی در حومه درعا مرتبط باشد.
۶ـ اجازه به نیروهای اسرائیلی برای انجام عملیات نظامی در خاک سوریه در صورت بروز هرگونه تهدید یا حادثه امنیتی.
۷ـ تعهد سوریه به اخراج تمامی گروه‌های فلسطینی و تحویل رهبران آنها.
۸ـ تعهد سوریه به اعطای تابعیت سوری به تمامی آوارگان فلسطینی حاضر در خاک خود و صرف‌نظر کردن دائمی از تمامی ادعاها درباره «حق بازگشت».
۹ـ تعهد سوریه به پاک‌سازی تمامی متون و برنامه‌های آموزشی از هرگونه نام و اشاره‌ای به فلسطین.
۱۰ـ تعهد سوریه به انتصاب عید باچور (Shmantob Bachour)، رئیس جامعه یهودیان دمشق، در مجلس الشعب و افزایش نمایندگی یهودیان به پنج کرسی پس از ورود نخستین موج بازگشت‌کنندگان از ایالات متحده.
۱۱ـ تعهد سوریه به واگذاری پنج پایگاه نظامی در شمال حلب و شمال لاذقیه، برای استفاده به‌عنوان نقاط مراقبت راداری نیروهای اسرائیلی.
۱۲ـ تعهد سوریه به خودداری از ایجاد نیروی هوایی، سامانه‌های دفاع هوایی یا فرودگاه‌های نظامی و محدود شدن فعالیت هوایی به بالگردهای سم‌پاشی و باندهای پرواز کشاورزی.
۱۳ـ تعهد سوریه به ممنوعیت فعالیت احزاب سیاسی مبتنی بر ملی‌گرایی یا مذهب و مبارزه با افراط‌گرایی مذهبی.
۱۴ـ تعهد سوریه به تصویب قوانینی برای جرم‌انگاری اقدامات علیه یهودیان یا اسرائیل؛ چه در قالب قانونی ویژه و چه به‌عنوان متمم قانون مجازات برای تعقیب قضایی یهودستیزی.
۱۵ـ تعهد سوریه به پرداخت غرامت به یهودیان سوریه بابت املاک واقع در قامشلی، دمشق، جوبر و محله‌های جمیلیه و اشرفیه حلب و بازگرداندن املاکی که پیش‌تر توسط آلبرت قامو اداره می‌شد به رهبر فعلی، عید باچور، به همراه هنری حمرا.
۱۶ـ تعهد سوریه به پیوستن به «پیمان ابراهیم» ظرف دو سال و ساختن یک جامعه دموکراتیک.
ابراهیم ماجد در ادامه این ادعا نتیجه می‌گیرد که این سند علت به قدرت رسیدن احمد الشرع (ابومحمد الجولانی) را آشکار می‌کند: برچیدن نظام‌مند توانمندی‌های نظامی سوریه و واگذاری حاکمیت ملی آن به اسرائیل.
از نگاه او، تبدیل نیروهای مسلح سوریه به یک نیروی انتظامی کوچک، واگذاری راهروهای مرزی، دادن امکان عملیات نظامی اسرائیل در خاک سوریه و کنارگذاشتن تعهدات تاریخی این کشور، در صورت اجرای چنین شروطی، به معنای حرکت به سوی تسلیم کامل سوریه خواهد بود.
ماجد این روند را با اتفاقی که پس از پیمان اسلو در کرانه باختری رخ داد مقایسه می‌کند و معتقد است هدف، شکل‌دادن به الگویی است که در آن اداره و کنترل داخلی با کمترین هزینه برای اسرائیل انجام شود.
او همچنین بند دهم این فهرست و موضوع بازگشت گروهی از یهودیان ساکن آمریکا را در چارچوب تصور خود از پروژه «اسرائیل بزرگ‌تر» تفسیر می‌کند.

🔻 پی‌نوشت فرهیختگان
فهرست ۱۶‌بندی فوق و توضیحات پس از آن، روایت و ادعای ابراهیم ماجد درباره سندی منتسب به مذاکرات اسرائیل و سوریه است.
«فرهیختگان» به نسخه اصلی این سند یا منبع مستقلی که امکان احراز اصالت آن را فراهم کند دسترسی ندارد؛ ازاین‌رو در حال حاضر نمی‌تواند مستقلاً صحت یا عدم صحت این سند و مفاد منتسب به آن را تأیید یا رد کند.

🔗 منبع: ابراهیم ماجد
#ابراهیم_ماجد #سوریه #اسرائیل #احمد_الشرع

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🎥 منصور حقیقت‌پور: «پشت‌صحنه شلختگی است»
منصور حقیقت‌پور، چهره نظامی ـ امنیتی و مشاور پیشین علی لاریجانی، در این گفت‌وگو تصویری انتقادی از وضعیت درونی ساختار سیاسی ارائه می‌کند و می‌گوید:
«پشت‌صحنه شلختگی است.»
او در بخش دیگری، ورود مجلس خبرگان به موضوع مذاکرات را زیر سؤال می‌برد:
«به مجلس خبرگان چه ربطی دارد که درباره مذاکرات بیانیه می‌دهد؟»
حقیقت‌پور همچنین وزن اجتماعی مخالفان مذاکره را بسیار محدود می‌داند و می‌گوید:
«کل مخالفان مذاکره دو مینی‌بوس هم نیستند.»
و در نقد حضور و نفوذ مجموعه‌های وابسته به هیئت‌های رزمندگان در فضای عمومی می‌گوید:
«میادین را از هیئت رزمندگان بگیرید.»

🎥 ویدیو را ببینید.

#منصور_حقیقت_پور #مذاکرات #مجلس_خبرگان #سیاست_داخلی
#صدای_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔵 شبی که فروغی گفت: ایران امشب به من احتیاج دارد
در روزهای بحرانی شهریور ۱۳۲۰، نیروهای شوروی و بریتانیا وارد ایران شده بودند و حکومت رضاشاه با یکی از دشوارترین لحظات خود روبه‌رو بود.
محمدعلی فروغی شش سال بود که از قدرت کنار گذاشته شده بود که حوالی ساعت ۱۰ شب تلفن خانه‌اش زنگ خورد: رضاشاه او را احضار کرده بود.
محمود فروغی، فرزند او، سال‌ها بعد در پروژه تاریخ شفاهی هاروارد روایت کرد که پدرش نیمه‌شب از سعدآباد بازگشت و گفت پیشنهاد تشکیل دولت به او شده است.
وقتی برادر فروغی با نگرانی پرسید که آیا پیشنهاد را پذیرفته است، پاسخ او، به روایت فرزندش، مضمونی چنین داشت: یک عمر مردم ایران به ما احترام و مقام داده‌اند و زندگی‌مان را تأمین کرده‌اند؛ حالا شبی است که به من احتیاج دارند، چگونه بگویم نه؟
فروغی در همان شب نکته دیگری نیز درباره تغییر رضاشاه نسبت به شش سال قبل بیان کرد: پیش‌تر دیگران بحث می‌کردند، شاه گوش می‌داد و در پایان تصمیم گرفته می‌شد؛ اما اکنون همه ساکت بودند و شاه هم سخن می‌گفت و هم تصمیم می‌گرفت.
روایتی از یکی از حساس‌ترین شب‌های تاریخ معاصر ایران؛ شبی که فروغی بار دیگر به قدرت بازگشت و مأمور اداره کشوری اشغال‌شده شد.
✍️ محمد صادقی

متن کامل در خبرآنلاین

#محمدعلی_فروغی #شهریور_۱۳۲۰ #تاریخ_معاصر #رضاشاه
#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 بعد از جنگ با خارج، نوبت جنگ با داخل است
✍️ مجید مرادی

از چند جا گزارش داده‌اند میدان‌هایی در برخی شهرها که تا همین اواخر محل رجزخوانی علیه آمریکا و اسرائیل بود، حالا به صحنه شعار علیه زنان بی‌حجاب و مردان خانواده‌هایشان تبدیل شده است؛ شعارهایی با این مضمون که «غیرتت کو؟ زورت کو؟ بازویت کو؟»
مجید مرادی معتقد است این تغییر شعار اتفاقی نیست؛ بلکه نشانه تغییر میدان تقابل است: از دشمن خارجی به دشمن‌سازی در داخل.
او می‌نویسد زنانی را به میدان آورده‌اند تا مردان را تحریک کنند که اگر نمی‌توانند روسری را بر سر زنان خانواده‌شان «مستقر کنند»، بروند بمیرند.
به نوشته مرادی، این گروه‌ها ماه‌هاست با حضور خیابانی خود در زندگی و کسب‌وکار مردم اختلال ایجاد می‌کنند، در حالی که فعالیت و سازمان‌دهی خودشان متوقف نمی‌شود.
او میان وضعیت دوران جنگ و شرایط امروز تمایز می‌گذارد:
«اگرچه در زمان جنگ چهل‌روزه حضور آنان و همه ملت مفید بود، اما همه رفتند و اندکی ماندند که از پشت صحنه به آنان دستور داده می‌شود.»
مرادی معتقد است با عادی‌تر شدن شرایط و پایان وضعیت «نه جنگ، نه صلح»، ادامه حضور این نیروها نیازمند موضوع تازه‌ای است و اکنون مسئله حجاب می‌تواند چنین نقشی پیدا کند:
«از جنگ با آمریکا به جنگ داخلی و خیابانی با بی‌حجابان روی آورده‌اند؛ همان بی‌حجابانی که به شرافت آنان در مقاومت برابر دشمن متجاوز قبلاً اذعان و اعتراف کرده بودند.»
از نگاه نویسنده، مسئله فقط حجاب نیست؛ بلکه الگویی است که در آن همواره باید گروهی به‌عنوان موضوع تقابل تعریف شود:
از صوفیان گنابادی

تا یارسان‌های اسلام‌آبادی؛

از علمای مستقل حوزه

تا استادان مستقل دانشگاه؛

از رسانه‌های حرفه‌ای

تا زنان بی‌روسری؛

از کافه‌دارانی که باید مراقب «مرزهای شرعی» میان مشتریانشان باشند

تا آرایشگاه‌های زنانه‌ای که به تعبیر نویسنده، «شراره‌های آتش را رنگ می‌کنند...»
و مرادی نوشته‌اش را با جمله‌ای باز می‌گذارد:
«الباقی تا بعد!»

متن کامل یادداشت مجید مرادی:

از چند جا گزارش داده‌اند که میدان‌های برخی شهرها که تاکنون برای آمریکا و اسرائیل رجز می‌خواندند اخیرا به تمرین فحاشی به بی حجابان و همسر و پدر و برادرشان روی آورده‌اند که غیرتت کو؟ زورت کو؟ بازویت کو؟!
زنانی را آورده‌اند به میدان که با شعار مردان را تحریک می‌کنند اگر زورشان نمی رسد که روسری بر سر زنانشان مستقر کنند بروند بمیرند.

این جماعت ماه هاست که مانع کسب و کار ملت شده‌اند ولی کسب و کار خودشان تعطیل نمی‌شود. اگرچه در زمان جنگ چهل روزه حضور آنان و همه ملت مفید بود اما همه رفتند و اندکی ماندند که از پشت صحنه به آنان دستور داده می‌شود.
آن پشت صحنه ای ها فهمیده‌اند که با عادی شدن اوضاع و پایان دوره نه جنگ نه صلح، بهانه‌ای برای ماندن اینها نخواهد ماند. از الآن دنبال پروژه بعدی هستند. از جنگ با آمریکا به جنگ داخلی و خیابانی با بی حجابان روی آورده‌اند. همان بی حجابانی که به شرافت آنان در مقاومت برابر دشمن متجاوز قبلا اذعان و اعتراف کرده بودند. مشکلشان این است که همیشه باید با یکی دست به یقه شوند.

از صوفیان گنابادی
تا یارسان های اسلام‌آبادی
تا علمای مستقل حوزه
تا استادان مستقل دانشگاه
تا رسانه‌های حرفه‌ای
تا زنان بی روسری
تا کافه‌دارانی که باید مواظب رعایت مرزهای شرعی میان مشتریان! خود باشند!
تا آرایش‌گاه‌های زنانه‌ای که شراره‌های آتش رِ رنگ می‌کنند....
الباقی تا بعد!

#مجید_مرادی #حجاب #جامعه_ایران #جامعه_مدنی

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 بازگشت به وطن؛ «حق شهروند» یا ویترین گشایش سیاسی؟
احمد علوی در مقاله‌ای با عنوان «حق بازگشت به میهن یا سیاست هم‌گزینی رانتی حکومتی؟» به پرسشی پرداخته که با بازگشت برخی چهره‌های شناخته‌شده ایرانی بار دیگر مطرح شده است:
آیا بازگشت یک هنرمند یا روشنفکر به ایران صرفاً استفاده از حق طبیعی بازگشت به وطن است، یا ممکن است ناخواسته به بخشی از سیاست مشروعیت‌سازی و نمایش «گشایش» تبدیل شود؟
علوی تأکید می‌کند که بازگشت به ایران به‌خودی‌خود به معنای همکاری یا همراهی با حکومت نیست و هیچ اصل اخلاقی معتبری نمی‌تواند هنرمند یا منتقدی را موظف کند تا زمان تغییر حکومت در خارج از کشور بماند.
اما مسئله از نظر او به «پس از بازگشت» مربوط می‌شود:
آیا فرد فقط اجازه ورود دارد، یا از آزادی واقعی برای سخن گفتن، فعالیت حرفه‌ای و نقد قدرت نیز برخوردار است؟
نویسنده با مقایسه تجربه حبیب محبیان و بازگشت اخیر محسن نامجو هشدار می‌دهد که «اجازه بازگشت» را نباید با «آزادی فرهنگی» یکی گرفت. از نگاه او، بازگشت بدون تضمین حقوق و استقلال فرد می‌تواند به یک استثنای گزینشی و حتی ابزاری برای «ویترین‌سازی» تبدیل شود.
جمع‌بندی مقاله را می‌توان در یک معیار خلاصه کرد: استقلال؛ اینکه فرد پس از بازگشت همچنان بتواند مستقل فکر کند، سخن بگوید و به ابزار نمادین قدرت تبدیل نشود.
✍️ احمد علوی

متن کامل در ایران امروز

#احمد_علوی #محسن_نامجو #حق_بازگشت #آزادی_فرهنگی #ایرانیان_خارج_از_کشور
#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 چرا آمریکا «لارک» را هدف گرفت؟ نبرد بر سر اهرم هرمز
حمله دیشب آمریکا به مواضع ایران در جزیره لارک را می‌توان فراتر از یک برخورد نظامی مقطعی دید؛ به‌ویژه اگر آن را در کنار تلاش‌های اخیر برای بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز قرار دهیم.
آمریکا می‌گوید دو پرتابگر را زمانی هدف قرار داده که نیروهای سپاه در حال آماده‌شدن برای پرتاب راکت‌های حامل مین دریایی به سوی تنگه هرمز بوده‌اند.
اما پرسش مهم‌تر این است: چرا واشنگتن حاضر شد پس از حدود یک ماه، دوباره مستقیماً در خاک ایران دست به حمله بزند؟
یک پاسخ تحلیلی این است که مسئله فقط «مین» نیست؛ مسئله، جلوگیری از تثبیت هرمز به‌عنوان اهرم دائمی چانه‌زنی ایران است.
قدرت تهران در هرمز الزاماً به معنای بستن کامل این آبراه نیست. کافی است ایران بتواند این قابلیت را حفظ کند که هرگاه مذاکرات به بن‌بست رسید، دوباره سطح ریسک عبور نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری را بالا ببرد.
از این منظر، آنچه برای واشینگتن اهمیت دارد، فقط بازکردن مسیر کشتیرانی نیست؛ بلکه کاهش توان ایران برای بازگرداندن سریع بحران است.
لارک در چنین تحلیلی اهمیت پیدا می‌کند: آمریکا می‌خواهد فاصله میان «تصمیم تهران برای ایجاد اختلال» و «توان عملیاتی ایجاد اختلال» را بیشتر کند.
در مقابل، منطق تهران می‌تواند حفظ میزانی از عدم‌قطعیت در هرمز باشد؛ عدم‌قطعیتی که قدرت نظامی نامتقارن را به سرمایه سیاسی در مذاکرات تبدیل می‌کند.
بنابراین دو محاسبه مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند:
تهران: حفظ قابلیت اخلال برای تبدیل قدرت نظامی به قدرت چانه‌زنی.
واشنگتن: کاهش قابلیت اخلال برای جلوگیری از تبدیل امنیت هرمز به یک امتیاز قابل معامله.
از این زاویه، حمله به لارک یک پرسش مهم‌تر پیش روی ما می‌گذارد:
آیا آمریکا توانسته ارزش سیاسی «اهرم هرمز» را کاهش دهد، یا فقط هزینه حفظ این اهرم را برای ایران بالاتر برده است؟
پاسخ این پرسش را نه خود حمله دیشب، بلکه توان ایران برای بازتولید عدم‌قطعیت در هرمز در روزها و هفته‌های آینده روشن خواهد کرد.

متن یادداشت حمید آصفی:

استراتژی مهار هرمز؛ چرا آمریکا «لارک» را هدف گرفت؟
حمله آمریکا به سکوهای جزیره لارک، فراتر از یک درگیری نظامی ساده در فهرست حوادث جنگ است. این اقدام، بخشی از یک مهندسی استراتژیک برای تغییر موازنه قوا در تنگه هرمز است. واشنگتن درست در زمانی دست به این حمله زد که ایران در حال عبور از مرحله «ایجاد اختلال» به مرحله «مدیریت بحران» بود.
۱. چرا اکنون؟ مهار گذار از تهدید به امتیازگیری
دلیل اصلی حمله، بحث فنی مین‌های دریایی نیست؛ بحث بر سر «زمان‌بندی» است. ایران در حال حاضر در نقطه حساسی قرار دارد: گذار از استفاده از تهدید نظامی، یعنی ایجاد اختلال در تردد، به سمت ایجاد یک «وضعیت موجود مدیریت‌شده» در هرمز.

مذاکرات پیرامون کریدورهای موقت و سازوکارهای مین‌روبی با عمان نشان می‌دهد که تهران می‌خواهد امنیت هرمز را از یک موضوع نظامی به یک موضوع «مدیریتی ـ دیپلماتیک» تبدیل کند. اگر ایران موفق شود مدیریت تردد را به یک فرآیند نیمه‌ثابت و قابل پیش‌بینی تبدیل کند، هرمز از یک «تهدید ناگهانی» به یک «متغیر محاسبه‌پذیر» تبدیل می‌شود.
آمریکا با حمله به لارک، می‌خواهد مانع از این «ثبات ناشی از قدرت» شود. واشنگتن نمی‌خواهد ایران بتواند با کنترل سطح پایین درگیری، قدرت چانه‌زنی خود را در میز مذاکرات تثبیت کند.
۲. هدف اصلی: سلب توان بازگشت به تهدید
هدف آمریکا نابودی کامل توان ایران نیست، بلکه «سلب توانایی احیای تهدید» است.

قدرت ایران در هرمز، نه در متوقف کردن کامل جریان نفت، بلکه در «قابلیت بازگشت سریع به حالت اختلال» نهفته است. اگر ایران بتواند در هر لحظه که مذاکرات به بن‌بست می‌رسد، با استفاده از ظرفیت‌هایی مثل لارک، دوباره زنجیره تأمین را با ریسک بالا مواجه کند، هرمز تبدیل به یک «اهرم دائمی» می‌شود.
حمله به لارک تلاشی است برای اینکه این «دکمه بازیابی» از دسترس تهران خارج شود. آمریکا می‌خواهد بگوید: «حتی اگر بخواهی تهدید کنی، ابزار سریع تو را از بین برده‌ایم.»
۳. تقابل دو محاسبه: قدرت نظامی در برابر ارزش سیاسی
در اینجا دو محاسبه با هم برخورد می‌کنند:
محاسبه تهران: استفاده از ظرفیت‌های نامتقارن، مانند مین و اخلال، برای تبدیل قدرت نظامی به امتیاز سیاسی و تثبیت موقعیت در مذاکرات.
محاسبه واشنگتن: محدود کردن ظرفیت‌های نظامی برای جلوگیری از تبدیل شدن «بی‌ثباتی در هرمز» به یک «اهرم سیاسی».
نتیجه‌گیری
حمله به لارک نشان می‌دهد که آمریکا همچنان نسبت به «عدم قطعیت» در هرمز حساس است. اگر توان اخلال ایران واقعاً از بین رفته بود، نیازی به حمله مستقیم به زیرساخت‌های حساس نبود.
اهمیت این عملیات در این است که واشنگتن می‌پذیرد هرمز دیگر یک آبراه ساده نیست، بلکه یک دارایی قابل معامله در مذاکرات سیاسی است.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا این حمله، ارزش سیاسی اهرم هرمز را کاهش داده یا صرفاً هزینه نگهداری آن را برای ایران بالا برده است؟
اگر ایران بتواند با وجود این ضربات، همچنان ظرفیت «ایجاد ابهام در امنیت» را حفظ کند، حمله به لارک تنها یک هزینه است؛ اما اگر این حملات باعث شود ایران از حالت «تهدید فعال» به حالت «دفاع ایستا» تغییر وضعیت دهد، واشنگتن در بازی موازنه قوا دست بالاتر را پیدا کرده است.

#تنگه_هرمز #جزیره_لارک #ایران #آمریکا

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🎥 آخرین امتیاز؛ لحظه‌ای که ایران قهرمان جهان شد! 🇮🇷🏆

توپ آخر به زمین فرانسه نشست و تمام؛ نوجوانان والیبال ایران بر بام جهان ایستادند.
تیم ملی والیبال زیر ۱۷ سال ایران با پیروزی مقابل فرانسه، قهرمان جهان ۲۰۲۶ در دوحه قطر شد. 🥇

این هم لحظه شیرین گرفتن امتیاز پایانی و آغاز جشن قهرمانی؛
نسلی تازه که از همین حالا باید نام‌هایشان را به خاطر سپرد.
#والیبال #تیم_ملی_نوجوانان #قهرمانی_جهان

#صدای_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 از فتوای شطرنج تا امروز ایران؛ آیا فقه می‌تواند خود را با واقعیت تطبیق دهد؟
رضا علیجانی با بازخوانی ماجرای تغییر نگاه آیت‌الله خمینی به شطرنج، به یکی از مناقشه‌های دیرپای جمهوری اسلامی می‌پردازد: وقتی احکام و برداشت‌های فقهی با مقتضیات جامعه و اداره کشور روبه‌رو می‌شوند، کدام‌یک باید تغییر کند؟
او از خاطره‌ای مربوط به دوران نخست‌وزیری میرحسین موسوی آغاز می‌کند و سپس بحث را به نقش «زمان و مکان»، مصلحت و تجربه حکومت‌داری در تحول برخی دیدگاه‌های فقهی آیت‌الله خمینی می‌کشاند.
اما پرسش اصلی مقاله تاریخی نیست. علیجانی این تجربه را به وضعیت امروز ایران پیوند می‌دهد و می‌پرسد چرا انعطافی که زمانی در برخی حوزه‌ها امکان‌پذیر بود، در ساختار سیاسی کنونی به گشایش‌های بنیادی‌تر در سیاست داخلی و خارجی منجر نشده است؟
از این منظر، داستان شطرنج صرفاً حکایت یک فتوا نیست؛ نمونه‌ای است برای اندیشیدن به پرسشی بزرگ‌تر:
آیا نظام سیاسی می‌تواند پیش از آنکه هزینه واقعیت بر جامعه تحمیل شود، قواعد و سیاست‌های خود را با واقعیت‌های متغیر جامعه و جهان تطبیق دهد؟
✍️ رضا علیجانی

متن کامل و منبع

#رضا_علیجانی #میرحسین_موسوی #فقه #جمهوری_اسلامی #تاریخ_معاصر
#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 «سوئز در هرمز!»؛ آیا یک مسیر قدیمی در مسندم دوباره زنده شده است؟
✍️ حامد پاک‌طینت

مُسَندَم!
حامد پاک‌طینت در یادداشتی تازه، مجموعه‌ای از اظهارات مقامات آمریکایی، آمار عبور نفتکش‌ها و ویژگی‌های جغرافیایی منطقه مسندم را کنار یکدیگر قرار داده و فرضیه‌ای قابل‌تأمل مطرح می‌کند:

آیا آمریکا در حال احیای یک مسیر دریایی قدیمی در محدوده مسندم برای کاهش وابستگی عبور کشتی‌ها به مسیرهای تحت تأثیر ایران در تنگه هرمز است؟
پاک‌طینت از گذرگاهی طبیعی در سواحل عمان سخن می‌گوید که به نوشته او، سابقه استفاده دریایی از آن به قرن‌ها پیش بازمی‌گردد؛ مسیری که در دوره حضور پرتغالی‌ها در منطقه و بعدها برای رفت‌وآمد شناورهای محلی نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
او سپس اظهارات اخیر فرماندهان آمریکایی درباره مین‌زدایی و تأمین امنیت عبور کشتی‌ها از هرمز را به این جغرافیا پیوند می‌دهد و می‌نویسد:
«رمزگشایی از اظهارات فرمانده سنتکام مبنی بر مین‌زدایی از تنگه هرمز، در واقع مین‌زدایی از این گذرگاه قدیمی برای زنده کردن یک کانال تاریخی و برای عبور و مرور کشتی‌هاست.»
به ادعای نویسنده، این مسیر حدود ۳۳ کیلومتر طول دارد و عمق و عرض آن امکان عبور کشتی‌های بزرگ نفتکش را فراهم می‌کند.
پاک‌طینت یک گام جلوتر می‌رود و احتمال می‌دهد عملیات دریایی آمریکا طی ماه‌های گذشته ــ از غواصان و مین‌زدایی گرفته تا پشتیبانی هوایی و تجهیزات زیرسطحی ــ برای ایمن‌سازی همین مسیر انجام شده باشد.
او سپس به مجموعه‌ای از آمارهای تازه اشاره می‌کند:
وزیر خزانه‌داری آمریکا از عبور ۱۳۰ میلیون بشکه نفت طی دو هفته سخن گفته است؛ سنتکام اعلام کرده صدها میلیون بشکه نفت با کمک نیروهای آمریکایی از هرمز عبور کرده و برآوردهای تازه نیز از احیای قابل‌توجه صادرات نفت منطقه حکایت دارند.
پاک‌طینت ویژگی‌های این مسیر را با کانال سوئز مقایسه می‌کند و از همین‌جا عنوان یادداشت خود را می‌سازد:
«سوئز در هرمز!»
به باور او، اگر این داده‌ها و قرائن در کنار یکدیگر گذاشته شوند، می‌توان این احتمال را جدی گرفت که آمریکا مسیری امن‌تر و تحت کنترل خود برای عبور نفتکش‌ها ایجاد کرده و از این طریق، بخشی از امکان اثرگذاری ایران بر تردد دریایی هرمز را کاهش داده باشد.
او افزایش صادرات نفت خلیج فارس و وضعیت قیمت جهانی نفت را نیز از شواهد اقتصادی مؤید فرضیه خود می‌داند و در پایان می‌نویسد:
«ترجمه همه ادعاها و شواهد فوق، مؤید احتمال جدی مهیا شدن کانال سوئزی جدید در داخل تنگه هرمز بدون دخالت ایران است.»

متن کامل یادداشت حامد پاک‌طینت:

مُسَندَم!
گذرگاهی قدیمی در سواحل عمان، کانالی طبیعی و نه ساخته شده توسط انسان که از ۱۰۰۰ سال پیش و اولین تجارتهای دریایی محل عبور و مرور کشتی های کوچک از این منطقه به سوی هندوستان و برعکس بوده است؛ صخره ها و دره های نزدیک آن محل پناهگاه دزدان دریایی و کشتی های صید مروارید بوده است؛ در قرن ۱۶ که کنترل تنگه هرمز بدست پرتغالی ها افتاد از این کانال برای تامین آذوقه و آب استفاده می شد و در قرن ۱۹ کشتی های کوچک محلی برای عبور موقت در آبهای مشخصا عمان استفاده می کردند. رمزگشایی از اظهارات فرمانده سنتکام مبنی بر مین زدایی از تنگه هرمز در واقع مین زدایی از این گذرگاه قدیمی برای زنده کردن یک کانال تاریخی و برای عبور و مرور کشتی هاست!جایی نسبتا دورتر از سواحل ایران و در حیطه کنترل دریایی آمریکا. یک کانال طبیعی بین شبه جزیره مسندم و عمان و آبهای ایران بطول ۳۳ کیلومتر، عرض ۲ کیلومتر و عمق ۷۴ متر که برای عبور حتی کشتی های غول پیکر نفتی مناسب و کافی است! اگر ادعاهای مقامات مختلف آمریکایی از ترامپ گرفته تا مقامات سیاسی و نظامی طی چند هفته گذشته را با دقت رصد کنیم می توان با اطمینان گفت عملیات ماهها کم سروصدای غواصان نیروی دریایی آمریکا با حمایت نیروی هوایی و پهپادهای زیردریایی و احتمالا انفجار و خنثی کردن مین های این گذرگاه عملا عبور و مرور کشتی ها را بدون دخالت ایران فراهم کرده است! عکسهای ماهواره ای و آمار بخوبی نشان می دهد ظرفیت عبور و مرور کشتی ها از این کانال در شبانه روز براحتی ۱۰۰ کشتی تجاری شامل ۵۰ نفتکش بزرگ استویژگی های مقیاسی این کانال به طرز عجیبی با کانال سوئز مشابه است. عمق کانال سوئز ۲۴ متر و این کانال ۷۴ متر، عرض کانال سوئز ۳۶۰ متر و این کانال بین ۳۲۰ تا ۲۰۰۰ متر در نقاط مختلف، ظرفیت عبور همزمان در کانال سوئز دو طرفه و در این کانال احتمالا مثل یک خیابان یک طرفه و با هماهنگی نیروهای آمریکایی است و ظرفیت حمل نفت روزانه احتمالا در مقیاسی مشابه است!