🕊 «تو بر تمام شبان ما بتاب...»؛ مژگان افتخاری برای ژینا
در روزهای چهارمین سالگرد درگذشت مهسا (ژینا) امینی، مژگان افتخاری، مادر او، با انتشار تصویری در استوری اینستاگرامش برای دخترش نوشت:
«ژینای جاوید نامم، مهسای عالم‌تابم...
نور دو چشمم، ۲۱ سال برایت مادری کردم، چهار سال است که یاد تو همچون آغوش گرم مادر، مرا آرام می‌کند. من یک بار تو را زادم و یک بار از رنج بی‌امان نبودنت متولد شدم.
چنان به مهر حق نزدیک بودی، که از هر سوی جهان، سری برآورند نام تو را بر تارک آسمان می‌بینند.
در میلادت یک معنا و در سفرت هزار معنا بر جای گذاشتی. دلتنگی‌ات را هم دوست دارم، چرا که از تو بر جای مانده است.
قهرمان من، ایمان دارم به روزی قلب مادران بسیاری، به نور حقیقت روشن خواهد شد؛ تا آن روز تو بر تمام شبان ما بتاب...»
🖼 استوری مژگان افتخاری، مادر مهسا (ژینا) امینی
#صدای_فرهیختگان
#مهسا_امینی #ژینا_امینی #مژگان_افتخاری #زن_زندگی_آزادی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔰 آیا انقلاب فرهنگی دومی در راه است؟

زمزمه‌هایی درباره احتمال تعطیلی دانشگاه‌ها در آبان‌ماه منتشر شده است؛ هم‌زمان گزارش‌هایی از احضار شماری از استادان دانشگاه فردوسی مشهد به مراجع قضایی و افزایش فشار بر دانشگاهیان دست‌به‌دست می‌شود.

بر اساس همین گزارش‌ها، دامنه احضارها حتی به استادانی رسیده که در سال‌های اخیر فعالیت سیاسی مشخصی نداشته‌اند و سابقه امضای یک بیانیه یا کنشگری در سال‌های دور، از دلایل مطرح‌شده برای فراخواندن برخی از آنان عنوان شده است.

آنچه مستقل از این ادعاها قابل مشاهده است، افزایش احکام انضباطی علیه دانشجویان در هفته‌های اخیر است؛ از اخراج تا محرومیت یک تا چند ترمی از تحصیل در چند دانشگاه کشور.

در چنین فضایی، پرسش درباره آینده دانشگاه دوباره برجسته شده است: آیا با مجموعه‌ای از برخوردهای پراکنده روبه‌رو هستیم، یا نشانه‌هایی از سیاستی گسترده‌تر برای محدودکردن فضای دانشگاه در حال شکل‌گیری است؟

متن همراه این ویدئو پا را فراتر می‌گذارد و می‌پرسد آیا جریان‌هایی در ساخت قدرت در پی نوعی «انقلاب فرهنگی» تازه‌اند. این تعبیر در حال حاضر یک ارزیابی و پرسش سیاسی است؛ برای ادعای تعطیلی دانشگاه‌ها در آبان نیز تاکنون تأیید رسمی مستقلی در دست نیست.

📽 ویدئو: اظهارات محمدحسین راجی، مدیر اندیشکده راهبردی سعدا

#صدای_فرهیختگان
#دانشگاه #دانشجو #استاد_دانشگاه #آزادی_آکادمیک #انقلاب_فرهنگی

#فرهیختگان روزن آگاهی

🧠 برابری و انصاف؛ از عصر حجر تا ذهن انسان امروز
✍🏻 علیرضا معینی

دوستان گرامی و دوستداران تفکر پیچیده، عمیق و نقادانه؛
شما را دعوت می‌کنم به شنیدن و تماشای گفتاری ژرف و تأمل‌برانگیز از آذرخش مکری؛ روان‌پزشک و اندیشمندی که با دقت علمی، پیچیدگی‌های روانی مسئله برابری و انصاف را بررسی می‌کند.
آذرخش مکری در بخش نخست مجموعه «علوم رفتاری در سازمان و جامعه» ما را به سفری در اعماق ذهن انسان می‌برد؛ جایی که حساسیت ما به نابرابری شاید نه صرفاً محصول فرهنگ مدرن، بلکه بازمانده‌ای از تنظیمات ذهنی بسیار کهن انسان باشد.
او با تکیه بر پژوهش‌های تجربی، نظریه‌های انسان‌شناسی تکاملی و مطالعات تطبیقی نشان می‌دهد که ذهن ما چگونه میان «انزجار از نابرابری زیان‌بار» و «پذیرش نابرابری سودمند» در نوسان است.
بحث از یک آزمایش ذهنی درباره توزیع دارایی آغاز می‌شود و سپس به مجموعه‌ای از ایده‌ها و پژوهش‌های مهم می‌رسد:
▪️ نظریه «کشتن هدفمند توطئه‌گونه» یا TCK ریچارد رنگهام

▪️ بحث کریستوفر بوم درباره برابری و مهار سلطه

▪️ فرضیه عدم‌تطابق تکاملی

▪️ ذهنیت جمع‌صفر

▪️ زیرساخت‌های زیستی باورها در آثار جان هیبینگ

▪️ دوگانه «سلطه» در برابر «پرستیژ» در جوامع پیشاکشاورزی

▪️ و مطالعات تطبیقی درباره شکل‌گیری مفهوم برابری و انصاف در کودکانِ جوامع مختلف
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این گفتار، پیوند میان روان‌شناسی فردی و ساختارهای بزرگ‌تر اجتماعی است: اینکه چرا انسان‌ها نسبت به برخی انواع نابرابری به‌شدت حساس‌اند، اما برخی نابرابری‌های دیگر را می‌پذیرند؛ و اینکه چه بخشی از کشمکش‌های سیاسی و اجتماعی امروز را می‌توان از خلال همین سازوکارهای ذهنی بهتر فهمید.
این گفتار، همچون آیینه‌ای است که نه‌فقط ساختار روان ما، بلکه ریشه‌های بسیاری از نزاع‌های اجتماعی را نیز بازمی‌تاباند.
فهم رفتار انسانی، بدون شناخت ریشه‌های تکاملی، روانی و اجتماعیِ احساس عدالت و نابرابری، ناقص خواهد ماند.
با تکرار و تأکید می‌گویم: این گفتار را از دست ندهید؛ آذرخش مکری بار دیگر ما را به اندیشیدن فرامی‌خواند.

🎥 فیلم و صوت کامل جلسه:

با اندکی تلخیص و تصرف

#منتخب_فرهیختگان

#آذرخش_مکری #علیرضا_معینی #روانشناسی #علوم_رفتاری #برابری #انصاف #نابرابری #تکامل

#فرهیختگان روزن آگاهی

مهدی قربان‌دوست 
چناران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔰 جشن تولد رهبر و حکایتِ دوگانگیِ ارزش‌ها
✍🏻 م. حسن‌زاده، رزمنده جنگ ایران و عراق

در تصویری از مراسم خیابانی جشن تولد رهبر جمهوری اسلامی، یکی از زنان حاضر با پوششی دیده می‌شود که بر اساس معیارهایی که جریان‌های موسوم به «ارزشی» سال‌ها از آن دفاع کرده‌اند، می‌تواند مصداق بی‌اعتنایی به حجاب اجباری تلقی شود؛ همان‌حال که کیک تولد رهبر را در دست دارد و در جشن خیابانی حضور یافته است.
ما مردم ایران با پوشش این زن مشکلی نداریم؛ پرسش ما درباره خودِ این دوگانگی است.
چگونه است ساختاری که مخالفانش را پیوسته به «اباحه‌گری» و بی‌اعتنایی به ارزش‌های دینی متهم می‌کند و از آینده اخلاقی و فرهنگی ایران هراس می‌آفریند، در برابر همان رفتاری که برای دیگران می‌تواند موضوع تذکر، برخورد یا مجازات باشد، وقتی پای نیروهای همسو در میان است، با تساهل برخورد می‌کند؟
مسئله این یادداشت، پوشش آن زن نیست؛ مسئله، تفاوت میان ارزشِ اعلام‌شده و شیوه اجرای آن است.
اگر یک قاعده حقیقتاً «ارزش» و «قانون» تلقی می‌شود، اعتبارش در گرو اجرای یکسان آن است، نه اینکه برای مخالفان سخت‌گیرانه و برای خودی‌ها انعطاف‌پذیر باشد.
از همین رو، شایسته است مدافعان جمهوری اسلامی، پیش از آنکه مخالفان سیاسی و حامیان رضا پهلوی را مروج بی‌بندوباری معرفی کنند و جامعه مذهبی را از فردای پس از جمهوری اسلامی بترسانند، به همین تناقض‌ها پاسخ دهند.
ارزشی که فقط هنگام مواجهه با مخالف سیاسی به یاد آورده شود، بیش از آنکه معیار اخلاقی باشد، در معرض این اتهام قرار می‌گیرد که به ابزار سیاست و هراس‌افکنی تبدیل شده است.

#صدای_فرهیختگان

#حجاب_اجباری #دوگانگی_معیارها #جامعه #سیاست

#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 دست‌کم ۱۰۰ معترض دی‌ماه در معرض خطر اعدام؛ پنج زن و پنج فرد زیر ۱۸ سال در میان محکومان
سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی تازه از ابعاد صدور احکام اعدام برای بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ خبر داده است.
بر اساس داده‌های گردآوری‌شده این سازمان، دست‌کم ۱۰۰ معترض بازداشت‌شده در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه به اعدام محکوم شده‌اند و در معرض اجرای حکم قرار دارند.
در میان این افراد پنج زن حضور دارند و دست‌کم پنج نفر هنگام وقوع «جرم ادعایی» کمتر از ۱۸ سال داشته‌اند.
این سازمان تأکید می‌کند که فهرست منتشرشده همه پرونده‌ها را دربر نمی‌گیرد: اعتراضات در سراسر کشور رخ داده، اما موارد مستندشده در این گزارش تنها مربوط به ۱۳ استان است.
همچنین وضعیت حقوقی همه این صد پرونده یکسان نیست؛ حکم شماری از محکومان در دیوان عالی کشور تأیید شده و پرونده برخی دیگر همچنان در مراحل بعدی رسیدگی قرار دارد.
به گفته سازمان حقوق بشر ایران، تنها بخش کوچکی از این پرونده‌ها از سوی منابع رسمی اعلام شده و بخش عمده اطلاعات از طریق تحقیقات این سازمان و دیگر نهادهای حقوق بشری گردآوری شده است.
آنچه این گزارش برجسته می‌کند، نه فقط شمار احکام، بلکه خطر اجرای آنها و وضعیت افرادی است که در زمان اتهام هنوز به سن ۱۸ سال نرسیده بودند.
متن کامل گزارش سازمان حقوق بشر ایران
#صدای_فرهیختگان
#اعدام #حقوق_بشر #اعتراضات_دی_۱۴۰۴ #زندانیان_سیاسی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🏥 سلامت در میانه جنگ؛ شبکه بهداشت چگونه گسترش یافت؟
✍🏻 قربان بهزادیان‌نژاد
جنگ هشت‌ساله فقط میدان نبرد نظامی نبود؛ اداره کشوری با کمبود منابع، مهاجرت نیروهای متخصص و فشار شدید بر زیرساخت‌ها نیز بخشی از واقعیت آن سال‌ها بود. قربان بهزادیان‌نژاد در کتاب «برگ‌هایی از کارنامه دولت جنگ» به یکی از وجوه کمتر دیده‌شده آن دوره می‌پردازد: گسترش شبکه بهداشت در دولت میرحسین موسوی.
به روایت او، تا پایان سال ۱۳۶۷ تعداد خانه‌های بهداشت از کمتر از ۱۵۰۰ به بیش از ۷۵۰۰ واحد رسید. هم‌زمان، میزان مرگ‌ومیر کودکان زیر یک سال از ۱۳۰ به ۵۷ مورد در هر هزار تولد و مرگ‌ومیر نوزادان زیر یک ماه از ۴۵ به ۳۱ مورد در هر هزار تولد کاهش یافت.
بهزادیان‌نژاد تأکید می‌کند که این تحولات در شرایطی رخ داد که کشور با جنگ، آشفتگی‌های سال‌های نخست پس از انقلاب، مهاجرت بخشی از کادر درمان و کمبودهای گسترده روبه‌رو بود.
در چنین شرایطی، توسعه شبکه بهداشت روستایی و تقدم مراقبت‌های اولیه بر درمان صرف، به یکی از مهم‌ترین تغییرات ساختاری نظام سلامت ایران بدل شد.
پرسش مهم در بازخوانی این تجربه شاید این باشد: چگونه در میانه یک جنگ فرسایشی، امکان توسعه بخشی از زیرساخت‌های عمومی فراهم شد و چه درس‌هایی از آن تجربه برای سیاست‌گذاری امروز باقی مانده است؟
📚 برگرفته از کتاب «برگ‌هایی از کارنامه دولت جنگ»
مشاهده کتاب:

https://b2n.ir/bk8639
انتشارات روزنه

@rowzanehnashr

☎️ 021-88721514
#منتخب_فرهیختگان

#میرحسین_موسوی #بهداشت #سلامت #خانه_بهداشت #دولت_جنگ

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔰 وفاق یا قاطعیت؟ حزب توسعه ملی به پزشکیان: فشار جریان افراطی با امتیازدهی مهار نمی‌شود
حزب توسعه ملی ایران اسلامی در نامه‌ای خطاب به مسعود پزشکیان، با اشاره به افزایش حملات سیاسی علیه دولت، از رئیس‌جمهور خواسته است در برابر مخالفانی که این حزب آنان را «جریان افراطی» می‌نامد، صریح‌تر و قاطع‌تر عمل کند.
این حزب مجموعه مواضع اخیر علیه مذاکره با آمریکا، طرح دوباره مسئله استعفای رئیس‌جمهور و سخن گفتن از «عدم کفایت سیاسی» را صرفاً اختلافی معمول میان دولت و منتقدان نمی‌داند؛ بلکه آن را بخشی از «جنگ قدرت» بر سر جهت‌گیری دولت و آینده سیاست خارجی کشور ارزیابی می‌کند.
به نوشته حزب توسعه ملی، در شرایط بحرانی کنونی، استعفا یا برکناری رئیس‌جمهور می‌تواند پیامدهای سنگینی برای کشور داشته باشد؛ با این حال، از نگاه نویسندگان نامه، برخی نیروهای سیاسی حاضرند برای افزایش سهم خود در قدرت چنین هزینه‌ای را بپذیرند.
حزب در بخش دیگری از نامه خطاب به پزشکیان می‌نویسد:
«انعطاف و وفاق و دادن سهمی بسیار بیش از وزن، عطش قدرتِ "هل من مزیدی" این جریان را برطرف نمی‌کند.»
در عین حال، نویسندگان نامه تأکید می‌کنند که پاسخ به این فشارها نباید مقابله‌به‌مثل و تشدید تنش داخلی باشد؛ بلکه راه مطلوب از نگاه آنان، قاطعیت بیشتر دولت در اجرای برنامه‌ها، دفاع روشن‌تر از دیپلماسی و مذاکره و برخورد جدی‌تر با فساد و ناکارآمدی است.
حزب توسعه ملی همچنین از عملکرد ضعیف برخی اعضای دولت و شورای اطلاع‌رسانی انتقاد کرده و می‌گوید دولت در برابر کارزارهایی که هدفشان القای ناکارآمدی و بی‌ثباتی است، به اندازه کافی فعال و منسجم عمل نکرده است.
در نامه به بلاتکلیفی وزارتخانه‌های اطلاعات و دفاع نیز اشاره شده و از پزشکیان خواسته شده است هرچه سریع‌تر وزیرانی برای این دو وزارتخانه معرفی کند و در صورت عدم رأی اعتماد مجلس، گزینه‌های دیگری را به مجلس بفرستد.
نامه با حمایتی صریح از رئیس‌جمهور پایان می‌یابد:
«جامعه شجاعت و صداقت شما را باور دارد. این شجاعت و صراحت را با قاطعیت در پیگیری برنامه‌ها و دیدگاه‌های خود همراه کنید.»
حزب توسعه ملی ایران اسلامی می‌گوید با وجود آنکه سهمی در مدیریت دولت ندارد، همچنان از تلاش‌های پزشکیان در دیپلماسی، پایان دادن به جنگ، مبارزه با فساد و بهبود شرایط کشور حمایت خواهد کرد.
📄 متن کامل بیانیه حزب توسعه ملی ایران اسلامی

۲۲ شهریور ۱۴۰۵
#صدای_فرهیختگان

#مسعود_پزشکیان #حزب_توسعه_ملی #دولت #دیپلماسی #مجلس

#فرهیختگان راهی به رهایی

🧳 ایرانیان مهاجر و رویای بازگشت؛ آیا می‌توان بی‌هراس برگشت؟
✍🏻 شهاب میرزایی | BBC فارسی
بازگشت به وطن برای بسیاری از ایرانیان مهاجر چیزی فراتر از یک سفر است؛ آمیزه‌ای از دلتنگی، تعلق، امید و هراس. بعضی تنها برای دیدار خانواده بازمی‌گردند، بعضی می‌خواهند دوباره در ایران زندگی کنند و گروهی، با وجود اشتیاق به وطن، خطر بازگشت را نمی‌پذیرند.
گزارش BBC فارسی این پرسش را در متن تجربه‌ای یک‌صدساله دنبال می‌کند: آیا دعوت مقام‌ها از ایرانیان خارج از کشور، به معنای آن است که بازگشت برای همه امن و قابل پیش‌بینی شده است؟
تجربه تاریخی پاسخ یکدستی نمی‌دهد. از فرخی یزدی و انور خامه‌ای تا غفار حسینی، مجید شریف، محمد مدیرشانه‌چی، حبیب محبیان و محمدتقی توکلی، بازگشت برای برخی امکان ادامه زندگی و فعالیت فراهم کرده و برای برخی دیگر با نظارت، محدودیت، بازداشت یا حتی سرنوشتی مرگبار همراه شده است.
این دوگانگی در دوره‌های مختلف نیز تکرار شده است: دولت‌ها گاه از ایرانیان مهاجر دعوت به بازگشت کرده‌اند، در حالی که هم‌زمان نهادهای قضایی و امنیتی درباره امکان تعقیب برخی بازگشت‌کنندگان هشدار داده‌اند.
در گزارش، دو نگاه متفاوت به بحث امروز بازگشت نیز مطرح می‌شود. عطا هودشتیان معتقد است بازگشت مخالفان تنها زمانی می‌تواند معنای واقعی پیدا کند که امنیت، آزادی بیان و امکان فعالیت آنان به‌صورت قانونی تضمین شود.
در مقابل، یاسر میردامادی که پس از هجده سال برای مدتی به ایران بازگشته، تجربه خود را مثبت‌تر روایت می‌کند و بازگشت به وطن را پیش و بیش از هر چیز «حق مسلم هر شهروند ایرانی» می‌داند.
مسئله شاید دیگر صرفاً این نباشد که آیا ایرانیان حق بازگشت دارند؛ بلکه پرسش اساسی این است:
آیا یک شهروند ایرانی می‌تواند، فارغ از عقیده، فعالیت سیاسی یا سابقه مهاجرتش، پیش از بازگشت بداند که چه چیزی در انتظار اوست؟

متن کامل گزارش شهاب میرزایی

#منتخب_فرهیختگان

#مهاجرت #ایرانیان_خارج_از_کشور #حق_بازگشت #ایران

#فرهیختگان روزن آگاهی

🏠 بازگشت ایرانیان به وطن؛ استراتژی یا تغییر پارادایم؟
🎙 مسعود بهنود در «اتاق سردبیری» خبرآنلاین
بحث بازگشت ایرانیان خارج از کشور دوباره از حاشیه به متن آمده است؛ از دعوت مقام‌های دولتی و بازگشت برخی چهره‌ها تا پرسشی قدیمی که هنوز پاسخ روشنی ندارد: آیا با مجموعه‌ای از بازگشت‌های موردی روبه‌رو هستیم یا نگاه حاکمیت به ایرانیان مهاجر در حال تغییر است؟
در تازه‌ترین برنامه «اتاق سردبیری» کافه خبر، این موضوع با حضور مسعود بهنود، روزنامه‌نگار پیشکسوت، بررسی شده است؛ بحثی درباره نسبت مهاجرت، وطن، سیاست و اعتماد.
نکته خبرساز گفت‌وگو، تصمیم خود بهنود است: او گفته تا پیش از نوروز به ایران بازخواهد گشت.
این خبر در شرایطی مطرح می‌شود که طی هفته‌های گذشته مقام‌هایی در دولت نیز از تسهیل بازگشت ایرانیان خارج از کشور و حتی برخی چهره‌های منتقد سخن گفته‌اند.
اما مسئله تنها بازگشت چند نام شناخته‌شده نیست. پرسش مهم‌تر این است که آیا این رویکرد به یک قاعده عمومی، شفاف و قابل پیش‌بینی برای همه ایرانیان تبدیل خواهد شد؟
بازگشت زمانی می‌تواند از یک تصمیم فردی یا حرکت نمادین فراتر رود که ایرانی خارج از کشور بداند صرف‌نظر از شهرت، دیدگاه سیاسی یا سابقه فعالیتش، با چه قواعد حقوقی و قضایی مشخصی روبه‌رو خواهد شد.
از این منظر، بحث امروز بیش از آنکه صرفاً درباره «برگشتن» باشد، درباره اعتماد، حق بازگشت و تغییر احتمالی یک پارادایم در نگاه به ایرانیان مهاجر است.

🎥 ویدئوی کامل «بازگشت ایرانیان به وطن؛ استراتژی یا تغییر پارادایم؟» در کافه خبر

#منتخب_فرهیختگان

#مسعود_بهنود #مهاجرت #ایرانیان_خارج_از_کشور #حق_بازگشت #ایران

#فرهیختگان روزن آگاهی

💵 وقتی «ریال» قرار بود دلار را زمین بزند
✍🏻 رسول بهروش
رسول بخشی دستجردی، نماینده کنونی اصفهان و دانشیار اقتصاد دانشگاه اصفهان، زمانی که دلار در بازار آزاد به حوالی ۶۰ هزار تومان رسیده بود، با اطمینان می‌گفت:
«تنها پولی که مقابل دلار آمریکا ایستاده، ریال ایران است... مسئله این است که دلار زمین می‌خورد یا ریال؛ قطعاً آقای دلار زمین می‌خورد.»
جمله‌ای که خود او تأکید داشت «استدلال علمی» و «مدل ریاضی» پشت آن است، حالا دوباره در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود.
رسول بهروش در واکنشی تند و طنزآلود، این سخنان را نمونه‌ای از فاصله میان ادعاهای نظری و واقعیت اقتصادی می‌داند و می‌نویسد مسئله فقط یک پیش‌بینی اشتباه نیست؛ مسئله آنجاست که صاحب چنین دیدگاهی هم در دانشگاه اقتصاد تدریس می‌کند و هم امروز در جایگاه قانون‌گذاری درباره اقتصاد کشور قرار دارد.
بهروش با همان لحن گزنده خود می‌نویسد این حرف‌ها اگر برای مردم «آب» نداشته باشد، برای گوینده «نان» داشته است؛ و با اشاره به راه‌یابی بخشی با حدود ۱۱۱ هزار رأی به مجلس، طعنه می‌زند:
«حداقل ریال دریافتی خودش، محکم جلوی دلار آمریکا ایستاده!»
ورای طنز یادداشت، پرسش جدی‌تر باقی می‌ماند: در نظام تصمیم‌گیری اقتصادی، هزینه پیش‌بینی‌ها و نسخه‌های نادرست را چه کسی می‌پردازد؛ صاحب نظریه یا مردمی که آثار آن سیاست‌ها مستقیماً به زندگی‌شان منتقل می‌شود؟

🎥 ویدئوی ضمیمه: اظهارات رسول بخشی دستجردی درباره ایستادگی ریال در برابر دلار


#صدای_فرهیختگان

#رسول_بهروش #رسول_بخشی #اقتصاد #ریال #دلار #مجلس

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔵 «حکومتِ تقسیم بر دو»؛ آیا این بار پراگماتیست‌ها دست بالا را می‌گیرند؟
🔹 گفت‌وگوی رضا علیجانی با تلویزیون جمهوری ایران

رضا علیجانی معتقد است برای فهم ساختار قدرت امروز ایران، تقسیم‌بندی سنتیِ «سپاه، روحانیت و تکنوکرات‌ها» چندان راهگشا نیست. به نظر او، شکاف مهم‌تر اکنون میان دو رویکرد است: تعامل‌گرایان و تقابل‌گرایان. افرادی از هر سه بخش ساختار قدرت را می‌توان در هر دو سوی این شکاف یافت.
علیجانی جمهوری اسلامی را از آغاز نوعی «حکومتِ تقسیم بر دو» می‌داند؛ ساختاری که همواره در درون خود دو گرایش رقیب داشته، اما نهایتاً نهاد ولایت فقیه نقش فصل‌الخطاب را ایفا کرده است.
پرسش امروز او این است: آیا این بار نتیجه متفاوت خواهد بود و پراگماتیست‌ها می‌توانند تندروها را به حاشیه برانند؟
به باور علیجانی، هنوز برای پاسخ قطعی زود است. او می‌گوید حتی درون سپاه نیز یک اراده واحد وجود ندارد و این نهاد را نباید شبیه ارتش‌های متمرکز مصر یا پاکستان تصور کرد که بتوانند به‌صورت یکپارچه و سلسله‌مراتبی عمل کنند.
از نگاه او، در شرایط جنگی، نیروهای سیاسی و مدنی عاملیت محدودی دارند و میدان عمدتاً در اختیار طرف‌های درگیر در جنگ و گرایش‌های درونی ساخت قدرت است؛ اما پس از جنگ، میدان اجتماعی دوباره اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
علیجانی همچنین به منتقدانی که همچنان ذیل قانون اساسی فعالیت می‌کنند پیشنهاد می‌کند روند کاریزماسازی پیرامون رهبر جدید را دشوار و طولانی کنند؛ با نقد صریح، خطاب مستقیم و عادی نگه‌داشتن زبان سیاسی درباره او. از نگاه وی، هرچه تمرکز قدرت دیرتر تثبیت شود، جامعه مدنی فرصت بیشتری برای تقویت خود خواهد داشت.
او در نهایت بر یک عامل پیش‌بینی‌ناپذیر تأکید می‌کند: جامعه ایران؛ جامعه‌ای که در مقاطع مختلف تاریخی بسیاری از تحلیلگران را غافلگیر کرده و اکنون با گسترش شهرنشینی، آموزش، حضور زنان، نسل جوان و شبکه‌های ارتباطی، ظرفیت بیشتری برای کنش مستقل دارد.
پرسش اصلی گفت‌وگو همچنان باز می‌ماند:
آیا «حکومتِ تقسیم بر دو» این بار به نقطه‌ای می‌رسد که یکی از دو رویکردِ تعامل یا تقابل، دست بالا را پیدا کند؟

صوت گفت‌وگوی رضا علیجانی

#منتخب_فرهیختگان

#رضا_علیجانی #ساختار_قدرت #جامعه_مدنی #ایران

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 بازخوانی پیام زهرا رهنورد در روزهای «زن، زندگی، آزادی»
زهرا رهنورد در آذر ۱۴۰۱، در میانه اعتراضات پس از مرگ مهسا امینی، پیامی خطاب به حاکمان جمهوری اسلامی منتشر کرد و نوشت:
«دیگر طاقت رنج و درد هموطنانم را ندارم

بیایید مرا هم بکشید

یا تسلیم خواست مردم شوید.»
متن کامل پیام:
به نام خدای رنگین‌کمان
آقایان حکمرانان
مهسا و سارا و نیکا، مهرشاد و اسرا و آیلار و حمیدرضا و آدینه‌نژاد و دیگران، و دانش‌آموز و دانشجو را کشتید و زندان کردید.
از بلوچستان و زاهدان تا کردستان را به خاک و خون کشیدید، از شمال تا جنوب و چهارگوشه ایران را غرق خون، تیر و تفنگ و باتوم کردید.
دیگر طاقت رنج و درد هموطنانم را ندارم.
بیایید مرا هم بکشید

یا تسلیم خواست مردم شوید.
زهرا رهنورد

زن، زندگی، آزادی

۳ آذر ۱۴۰۱
🖼 تصویر ضمیمه پست است.
#صدای_فرهیختگان

#زهرا_رهنورد #زن_زندگی_آزادی #مهسا_امینی

#فرهیختگان راهی به رهایی

پارسـا عبـاس‌پور 
کرج. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔰 «جان‌فدا»؛ پیش از تفنگ، درباره جان این بچه‌ها سؤال کنید
✍🏻 امیر موحد | رزمنده جنگ ایران و عراق
من این حرف را از پشت میز نمی‌زنم. جوان‌هایی را دیده‌ام که با ایمان و شور رفتند و بسیاری‌شان برنگشتند.
برای همین، وقتی نام «جان‌فدا» و آموزش نظامی داوطلبان را می‌شنوم، پیش از آنکه به تفنگ فکر کنم، نگران جان همان جوان‌ها می‌شوم.
پدر و مادر! به فرزندتان فرصت بدهید بزرگ شود، بخواند، ببیند و بفهمد. نسلی که آگاه‌تر باشد، شاید کمتر گرفتار شورهای ایدئولوژیک شود و برای ایران بسیار مفیدتر باشد.
پرسش اصلی من ساده است: این داوطلبان دقیقاً برای چه مأموریتی آموزش می‌بینند؟
نیروی کادری و باتجربه برای هر سازمان نظامی سرمایه‌ای است که به‌آسانی جایگزین نمی‌شود. اما در یک بحران یا درگیری تازه، چه کسی در نقطه خطر می‌ایستد؟ فرمانده باتجربه یا جوانی که چند روز یا چند هفته آموزش دیده است؟
اگر قرار نیست چنین داوطلبانی به نیروی ارزانِ خط مقدم تبدیل شوند، بسیار خوب؛ شفاف توضیح داده شود:
این نیروها برای چه آموزش می‌بینند؟
کجا مستقر می‌شوند؟
چه سطحی از حفاظت دارند؟
فرماندهان حرفه‌ای در زمان خطر کجا خواهند بود؟
و مسئولیت یک دستور اشتباه بر عهده چه کسی است؟
پرسش دیگری هم وجود دارد: اگر نیروی تازه‌آموز برای رویارویی با یک ارتش حرفه‌ای آماده نمی‌شود، کارکرد سلاح و آموزش نظامی او در داخل کشور چیست؟
نگرانی من این است که مبادا روزی همین جوان به جای دفاع از مردم ایران، در برابر مردم معترض قرار گیرد؛ هم خودش قربانی شود و هم از او خواسته شود علیه هم‌وطنش عمل کند.
کربلای ۴ را هم نباید فراموش کرد. درباره میزان اطلاع قبلی عراق و تصمیم‌های فرماندهی هنوز روایت‌ها و اختلاف‌های تاریخی وجود دارد؛ اما یک چیز محل اختلاف نیست: جوان‌هایی که به میدان رفتند واقعی بودند، گلوله‌ها واقعی بود و خانواده‌هایی که منتظر ماندند نیز واقعی بودند.
من خودم در لشکر امام حسین اصفهان بودم. خاطرات رزمندگان عادی جنگ را هم باید در کنار روایت‌های رسمی خواند؛ روایت‌هایی از رقابت یگان‌ها، شمار کشته‌شدگان و نگاه‌هایی که گاهی حتی تعداد شهدا را به معیاری برای اهمیت یک یگان تبدیل می‌کرد.
نسل ما هزینه سؤال‌نکردن را کم نداده است.
من به جوانی که شیفته لباس و اسلحه است نمی‌گویم ترسو باش؛ می‌گویم:
پسرجان، عاقل باش.
تفنگ تا زمانی هیجان‌انگیز است که فقط از این سوی لوله نگاهش کنی. میدان واقعی وقتی آغاز می‌شود که آن سوی لوله هم تفنگ باشد، بالای سرت پهپاد باشد و شاید کسی که تو را به نقطه خطر فرستاده، کیلومترها عقب‌تر ایستاده باشد.
پدر و مادر جان‌فدا! پیش از عکس یادگاری با لباس نظامی فرزندتان بپرسید:
بچه من را کجا می‌برید؟
اگر حمله شد چه حفاظتی دارد؟
اگر دستور غلط بود چه کسی پاسخگوست؟
اگر کشته شد، آیا قرار است مسئولیت تصمیم‌ها با یک بنر و چند جمله تمام شود؟
فرزند ایران مهمات مصرفی هیچ حکومت و ایدئولوژی‌ای نیست.
ما بعضی از این سؤال‌ها را کنار قبر دوستانمان پرسیدیم.
شما زودتر بپرسید.
و تو، جوان جان‌فدا، پیش از آنکه جانت را کف دستت بگذاری از خودت بپرس:
من برای دفاع از ایران آموزش می‌بینم، یا قرار است نیروی ارزان خط اول باشم؟
و مهم‌تر از آن:
این اسلحه را برای دفاع از مردم ایران به دستم داده‌اند، یا ممکن است روزی از من بخواهند به سوی همین مردم بگیرمش؟
تو فقط یک جان داری.
پیش از فداکردنش، بفهم چه کسی تصمیم می‌گیرد، چه کسی پاسخگوست و چه کسی هزینه آن تصمیم را می‌پردازد.
پاینده ایران

متن کامل یادداشت امیر موحد

#صدای_فرهیختگان
#جان_فدا #آموزش_نظامی #جنگ_ایران_و_عراق #کربلای_۴ #مسئولیت_فرماندهی

#فرهیختگان راهی به رهایی

نرگس محمدی در گفت‌وگو با CNN؛ خاطراتی که مخفیانه از زندان بیرون آمدند
نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، در گفت‌وگو با CNN از چگونگی نوشتن خاطراتش در زندان اوین و انتقال مخفیانه نوشته‌ها با کمک هم‌بندیانش گفته است.
او می‌گوید پس از یکی از انتقال‌هایش، بیش از ۲۰ دفترچه از نوشته‌هایش از دست رفت؛ با این حال، نوشتن را ادامه داد. بخشی از این خاطرات به سال‌های زندان، برخوردهایی که به گفته او در زندان تجربه کرده و دوری طولانی از فرزندانش می‌پردازد.

🎥 ویدئوی گفت‌وگو ضمیمه پست است.

#صدای_فرهیختگان
#نرگس_محمدی #زندان_اوین #حقوق_بشر #زنان

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔰 لات‌سالاری دیجیتال؛ وقتی مشت جای خود را به شبکه می‌دهد
✍🏻 احمد علوی


شبکه‌های اجتماعی فقط شیوه ارتباط را تغییر نداده‌اند؛ شکل اعمال قدرت، ارعاب و حذف نیز در آنها دگرگون شده است.
احمد علوی از مفهوم «لات‌سالاری دیجیتال» برای توصیف وضعیتی استفاده می‌کند که در آن زور دیگر الزاماً از مشت و حضور فیزیکی نمی‌آید؛ بلکه از تعداد دنبال‌کنندگان، موج بازنشر، حمله هماهنگ، برچسب‌زنی و تخریب اعتبار ساخته می‌شود.
از نگاه او، هر توهین یا حتی هر نقد تندی را نمی‌توان لات‌سالاری دیجیتال نامید. مرز اصلی جایی است که هدف دیگر پاسخ‌دادن و قانع‌کردن نیست، بلکه بالابردن هزینه سخن‌گفتن و واداشتن مخالف به سکوت است.
در چنین وضعی، یک برچسب می‌تواند از یک حساب آغاز شود، ده‌ها حساب آن را تکرار کنند و در مدت کوتاهی فرد با موجی از تحقیر، تهدید و حمله به اعتبار اجتماعی و حرفه‌ای خود روبه‌رو شود.
قدرت در اینجا فقط در «چه کسی چه می‌گوید» نیست؛ در این است که چه کسی می‌تواند دیگران را علیه چه کسی بسیج کند.
علوی با ارجاع به پژوهش‌هایی درباره آزار و ترولینگ آنلاین در ایران یادآوری می‌کند که حمله شبکه‌ای را نمی‌توان همیشه به نزاع شخصی دو کاربر فروکاست. در عین حال، او تأکید می‌کند مشاهده هماهنگی میان حساب‌ها، به‌خودی‌خود اثبات‌کننده وابستگی سازمانی یا حکومتی آنها نیست.
پیامد نهایی این وضعیت ممکن است از خود توهین مهم‌تر باشد: خودسانسوری.
وقتی فرد پیشاپیش می‌داند بیان یک نظر می‌تواند موجی از تهدید و تخریب علیه او ایجاد کند، ممکن است اساساً از سخن‌گفتن منصرف شود. در این نقطه، حتی بدون سانسور رسمی، عرصه عمومی کوچک‌تر می‌شود.
به تعبیر علوی، «لات‌سالاری دیجیتال» در نهایت انتقال فرهنگ زور از بدن به شبکه، از مشت به پیام و از کوچه به پلتفرم است.
متن کامل یادداشت احمد علوی

#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی #شبکه‌های_اجتماعی #فضای_مجازی #آزادی_بیان #خودسانسوری

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔰 فروش نفت در تاریکخانه؛ چه کسی تصمیم می‌گیرد و چه کسی پاسخگوست؟
🎙 یاشار سلطانی درباره شبکه واسطه‌ها و فروش نفت ایران


یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار تحقیقی، در تازه‌ترین برنامه خود ساختار فروش نفت ایران در شرایط تحریم را هدف انتقاد قرار داده و می‌گوید بخشی از این فرایند از ساختارهای متعارف و شفاف وزارت نفت خارج و به شبکه‌ای از واسطه‌ها، تراستی‌ها و افراد نزدیک به نهادهای امنیتی سپرده شده است.
او در این گفت‌وگو نام حسین شمخانی و روح‌الله رضوی را مطرح می‌کند و مدعی است چهار نفر در مقطعی ۸۵ میلیون بشکه نفت برای فروش در اختیار داشته‌اند.
سلطانی همچنین ادعا می‌کند روح‌الله رضوی تاکنون حدود ۱۷ میلیارد دلار و حسین شمخانی بیش از ۳۰ میلیارد دلار نفت فروخته‌اند و سود حاصل از بخشی از این واگذاری‌ها به حدود ۱.۵ میلیارد دلار رسیده است.
این ارقام و جزئیات، ادعاهای یاشار سلطانی‌اند و اسناد عمومی مستقلی که همه آنها را تأیید کند در دسترس نیست.
با این حال، اصل حضور شبکه حسین شمخانی در تجارت گسترده نفت و فرآورده‌های نفتی ایران و روسیه پیش‌تر نیز در گزارش‌های بین‌المللی و اسناد تحریمی آمریکا مطرح شده است.
سلطانی در بخش دیگری از برنامه ادعای سنگین‌تری را مطرح می‌کند: اینکه در مقطعی هم‌زمان با سفر مقام‌های ارشد کشور، به چند کشتی موشک شلیک شده تا روند یک تفاهم مختل شود. برای این بخش از گفته‌های او نیز تاکنون تأیید مستقل علنی در دسترس نیست.
اما محور اصلی پرسش او فراتر از نام افراد است:
چه کسی انتخاب می‌کند نفت در اختیار کدام واسطه قرار گیرد؟ چه نهادی صلاحیت این افراد را تأیید می‌کند؟ پول فروش نفت چگونه به کشور بازمی‌گردد؟ و اگر بازنگردد، مسئولیت با چه کسی است؟
در اقتصادی که نفت همچنان یکی از اصلی‌ترین منابع درآمد عمومی است، پاسخ به این پرسش‌ها صرفاً یک نزاع سیاسی نیست؛ مسئله شفافیت و پاسخگویی درباره ثروت عمومی کشور است.
🎥 ویدئوی کامل یاشار سلطانی در یوتیوب

#صدای_فرهیختگان
#یاشار_سلطانی #نفت #فروش_نفت #شفافیت #تراستی #فساد

#فرهیختگان روزن آگاهی

💵 چرا علی‌آقا هیجان‌زده است؟؛ ۵ درصد دلاری و آزمون دوباره اعتماد
✍🏻 حامد پاک‌طینت


سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، در مراسم آغاز پذیره‌نویسی نخستین صندوق سرمایه‌گذاری ارزی کشور از راه‌اندازی آن با هیجان سخن گفته است؛ صندوقی که قرار است دلارهای خارج از چرخه رسمی اقتصاد را جذب کند، اصل سرمایه را دلاری نگه دارد و بازدهی سالانه آن در آغاز فعالیت حدود ۵ درصد پیش‌بینی شده است.
برای اقتصادی که با کمبود منابع ارزی و فشار سنگین جنگ و تحریم دست‌وپنجه نرم می‌کند، وسوسه جذب بخشی از ده‌ها میلیارد دلار ارزِ خارج از شبکه رسمی کاملاً قابل فهم است.
اما حامد پاک‌طینت پرسش را از جای دیگری آغاز می‌کند:
این سود دلاری چگونه و از چه محل اقتصادی پایداری ایجاد خواهد شد؟
طبق سازوکار اعلام‌شده، منابع صندوق می‌تواند در مجموعه‌ای از دارایی‌های ارزی، از اوراق مرابحه و سپرده ارزی تا تأمین مالی فعالیت‌های مولد و صادرات‌محور، سرمایه‌گذاری شود. با این حال، نقد پاک‌طینت متوجه محیطی است که این وعده در آن داده می‌شود: اقتصادی جنگ‌زده، صادرات نفتی به‌شدت محدودشده، تجارت خارجی آسیب‌دیده و مهم‌تر از همه، سابقه‌ای که اعتماد عمومی به وعده‌های ارزی نظام بانکی را شکننده کرده است.
او با زبان طنز می‌پرسد اگر منابع ارزی کافی برای ایجاد بازده پایدار وجود نداشته باشد، در زمان تسویه چه خواهد شد؟
آیا اصل و سود واقعاً با همان دلار پرداخت می‌شود؟
آیا دولت در نهایت به تسویه ریالی متوسل خواهد شد؟
و اگر چند نرخ ارز همچنان برقرار باشد، دلارِ وعده‌داده‌شده با کدام سازوکار و نرخ تسویه می‌شود؟
مسئله اصلی صندوق ارزی شاید نه نرخ ۵ درصد، بلکه «اعتماد» باشد.
اگر دارندگان ارز مطمئن باشند اصل و بازده سرمایه‌شان بدون تغییر قواعد بازی و بدون تبدیل اجباری به ریال بازمی‌گردد، صندوق می‌تواند ابزاری برای تجهیز منابع ارزی باشد. اما اگر این اطمینان شکل نگیرد، حتی جذاب‌ترین نرخ سود نیز الزاماً دلارهای زیر تشک را راهی صندوق نخواهد کرد.
و شاید همین است که به تعبیر طعنه‌آمیز پاک‌طینت، «هیجان علی‌آقا» را هم قابل فهم و هم محل پرسش می‌کند.

متن کامل یادداشت حامد پاک‌طینت

#منتخب_فرهیختگان
#حامد_پاک_طینت #اقتصاد #صندوق_ارزی #دلار #بانک_مرکزی #سرمایه‌گذاری

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ۷۲ میلیون بشکه نفت، چهار تراستی و پرسش ۵۷۶ میلیون دلاری
گزارش همشهری آنلاین درباره فروش نفت ایران پس از توافق اسلام‌آباد، نام چهار تریدر یا «تراستی» را مطرح کرده است:
علی بایندریان، روح‌الله رضوی، محمدهادی مؤمنین و حسین شمخانی.
ولی‌الله بیاتی، نماینده مجلس، گفته است در فاصله ۲۸ خرداد تا ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ حدود ۷۲ میلیون بشکه نفت خام از مسیر تنگه هرمز عبور کرده و در محدوده EOPL مستقر شده است.
پرسش نماینده مجلس این است که چنین حجم بزرگی از نفت با چه سازوکاری، چه قیمتی و به چه طرف‌هایی واگذار شده و این چهار نفر بر اساس کدام فرآیند قانونی و کارشناسی انتخاب شده‌اند.
گزارش همچنین این فرض را مطرح می‌کند که اگر ۷۲ میلیون بشکه نفت با تخفیف متوسط حدود ۸ دلار در هر بشکه فروخته شده باشد، مابه‌التفاوت اسمی به حدود ۵۷۶ میلیون دلار می‌رسد.
اما همین‌جا یک تفکیک ضروری است: این ۵۷۶ میلیون دلار حاصل یک محاسبه بر مبنای تخفیف فرضی است و به‌خودی‌خود به معنای «سود خالص» یا پولی نیست که ثابت شده باشد به جیب چهار طرف معامله رفته است.
پرسش اصلی همچنان باقی است: چه کسی این تراستی‌ها را انتخاب کرده، مبنای تخفیف چه بوده، چه تضامینی برای بازگشت پول نفت گرفته شده و چه نهادی مسئول پاسخگویی است؟
در اقتصادی که درآمد نفت مستقیماً با معیشت و منابع عمومی کشور پیوند دارد، شفاف‌شدن همین چهار پرسش از هر برچسب و اتهام سیاسی مهم‌تر است.

پی‌نوشت: خبر اصلی همشهری آنلاین پس از انتشار از سایت این رسانه حذف شده است.

بازنشر ایران امروز

#صدای_فرهیختگان
#نفت #تراستی #شفافیت #حسین_شمخانی #روح‌الله_رضوی #علی_بایندریان #محمدهادی_مؤمنین

#فرهیختگان روزن آگاهی