🔴 امامی که از حق نقد دفاع کرد؛ دیانت دوباره احضارش کرد
یوسف کیلیچ، امام جماعت ترکیه‌ای، پس از اعلام همبستگی با دنیز گوکتاش، کمدین زندانی، بار دیگر با پرونده انضباطی سازمان دیانت روبه‌رو شده است. او پس از انتشار تصاویر بازداشت گوکتاش، به خانواده‌اش پیام داد و نوشت: «به‌عنوان یک امام، در کنار تو هستم.» کیلیچ همچنین به استفاده از دین برای محدودکردن حق انتقاد اعتراض کرده بود.
این نخستین رویارویی او با دیانت نیست. کیلیچ در سال ۲۰۲۳ از بردن نمازگزاران مسجدش به تجمع انتخاباتی رجب طیب اردوغان خودداری کرد و پس از آن با انتقال محل خدمت و مجازات اداری مواجه شد؛ بخشی از آن مجازات بعدها در دادگاه لغو شد، اما دیانت بار دیگر برای او پرونده انضباطی گشود.
دنیز گوکتاش نیز به‌دلیل بخش‌هایی از برنامه استندآپ خود با چند اتهام، از جمله «توهین به رئیس‌جمهور» و اتهام‌های مرتبط با ارزش‌های دینی، در بازداشت است. او در مقطعی حکم آزادی گرفت، اما پیش از خروج از زندان با اتهامی تازه دوباره بازداشت شد.
ماجرای یوسف کیلیچ، پرسشی فراتر از یک پرونده انضباطی دارد: آیا یک روحانیِ کارمند نهاد رسمی دین می‌تواند در برابر استفاده سیاسی از دین بایستد و از حق انتقاد شهروندان دفاع کند؟
#منتخب_فرهیختگان
#ترکیه
#یوسف_کیلیچ
#دنیز_گوکتاش
#آزادی_بیان
#دین_و_سیاست
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 غنی‌سازی؛ گره اصلی پشت رجزخوانی‌های تهران و واشنگتن
🎙 رضا علیجانی در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی
رضا علیجانی معتقد است پشت تهدیدها، شعارها و نمایش‌های علنی دو طرف، یک گره اساسی باقی مانده است: آیا جمهوری اسلامی حاضر است غنی‌سازی اورانیوم را، ولو موقت، متوقف کند و آمریکا در برابر آن چه امتیاز اقتصادی خواهد داد؟
به گفته او، سخنان علنی دو طرف تصویر روشنی از آینده مذاکرات نمی‌دهد؛ زیرا بخش اصلی چانه‌زنی‌ها در پشت صحنه جریان دارد.
ترامپ از امکان توافق سخن می‌گوید و هم‌زمان از «جهنم» و نابودی تهدید می‌کند؛ در تهران نیز در کنار اعلام آمادگی برای دیپلماسی، از مقاومت، تنگه هرمز، خروج از NPT و حتی تغییر دکترین هسته‌ای سخن گفته می‌شود.
از نگاه علیجانی، در میان این رجزخوانی‌ها، مسئله بنیادی همچنان غنی‌سازی است.
او می‌گوید مشکل تهران پذیرش توقف غنی‌سازی است و مشکل واشنگتن این است که بدون گرفتن چنین امتیازی، دادن مشوق‌های اقتصادی مهم را برای افکار عمومی خود دشوار می‌بیند.
علیجانی همچنین بخشی از فضای سیاسی دو طرف را گرفتار «عوام‌زدگی سیاسی» می‌داند؛ فضایی که در آن سخنان تند و نمایشی جای بحث روشن درباره هزینه‌ها، امتیازها و راه خروج از بن‌بست را می‌گیرد.
«برای باز شدن گره مذاکرات، هر دو طرف باید حاضر باشند بخشی از آنچه تاکنون خط قرمز خوانده‌اند کنار بگذارند.»
🎧 فایل کامل گفت‌وگو
#منتخب_فرهیختگان
#رضا_علیجانی
#ایران
#آمریکا
#غنی_سازی
#مذاکرات
#دیپلماسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 اشکوری در پاسخ به وثوق: نه غرب‌ستیزم، نه مسئولان ایران را تبرئه کرده‌ام
✍🏻 حسن یوسفی اشکوری

حسن یوسفی اشکوری در پاسخی تازه به نقد مهرگان وثوق، می‌گوید نقد اخیر وثوق تصویری نادرست از موضع او ساخته است.
اشکوری تأکید می‌کند که نه جهان را به دوگانه «دیو و دلبر» تقسیم می‌کند، نه غرب‌ستیز است و نه مسئولان جمهوری اسلامی را از نقش‌شان در شکل‌گیری وضعیت کنونی ایران تبرئه کرده است. به گفته او، آثار و مواضع پیشینش نشان می‌دهد که همواره از تعامل با جهان، از جمله آمریکا دفاع کرده؛ حتی در شرایطی که نسبت به سیاست‌های دولت ترامپ نقدهای تندی دارد.
او همچنین می‌گوید اختلافش با وثوق فقط به این بحث محدود نیست و در موضوعاتی چون تاریخ روابط ایران با آمریکا و اروپا، نقش روسیه، دولت مصدق، انقلاب ۱۳۵۷، شاپور بختیار و به‌ویژه علی شریعتی، اختلاف نظرهای قدیمی و جدی میان آنها وجود دارد.
اشکوری در بخشی از پاسخ خود، این برداشت وثوق که او آمریکا را کلیتی یکپارچه و همیشگی می‌بیند، «اغراء به جهل» می‌خواند و تأکید می‌کند نقد سیاست خارجی آمریکا را نباید با نفی تعامل با جهان یکی گرفت.
او در پایان یادآوری می‌کند که درباره این موضوعات طی سال‌ها به تفصیل نوشته و این پاسخ کوتاه را برای روشن‌کردن همین دو نکته کافی می‌داند.

متن کامل پاسخ حسن یوسفی اشکوری

#صدای_فرهیختگان
#حسن_یوسفی_اشکوری
#مهرگان_وثوق
#سیاست_خارجی
#ایران
#آمریکا

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ترکیه مجوز بانک ملت را لغو کرد؛ فشار آمریکا یا ملاحظات بانکی؟
✍🏻 امین ایوب
نهاد ناظر بانکی ترکیه در ۱۸ سپتامبر، مجوز فعالیت بانک ملت ایران در ترکیه را لغو کرد؛ تصمیمی که یک روز بعد در روزنامه رسمی این کشور منتشر شد.
دلیل رسمی، نگرانی درباره حقوق سپرده‌گذاران و ثبات نظام مالی اعلام شده است. اما امین ایوب این اقدام را در بستری وسیع‌تر می‌بیند: افزایش فشار آمریکا بر شبکه‌های مالی مرتبط با ایران و تلاش آنکارا برای دور نگه داشتن نظام بانکی خود از هزینه تحریم‌های ثانویه.
بانک ملت از سال ۱۹۸۲ در ترکیه فعالیت داشت و با شعبه‌هایی در استانبول، آنکارا و ازمیر، در تأمین مالی و تسویه بخشی از تجارت ایران و ترکیه نقش ایفا می‌کرد.
لغو مجوز به معنای توقف تجارت ایران و ترکیه نیست؛ اما یکی از مسیرهای رسمی بانکی را حذف می‌کند و می‌تواند شرکت‌های ایرانی را بیش از پیش به واسطه‌ها، حواله‌ها و سازوکارهای پرهزینه‌تر سوق دهد.
نکته مهم این است که هیچ مقام ترکیه‌ای رسماً نگفته این تصمیم به درخواست واشنگتن گرفته شده است. با این حال، این اقدام تنها مدت کوتاهی پس از تحریم یک بانک ترکیه‌ای و شرکت‌های وابسته به اتهام تسهیل مبادلات مالی مرتبط با ایران انجام شده است.
از نگاه نویسنده، ماجرا شکاف میان ادبیات سیاسی آنکارا و محاسبات اقتصادی آن را نشان می‌دهد: ترکیه می‌تواند در عرصه سیاسی با غرب یا اسرائیل درگیر شود، اما هنگامی که پای ثبات نظام بانکی و دسترسی به بازارهای جهانی در میان است، محاسبات دیگری بر تصمیم‌ها حاکم می‌شود.
متن کامل یادداشت امین ایوب
#منتخب_فرهیختگان
#ترکیه
#بانک_ملت
#ایران
#تحریم
#نظام_بانکی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «بی‌رحمانه پاسخ دهید و تا حد کشتن پیش بروید»
🎥 رها بحرینی درباره گزارش تازه عفو بین‌الملل از سرکوب «زن، زندگی، آزادی»
عفو بین‌الملل در گزارشی بیش از هزارصفحه‌ای، ساختار و زنجیره فرماندهی سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ را بررسی کرده است.
در یکی از اسناد افشاشده‌ای که این سازمان بررسی کرده، به نیروها دستور داده شده بود:

«بی‌رحمانه پاسخ دهید و تا حد کشتن پیش بروید.»
عفو بین‌الملل می‌گوید سرکوب اعتراضات بخشی از یک سیاست سازمان‌یافته برای استفاده از نیروی مرگبار بوده و ۸۷ مقام جمهوری اسلامی، از سطوح ملی تا استانی و محلی، باید درباره نقش احتمالی‌شان در جنایت علیه بشریت تحت تحقیقات کیفری قرار گیرند.
این سازمان همچنین مرگ ۳۷۷ معترض و رهگذر، از جمله ۵۶ کودک را در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» مستند کرده است.
رها بحرینی، پژوهشگر ایران در عفو بین‌الملل، در گفت‌وگو با فرناز قاضی‌زاده تأکید می‌کند که پاسخگویی بین‌المللی فقط مسئله گذشته نیست؛ هدف، جلوگیری از تکرار کشتارهای گسترده در آینده است.
▶️ نسخه کامل گفت‌وگو
#منتخب_فرهیختگان
#زن_زندگی_آزادی
#عفو_بین_الملل
#رها_بحرینی
#حقوق_بشر
#دادخواهی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 وقتی جامعه پیش از سیاست تغییر می‌کند
✍🏻 احمد علوی
احمد علوی با وام‌گرفتنِ محتاطانه از مفهوم «تخریب خلاق» شومپیتر، می‌پرسد آیا در ایران نوعی «خلاقیت مخرب اجتماعی» در حال شکل‌گیری است؛ فرایندی که نه لزوماً ساختمان قدرت، بلکه انحصار حکومت بر تعریف سبک زندگی و هنجار اجتماعی را فرسوده می‌کند.
برای او، دو تصویر هم‌زمان تهران در ۲۷ شهریور معنادارند: از یک سو تجمع سازمان‌یافته «جان‌فدای ایران» با نمادهای رسمی و نظامی؛ و از سوی دیگر مسابقه دو، با حضور زنانی که بخشی از آنان بدون حجاب اجباری در فضای عمومی ظاهر شدند.
این دو تصویر، از نگاه علوی، نماینده دو شیوه متفاوت تولید نظم‌اند:

نظم از بالا؛ با فرمان، بسیج و سلسله‌مراتب، و نظم از پایین؛ با انتخاب، مشارکت و تکرار رفتارهای روزمره.
حکومت ممکن است همچنان قدرت سرکوب و بسیج داشته باشد، اما اگر نتواند تعیین کند مردم چگونه لباس بپوشند، تفریح کنند، رابطه بسازند و زندگی مطلوب را تعریف کنند، بخشی از قدرت اجتماعی و نمادین خود را از دست می‌دهد.
علوی می‌نویسد اعتراض همیشه در خیابان و با شعار رخ نمی‌دهد. گاهی جامعه با عدم همکاری روزمره تغییر می‌کند: قانونی باقی است، اما مردم به‌تدریج آن را از مقام «هنجار اجتماعی» پایین می‌کشند.
مهم‌ترین نتیجه شاید همین باشد: تغییر سیاسی همیشه از تغییر حکومت آغاز نمی‌شود؛ گاهی جامعه نخست تغییر می‌کند و سیاست ناچار می‌شود دیرتر خود را با جامعه تازه وفق دهد.
متن کامل یادداشت احمد علوی
#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی
#جامعه_ایران
#سبک_زندگی
#حجاب_اجباری
#تغییر_اجتماعی
#جامعه_مدنی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 تهران ۱۳۵۱؛ مدرنیزاسیون از درون کارخانه
مستند کوتاه «تهران ۱۳۵۱» ساخته خسرو پرویزی، تصویری فشرده از شهری است که در آغاز دهه پنجاه شمسی با شتاب صنعتی می‌شود.
دوربین از ظاهر شهر عبور می‌کند و به درون کارخانه‌ها می‌رود: دستگاه‌های پرس و جوش، خطوط تولید، چرخ‌دنده‌ها و ماشین‌هایی که ریتم تازه زندگی شهری را می‌سازند. در بخش‌هایی از فیلم، انسان تقریباً به اپراتور ماشین فروکاسته می‌شود؛ و در کارخانه شیر پاستوریزه، خط تولید چنان مکانیزه است که حضور دست انسان به حداقل می‌رسد.
اما اهمیت فیلم فقط در ثبت صنعتی‌شدن تهران نیست؛ در مواجهه انسان ایرانی با مدرنیته‌ای شتابان و ناآشناست.
در خوانش مهدی تدینی، نوستالژی روستا و حس غربت از شهر مدرن که در بسیاری از آثار هنری دهه پنجاه دیده می‌شود، بخشی از همین تجربه است؛ و او حتی احتمال می‌دهد بخشی از واکنش‌های اجتماعی منتهی به انقلاب ۵۷ را بتوان در قالب نوعی مقاومت محافظه‌کارانه در برابر این تحول نیز خواند.
«تهران ۱۳۵۱» فقط فیلمی درباره یک شهر نیست؛ سندی است از لحظه‌ای که ماشین، صنعت و شتاب مدرن داشتند شکل زندگی ایرانی را عوض می‌کردند.
خسرو پرویزی (۱۳۱۱–۱۳۹۱)، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس ایرانی، این مستند را در کنار فعالیت گسترده‌اش در سینمای داستانی ساخت.
#میراث_فرهیختگان
#تهران
#خسرو_پرویزی
#مستند
#مدرنیزاسیون
#تاریخ_اجتماعی
#مهدی_تدینی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 تاریخ یک همسایگی؛ روابط ایران و عراق در گذر زمان
به مناسبت انتشار کتاب «تاریخ یک همسایگی» و هفته دفاع مقدس، «خانه گفتارها» میزبان گفت‌وگویی با فیاض زاهد و روشنک ماسوری درباره روابط ایران و عراق در گذر زمان است.
🗓 شنبه ۴ مهر ۱۴۰۵ | ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶

🕤 ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران

🎙 خانه گفتارها، کلاب‌هاوس
🔗 لینک ورود
#میراث_فرهیختگان
#ایران
#عراق
#تاریخ
#فیاض_زاهد
#روشنک_ماسوری
#خانه_گفتارها
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 حسرت عمر بیشتر؛ با عمر باقی‌مانده چه می‌کنیم؟
✍🏻 مصطفی ملکیان
وقتی می‌گوییم «کاش بیشتر عمر می‌کردم»، شاید پرسش مهم‌تر این باشد: عمرِ بیشتر را برای چه می‌خواهیم؟
اگر مطمئن بودیم سیصد سال زندگی می‌کنیم، چه می‌کردیم؟ بیشتر می‌خواندیم؟ چیزی تازه می‌آموختیم؟ سفر می‌کردیم؟ وقت بیشتری با عزیزانمان می‌گذراندیم؟
ملکیان پیشنهاد می‌کند سؤال را یک گام جلوتر ببریم:

از همان زندگیِ مطلوب، چه مقدارش را می‌توانیم همین حالا آغاز کنیم؟
فرصت انجام همه‌چیز را نداریم، اما هنوز فرصت انجام بعضی چیزها هست. اگر نمی‌توانیم صد کتاب بخوانیم، شاید ده کتاب ممکن باشد؛ اگر نمی‌توانیم همه جا را ببینیم، شاید دیدن یک جای مهم هنوز شدنی باشد.
محدود بودن زمان، ارزش آنچه هنوز ممکن است را از بین نمی‌برد.
آرزوی عمر طولانی‌تر نباید باعث شود زندگی را به آینده‌ای نامعلوم موکول کنیم.
آن کاری که برای «بعداً» کنار گذاشته‌ایم چیست؟ از همان، چه مقدار را می‌توانیم امروز آغاز کنیم؟

📚 از سخنرانی مصطفی ملکیان درباره کتاب «راهنمایی فلسفی برای میانسالی»
#منتخب_فرهیختگان
#مصطفی_ملکیان
#فلسفه_زندگی
#میانسالی
#معنای_زندگی
#فرهیختگان روزن آگاهی

دوست‌داران عزیزِ ادبیات فارسی؛
پیشنهاد می‌کنم کانال ارزشمند «شکفتن در آفتاب» که گنجینه گران‌بهایی از مطالب جالب درباره عرفان و ادبیات است را از دست ندهید: 👇

@shekoftandaraftab
@shekoftandaraftab
@shekoftandaraftab

📚 فراخوان پنجمین «جایزه کتاب سال مهندس مهدی بازرگان»
بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان، پنجمین دوره جایزه کتاب سال خود را با هدف حمایت از نویسندگان، مترجمان و ناشران در حوزه‌های زیر برگزار می‌کند:
🔹 روشنفکری دینی

🔹 اصلاح فرهنگ استبدادی و بسط دموکراسی

🔹 تقویت جامعه مدنی
آثاری می‌توانند در این دوره شرکت کنند که برای نخستین‌بار در سال ۱۴۰۴ منتشر شده باشند و در یکی از محورهای یادشده قرار گیرند.
🗓 مهلت ارسال آثار تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ تمدید شده است.
📮 نشانی: تهران، خیابان شهید مطهری، نرسیده به چهارراه مفتح، جنب بانک صادرات، ساختمان ۲۴۰، طبقه پنجم، واحد ۲۴

کدپستی: ۱۵۸۸۸-۷۳۵۶۸
☎️ ۸۸۳۱۲۸۹۳ ـ ۸۸۸۲۹۳۶۴

📧 mehdibazargan2@gmail.com

📱 @Bonyadbazargan1373
همچنین مراسم اهدای جوایز برگزیدگان چهارمین دوره که به‌دلیل شرایط جنگی برگزار نشده بود، هم‌زمان با پنجمین دوره برگزار خواهد شد.
#میراث_فرهیختگان
#مهدی_بازرگان
#جایزه_کتاب
#روشنفکری_دینی
#جامعه_مدنی
#کتاب
#فرهیختگان روزن آگاهی