🍷 قم و شراب؛ از قاآنی تا بوف کور
✍🏻 احمدرضا بهرام‌پور عمران

در برخی نوشته‌ها و سفرنامه‌های دوره قاجار، قم شهری تصویر شده که در آن بر شراب‌خواری سخت می‌گرفتند؛ مضمونی که بعدها در شعر و ادبیات نیز بازتاب پیدا کرده است.
قاآنی می‌گوید:
«در قم شراب نیست حریفان خدای را

برتر نهید گامی و از ری بیاورید»

و در شعرهای دیگرش نیز از «شراب ملک ری» یاد می‌کند؛ تعبیری که بهرام‌پور عمران آن را به یکی از موتیف‌های ادبی و عامیانه آن دوره پیوند می‌زند.
از همین‌جا می‌توان به ترجیع مشهور بوف کور رسید:
«بیا بریم تا می خوریم / شراب ملک ری خوریم...»
نویسنده احتمال می‌دهد صادق هدایت این مضمون را نه از خلأ، بلکه از زبانی پیش‌تر رایج در شعر و فرهنگ عامه گرفته باشد.
یادداشت، با چاشنی طنز، از یک پرسش تاریخی آغاز می‌شود: آیا قم واقعاً در تخیل تاریخی و ادبی ایران، شهری بوده که «شراب در آن عمل نمی‌آمد»؛ یا این فقط یکی از همان افسانه‌ها و کنایه‌هایی است که بعدها به ادبیات راه یافته؟

متن کامل یادداشت احمدرضا بهرام‌پور عمران

#میراث_فرهیختگان
#احمدرضا_بهرام_پور_عمران
#قم
#قاآنی
#صادق_هدایت
#بوف_کور
#ادبیات_فارسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 صادق زیباکلام به یک سال حبس و دو سال منع فعالیت رسانه‌ای محکوم شد
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، صادق زیباکلام در پرونده مربوط به مصاحبه با خبرگزاری آنا و اتهام «انتشار مطالب خلاف واقع» به یک سال حبس تعزیری محکوم شده است.
دادگاه همچنین به‌عنوان مجازات تکمیلی، او را به مدت دو سال از فعالیت رسانه‌ای، مصاحبه و یادداشت‌نویسی منع کرده است.
این حکم تأیید شده، اما اجرای یک سال حبس زیباکلام برای سه سال تعلیق شده است.
پرونده پس از اعلام جرم، تفهیم اتهام در مرحله بازپرسی و صدور کیفرخواست به دادگاه ارسال شده بود.
#صدای_فرهیختگان
#صادق_زیباکلام
#آزادی_بیان
#رسانه
#دادگاه
#حقوق_شهروندی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🖤 نامی که از روی برچسب پاک نشد

چند هفته پیش، زیر آوار مدرسه میناب، تکه‌ای چسب پیدا شد؛
روی آن با دست نوشته شده بود: «ماکان نصیری».
از خودِ ماکان هنوز نشانی نبود؛ فقط نامش مانده بود روی یک وسیله کوچک مدرسه.
حالا همان نام، روی بسته‌بندی تازه چسب رازی چاپ شده است؛ درست همان جایی که روزی دست یک کودک، نام خودش را نوشته بود.
گاهی یادبودها مجسمه نیستند، خیابان نیستند، سنگ نیستند.
گاهی یک چسب مدرسه است که دیگر فقط چسب نیست؛ حامل نام کودکی است که از کلاسش به خانه بازنگشت.
ماکان حالا روی هزاران بسته خواهد ماند؛
انگار همان برچسب کوچک زیر آوار، تکثیر شده تا نامش گم نشود.

#میراث_فرهیختگان
#ماکان_نصیری
#میناب
#کودکان
#یادبود

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 وقتی فشار معیشت، اخلاق را می‌فرساید
✍🏻 جعفر بخشی بی‌نیاز
ویدئوی سرقت گوشی از یک پاکبان در مشهد، موجی از خشم برانگیخت. واکنش طبیعی هم روشن بود: محکوم‌کردن سارقان.
اما جعفر بخشی بی‌نیاز می‌پرسد اگر فقط به نفرین سارق بسنده کنیم، آیا بخشی از مسئله را نمی‌بینیم؟
از نگاه او، فقر، تورم، سقوط قدرت خرید، ناامیدی و فرسایش امنیت معیشتی می‌توانند زمینه‌ای بسازند که در آن مرزهای اخلاقی برای بخشی از جامعه آسیب‌پذیرتر شوند.
این البته به معنای توجیه جرم نیست؛ سارق مسئول عمل خود است و جرم باید پاسخ قانونی داشته باشد. اما نویسنده تأکید می‌کند که برخورد انتظامی، بدون توجه به زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی، فقط با معلول روبه‌رو می‌شود.
او هشدار می‌دهد وقتی بقا به مسئله اصلی زندگی تبدیل شود، کرامت، اعتماد و همبستگی اجتماعی نیز در معرض فرسایش قرار می‌گیرند.
پرسش اصلی فقط این نیست که چه کسی دزدی کرد؛ این هم هست که چه شرایطی جامعه را مستعدِ بیشترشدن چنین رفتارهایی می‌کند.
از این منظر، مقابله با سرقت فقط به گشت و مجازات محدود نیست؛ به ثبات اقتصادی، کاهش فقر، حفظ طبقه متوسط و بازگرداندن احساس امکانِ یک زندگی آبرومندانه نیز مربوط است.
#منتخب_فرهیختگان
#جعفر_بخشی_بی_نیاز
#فقر
#اقتصاد_ایران
#آسیب_اجتماعی
#سرقت
#کرامت_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «ناترازی» و «ناتراستی»؛ کنایه حسام‌الدین آشنا
حسام‌الدین آشنا در واکنش به تجمع‌های اخیر مقابل خانه‌ها و فرودگاه‌ها نوشت:
«تجمع غیرقانونی در برابر خانه‌ها و فرودگاه‌ها نه مشکل «ناترازی»ها را حل می‌کند و نه رسوایی «ناتراستی»ها را پوشش می‌دهد.»
کنایه‌ای کوتاه به این معنا که فشار خیابانی، نه جای حل مسائل ساختاری کشور را می‌گیرد و نه بحران اعتماد را از میان می‌برد.
📷 تصویر اصل نوشته ضمیمه پست است.
#صدای_فرهیختگان
#حسام_الدین_آشنا
#ناترازی
#اعتماد_عمومی
#سیاست
#گفتگو
#فرهیختگان روزن آگاهی

😏 دست شاخ‌دار؛ وقتی سیاستمدار ضدایدئولوژی به خرافه پناه می‌برد

بعد از دست‌دادن ترامپ با زلنسکی، دست رئیس‌جمهور آمریکا حرکتی می‌کند که خیلی شبیه همان «دست شاخ‌دار» یا mano cornuta معروف است؛ ژستی قدیمی برای دورکردن بدشانسی و چشم‌زخم.
حالا البته سندی نداریم که ترامپ واقعاً در همان لحظه با خودش گفته باشد:
«یا ابالفضل، نحسیِ زلنسکی منو نگیره!»

اما صحنه بامزه است:
سیاستمدارانی که برای دیگر ملت‌ها نسخه «عقلانیت»، «واقع‌گرایی» و «رهایی از ایدئولوژی» می‌پیچند، خودشان هم در فرهنگ‌هایی زندگی می‌کنند که فال، نحوست، طلسم، چشم‌زخم و حرکات دفع بلا هنوز زنده‌اند.
خرافه فقط وقتی خرافه است که مال دیگران باشد؟
اگر یک ایرانی برای دفع چشم‌زخم اسپند دود کند، فوراً پرونده‌ای درباره «جامعه خرافاتی» باز می‌شود؛ اما اگر در قلب سیاست غرب دستی زیر میز شاخ درآورد، لابد اسمش می‌شود «زبان بدن»!
مشکل خرافه جغرافیا ندارد.
از تهران تا نیویورک، آدمی وقتی می‌ترسد می‌تواند همان‌قدر مدرن لباس بپوشد و همان‌قدر عتیقه فکر کند.

#صدای_فرهیختگان #ترامپ #زلنسکی #خرافه #سیاست #چشم_زخم #زبان_بدن

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 صلح، پیش از آنکه دیر شود
✍🏻 علیرضا معینی
کشورها همیشه در میدان جنگ شکست نمی‌خورند؛ گاهی در فرسایش طولانی اقتصاد و زندگی روزمره شکست می‌خورند.
علیرضا معینی با اشاره به فشار بر صادرات نفت، تجارت خارجی، دسترسی به ارز، حمل‌ونقل و بیمه می‌نویسد هزینه این وضعیت در نهایت نه در اتاق‌های سیاست، بلکه در زندگی مردم ظاهر می‌شود: در قیمت غذا و دارو، اجاره‌خانه، شغل، سرمایه‌گذاری و توان خانواده‌ها برای برنامه‌ریزی آینده.
از نگاه او، مهم‌ترین زیان فقط کوچک‌شدن اقتصاد نیست؛ کوچک‌شدن افق زندگی است. جوانی که از آینده شغلی خود مطمئن نیست، ازدواج و فرزندآوری را به تعویق می‌اندازد؛ خانواده‌ای که از قیمت فردا خبر ندارد، کمتر می‌تواند برای آینده تصمیم بگیرد.
معینی از همین‌جا به دفاع از مصالحه می‌رسد. به باور او، مذاکره مترادف شکست نیست و امتیاز متقابل، محدود و حساب‌شده بخشی از منطق دیپلماسی است؛ مشروط بر اینکه توافق، منافع اساسی کشور را حفظ کند و هزینه‌های سنگین زندگی مردم را کاهش دهد.
او هشدار می‌دهد فشار اقتصادیِ ممتد فقط سفره را فرسوده نمی‌کند؛ اعتماد، روابط خانوادگی، امید و حتی ظرفیت جامعه برای اخلاق، فرهنگ و آرامش را نیز تحت فشار قرار می‌دهد.
«مردم جنگ را با تحلیل‌های سیاسی زندگی نمی‌کنند؛ با قیمت گوشت، اجاره‌خانه، دارو، شغل و اضطراب فردا زندگی می‌کنند.»
جمع‌بندی نویسنده روشن است:

ایران برای زیستن است، نه فقط برای مقاومت‌کردن؛ و مقاومت اگر نتواند زندگی را حفظ کند، باید دوباره درباره هزینه و شیوه آن اندیشید.

متن کامل یادداشت علیرضا معینی

#منتخب_فرهیختگان
#علیرضا_معینی
#ایران
#صلح
#مذاکره
#اقتصاد_ایران
#دیپلماسی
#معیشت

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 تأیید حکم پرستو احمدی و عوامل «کنسرت کاروانسرا» در تجدیدنظر
دادگاه تجدیدنظر استان قم، اعتراض پرستو احمدی و شماری از نوازندگان و عوامل «کنسرت کاروانسرا» را رد و رأی دادگاه بدوی را تأیید کرده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، احکام شامل ۷۴ ضربه شلاق تعزیری، دو سال ممنوعیت فعالیت هنری و دو سال ممنوعیت خروج از کشور است.
این پرونده به اجرای بدون مجوز پرستو احمدی و گروه همراهش در کاروانسرای دیرگچین قم مربوط می‌شود؛ اجرایی که پیش‌تر با اتهام‌هایی درباره «جریحه‌دار کردن عفت عمومی» و انتشار «آثار مبتذل و مستهجن» روبه‌رو شده بود.
با تأیید رأی در شعبه ۱۶ دادگاه تجدیدنظر قم، حکم صادرشده قطعی شده است.
#صدای_فرهیختگان
#پرستو_احمدی
#کنسرت_کاروانسرا
#موسیقی
#آزادی_هنری
#حقوق_فرهنگی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 «روشنفکری قبیله‌ای»؛ گفت‌وگوی تازه اندیشه پویا با مصطفی ملکیان
شماره تازه اندیشه پویا با گفت‌وگویی مفصل با مصطفی ملکیان منتشر شده است؛ گفت‌وگویی در عبور از هفتادسالگی، با محور نقد مجادلات اخیر روشنفکری و ناگفته‌هایی از سال‌های دوستی او با سیدجواد طباطبایی.
عنوان اصلی این گفت‌وگو روی جلد:
«روشنفکری قبیله‌ای»
این گفت‌وگو در شماره ۱۰۲، مهر ۱۴۰۵ اندیشه پویا منتشر شده است.
#منتخب_فرهیختگان #مصطفی_ملکیان #اندیشه_پویا #روشنفکری #سیدجواد_طباطبایی #فرهنگ_و_اندیشه
#فرهیختگان روزن آگاهی

📹 نسخه نیلی برای تورم؛ تغییر انتظارات پیش از سیاست پولی
✍🏻 مسعود نیلی

مسعود نیلی می‌گوید در تورم‌های شدید، نسخه‌های معمولِ کنترل تورم به‌تنهایی کافی نیستند.
از نگاه او، کنترل رشد نقدینگی همچنان ضروری است؛ اما وقتی تورم بسیار بالاست، سیاستگذار باید پیش از آن یا هم‌زمان با آن، به جامعه یک «علامت معتبر» بدهد؛ علامتی که بتواند محاسبات مردم درباره آینده را تغییر دهد.
به تعبیر نیلی، مسئله فقط حجم پول نیست؛ انتظارات مردم درباره آینده نیز تعیین می‌کند نقدینگی با چه سرعتی به بازار ارز، طلا، مسکن و دیگر دارایی‌ها منتقل شود.
او به تجربه کشورهایی اشاره می‌کند که در مهار تورم‌های بسیار بالا موفق بوده‌اند و می‌گوید در بسیاری از این موارد، ابتدا نشانه‌ای معتبر از تغییر مسیر سیاستگذاری به جامعه داده شده و سپس اصلاحات پولی فرصت اثرگذاری پیدا کرده‌اند.
در تورم شدید، مهار نقدینگی و تغییر انتظارات دو مسیر جدا نیستند؛ دو بخش از یک سیاست واحدند.

▶️ ویدئوی کامل برنامه

#منتخب_فرهیختگان
#مسعود_نیلی
#تورم
#اقتصاد_ایران
#نقدینگی
#انتظارات_تورمی
#سیاست_پولی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 پنجم مهر؛ زادروز سید حسن تقی‌زاده
پنجم مهر، زادروز سیّد حسن تقی‌زاده است؛ چهره‌ای چندوجهی در تاریخ معاصر ایران که در کنار فعالیت‌های سیاسی، سال‌ها در حوزه تاریخ، گاه‌شماری و مطالعات ایران باستان پژوهش کرد.
نامه زیر، خطاب به ایران‌شناس نامدار والتر برونو هنینگ، گوشه‌ای از همین وجه پژوهشگرانه تقی‌زاده را نشان می‌دهد؛ گفت‌وگویی دقیق درباره تقویم‌های باستانی و تاریخ مرگ مانی.
۲۲ دسامبر ۱۹۴۲
دکتر هنینگ عزیز،
بابت نامۀ ۱۷ سپتامبر شما و مطالب بسیار جالبی که در مورد تواریخ چینی مطرح کرده‌ بودید بسیار سپاسگزارم. خوشحالم که می‌بینم اکنون مدرکی دیگر در مورد مرگ مانی در روز چهارم ماه پیدا شده است. این مدرک احتمالاً حدس مرا که رقم این روز متعلق به یک تقویم بابلی بوده است و نه مصری یا ایرانی یا چینی تقویت می‌کند. در مقالۀ خود در مورد گاه‌شماری ساسانی، که سه سال است در انتظار انتشارش هستم، این نکته را به طور کامل بررسی کرده‌ام (ویراستاران بولتن اکنون قول داده‌اند که آن را منتشر کنند).
متأسفم که آن قسمت از مقالۀ خود را که ممکن است مورد علاقۀ شما باشد، به شما نشان نداده‌ام. از آنجا که برای تعطیلات کریسمس در کمبریج خواهم بود، اگر برای شما راحت است، می‌خواهم برای مدت کوتاهی در روز کریسمس (بعدازظهر جمعه) بیایم و شما را ببینم. شما می‌توانید هر ساعت از آن روز مرا در محل اقامتم خبر کنید و از شخصی که به تلفن پاسخ می‌دهد، بخواهید با واحد شمارۀ ۳ تماس بگیرد؛ سپس می‌توانم آن قسمت از مقالۀ مربوط به این پرسش را با خود بیاورم.
در حال حاضر، مایلم بگویم که محتمل‌ترین تاریخ مرگ مانی ۲۶ فوریۀ ۲۷۷ میلادی است که مربوط به روز چهارم ماه بابلیِ آدار و احتمالاً روز هشتم اولین ماه چینی از سومین سال هین- نینگ از سلسلۀ تسین. تاریخ‌های ذکرشده در سند چینی برای تولد و مرگ مانی به‌ترتیب با ۱۲ مارس و ۲۵ ژانویه تطابق دارد. درست است که می‌گویید تمام تاریخ‌ها و تطابق‌های ارائه‌شده اشتباه است، اما خوشبختانه آنها ما را به چهار نتیجه‌ای که به‌درستی استنباط کرده‌اید، می‌رسانند.
با احترام،
ارادتمند شما،
سید حسن تقی‌زاده
[نامه‌های هنینگ و تقی‌زاده، به کوشش ایرج افشار، تورج دریایی، ترجمۀ مهناز بابایی، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۱، ص ۲۴۱-۲۴۲]
#میراث_فرهیختگان
#سید_حسن_تقی_زاده
#تاریخ_ایران
#مانی
#ایرانشناسی
#والتر_برونو_هنینگ
#فرهیختگان روزن آگاهی

سعـیده فـرهادی
تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 چهار متهم پرونده اکباتان زیر حکم اعدام
میلاد آرمون، نوید نجاران، مهدی ایمانی و سید محمدمهدی حسینی، چهار تن از بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۱ در پرونده موسوم به «شهرک اکباتان»، با حکم شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شده‌اند.
این حکم در خرداد ۱۴۰۵ صادر شده است؛ پس از آنکه احکام پیشین اعدام در بخش کیفری پرونده، پیش‌تر در دیوان عالی کشور نقض شده بود.
درباره عنوان دقیق اتهام در گزارش‌ها اختلاف وجود دارد: قوه قضاییه از «افساد فی‌الارض» سخن گفته، در حالی که برخی منابع حقوق بشری عنوان «محاربه» را ذکر کرده‌اند.
وکلای پرونده نیز گفته‌اند حکم در ابتدا به‌صورت شفاهی به متهمان اعلام شده و نسخه مکتوب رأی در اختیار آنان قرار نگرفته بود؛ موضوعی که به گفته آنان، امکان دفاع و فرجام‌خواهی مؤثر را با ابهام روبه‌رو کرده است.
چهار جوانی که پرونده‌شان از پاییز ۱۴۰۱ تاکنون در مسیری طولانی و پرابهام میان دادگاه کیفری، دیوان عالی و دادگاه انقلاب حرکت کرده، اکنون همچنان با حکم اعدام مواجه‌اند.
#صدای_فرهیختگان
#اکباتان
#میلاد_آرمون
#نوید_نجاران
#مهدی_ایمانی
#محمدمهدی_حسینی
#اعدام
#حقوق_بشر
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 ده هزار مدرک جعلی؟ مسئله فقط جعل نیست، بحران اعتبار و نظارت است
✍🏻 جعفر بخشی بی‌نیاز
خبری دوباره در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود: مؤسسه‌ای که گفته می‌شود حدود ۱۰ هزار مدرک تحصیلی جعلی صادر کرده و بخشی از دریافت‌کنندگان آن، مدیران دولتی، نمایندگان مجلس و اعضای شوراها بوده‌اند.
اگر ابعاد این پرونده همان باشد که در گزارش‌های منتشرشده آمده، مسئله فقط یک جاعل حرفه‌ای نیست؛ پرسش بزرگ‌تر درباره نظام احراز صلاحیت و دستگاه‌های نظارتی است.
چگونه مدرکی که باید پایه استخدام، ارتقای شغلی یا تصدی مسئولیت باشد، می‌تواند از مسیر جعل وارد ساختار اداری شود؟ و اگر حتی بخشی از این مدارک برای کسب موقعیت و امتیاز شغلی استفاده شده باشد، چه کسی مسئول بررسی اصالت آنها بوده است؟
فاجعه واقعی، کاغذ جعلی نیست؛ اعتباری است که با آن کاغذ خریداری می‌شود.
در همان جامعه‌ای که جوانی سال‌ها برای گرفتن مدرک معتبر درس می‌خواند و آزمون می‌دهد، وجود بازاری برای خرید اعتبار تحصیلی یعنی ضربه مستقیم به عدالت، اعتماد و شایسته‌سالاری.
اما یک نکته نیز نباید گم شود: از گزارش‌های موجود نمی‌توان نتیجه گرفت که «ده هزار مدیر کشور مدرک جعلی دارند». ادعای منتشرشده این است که حدود ده هزار مدرک صادر شده و بخشی از آنها به افرادی در مناصب عمومی رسیده است.
با این همه، همان «بخشی» نیز برای طرح یک پرسش کافی است:
چه تعداد از این مدارک وارد ساختار رسمی شده‌اند، چه کسانی از آنها استفاده کرده‌اند و چرا فهرست کامل و نتیجه رسیدگی‌ها شفاف منتشر نمی‌شود؟
مسئله امروز فقط جعل مدرک نیست؛ مسئله اعتماد به صلاحیت کسانی است که بر صندلی مدیریت می‌نشینند.
#منتخب_فرهیختگان
#جعفر_بخشی_بی_نیاز
#مدرک_جعلی
#فساد
#شایسته_سالاری
#شفافیت
#مدیریت
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 کشوری که به قلم نیاز دارد، نه به خاموشی قلم
✍🏻 علیرضا معینی

اگر یک روزنامه‌نگار در تحلیل یک تجمع عمومی بنویسد حضور گروهی در خیابان الزاماً به معنای نمایندگی اکثریت جامعه نیست، پاسخ مناسب به این سخن چیست؟
نقد و استدلال، یا پرونده قضایی؟
علیرضا معینی با اشاره به پرونده عباس عبدی می‌نویسد اگر تعبیر «اقلیت رانتی» نادرست یا غیرمنصفانه است، می‌توان آن را با آمار، سند و استدلال نقد کرد؛ اما پرسش اصلی او این است که آیا مواجهه کیفری با یک تحلیل سیاسی، کمکی به حل مسائل واقعی کشور می‌کند؟
او یادآوری می‌کند ایران امروز با مجموعه‌ای از مسائل جدی روبه‌روست: آموزش، آب و انرژی، تورم، مسکن، مهاجرت نخبگان، فساد، آسیب‌های اجتماعی و فرسایش اعتماد عمومی؛ مسائلی که برای حل‌شدن، بیش از سکوت، به فکر، نقد و گفت‌وگوی کارشناسی نیاز دارند.
معینی در ادامه به یک تناقض اشاره می‌کند: از یک سو، دولت از تلاش برای بازگشت شماری از ایرانیان خارج از کشور ــ از جمله چهره‌هایی چون سروش و کدیور ــ سخن می‌گوید؛ از سوی دیگر، نویسنده‌ای که در داخل کشور مانده و نقد می‌کند، با پرونده قضایی روبه‌رو می‌شود.
از نگاه او، این بحث به معنای مصونیت روزنامه‌نگار نیست. افترا، تهدید یا نشر عمدی دروغ می‌تواند موضوع قانون باشد؛ اما مرز میان جرم، نقد، تحلیل و خطای فکری باید روشن باشد.
معینی روزنامه‌نگار و پژوهشگر منتقد را نوعی «سامانه هشدار زودهنگام» برای جامعه و حکومت می‌داند؛ صدایی که ممکن است خطا کند، اما می‌تواند مسئله‌ای را پیش از آنکه بزرگ‌تر شود به بحث عمومی بیاورد.
«کشور قدرتمند کشوری نیست که در آن همه یک حرف می‌زنند؛ کشوری است که می‌تواند از میان حرف‌های متفاوت، سخن درست‌تر را پیدا کند.»
و جمع‌بندی او:
ایرانِ قوی، با منتقدانِ خیرخواه؛ نه ایرانِ خاموش، با مشکلاتِ حل‌نشده.

متن کامل یادداشت #علیرضا_معینی در مشاهده فوری

#صدای_فرهیختگان
#عباس_عبدی
#آزادی_بیان
#روزنامه_نگاری
#گفتگو
#مطبوعات
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎬 «نفرین توقیف»؛ کمدی سیاه تازه محسن امیریوسفی
جدیدترین فیلم محسن امیریوسفی با نام «نفرین توقیف»، پس از سال‌ها درگیری این فیلم‌ساز با سانسور و توقیف، راهی جشنواره فیلم لندن شده است.
فیلم، آمیزه‌ای از زندگی‌نامه شخصی، طنز سیاه، خیال و تاریخ اجتماعی ایران است؛ امیریوسفی این‌بار حتی «عزرائیل» را نیز وارد روایت زندگی حرفه‌ای خود کرده تا از مسیر طنز، درباره سال‌هایی حرف بزند که فیلم‌هایش اجازه نمایش نداشتند.
از «خواب تلخ» تا «آتشکار» و «آشغال‌های دوست‌داشتنی»، توقیف و تأخیر در نمایش بخش مهمی از کارنامه او بوده است؛ تجربه‌ای که حالا خودش به ماده خام یک فیلم تبدیل شده است.
روزنامه شرق نوشته «نفرین توقیف» وقایع اجتماعی و سیاسی معاصر، از جمله رخدادهای دی‌ماه ۱۴۰۴ را نیز وارد روایت کرده است؛ در حالی که معرفی رسمی BFI بیشتر بر ترکیب زندگی شخصی فیلم‌ساز با تاریخ پرتلاطم سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران تأکید دارد.
این‌بار توقیف فقط سرنوشت فیلم نیست؛ خودِ موضوع فیلم است.
🎞 «نفرین توقیف» در هفتادمین جشنواره فیلم لندن، که از ۷ تا ۱۸ اکتبر برگزار می‌شود، نخستین نمایش جهانی خود را خواهد داشت.
صفحه رسمی فیلم در جشنواره BFI لندن
#میراث_فرهیختگان
#محسن_امیریوسفی
#نفرین_توقیف
#سینمای_ایران
#سانسور
#جشنواره_فیلم_لندن
#کمدی_سیاه
#فرهیختگان روزن آگاهی

📊 دانش هست، محیط رشد نیست؛ چرا استارت‌آپ ایرانی کوتاه‌عمر می‌شود؟
تصویر ایران در شاخص‌های جهانی یک تناقض آشکار دارد: توان تولید دانش و نوآوری وجود دارد، اما محیط تبدیل این توان به کسب‌وکار بزرگ و پایدار ضعیف است.
بر اساس شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۵ سازمان WIPO، ایران در خروجی‌های نوآوری رتبه ۴۶ را دارد، اما در ورودی‌های نوآوری رتبه ۱۰۹؛ شکافی که نشان می‌دهد مسئله فقط کمبود دانش و نیروی متخصص نیست، بلکه محیط نهادی، سرمایه‌گذاری و تجاری‌سازی نیز گلوگاه‌اند.
در گزارش ۲۰۲۶ StartupBlink نیز ایران با وجود رشد ۵۴.۴ درصدی امتیاز اکوسیستم، همچنان در رتبه ۱۰۳ جهان و دهم خاورمیانه باقی مانده است. ارزش برآوردی اکوسیستم استارت‌آپی ایران ۲۰۷ میلیون دلار است؛ در مقابل، عربستان به ۴۱.۳ میلیارد دلار رسیده است؛ فاصله‌ای نزدیک به ۲۰۰ برابر.
شاخص محیط کسب‌وکار نوآوران ۲۰۲۶ نیز ایران را در رتبه ۱۲۵ از ۱۲۵ کشور قرار می‌دهد. در شاخص رقابت‌پذیری استعدادها نیز مشکل اصلی در «جذب» نیروی انسانی از خارج دیده می‌شود؛ یعنی همان حلقه اتصال به سرمایه، بازار و شبکه جهانی.
رضا غیابی، عضو شورای سیاست‌گذاری اینوتکس، مسئله را چنین خلاصه می‌کند:
«مسئله ما ساختن استارت‌آپ نیست؛ مسئله این است که چگونه آنها را مقیاس‌پذیر کنیم.»
پس شاید مشکل اصلی اکوسیستم فناوری ایران کمبود ایده و نیروی متخصص نباشد؛ مشکل، محیطی است که اجازه نمی‌دهد ایده به بنگاه بزرگ، سرمایه‌پذیر و جهانی تبدیل شود.
متن کامل گزارش دنیای اقتصاد
#منتخب_فرهیختگان
#استارتاپ
#نوآوری
#اقتصاد_دیجیتال
#کارآفرینی
#سرمایه_گذاری
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 مسلح‌کردن مردم؛ رضا علیجانی و مسئله توازن قوا
🎙 گفت‌وگوی رضا علیجانی با رضا گوهرزاد
رضا علیجانی در این گفت‌وگو، پیشنهاد اخیر رضا پهلوی درباره «تجهیز مردم ایران» را از منظر توازن قوا و تجربه تاریخی مبارزه مسلحانه نقد می‌کند.
به باور او، سیاست را نمی‌توان مانند یک بازی کامپیوتری دید؛ رهبر سیاسی باید در هر لحظه نسبت میان نیروی خود، قدرت حکومت، امکان سازمان‌دهی و هزینه انسانی تصمیم را بسنجد.
علیجانی فراخوان رضا پهلوی برای روزهای ۲۰ و ۲۱ دی ۱۴۰۴ را نیز نمونه‌ای از همین مسئله می‌داند؛ فراخوانی که در آن از مردم خواسته شد برای «تسخیر مراکز شهرها و حفظ آن‌ها» آماده شوند. از نگاه او، پس از سرکوب خونین، درس اصلی باید بازنگری در محاسبه توازن قوا باشد، نه حرکت به سمت پیشنهادهای پرهزینه‌تر.
او میان حق دفاع از خود و انتخاب یک راهبرد سیاسی مسلحانه تفاوت می‌گذارد: ممکن است دفاع در برابر خشونت از نظر اخلاقی یا حقوقی قابل بحث باشد، اما سیاستمدار باید علاوه بر «حق»، احتمال موفقیت و هزینه‌های انسانی هر روش را نیز محاسبه کند.
علیجانی برای استدلال خود به تجربه سازمان‌های مسلح پیش و پس از انقلاب اشاره می‌کند؛ از فداییان و مجاهدین تا تجربه عملیات «فروغ جاویدان» و شکست راهبردهای مبتنی بر برتری نظامی سریع. این تجربه‌ها، در خوانش او، نشان می‌دهند که ورود به میدان مسلحانه در برابر حکومتی برخوردار از سازمان نظامی و امنیتی گسترده، می‌تواند عدم توازن قوا را تشدید کند.
او همچنین به تحول فکری رژی دبره اشاره می‌کند؛ متفکری که پس از دفاع اولیه از مشی چریکی، بعدها در «نقد سلاح» به محدودیت‌های آن پرداخت و از گسست پیشگام مسلح از بدنه جامعه سخن گفت.
جمع‌بندی علیجانی این است که مسئله اصلی نه هیجان ناشی از سرکوب، بلکه ارزیابی سرد توازن قوا، سازمان، ظرفیت اجتماعی و هزینه انسانی است.
🎧 نکات کامل‌تر در فایل صوتی:
https://t.me/RezaAlijaniarchive/927
#منتخب_فرهیختگان
#رضا_علیجانی
#رضا_پهلوی
#مبارزه_مسلحانه
#اعتراضات
#توازن_قوا
#سیاست
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 چرا ۷ اکتبر رخ داد؟ بازخوانی ایلان پاپه از محاصره، بن‌بست و تصمیم حماس
✍🏻 ایلان پاپه
ایلان پاپه، تاریخ‌نگار اسرائیلی، سه سال پس از حمله ۷ اکتبر می‌کوشد آن رویداد را نه به‌عنوان حادثه‌ای جداافتاده، بلکه در متن ۱۷ سال محاصره غزه، سرکوب در کرانه باختری و بن‌بست سیاسی فلسطینیان بازخوانی کند.
به روایت او، یحیی سنوار و رهبران حماس پیش از عملیات به دنبال اهدافی محدودتر چون کاهش محاصره، افزایش ورود کالا و آزادی زندانیان بودند و پس از ناکامی این مسیر، به گزینه نظامی روی آوردند. پاپه حتی استدلال می‌کند که «طوفان الاقصی» را باید تلاشی برای پیش‌دستی در برابر حمله‌ای دانست که رهبران حماس آن را قریب‌الوقوع می‌دیدند.
او همچنین روایت طراحی عملیات در تهران را رد می‌کند. این بخش با ارزیابی‌های اطلاعاتی اولیه آمریکا همخوانی نسبی دارد که شواهدی از اطلاع قبلی ایران از زمان و ابعاد دقیق حمله پیدا نکرده بودند؛ هرچند حمایت گسترده ایران از حماس محل تردید نیست.
اما خوانش پاپه از کشتار غیرنظامیان در ۷ اکتبر محل مناقشه جدی است. او آن را انحراف و فروغلتیدن بخشی از عملیات به کشتار می‌بیند، در حالی که تحقیقات مستقل حقوق بشری به شواهدی رسیده‌اند که کشتن غیرنظامیان و گروگان‌گیری را بخشی از طراحی حمله می‌دانند.
پاپه در نهایت استدلال خود را به پرسشی بزرگ‌تر می‌رساند: فلسطینیان در برابر محاصره، اشغال و حذف تدریجی چه گزینه‌هایی در اختیار داشته‌اند؟ و آیا ادامه وضع موجود، چه با مقاومت مسلحانه و چه با سازوکارهای سیاسی محدود، جز بازتولید خشونت نتیجه دیگری داشته است؟
پاسخ پیشنهادی او روشن و البته مناقشه‌برانگیز است: عبور از ساختار کنونی و رسیدن به یک فلسطین دموکراتیک واحد میان رود اردن و دریای مدیترانه.
متن کامل یادداشت ایلان پاپه
#منتخب_فرهیختگان
#ایلان_پاپه
#فلسطین
#غزه
#حماس
#هفت_اکتبر
#اسرائیل
#تاریخ_معاصر
#فرهیختگان روزن آگاهی