فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
🔴 کشوری که به قلم نیاز دارد، نه به خاموشی قلم
✍🏻 علیرضا معینی

اگر یک روزنامه‌نگار در تحلیل یک تجمع عمومی بنویسد حضور گروهی در خیابان الزاماً به معنای نمایندگی اکثریت جامعه نیست، پاسخ مناسب به این سخن چیست؟
نقد و استدلال، یا پرونده قضایی؟
علیرضا معینی با اشاره به پرونده عباس عبدی می‌نویسد اگر تعبیر «اقلیت رانتی» نادرست یا غیرمنصفانه است، می‌توان آن را با آمار، سند و استدلال نقد کرد؛ اما پرسش اصلی او این است که آیا مواجهه کیفری با یک تحلیل سیاسی، کمکی به حل مسائل واقعی کشور می‌کند؟
او یادآوری می‌کند ایران امروز با مجموعه‌ای از مسائل جدی روبه‌روست: آموزش، آب و انرژی، تورم، مسکن، مهاجرت نخبگان، فساد، آسیب‌های اجتماعی و فرسایش اعتماد عمومی؛ مسائلی که برای حل‌شدن، بیش از سکوت، به فکر، نقد و گفت‌وگوی کارشناسی نیاز دارند.
معینی در ادامه به یک تناقض اشاره می‌کند: از یک سو، دولت از تلاش برای بازگشت شماری از ایرانیان خارج از کشور ــ از جمله چهره‌هایی چون سروش و کدیور ــ سخن می‌گوید؛ از سوی دیگر، نویسنده‌ای که در داخل کشور مانده و نقد می‌کند، با پرونده قضایی روبه‌رو می‌شود.
از نگاه او، این بحث به معنای مصونیت روزنامه‌نگار نیست. افترا، تهدید یا نشر عمدی دروغ می‌تواند موضوع قانون باشد؛ اما مرز میان جرم، نقد، تحلیل و خطای فکری باید روشن باشد.
معینی روزنامه‌نگار و پژوهشگر منتقد را نوعی «سامانه هشدار زودهنگام» برای جامعه و حکومت می‌داند؛ صدایی که ممکن است خطا کند، اما می‌تواند مسئله‌ای را پیش از آنکه بزرگ‌تر شود به بحث عمومی بیاورد.
«کشور قدرتمند کشوری نیست که در آن همه یک حرف می‌زنند؛ کشوری است که می‌تواند از میان حرف‌های متفاوت، سخن درست‌تر را پیدا کند.»
و جمع‌بندی او:
ایرانِ قوی، با منتقدانِ خیرخواه؛ نه ایرانِ خاموش، با مشکلاتِ حل‌نشده.

متن کامل یادداشت #علیرضا_معینی در مشاهده فوری

#صدای_فرهیختگان
#عباس_عبدی
#آزادی_بیان
#روزنامه_نگاری
#گفتگو
#مطبوعات
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍11
🎬 «نفرین توقیف»؛ کمدی سیاه تازه محسن امیریوسفی
جدیدترین فیلم محسن امیریوسفی با نام «نفرین توقیف»، پس از سال‌ها درگیری این فیلم‌ساز با سانسور و توقیف، راهی جشنواره فیلم لندن شده است.
فیلم، آمیزه‌ای از زندگی‌نامه شخصی، طنز سیاه، خیال و تاریخ اجتماعی ایران است؛ امیریوسفی این‌بار حتی «عزرائیل» را نیز وارد روایت زندگی حرفه‌ای خود کرده تا از مسیر طنز، درباره سال‌هایی حرف بزند که فیلم‌هایش اجازه نمایش نداشتند.
از «خواب تلخ» تا «آتشکار» و «آشغال‌های دوست‌داشتنی»، توقیف و تأخیر در نمایش بخش مهمی از کارنامه او بوده است؛ تجربه‌ای که حالا خودش به ماده خام یک فیلم تبدیل شده است.
روزنامه شرق نوشته «نفرین توقیف» وقایع اجتماعی و سیاسی معاصر، از جمله رخدادهای دی‌ماه ۱۴۰۴ را نیز وارد روایت کرده است؛ در حالی که معرفی رسمی BFI بیشتر بر ترکیب زندگی شخصی فیلم‌ساز با تاریخ پرتلاطم سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران تأکید دارد.
این‌بار توقیف فقط سرنوشت فیلم نیست؛ خودِ موضوع فیلم است.
🎞 «نفرین توقیف» در هفتادمین جشنواره فیلم لندن، که از ۷ تا ۱۸ اکتبر برگزار می‌شود، نخستین نمایش جهانی خود را خواهد داشت.
صفحه رسمی فیلم در جشنواره BFI لندن
#میراث_فرهیختگان
#محسن_امیریوسفی
#نفرین_توقیف
#سینمای_ایران
#سانسور
#جشنواره_فیلم_لندن
#کمدی_سیاه
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3👍2
📊 دانش هست، محیط رشد نیست؛ چرا استارت‌آپ ایرانی کوتاه‌عمر می‌شود؟
تصویر ایران در شاخص‌های جهانی یک تناقض آشکار دارد: توان تولید دانش و نوآوری وجود دارد، اما محیط تبدیل این توان به کسب‌وکار بزرگ و پایدار ضعیف است.
بر اساس شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۵ سازمان WIPO، ایران در خروجی‌های نوآوری رتبه ۴۶ را دارد، اما در ورودی‌های نوآوری رتبه ۱۰۹؛ شکافی که نشان می‌دهد مسئله فقط کمبود دانش و نیروی متخصص نیست، بلکه محیط نهادی، سرمایه‌گذاری و تجاری‌سازی نیز گلوگاه‌اند.
در گزارش ۲۰۲۶ StartupBlink نیز ایران با وجود رشد ۵۴.۴ درصدی امتیاز اکوسیستم، همچنان در رتبه ۱۰۳ جهان و دهم خاورمیانه باقی مانده است. ارزش برآوردی اکوسیستم استارت‌آپی ایران ۲۰۷ میلیون دلار است؛ در مقابل، عربستان به ۴۱.۳ میلیارد دلار رسیده است؛ فاصله‌ای نزدیک به ۲۰۰ برابر.
شاخص محیط کسب‌وکار نوآوران ۲۰۲۶ نیز ایران را در رتبه ۱۲۵ از ۱۲۵ کشور قرار می‌دهد. در شاخص رقابت‌پذیری استعدادها نیز مشکل اصلی در «جذب» نیروی انسانی از خارج دیده می‌شود؛ یعنی همان حلقه اتصال به سرمایه، بازار و شبکه جهانی.
رضا غیابی، عضو شورای سیاست‌گذاری اینوتکس، مسئله را چنین خلاصه می‌کند:
«مسئله ما ساختن استارت‌آپ نیست؛ مسئله این است که چگونه آنها را مقیاس‌پذیر کنیم.»
پس شاید مشکل اصلی اکوسیستم فناوری ایران کمبود ایده و نیروی متخصص نباشد؛ مشکل، محیطی است که اجازه نمی‌دهد ایده به بنگاه بزرگ، سرمایه‌پذیر و جهانی تبدیل شود.
متن کامل گزارش دنیای اقتصاد
#منتخب_فرهیختگان
#استارتاپ
#نوآوری
#اقتصاد_دیجیتال
#کارآفرینی
#سرمایه_گذاری
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4
🔴 مسلح‌کردن مردم؛ رضا علیجانی و مسئله توازن قوا
🎙 گفت‌وگوی رضا علیجانی با رضا گوهرزاد
رضا علیجانی در این گفت‌وگو، پیشنهاد اخیر رضا پهلوی درباره «تجهیز مردم ایران» را از منظر توازن قوا و تجربه تاریخی مبارزه مسلحانه نقد می‌کند.
به باور او، سیاست را نمی‌توان مانند یک بازی کامپیوتری دید؛ رهبر سیاسی باید در هر لحظه نسبت میان نیروی خود، قدرت حکومت، امکان سازمان‌دهی و هزینه انسانی تصمیم را بسنجد.
علیجانی فراخوان رضا پهلوی برای روزهای ۲۰ و ۲۱ دی ۱۴۰۴ را نیز نمونه‌ای از همین مسئله می‌داند؛ فراخوانی که در آن از مردم خواسته شد برای «تسخیر مراکز شهرها و حفظ آن‌ها» آماده شوند. از نگاه او، پس از سرکوب خونین، درس اصلی باید بازنگری در محاسبه توازن قوا باشد، نه حرکت به سمت پیشنهادهای پرهزینه‌تر.
او میان حق دفاع از خود و انتخاب یک راهبرد سیاسی مسلحانه تفاوت می‌گذارد: ممکن است دفاع در برابر خشونت از نظر اخلاقی یا حقوقی قابل بحث باشد، اما سیاستمدار باید علاوه بر «حق»، احتمال موفقیت و هزینه‌های انسانی هر روش را نیز محاسبه کند.
علیجانی برای استدلال خود به تجربه سازمان‌های مسلح پیش و پس از انقلاب اشاره می‌کند؛ از فداییان و مجاهدین تا تجربه عملیات «فروغ جاویدان» و شکست راهبردهای مبتنی بر برتری نظامی سریع. این تجربه‌ها، در خوانش او، نشان می‌دهند که ورود به میدان مسلحانه در برابر حکومتی برخوردار از سازمان نظامی و امنیتی گسترده، می‌تواند عدم توازن قوا را تشدید کند.
او همچنین به تحول فکری رژی دبره اشاره می‌کند؛ متفکری که پس از دفاع اولیه از مشی چریکی، بعدها در «نقد سلاح» به محدودیت‌های آن پرداخت و از گسست پیشگام مسلح از بدنه جامعه سخن گفت.
جمع‌بندی علیجانی این است که مسئله اصلی نه هیجان ناشی از سرکوب، بلکه ارزیابی سرد توازن قوا، سازمان، ظرفیت اجتماعی و هزینه انسانی است.
🎧 نکات کامل‌تر در فایل صوتی:
https://t.me/RezaAlijaniarchive/927
#منتخب_فرهیختگان
#رضا_علیجانی
#رضا_پهلوی
#مبارزه_مسلحانه
#اعتراضات
#توازن_قوا
#سیاست
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4❤2👎2
🔴 چرا ۷ اکتبر رخ داد؟ بازخوانی ایلان پاپه از محاصره، بن‌بست و تصمیم حماس
✍🏻 ایلان پاپه
ایلان پاپه، تاریخ‌نگار اسرائیلی، سه سال پس از حمله ۷ اکتبر می‌کوشد آن رویداد را نه به‌عنوان حادثه‌ای جداافتاده، بلکه در متن ۱۷ سال محاصره غزه، سرکوب در کرانه باختری و بن‌بست سیاسی فلسطینیان بازخوانی کند.
به روایت او، یحیی سنوار و رهبران حماس پیش از عملیات به دنبال اهدافی محدودتر چون کاهش محاصره، افزایش ورود کالا و آزادی زندانیان بودند و پس از ناکامی این مسیر، به گزینه نظامی روی آوردند. پاپه حتی استدلال می‌کند که «طوفان الاقصی» را باید تلاشی برای پیش‌دستی در برابر حمله‌ای دانست که رهبران حماس آن را قریب‌الوقوع می‌دیدند.
او همچنین روایت طراحی عملیات در تهران را رد می‌کند. این بخش با ارزیابی‌های اطلاعاتی اولیه آمریکا همخوانی نسبی دارد که شواهدی از اطلاع قبلی ایران از زمان و ابعاد دقیق حمله پیدا نکرده بودند؛ هرچند حمایت گسترده ایران از حماس محل تردید نیست.
اما خوانش پاپه از کشتار غیرنظامیان در ۷ اکتبر محل مناقشه جدی است. او آن را انحراف و فروغلتیدن بخشی از عملیات به کشتار می‌بیند، در حالی که تحقیقات مستقل حقوق بشری به شواهدی رسیده‌اند که کشتن غیرنظامیان و گروگان‌گیری را بخشی از طراحی حمله می‌دانند.
پاپه در نهایت استدلال خود را به پرسشی بزرگ‌تر می‌رساند: فلسطینیان در برابر محاصره، اشغال و حذف تدریجی چه گزینه‌هایی در اختیار داشته‌اند؟ و آیا ادامه وضع موجود، چه با مقاومت مسلحانه و چه با سازوکارهای سیاسی محدود، جز بازتولید خشونت نتیجه دیگری داشته است؟
پاسخ پیشنهادی او روشن و البته مناقشه‌برانگیز است: عبور از ساختار کنونی و رسیدن به یک فلسطین دموکراتیک واحد میان رود اردن و دریای مدیترانه.
متن کامل یادداشت ایلان پاپه
#منتخب_فرهیختگان
#ایلان_پاپه
#فلسطین
#غزه
#حماس
#هفت_اکتبر
#اسرائیل
#تاریخ_معاصر
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👍1👎1🤔1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
⚠️ «اینجا دیگه مثل حیاط مدرسه است...»
یکی از بچه‌ها این جمله را کنار مزار دوستانش می‌گوید.
جایی که باید صدای زنگ تفریح می‌آمد، حالا ردیف سنگ‌هایی است با عکس کودکانی که روزی کنار همین بچه‌ها می‌خندیدند، بازی می‌کردند و درس می‌خواندند.
دوستانشان آمده‌اند دیدنشان؛
اما نه در کلاس، نه در حیاط مدرسه...
هیچ کودکی نباید حیاط مدرسه‌اش را در قبرستان پیدا کند.
#صدای_فرهیختگان
#میناب
#شجره_طیبه
#کودکان
#سوگ
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤14😢2👎1
🔴 هادیان: توافق مرحله‌ای می‌تواند مسیر گفت‌وگوی ایران و آمریکا را باز کند
✍🏻 ناصر هادیان
ناصر هادیان، استاد روابط بین‌الملل، در نشست کمیته سیاسی جبهه اصلاحات ایران گفت در شرایط فعلی، حرکت مستقیم به سمت یک توافق جامع با آمریکا دشوار است و «توافق مرحله‌ای» یا «تعامل گزینشی» می‌تواند مسیر مذاکرات را دوباره باز کند.
از نگاه او، ایران و آمریکا سال‌هاست میان مهار، ضد مهار و تعامل محدود حرکت کرده‌اند؛ الگویی که به باور هادیان نتوانسته اختلافات اصلی را حل کند.
او می‌گوید در شرایط مطلوب، حل‌وفصل جامع اختلافات می‌تواند هدف نهایی باشد؛ اما فعلاً واقع‌بینانه‌تر است که دو طرف با یک توافق محدود و مرحله‌ای آغاز کنند.
هادیان همچنین معتقد است بخش‌هایی از ساختار قدرت در ایران دوباره به بررسی مسیر تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نزدیک شده‌اند؛ تفاهمی که موضوعاتی چون پایان درگیری، رفع محاصره و بازگشایی تنگه هرمز را به مذاکرات بعدی پیوند می‌داد.
پیشنهاد او این است که ابتدا درباره بازگشایی تنگه هرمز توافق شود و سپس گفت‌وگو درباره سایر موضوعات توسعه پیدا کند.
هادیان در عین حال هشدار می‌دهد سیاست ایران نباید به نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا گره بخورد. از نگاه او، تصمیم باید بر اساس منافع ایران گرفته شود؛ هرچند زمان‌بندی توافق می‌تواند بر فضای سیاسی دو طرف اثر بگذارد.
جمع‌بندی او روشن است:
پایان جنگ باید به‌گونه‌ای باشد که راه توسعه ایران را باز کند؛ و برای رسیدن به آن، دیپلماسی مرحله‌ای می‌تواند نقطه شروع باشد.
متن کامل گزارش سخنان ناصر هادیان
#منتخب_فرهیختگان
#ناصر_هادیان
#ایران
#آمریکا
#تنگه_هرمز
#مذاکرات
#دیپلماسی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3👍1🤔1
🔴 «گردن خان پایین نمیاد»؛ تمثیل اشکوری برای بن‌بست ترامپ
✍🏻 حسن یوسفی اشکوری
یوسفی اشکوری یادداشت تازه‌اش را با یک مثل عامیانه آغاز می‌کند: خانی در چاه افتاده، اطرافیان برای نجاتش طناب می‌اندازند، اما او حاضر نیست آن‌قدر «گردن پایین بیاورد» که طناب را دور گردنش بیندازد.
اشکوری این تمثیل را به وضعیت کنونی دونالد ترامپ در جنگ و مذاکره با ایران تعمیم می‌دهد. از نگاه او، پس از ماه‌ها جنگ و تحمیل هزینه‌های گسترده، اکنون راه‌هایی برای خروج از بن‌بست دیپلماتیک پیش روی ترامپ قرار گرفته، اما او حاضر نیست از موضع سخت خود عقب بنشیند.
واقعیت این است که ترامپ پیشنهاد اخیر ایران برای یک آتش‌بس هفت‌روزه و بازگشایی مرحله‌ای تنگه هرمز را رد کرده است؛ با این حال، واشنگتن و تهران هنوز از امکان ادامه گفت‌وگو سخن می‌گویند.
پس تمثیل «گردن خان پایین نمیاد» بیش از آنکه شرح یک واقعیت قطعی باشد، داوری سیاسی اشکوری درباره هزینه غرور، سرسختی و ناتوانی در عقب‌نشینی از یک مسیر پرهزینه است.
او یادداشت را با حافظ به پایان می‌برد:
«سرود مجلس جمشید گفته‌اند این بود
که جام باده بیاور که جم نخواهد ماند»

و پرسش تلویحی‌اش روشن است:
آیا سیاستمداری که راه خروج از بحران را می‌بیند، حاضر است برای رسیدن به آن اندکی از موضع خود پایین بیاید؟
متن کامل یادداشت حسن یوسفی اشکوری
#منتخب_فرهیختگان
#حسن_یوسفی_اشکوری
#ترامپ
#ایران
#آمریکا
#مذاکرات
#تنگه_هرمز
#فرهیختگان روزن آگاهی
👎9👍3❤2🤔1
🎧 پرونده صوتی «از علم تا شبه‌علم»
مرز علم و شبه‌علم کجاست؟ چرا برخی ادعاها ظاهر علمی دارند اما از آزمون، شواهد و روش علمی عبور نمی‌کنند؟ و چرا شبه‌علم، از پزشکی تا روان‌شناسی و تاریخ، همچنان جذاب و اثرگذار است؟
این مجموعه با گفت‌وگوهای محمدرضا واعظ و پژوهشگران حوزه فلسفه علم، تاریخ علم، پزشکی و روان‌شناسی، همین پرسش‌ها را دنبال می‌کند:
۱. تاریخ علم و شبه‌تاریخ علم
گفت‌وگو با امیرمحمد گمینی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/169
۲. شبه‌علم پزشکی یا طب جایگزین
گفت‌وگو با کیارش آرامش
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/170
۳. از جادو تا درمان
گفت‌وگو با محمدرضا سرگلزایی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/174
۴. تکامل و آفرینش‌گرایی
گفت‌وگو با امیراحسان کرباسی‌زاده
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/178
۵. کارآمدسازی نظام آموزشی با استفاده از نظریات فلسفه علم
گفت‌وگو با سعید ناجی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/179?single
۶. شبه‌علم؛ مسئله یا شبه‌مسئله؟
گفت‌وگو با حسین شیخ‌رضایی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/184?single
۷. جذابیت‌های روان‌شناختی شبه‌علم
گفت‌وگو با مهدی نسرین
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/187?single
۸. نقد کیارش آرامش بر بحث حسین شیخ‌رضایی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/186
۹. پاسخ حسین شیخ‌رضایی به نقد کیارش آرامش
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/191
ویدئوهای این پرونده نیز در صفحه اینستاگرام محمدرضا واعظ در دسترس است:
http://instagram.com/mrvaez
#منتخب_فرهیختگان
#علم
#شبه_علم
#فلسفه_علم
#تاریخ_علم
#روانشناسی
#پزشکی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
🔴 بعد از خیابان چه؟ پرسش از مسئولیت فراخوان‌دهندگان
✍🏻 فتانه هویدا
خیابان فقط لحظه حضور نیست؛ بعد از خیابان هم مسئولیت آغاز می‌شود.
فتانه هویدا با مقایسه سه مقطع ــ راهپیمایی‌های تاسوعا و عاشورای ۱۳۵۷، اعتراضات ۱۳۸۸ و اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ ــ یک پرسش را در مرکز یادداشت خود می‌گذارد:
وقتی یک چهره سیاسی مردم را به ادامه حضور خیابانی فرامی‌خواند، در برابر کسانی که کشته، زخمی یا زندانی می‌شوند چه مسئولیتی برای خود قائل است؟
رضا پهلوی در دی‌ماه از مردم خواست به خیابان بیایند، برای ماندن آماده شوند و به سمت «تسخیر مراکز شهرها و حفظ آن‌ها» حرکت کنند. هویدا می‌گوید از همین نقطه، مسئولیت سیاسی فراخوان‌دهنده نیز باید موضوع بحث شود.
او یادآوری می‌کند که مسئولیت مستقیم سرکوب و استفاده از خشونت بر عهده ساختار حکومتی و نیروهایی است که آن را اعمال کرده‌اند؛ اما این واقعیت، پرسش دیگری را از میان نمی‌برد:
کسی که مردم را به کنش پرهزینه دعوت می‌کند، برای پس از آن چه برنامه، سازمان و سازوکار حمایتی دارد؟
از نگاه نویسنده، این پرسش متوجه خودِ مردم نیز هست. سیاست فقط شور لحظه نیست؛ پیش از ورود به موقعیتی پرخطر باید پرسید:
چه کسی سازمان دارد؟
چه کسی برنامه دارد؟
چه کسی مسئولیت می‌پذیرد؟
و اگر سرکوب شدیم، چه کسی کنارمان می‌ماند؟
اعتراضات دی‌ماه پیش از فراخوان‌های رضا پهلوی آغاز شده بود و دلایل اقتصادی و سیاسی گسترده‌تری داشت؛ اما فراخوان‌های بعدی او برای ادامه و حفظ خیابان، به باور هویدا، مسئولیتی تازه ایجاد کرد که نمی‌توان از آن صرف‌نظر کرد.
امروز، با هزاران بازداشتی و شماری از معترضان در معرض احکام سنگین و اعدام، پرسش او دیگر نظری نیست:
«فراخوان‌دهندگان کجای این ماجرا ایستاده‌اند؟»
و جمع‌بندی‌اش تلخ است:
«خیابان فقط آغاز ماجراست؛ باید به بعد از خیابان هم فکر کرد.»
متن کامل یادداشت فتانه هویدا
#صدای_فرهیختگان
#فتانه_هویدا
#اعتراضات
#دی_ماه
#رضا_پهلوی
#مسئولیت_سیاسی
#حقوق_معترضان
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍13❤3🤬1
📚 نسخه‌های خطی؛ آرشیوی که می‌تواند تاریخ ادبیات ایران را از نو بنویسد
نسخه‌پژوهی یکی از دشوارترین و در عین حال بنیادی‌ترین حوزه‌های پژوهش ادبی است؛ زیرا بخش بزرگی از میراث زبان فارسی هنوز نه در کتاب‌های چاپ‌شده، بلکه در نسخه‌هایی پراکنده در کتابخانه‌های ایران و جهان زندگی می‌کند.
اگر نسل‌های نخست تاریخ‌نگاران ادبی بر مجموعه محدودی از نسخه‌های شناخته‌شده تکیه داشتند، امروز پژوهشگر با انبوهی از دست‌نوشته‌هایی روبه‌روست که بسیاری از آنها در دسترس پیشینیان نبوده‌اند.
از همین رو، یک پرسش جدی مطرح می‌شود:
آیا با شناخت گسترده‌تر نسخه‌های خطی، بخشی از تاریخ ادبیات فارسی نیازمند بازنویسی نیست؟
نسخه‌پژوهی فقط مقابله چند دست‌نوشته و انتخاب «صورت درست» نیست. گاهی خودِ تفاوت نسخه‌ها معنا دارند؛ کاتب ممکن است تحت تأثیر زبان، فرهنگ و فضای فکری زمانه، متنی را اندکی دگرگون کرده باشد.
مقاله «روایت کاتبانه در نسخه‌های خطی دیوان حافظ» دقیقاً از همین زاویه به نسخه‌ها نگاه می‌کند: نسخه نه فقط حامل متن مؤلف، بلکه گاهی حامل بخشی از جهان ذهنی و گفتمانی کاتب نیز هست.
این نگاه، نسخه‌پژوهی را از یک کار صرفاً فنی فراتر می‌برد و آن را به حوزه‌هایی چون تاریخ فرهنگی، هرمنوتیک متن و علوم انسانی دیجیتال پیوند می‌زند.
شاید وقت آن رسیده باشد که نسخه‌های خطی را نه انبار گذشته، بلکه آرشیوی زنده برای کشف دوباره تاریخ ادبی و فرهنگی ایران بدانیم.
مقاله «روایت کاتبانه در نسخه‌های خطی دیوان حافظ»

نقل از ایران و اسلام

#میراث_فرهیختگان
#نسخه_پژوهی
#نسخه_خطی
#تاریخ_ادبیات
#حافظ
#ادبیات_فارسی
#میراث_مکتوب
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍2❤1
✈️ از تحریم هوانوردی تا «انزوای شبکه‌ای»؛ هزینه قطع‌شدن ایران از مسیرهای هوایی جهان
✍🏻 احمد علوی
کاهش پروازهای خارجی به ایران فقط مسئله صنعت هوانوردی نیست؛ مسئله، کم‌شدن پیوند ایران با شبکه‌های اقتصادی و انسانی جهان است.
احمد علوی در یادداشتی تازه می‌نویسد توقف یا محدودشدن پرواز شرکت‌هایی مانند لوفت‌هانزا، آسترین، ترکیش، پگاسوس، امارات و قطر ایرویز را نباید همگی یک‌جا «تحریم» نامید؛ بخشی از این تصمیم‌ها به ریسک امنیتی، وضعیت حریم هوایی و محاسبات تجاری شرکت‌ها مربوط است.
اما در کنار این محدودیت‌ها، فشار مستقیم تحریمی نیز افزایش یافته است. وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۸ سپتامبر، ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرد و محدودیت‌هایی بر خدمات و تعاملات هوانوردی افزود.
علوی نتیجه این روند را فراتر از گران‌ترشدن بلیت می‌بیند:
افزایش هزینه مبادله، دشوارترشدن سفر، کاهش گردشگری، محدودترشدن سرمایه‌گذاری خارجی، افزایش وابستگی به مسیرهای واسطه و فشار بیشتر بر ارتباطات علمی و خانوادگی.
او این وضعیت را با مفهوم «انزوای شبکه‌ای» توضیح می‌دهد؛ یعنی کشوری که هم‌زمان در شبکه بانکی، حمل‌ونقل دریایی، ارتباطات دیجیتال و پروازهای بین‌المللی محدودتر می‌شود، عملاً با هزینه بیشتری برای ارتباط با اقتصاد جهانی روبه‌رو خواهد شد.
در عین حال، نویسنده میان دو موضوع تفکیک می‌کند:
تحریم می‌تواند هزینه ایجاد کند، اما از ایجاد هزینه نمی‌توان لزوماً نتیجه گرفت که رفتار سیاسی حکومت تغییر خواهد کرد.
از این منظر، مسئله اصلی هوانوردی فقط هواپیما نیست؛ حرکت انسان، دانش، سرمایه و خدمات میان ایران و جهان است.
متن کامل یادداشت احمد علوی
#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی
#هوانوردی
#تحریم
#اقتصاد_ایران
#پرواز
#انزوای_شبکه‌ای
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3🤔2
🔴 بقا؛ هزینه سیاست‌های فرسایشی
✍🏻 مرضیه حاجی‌هاشمی
مرضیه حاجی‌هاشمی وضعیت کنونی ایران را با تمایز میان دو مفهوم توضیح می‌دهد: «ظرفیت کنترل» و «ظرفیت حکمرانی».
ظرفیت کنترل یعنی توان حکومت برای مهار اعتراض، اعمال اجبار، محدودکردن جریان اطلاعات و تحمیل هزینه به مخالفان؛ اما ظرفیت حکمرانی یعنی توان حل مسئله، تأمین خدمات و امنیت، تنظیم اقتصاد، دریافت بازخورد اجتماعی و تبدیل قدرت سیاسی به نتایج پایدار.
مسئله، از نگاه نویسنده، از جایی آغاز می‌شود که ظرفیت کنترل باقی می‌ماند، اما ظرفیت حکمرانی فرسوده می‌شود.
در چنین وضعی ممکن است یک بحران برای مدتی مهار شود، بی‌آنکه علت آن برطرف شده باشد. اعتراض از خیابان کنار برود، اما نارضایتی باقی بماند؛ فشار خارجی هزینه ایجاد کند، اما الزاماً به تحقق اهداف سیاسی منجر نشود.
بحران سپس به یک چرخه بازخوردی تبدیل می‌شود:
هرچه حل مسئله دشوارتر شود، اتکا به ابزار کنترل بیشتر می‌شود؛ و هرچه کنترل افزایش یابد، امکان دریافت بازخورد واقعی و اصلاح سیاست نیز کاهش پیدا می‌کند.
از همین‌جاست که باید میان «مهار بحران» و «حل بحران» فرق گذاشت. یک نظام سیاسی ممکن است برای زمانی طولانی بحران را کنترل کند و حتی در برخی حوزه‌ها همچنان قدرتمند بماند، در حالی که منابع اقتصادی، اعتماد عمومی و ظرفیت اداره کشور در حال فرسایش‌اند.
گزارش‌های اخیر نیز نشان می‌دهند اختلال در تردد هرمز فقط متوجه ایران نیست و کل شبکه کشتیرانی منطقه را تحت فشار قرار داده؛ در عین حال، محاصره آمریکا به‌طور ویژه بر صادرات و حمل‌ونقل ایران اثر گذاشته است.
پرسش اصلی یادداشت این است:
چه زمانی هزینه حفظ کنترل از ظرفیت اقتصادی، سیاسی و نهادی حکومت برای تحمل آن بیشتر می‌شود؟
حاجی‌هاشمی این نقطه را جایی می‌داند که شکاف میان کنترل و حکمرانی به «بحران گسست» تبدیل می‌شود؛ وضعیتی که دیگر ابزارهای حفظ نظم قادر به جبران سرعت فرسایش منابع، مشروعیت و توان اداره کشور نیستند.
و جمع‌بندی او این است:
«وقتی یک وضعیت بحرانی برای مدتی طولانی ادامه پیدا کند، نسبت میان ظرفیت بقا و سرعت فرسایش تغییر می‌کند و بقا، هزینه سیاست‌های فرسایشی می‌شود.»
#منتخب_فرهیختگان
#مرضیه_حاجی_هاشمی
#حکمرانی
#جامعه_شناسی_سیاسی
#ظرفیت_حکمرانی
#بحران
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8👍4🤔1🤬1
فرهیختگان
سعـیده فـرهادی تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
فـرزانه جـهانبخشی
قرچک ورامین. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢25🔥3❤2👍1👎1
🔴 ابطحی: بازگرداندن تاج‌زاده به زندان تصمیمی اشتباه است
✍🏻 محمدعلی ابطحی
محمدعلی ابطحی از دیدار خانوادگی خود با مصطفی تاج‌زاده در آخرین شب پیش از بازگشت او به زندان نوشته است.
او می‌گوید وقتی شنیده تاج‌زاده باید دوباره به زندان بازگردد، باورش نمی‌شده که «در این بحبوحه» یکی از منتقدان مسالمت‌جو بار دیگر راهی زندان شود.
ابطحی پس از بازگشت تاج‌زاده به اوین نوشت:
«نمی‌دانم تصمیم‌گیر زندانی کردن تاج‌زاده کیست؛ اما می‌دانم تصمیم اشتباهی است.»
او تاج‌زاده را از قدیمی‌ترین دوستان خانوادگی خود توصیف می‌کند و می‌گوید وی برای مرخصی یا عفو تقاضایی نمی‌کند؛ سپس با لحنی کنایه‌آمیز می‌نویسد:
«پس یعنی او به این نتیجه رسیده که داخل زندان باشد؟ مسئولان قضایی نباید خواسته زندانی را عملی کنند.»
تاج‌زاده که از تیر ۱۴۰۱ در زندان به سر می‌برد، پس از چند روز مرخصی، روز دوشنبه ۶ مهر بار دیگر به زندان اوین بازگشت.
روایت ابطحی در نهایت یک پرسش سیاسی را برجسته می‌کند:

در شرایطی که بر گفت‌وگو و کاهش تنش تأکید می‌شود، ادامه زندان منتقدان مسالمت‌جو چه نسبتی با این رویکرد دارد؟

متن کامل یادداشت محمدعلی ابطحی

#صدای_فرهیختگان
#مصطفی_تاجزاده
#محمدعلی_ابطحی
#زندان
#فعالان_سیاسی
#حقوق_مدنی
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍2🕊2🔥1😢1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔴 آماده‌سازی روانی برای جنگ سوم؟
هم‌زمان با حضور نتانیاهو در نیویورک، دولت اسرائیل ۵۰۰ بیلبورد و ده‌ها کامیون نمایشگر را در کارزاری تبلیغاتی به‌کار گرفت که محور آن، آنچه اسرائیل «تهدید ایران هسته‌ای» می‌نامد، بود.
این تبلیغات برای شکل‌دادن به افکار عمومی آمریکا درباره ایران است.
🎥 ویدئو ضمیمه پست است.
#منتخب_فرهیختگان #ایران #اسرائیل #جنگ #نیویورک #پروپاگاندا
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2🔥1🤬1
🏙 آخوندی: شهر را نباید به زمین و مسکن تقلیل داد
✍🏻 عباس آخوندی

عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، به ادغام شرکت بازآفرینی شهری ایران در سازمان ملی زمین و مسکن واکنش تندی نشان داده است.
او می‌نویسد:
«این به معنی خاموشی صدای کارشناسی در این وزارتخانه، کالایی شدن شهر و عدم درک شهر به مثابه سازمان اجتماعی است.»
از نگاه آخوندی، سازمان ملی زمین و مسکن اساساً با مدیریت زمین و دارایی‌های شهری سروکار دارد، در حالی که مأموریت بازآفرینی شهری باید بر محله، ساکنان، بافت‌های فرسوده، سکونتگاه‌های غیررسمی و کیفیت زندگی شهری متمرکز باشد.
نگرانی او این است که در ساختار جدید، منطق «زمین‌محوری» بر «شهرمحوری» غلبه کند و مأموریت اجتماعی بازآفرینی به حاشیه رانده شود.
وزارت راه و شهرسازی اما استدلال متفاوتی دارد: مقام‌های این وزارتخانه می‌گویند ادغام قرار است منابع گسترده‌تر سازمان ملی زمین و مسکن را در خدمت نوسازی بافت‌های فرسوده قرار دهد و هم‌زمان با کاهش موازی‌کاری، جایگاه بازآفرینی را تقویت کند.
بنابراین اختلاف، فقط بر سر کوچک یا بزرگ شدن یک تشکیلات اداری نیست؛ مسئله بنیادی‌تر این است:
آیا شهر پیش از هر چیز «زمین و دارایی» است، یا یک سازمان اجتماعی با انسان‌ها، محله‌ها و مناسباتی که نمی‌توان آنها را به ارزش زمین تقلیل داد؟
آخوندی جمع‌بندی خود را با لحنی تلخ می‌نویسد:
«بدین‌سان سی سال تلاش و زحمت اندیشوران شهرسازی، سیاست‌گذاران شهری و مدیران اجرایی در سراسر کشور بر باد رفت. تا کی آب رفته به جوی بازگردد.»

متن کامل یادداشت عباس آخوندی

#منتخب_فرهیختگان
#عباس_آخوندی
#بازآفرینی_شهری
#شهرسازی
#وزارت_راه
#زمین_و_مسکن
#حکمرانی_شهری
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3👍1
🔴 «مصادره استقبال از پزشکیان»؛ روایت علی‌محمد حاضری از مهرآباد
✍🏻 علی‌محمد حاضری
علی‌محمد حاضری، جامعه‌شناس و عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه، در یادداشتی از تجربه حضور خود در مراسم استقبال از مسعود پزشکیان پس از بازگشت از نیویورک نوشته است.
به روایت او، بخشی از نیروهای مدنی و حزبی با این تصور در مراسم حاضر شدند که از مواضع پزشکیان درباره تعامل، مذاکره و بازگشت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد حمایت کنند؛ اما در محل مراسم، تریبون و فضای غالب را بیشتر در اختیار جریانی دیدند که بر ادبیات تقابل، «مقاومت» و شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی تأکید داشت.
حاضری می‌نویسد مسئله‌اش این نیست که در مراسم صریحاً علیه مذاکره شعار داده شده باشد؛ نگرانی او این است که وجه دیپلماتیک مواضع پزشکیان در بازنمایی مراسم به حاشیه رانده شود و استقبال از رئیس‌جمهور، تنها در قالب روایت تقابلی بازتعریف شود.
او در پایان از ضرورت حفظ هم‌زمان دو مؤلفه سخن می‌گوید:
«دفاع عزتمندانه» و «دیپلماسی مقتدرانه».
از نگاه حاضری، حذف هر یک از این دو می‌تواند به خطا بینجامد؛ یکی تصویر جنگ‌طلبانه از ایران بسازد و دیگری نشانه‌ای از ضعف و استیصال تلقی شود.
در واقع، یادداشت او بیش از آنکه فقط گزارشی از یک مراسم باشد، درباره یک نزاع بزرگ‌تر است:
چه کسی روایت سیاسیِ پزشکیان را تعریف می‌کند؛ حامیان مذاکره یا مخالفان آن؟
متن کامل یادداشت علی‌محمد حاضری
#منتخب_فرهیختگان
#علی_محمد_حاضری
#پزشکیان
#مذاکره
#دیپلماسی
#تفاهم_نامه_اسلام_آباد
#ایران
#آمریکا
#فرهیختگان روزن آگاهی
👎6❤5🕊2
🔴 «من خود به چشم خویشتن دیدم که جانم می‌رود»
✍🏻 فخرالسادات محتشمی‌پور
یک هفته مرخصی مصطفی تاج‌زاده، برای خانواده‌ای که سال‌ها با دیوار زندان زندگی کرده، به تعبیر همسرش «مثل برق و باد» گذشت.
فخرالسادات محتشمی‌پور از روزهایی نوشته که خانواده کوشیدند چشمان تاج‌زاده را از زیبایی‌های پاییز پر کنند؛ اما او حتی در آزادی موقت، ذهنش پیش دوستان زندانی‌اش بود و از محرومیت آنان سخن می‌گفت.
می‌نویسد تاج‌زاده در همان چند روز نیز با این و آن درباره راه‌های حل مشکلات گفت‌وگو می‌کرد و تکرار می‌کرد:
«چه معجزه‌ها که نمی‌کند این گفت‌وگو.»
صبح بازگشت، قفسه کتاب‌هایش را مرتب کرد، تعدادی کتاب برای کتابخانه‌های عمومی کنار گذاشت، وسایلش را جمع کرد و ساک زندان را بست.
خانواده هنوز امید داشتند شاید این‌بار او را تحویل نگیرند؛ اما درِ اوین دوباره باز شد.
محتشمی‌پور از لحظه وداع چنین می‌نویسد:
«ما دلمان نمی‌خواست خداحافظی کنیم و او انگار عجله داشت زودتر به زندان و زاغه‌اش برسد.»
و در پایان، آنچه برای او از همه تلخ‌تر است، بازگشت کسی به زندان است که خود او «منتقد مصلح» می‌نامد؛ کسی که به باور همسرش، زندان نیز مانع رساندن پیام و اندیشه‌اش نمی‌شود.
عنوان یادداشت هم از سعدی آمده است:
«من خود به چشم خویشتن دیدم که جانم می‌رود.»

متن کامل یادداشت فخرالسادات محتشمی‌پور

#صدای_فرهیختگان
#فخرالسادات_محتشمی_پور
#مصطفی_تاجزاده
#زندان
#اوین
#زندانی_سیاسی
#گفتگو
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤9👍1🕊1
🏅 جایزه حقوق بشر واتسلاو هاول ۲۰۲۶ به نسرین ستوده رسید
شورای اروپا این جایزه را به پاس سال‌ها فعالیت او در دفاع از حقوق بشر، مخالفت با حجاب اجباری و مجازات اعدام اهدا کرد.
دخترش، مهرآوه خندان، جایزه را در استراسبورگ به نمایندگی از او دریافت کرد.
#صدای_فرهیختگان
#نسرین_ستوده
#حقوق_بشر
#واتسلاو_هاول
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤11👍3👎1