🔴 معلمی میان معاش، وجدان و فرسودگی
✍🏻 از فانوس‌نامه
خبرها و ویدئوهای استعفای معلمان در آغاز سال تحصیلی، فقط یک مسئله معیشتی را روایت نمی‌کنند.
حقوق پایین و ناامنی اقتصادی یک سوی ماجراست؛ سوی دیگر، فرسودگی حرفه‌ای معلمی است که باید هر روز میان بخشنامه، محتوای رسمی، وجدان حرفه‌ای و اعتماد دانش‌آموزان تعادل برقرار کند.
نویسنده می‌گوید برای معلمی که آموزش را صرفاً «شغل» نمی‌بیند، کلاس درس فقط محل تدریس نیست؛ جایی است که هر روز با فقر، طلاق، بیماری، اضطراب، خشونت و آینده مبهم دانش‌آموزان روبه‌رو می‌شود.
و در این میان، خودِ معلم نیز زیر فشار است:

اگر بیش از حد محتاط باشد، ممکن است در چشم دانش‌آموزان به بخشی از دستگاه رسمی بدل شود؛ و اگر خلاف جریان رسمی حرکت کند، امنیت شغلی‌اش می‌تواند به خطر بیفتد.
بحران معلم، فقط بحران حقوق نیست؛

بحران فرسودگی، اعتماد و معنای خودِ آموزش است.
و پرسش تلخ نویسنده این است:
شانه‌های یک معلم، بار رنج چند انسان را می‌تواند تحمل کند؟
#منتخب_فرهیختگان
#معلم
#آموزش
#آموزش_و_پرورش
#فرسودگی_شغلی
#دانش_آموز
#مدرسه
#فانوس_نامه
#فرهیختگان روزن آگاهی

🇮🇷 وطن من
«ای خطهٔ ایران مهین، ای وطن من

ای گشته به مهر تو عجین جان و تن من»
🎼 تصنیف: وطن من

آهنگساز: پرویز مشکاتیان

خواننده: ایرج بسطامی

شعر: ملک‌الشعرای بهار
در این تصنیف، شعر بهار با موسیقی مشکاتیان و صدای بسطامی به یکی از ماندگارترین بیان‌های دلبستگی، اندوه و مهر به ایران بدل شده است.
#میراث_فرهیختگان
#ایرج_بسطامی
#پرویز_مشکاتیان
#ملک_الشعرای_بهار
#موسیقی_ایرانی
#وطن_من
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 چگونه بت سید قطب در ذهن من فروریخت؟
✍🏻 محمد محق
محمد محق این یادداشت را نه با یک بحث انتزاعی، بلکه با خاطره‌ای شخصی آغاز می‌کند: نوجوانی که شیفته سید قطب بود، معالم فی‌الطریق و فی ظلال القرآن می‌خواند و در اندیشه ساختن جامعه‌ای بر پایه قرائتی انقلابی از دین بود.
سال‌ها بعد، در نخستین دوره حاکمیت طالبان بر هرات، یک مأمور «امر به معروف» با قیچی بخشی از موهایش را برید.
همان تجربه ساده اما تحقیرآمیز، پرسشی اساسی در ذهن او ساخت:

چگونه انسانی به نام دین، خود را محق می‌بیند در جسم و زندگی دیگری دخالت کند؟
محق می‌گوید در همان لحظه متوجه شد مسئله فقط طالبان یا تعریف آنان از «منکر» نیست؛ بلکه منطقِ پشت ماجراست: این تصور که برای امر به معروف، باید نخست قدرت داشت و سپس از موضع اقتدار، جامعه را به «درست» و «نادرست» وادار کرد.
او می‌نویسد اختلافش با طالبان شاید در مصادیق فراوان بود، اما در آن زمان هنوز به اندازه کافی با مفاهیمی چون حریم خصوصی، آزادی‌های بنیادی و کرامت ذاتی انسان فاصله روش‌شناختی نداشت.
آن «قیچی طالب» به تعبیر خودش نخستین ترک را بر بتی انداخت که سال‌ها از سید قطب در ذهن ساخته بود.
محق امروز سید قطب را نه قدیس می‌بیند و نه هیولا؛ بلکه متفکری متعلق به زمانه خود که میراثش باید تاریخی و انتقادی خوانده شود، به‌ویژه آن بخش از اندیشه‌اش که جهان را میان «ایمان» و «جاهلیت» دوپاره می‌کرد و بعدها بر بخشی از اسلام‌گرایی رادیکال اثر گذاشت.
پرسش اصلی یادداشت شاید این باشد:
چه زمانی یک آرمان دینی، از دعوت و اخلاق عبور می‌کند و به مجوزی برای سلطه بر انسان دیگر تبدیل می‌شود؟
متن کامل یادداشت محمد محق
#منتخب_فرهیختگان
#محمد_محق
#سید_قطب
#طالبان
#اسلام_سیاسی
#اخوان_المسلمین
#آزادی
#کرامت_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 فایننشال تایمز: کمبود دارو در ایران تشدید شده است
فایننشال تایمز گزارش می‌دهد که فشارهای اقتصادی و لجستیکی ناشی از تحریم‌های آمریکا، جنگ و اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل، تأمین دارو در ایران را دشوارتر کرده است.
گرچه دارو و کالاهای بشردوستانه رسماً از تحریم‌های آمریکا مستثنی‌اند، محدودیت‌های بانکی، دشواری انتقال پول، بیم شرکت‌های خارجی از تحریم‌های ثانویه و مشکلات حمل‌ونقل، واردات دارو و مواد اولیه را با مانع روبه‌رو کرده‌اند.
ایران بخش بزرگی از داروهای مصرفی را در داخل تولید می‌کند، اما همچنان برای بسیاری از مواد مؤثره و داروهای تخصصی به واردات وابسته است.
فایننشال تایمز به نقل از داروسازان نوشته است که حدود ۶۰ قلم داروی ضروری برای بیماری‌های جدی با کمبود مواجه شده‌اند.
بحران دارو نشان می‌دهد فاصله میان «معافیت بشردوستانه روی کاغذ» و امکان واقعی دسترسی بیماران به دارو، می‌تواند بسیار بزرگ باشد.
#منتخب_فرهیختگان
#دارو
#تحریم
#اقتصاد_ایران
#سلامت
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 هشدار ۳۰ روزه درباره وضعیت مالی کشور
بر اساس گزارشی که «آرزوی فردای بهتر» منتشر کرده، سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد در گزارشی به شورای اقتصاد نسبت به نزدیک‌شدن کشور به یک نقطه بحرانی مالی هشدار داده است.
در این گزارش آمده که با محدودشدن شدید ورود ارز، افت درآمدهای نفتی و فشار بر مسیرهای تجارت خارجی، توان مالی دولت با سرعت در حال کاهش است و سقف تحمل شرایط موجود «حداکثر ۳۰ روز» برآورد شده است.
بر پایه همین گزارش، وزارت نفت نیز در صورت تداوم وضع فعلی، با خطر افت بسیار شدید درآمد ارزی در هفته‌های پیش رو روبه‌روست.
مدنی‌زاده همچنین هشدار داده است که ادامه چاپ پول می‌تواند تورم را تشدید کند و اگر تصمیم‌های سخت اقتصادی و سیاسی، از جمله گشایش در مسیر مذاکره، به تعویق بیفتد، کنترل بحران دشوارتر خواهد شد.
او اعتراضات اخیر اصناف را نیز نشانه‌ای از فشار اجتماعی دانسته و نسبت به گسترش نارضایتی هشدار داده است.
این گزارش، اگر با جزئیات رسمی منتشر شود، می‌تواند یکی از جدی‌ترین هشدارهای اقتصادی درون دولت درباره وضعیت ماه‌های اخیر باشد.
🎥 ویدئو ضمیمه پست است.
#منتخب_فرهیختگان
#مدنی_زاده
#اقتصاد_ایران
#دلار
#تحریم
#نفت
#تورم
#بحران_اقتصادی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 جنگ روایت‌ها؛ پاسخ ظریف به پیام‌های نتانیاهو
✍️ مصطفی نجفی
بنیامین نتانیاهو در پیام‌های ویدیویی اخیر خود مستقیماً مردم ایران را مخاطب قرار داده است؛ اقدامی که مصطفی نجفی آن را بخشی از عملیات روانی و تلاش برای اثرگذاری بر افکار عمومی ایران می‌داند.
نجفی، انتشار پیام ویدیویی محمدجواد ظریف خطاب به یهودیان را پاسخی در همین میدان ارزیابی می‌کند و معتقد است ظریف هدف ارتباطی پیام‌های نتانیاهو را دریافته و کوشیده است روایت متقابلی را مستقیماً به جامعه هدف منتقل کند.
به باور او، در شرایط تنش و جنگ، رقابت فقط در میدان نظامی رخ نمی‌دهد؛ «جنگ روایت‌ها» و تلاش برای اثرگذاری بر افکار عمومی می‌تواند پیش‌درآمد و همراه رویارویی نظامی باشد.
از این منظر، نجفی بر اهمیت بازنشر و تقویت پیام ظریف تأکید می‌کند و هشدار می‌دهد که شکست در میدان روایت‌ها می‌تواند بر دیگر ابعاد یک منازعه نیز اثر بگذارد.
متن اصلی مصطفی نجفی
#منتخب_فرهیختگان
#مصطفی_نجفی
#محمدجواد_ظریف
#بنیامین_نتانیاهو
#جنگ_روایت‌ها
#عملیات_روانی
#رسانه
#ایران
#اسرائیل
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ترامپ: تشدید دوباره بمباران ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای «ممکن است»
دونالد ترامپ در گفت‌وگوی تازه با مجله TIME، در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر بار دیگر بمباران ایران را به‌شدت افزایش خواهد داد، گفت: «ممکن است.»
ترامپ در این مصاحبه بار دیگر از عملکرد خود در جنگ با ایران دفاع کرد و مدعی شد اگر او رئیس‌جمهور نبود، عربستان سعودی اکنون وجود نداشت. او همچنین درباره آینده ایران، بار دیگر میان دستیابی به توافق و ادامه فشار و اقدام نظامی سخن گفت.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ترامپ پیش‌تر نیز در مجمع عمومی سازمان ملل، گزینه‌های پیش روی خود را با ادبیاتی بسیار تند، میان دستیابی به توافق با ایران و واردکردن ضربه‌ای ویرانگر به جمهوری اسلامی توصیف کرده بود.

#منتخب_فرهیختگان
#دونالد_ترامپ
#ایران
#آمریکا
#جنگ_ایران
#تایم
#انتخابات_میان‌دوره‌ای
#سیاست_خارجی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 محاسبات الهی با کدام معیار؟
✍🏻 مرضیه حاجی‌هاشمی
وقتی یک ساخت قدرت، مشروعیت و تصمیم‌های خود را به «قانون الهی» و «محاسبات الهی» پیوند می‌زند، یک پرسش بنیادی پدید می‌آید:
چه کسی درباره درستی همین نسبت‌دادن به امر الهی داوری می‌کند؟
مرضیه حاجی‌هاشمی این مسئله را «داوری بر داور» می‌نامد.
از نگاه او، اگر قرار باشد قانون الهی واقعاً قدرت را محدود کند، دست‌کم چهار چیز باید از هم قابل تفکیک باشند: معیاری بالاتر از اراده حاکم؛ مرجعی برای تفسیر آن؛ نهادی برای سنجش عملکرد حاکم با آن معیار؛ و امکانی واقعی برای اینکه نتیجه این داوری برای صاحب قدرت پیامد داشته باشد.
او برای توضیح مسئله به ماجرای لوئی پارسا در سده نهم میلادی اشاره می‌کند؛ پادشاهی که در بحران ۸۳۳ در برابر داوری اسقف‌ها به توبه عمومی واداشته شد و برای مدتی جایگاه سیاسی خود را از دست داد.
اما مسئله اصلی یادداشت، جمهوری اسلامی است.
قانون اساسی برای سنجش «اسلامی بودن» قوانین و همچنین نظارت بر شرایط رهبری، نهادهایی را پیش‌بینی کرده است؛ پرسش حاجی‌هاشمی این است که این مراجع تا چه اندازه می‌توانند مستقل از خودِ ساخت قدرت، درباره قدرت داوری کنند؟
و یک پرسش بنیادی‌تر:
«الهی بودن» یک تصمیم سیاسی، مانند رشد اقتصادی، رأی انتخاباتی یا تولید ملی، گزاره‌ای نیست که بتوان آن را به‌طور تجربی سنجید.
پس وقتی از «محاسبات الهی» در سیاست سخن گفته می‌شود، ناگزیر باید پرسید:
این محاسبه را چه کسی انجام می‌دهد، با کدام معیار، و چه نهادی صلاحیت دارد آن را به چالش بکشد؟

متن کامل یادداشت مرضیه حاجی هاشمی

#منتخب_فرهیختگان
#مرضیه_حاجی_هاشمی
#محاسبات_الهی
#الهیات_سیاسی
#حاکمیت_دینی
#قانون_اساسی
#ولایت_فقیه
#قدرت
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 سلسله جلسات «بوستان سعدی»
🎙 فرزانه معینی | جلسه اول
آغاز مجموعه‌ای برای خواندن و تأمل در بوستان سعدی؛ اثری که اخلاق، سیاست، تربیت، عشق و تجربه انسانی را در زبان فشرده و ماندگار سعدی به هم پیوند می‌زند.
در این سلسله جلسات، بوستان نه فقط به‌عنوان متنی کلاسیک، بلکه به‌مثابه اثری زنده برای گفت‌وگو با امروز خوانده می‌شود.
#میراث_فرهیختگان
#سعدی
#بوستان_سعدی
#فرزانه_معینی
#ادبیات_فارسی
#کلاسیک_فارسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🏺 وقتی صاحبان قدرت هم در پی گنج و دفینه‌اند
🎙 رئیس پیشین پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
رئیس پیشین پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، در روایتی از ابعاد حفاری‌های غیرمجاز و جست‌وجوی گنج و دفینه در ایران، می‌گوید این پدیده تنها به حفاران قاچاق و سوداگران آثار تاریخی محدود نیست و در مواردی پای صاحبان مناصب رسمی نیز به میان آمده است.
او می‌گوید در دوره مسئولیت خود با مواردی روبه‌رو شده که نماینده مجلس در پی گنج و دفینه بوده و حتی در یک مورد، امام جمعه یک شهر در محل حفاری غیرمجاز حضور داشته است.
این اظهارات تصویری نگران‌کننده از یکی از تهدیدهای میراث باستانی ایران ارائه می‌کند؛ جایی که سودای یافتن گنج، حفاری‌های قاچاق و بازار خریدوفروش اشیای تاریخی می‌تواند محوطه‌هایی را نابود کند که ارزش اصلی‌شان نه در طلا و اشیای مدفون، بلکه در اطلاعات تاریخی و باستان‌شناختی نهفته در لایه‌های دست‌نخورده آنهاست.
وقتی جست‌وجوی دفینه به صاحبان نفوذ و منصب نیز می‌رسد، مسئله دیگر فقط مقابله با چند حفار غیرمجاز نیست؛ پرسش مهم‌تر، توان نهادهای مسئول برای حفاظت از میراث تاریخی در برابر نفوذ و تعارض منافع است.
🎬 ویدئوی ۱۱ دقیقه‌ای ضمیمه پست است.
#میراث_فرهیختگان
#میراث_فرهنگی
#باستان_شناسی
#حفاری_غیرمجاز
#گنج
#دفینه
#قاچاق_آثار_تاریخی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📊 ۷۷ درصد نفت؛ آیا هرمز واقعاً بی‌اثر شده است؟
✍🏻 حسین قتیب
حسین قتیب در نقد نوشته‌ای از سیاوش اردلان می‌گوید مسئله بر سر عدد نیست، بلکه بر سر نتیجه‌ای است که از آن گرفته می‌شود.
برآورد کپلر نشان می‌دهد متوسط هفت‌روزه جریان نفت از هرمز به حدود ۱۳.۲ میلیون بشکه در روز رسیده؛ نزدیک به ۷۷ درصد سطح پیش از جنگ. اردلان این افزایش را نشانه‌ای از سازگاری با شرایط تازه و تضعیف اهرم هرمز می‌داند. قتیب اما می‌پرسد: آیا «۷۷ درصد حجم» را می‌توان معادل «۷۷ درصد عادی‌شدن وضعیت» دانست؟
به نوشته او، ممکن است حجم بزرگی از نفت همچنان جابه‌جا شود، اما با اسکورت نظامی، خاموش‌کردن AIS، انتقال کشتی‌به‌کشتی، انتظار طولانی‌تر و هزینه حمل‌ونقل بسیار بالاتر. در چنین وضعیتی، تعداد بشکه‌های عبوری تنها بخشی از واقعیت را نشان می‌دهد.
گزارش آسوشیتدپرس نیز از همین پیچیدگی حکایت دارد: کشورهای خلیج فارس توانسته‌اند بخش مهمی از جریان نفت را احیا کنند، اما با ترتیباتی پرهزینه؛ نرخ اجاره برخی نفتکش‌ها برای عبور از هرمز در ۱۱ سپتامبر حتی به حدود یک میلیون دلار در روز و هزینه حمل در مواردی به حدود ۲۶ دلار برای هر بشکه رسیده است.
بنابراین افزایش نفت عبوری، به‌خودی‌خود به معنای بازگشت امنیت، کاهش ریسک یا عادی‌شدن هزینه تجارت نیست.
قتیب نکته دیگری را هم برجسته می‌کند: بهبود جریان امروز، خسارت انباشته ماه‌های گذشته را از میان نمی‌برد. آژانس بین‌المللی انرژی کاهش ذخایر مشاهده‌شده نفت جهان را در ماه اوت ۹۵ میلیون بشکه و کاهش تجمعی از فوریه را ۵۰۷ میلیون بشکه گزارش کرده است. افزایش دوباره جریان نفت با بازسازی ذخایر ازدست‌رفته یکسان نیست.
از سوی دیگر، بخشی از افزایش اخیر عبور از هرمز با تغییر مسیر صادرات عربستان و بازگشت بخشی از آن از مسیر دریای سرخ به بنادر خلیج فارس همراه بوده است. از این منظر، افزایش ترافیک یک مسیر الزاماً به همان میزان به معنای افزایش خالص صادرات جهانی نیست.
قتیب در نهایت میان دو مسئله تمایز می‌گذارد:
توان ایجاد هزینه و اختلال، لزوماً به معنای توان تبدیل آن فشار به امتیاز سیاسی نیست.
اینکه طرف مقابل توانسته خود را با بخشی از فشار سازگار کند، یک گزاره است؛ اینکه از این سازگاری نتیجه بگیریم اهرم هرمز از میان رفته یا تصمیم پیشین ایران در دوره آتش‌بس الزاماً خطای راهبردی بوده، گزاره‌ای دیگر است. به باور قتیب، داده‌های کپلر به‌تنهایی چنین نتیجه‌ای را اثبات نمی‌کنند.
متن کامل یادداشت حسین قتیب
#منتخب_فرهیختگان
#حسین_قتیب
#سیاوش_اردلان
#تنگه_هرمز
#نفت
#خلیج_فارس
#امنیت_انرژی
#اقتصاد_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

رضـا شـول
سیرجان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران