اکـبر حـسن‌پور
کرج. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

📚 کتاب تازه ظریف به زبان انگلیسی منتشر شد
نسخه انگلیسی کتاب محمدجواد ظریف، وزیر خارجه پیشین ایران، با عنوان:
The Audacity of Resilience: An Insider’s View into the Making of Iranian Foreign Policy
منتشر شده است؛ روایتی از درون دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی و چگونگی شکل‌گیری سیاست خارجی ایران از نگاه یکی از اصلی‌ترین بازیگران آن در سال‌های گذشته.
ظریف در این کتاب فقط از مذاکرات خارجی و پرونده هسته‌ای نمی‌گوید؛ بلکه به سازوکار تصمیم‌گیری در سیاست خارجی، چالش‌های وزارت خارجه، اختلاف‌ها و رقابت‌های داخلی و تجربه هشت‌ساله خود در رأس دستگاه دیپلماسی نیز می‌پردازد و از دیدگاه‌ها و تصمیم‌هایی سخن می‌گوید که به روایت خودش، در پیشبرد برخی از آنها موفق و در برخی دیگر ناکام بوده است.
نسخه عربی این اثر پیش‌تر با عنوان «صمود الدبلوماسية» از سوی «دار هاشم» در بیروت منتشر شده بود. این ناشر همچنین کتاب «قوة التفاوض» از عباس عراقچی را در فهرست آثار خود دارد.
انتشار نسخه انگلیسی، روایت ظریف از پشت‌صحنه سیاست خارجی جمهوری اسلامی را این‌بار مستقیماً در اختیار مخاطبان انگلیسی‌زبان قرار می‌دهد؛ روایتی از نسبت میان دیپلماسی، ساختار قدرت و محدودیت‌های سیاست‌گذاری خارجی در ایران.
#منتخب_فرهیختگان
#محمدجواد_ظریف
#دیپلماسی
#سیاست_خارجی
#ایران
#برجام
#کتاب
#The_Audacity_of_Resilience
#فرهیختگان روزن آگاهی

📌 از پیش‌بینی‌های سال ۹۹ تا کلاس دانشگاه الزهرا
احمد قدیری در سال ۱۳۹۹ از جمله «مرگ سلمان و فروپاشی آل‌سعود» و «ناتمام ماندن دولت روحانی» را در فهرست پیش‌بینی‌های خود قرار داده بود؛ پیش‌بینی‌هایی که محقق نشدند.
حالا تصویری از حضور او در کلاس دانشگاه الزهرا منتشر شده است؛ تصویری که دوباره این پرسش را پیش می‌کشد: معیار دانشگاه برای سپردن تریبون آموزشی به لمپن های سیاسی و رسانه‌ای چیست؟
#صدای_فرهیختگان #احمد_قدیری #دانشگاه_الزهرا #دانشگاه #آموزش_عالی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ترامپ در گفت‌وگو با TIME؛ از احتمال تشدید بمباران ایران تا کاهش برخی مهمات
دونالد ترامپ در گفت‌وگوی مفصل با مجله TIME، درباره جنگ ایران، تنگه هرمز، مذاکرات، ذخایر تسلیحاتی آمریکا و آینده عملیات نظامی سخن گفته است.
ترامپ در پاسخ به این پرسش که چرا جنگ برخلاف برآورد اولیه او وارد ماه هفتم شده، گفت می‌توانسته عملیات را زودتر متوقف کند، اما تصمیم گرفته «جلوتر برود». او سپس ادعاهای گسترده‌ای درباره میزان خسارت واردشده به توان نظامی و اقتصادی ایران مطرح کرد.
اما یکی از صریح‌ترین بخش‌های مصاحبه زمانی است که خبرنگار یادآوری می‌کند ترامپ پیش‌تر از احتمال «نابودی ایران» سخن گفته است. ترامپ این موضع را پس نگرفت و در پاسخ به پرسشی درباره تعارض آن با ادعای «رئیس‌جمهور صلح» بودن، گفت:
«با نابود کردن ایران، در جهان صلح ایجاد می‌کنیم. با وجود ایران فکر نمی‌کنم هرگز بتوان صلح داشت.»
خبرنگاران TIME سپس درباره احتمال تشدید بمباران ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا پرسیدند. پاسخ ترامپ یک کلمه بود:
«ممکن است.»
او همچنین گفت پیشنهاد اخیر ایران برای آتش‌بس و بازگشایی تنگه هرمز از نظر او «به اندازه کافی خوب» نبوده است.
بخش قابل‌توجه دیگر مصاحبه به توان تسلیحاتی آمریکا مربوط می‌شود. ترامپ در حالی که گزارش‌ها درباره کمبود مهمات را عمدتاً «اخبار جعلی» خواند، پذیرفت که موجودی برخی انواع مهمات از انواع دیگر کمتر است. او گفت آمریکا طی شش ماه گذشته مشغول انباشت ذخایر بوده و صنایع تسلیحاتی با افزایش تولید و ساخت کارخانه‌های جدید، از جمله برای پاتریوت و THAAD، در حال افزایش ظرفیت‌اند.
ترامپ در بخش دیگری از مصاحبه مدعی شد پس از دستیابی به توافق با ایران، قیمت نفت کاهش خواهد یافت و درآمد حاصل از نفت ونزوئلا نیز بخشی از هزینه‌های آمریکا را پوشش می‌دهد.
گفت‌وگویی که در آن، کنار تهدیدهای کم‌سابقه علیه ایران، یک نکته نیز آشکار است: جنگ طولانی‌تر شده و تأمین و بازسازی ذخایر مهمات آمریکا به یکی از موضوعات مورد پرسش درباره ادامه آن تبدیل شده است.
متن کامل مصاحبه ترامپ با مجله TIME
#منتخب_فرهیختگان
#دونالد_ترامپ
#ایران
#آمریکا
#جنگ_ایران
#تنگه_هرمز
#تایم
#نفت
#تسلیحات
#فرهیختگان روزن آگاهی

📘 لیبرالیسم؛ میان پژوهش و کنشگری سیاسی
✍️ موسی غنی‌نژاد
موسی غنی‌نژاد در یادداشتی تازه به مناقشه‌ای در میان مدعیان لیبرالیسم در ایران می‌پردازد؛ مناقشه‌ای که از نظر او مرز میان کار پژوهشی و کنشگری سیاسی را نیز آشکار می‌کند.
او یادآوری می‌کند که زمانی «لیبرال» در ادبیات بخش بزرگی از نیروهای چپ و اسلام‌گرایان متأثر از مارکسیسم، به ناسزایی سیاسی تبدیل شده بود؛ حال آن‌که امروز، به گفته او، بخش فزاینده‌ای از جوانان و تحصیل‌کردگان به لیبرالیسم گرایش پیدا کرده و پاسخ برخی مشکلات ایران را در آن جست‌وجو می‌کنند.
غنی‌نژاد این تحول را مثبت می‌داند، اما هم‌زمان درباره عرضه «جنس قلابی» به نام لیبرالیسم هشدار می‌دهد؛ یعنی تبدیل آن به ایدئولوژی‌ای وارداتی و ناسازگار با زمینه تاریخی و فرهنگی ایران، به‌ویژه هنگامی که هدف اصلی، کسب قدرت در نظم سیاسی آینده باشد.
بخش اصلی یادداشت، پاسخ به منتقدی است که غنی‌نژاد و محمد قوچانی را دو شاخه اقتصادی و سیاسیِ «محافظه‌کاری فقهی» معرفی کرده و نزاع غنی‌نژاد با چپ‌ها و روشنفکران دینی را تلاشی برای تبرئه فقاهت و روحانیت از پیامدهای انقلاب ۵۷ دانسته است.
غنی‌نژاد این صورت‌بندی را نوعی «تئوری توطئه» می‌خواند. استدلال او این است که پس از انقلاب و سیطره قدرت سیاسی بر نهادهای دینی، آن «دستگاه فقاهت مستقل» که پیش‌تر بخشی از سنت تشیع بود، دیگر به شکل سابق وجود ندارد و اسلام سیاسی حاکم را نیز باید پدیده‌ای متفاوت از آن سنت دانست.
او همچنین ترکیب «لیبرال سکولار دموکرات» را از نظر مفهومی محل ایراد می‌داند و منتقد خود را متهم می‌کند که سه مفهوم متفاوت را برای اعلام یک موضع سیاسی کنار یکدیگر نشانده است.
غنی‌نژاد در پایان بر تمایزی که برای خودش بنیادی است تأکید می‌کند: «من کنش‌گر سیاسی نیستم و خود را صرفاً پژوهشگری می‌دانم که نگران ایران و مردمان آن است.»
از همین رو نیز اعلام می‌کند قصد ندارد این مجادله را ادامه دهد؛ زیرا از نگاه او، منتقدانش در مقام کنشگر سیاسی سخن می‌گویند و کاری از جنسی متفاوت با پژوهش انجام می‌دهند.

متن کامل یادداشت موسی غنی‌نژاد

#منتخب_فرهیختگان
#موسی_غنی‌نژاد
#لیبرالیسم
#محمد_قوچانی
#روشنفکری
#اسلام_سیاسی
#اقتصاد_سیاسی
#اندیشه_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🕊 به یاد نیکا شاکرمی
امروز زادروز نیکاست؛
یکی از دختران جوانی که نامش با جنبش «زن، زندگی، آزادی» در حافظه ایران ماند.
به امید روزی که هیچ زنی در ایران، برای انتخاب پوشش و شیوه زیستن خود، با اجبار و سرکوب روبه‌رو نباشد؛
روزی که آزادی پوشش، حقی بدیهی و محترم برای همه زنان ایران باشد.
یاد نیکا و همه جان‌باختگان راه آزادی گرامی.
#نیکا_شاکرمی
#زن_زندگی_آزادی
#آزادی_پوشش
#حق_انتخاب
#فرهیختگان راهی به رهایی

📜 یاران رضاشاه، از قدرت تا زندان
قسمت اول: تیمورتاش
✍️ فتانه هویدا
عبدالحسین تیمورتاش روزگاری یکی از قدرتمندترین رجال عصر رضاشاه بود؛ وزیر دربار، بازیگری مؤثر در سیاست داخلی و خارجی و چهره‌ای مهم در مذاکرات نفت. اما مردی که در تثبیت قدرت تازه سهم داشت، چند سال بعد خود قربانی همان ساختار قدرت شد.
از سال‌های ۱۳۱۰ و ۱۳۱۱ رابطه رضاشاه و تیمورتاش رو به تیرگی رفت. سفرهای خارجی و ارتباطات او، افزایش نفوذش در حکومت و رقابت رجال پیرامون شاه، همگی در روایت‌های تاریخی به‌عنوان زمینه‌های بدگمانی مطرح شده‌اند؛ هرچند درباره علت اصلی سقوط او اتفاق‌نظر وجود ندارد.
تیمورتاش در سوم دی ۱۳۱۱ از وزارت دربار برکنار و سپس بازداشت و محاکمه شد. اتهام‌های مالی به محکومیتش انجامید، اما این پرسش همچنان باقی ماند که آیا پرونده مالی علت سقوط او بود یا ابزاری در فرایند حذف یکی از قدرتمندترین مردان حکومت؟
او سرانجام در نهم مهر ۱۳۱۲ در زندان قصر درگذشت. علت رسمی مرگ بیماری اعلام شد، اما روایت کشته‌شدن او در زندان نیز در منابع و خاطرات تاریخی مطرح شده است.
داستان تیمورتاش فقط سرگذشت سقوط یک وزیر نیست؛ داستان مردانی است که در ساختن قدرتی متمرکز مشارکت می‌کنند و ممکن است با از میان رفتن اعتماد حاکم، خود به قربانی همان قدرت تبدیل شوند.
🔸 قسمت بعد: نصرت‌الدوله فیروز
متن کامل فتانه هویدا
#میراث_فرهیختگان
#فتانه_هویدا
#عبدالحسین_تیمورتاش
#رضاشاه
#تیمورتاش
#تاریخ_معاصر
#زندان_قصر
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 پاسخ دوم آرش نراقی به عبدالکریم سروش؛ حقوق اقلیت‌ها یا برابری شهروندی؟
✍️ آرش نراقی
آرش نراقی در دومین پاسخ خود به عبدالکریم سروش، این‌بار به یادداشت سروش در شماره ۱۰۲ اندیشه پویا می‌پردازد؛ مناقشه‌ای که در ظاهر شخصی آغاز شده، اما نراقی می‌کوشد آن را به پرسشی عمومی‌تر درباره حقوق اقلیت‌ها و معنای برابری شهروندی ببرد.
نراقی ابتدا تصریح سروش به دفاع از حقوق بهاییان و همجنس‌گرایان را «گامی مثبت» می‌خواند و از آن استقبال می‌کند. اما پرسش اصلی او این است:
وقتی از «حقوق اقلیت‌ها» سخن می‌گوییم، دقیقاً از چه حقوقی حرف می‌زنیم؟
از نظر نراقی، برخورداری از حقوق حداقلی ــ مثلاً حق حیات یا تحصیل ــ هنوز به معنای برابری حقوقی شهروندان نیست. مسئله این است که آیا بهایی، همجنس‌گرا، دین‌ناباور و مسلمان، فارغ از عقیده و هویت خود، از حقوق شهروندی برابر برخوردارند یا خیر.
نراقی سپس میان اعلام حمایت از حقوق اقلیت‌ها و زبان به‌کاررفته درباره آنان نیز تعارضی می‌بیند. او با اشاره به برخی سخنان پیشین سروش درباره بهاییان و همجنس‌گرایان می‌پرسد چگونه می‌توان از حقوق یک اقلیت دفاع کرد و هم‌زمان در توصیف همان گروه از زبانی تحقیرآمیز یا طردکننده استفاده کرد.
او همچنین به روایت خود سروش از مخالفت با بندی درباره حقوق اقلیت‌های جنسی در پیش‌نویس قانون اساسی عراق اشاره می‌کند و آن را در کنار مواضع کنونی او قرار می‌دهد تا این پرسش را مطرح کند که دفاع نظری از حقوق اقلیت‌ها چگونه در زبان و عمل سیاسی متجلی می‌شود؟
بخش پایانی نوشته دوباره به مناقشه بر سر تعبیر «فرقه» بازمی‌گردد. نراقی تأکید می‌کند که وقتی از «فرقه‌شدن پروژه سروش متأخر» سخن گفته، قصدش ارزش‌داوری درباره خوب یا بد بودن آن نبوده، بلکه مدعی ارائه تحلیلی از یک پدیده در دین‌شناسی معاصر ایران بوده است.
در پس این مجادله، پرسشی فراتر از اختلاف دو روشنفکر قرار دارد:
آیا پذیرش «حقوق اقلیت‌ها» بدون پذیرش اصل برابری کامل شهروندان، برای یک نظم دموکراتیک کافی است؟
📎 متن کامل پاسخ آرش نراقی در فایل پیوست
#منتخب_فرهیختگان
#آرش_نراقی
#عبدالکریم_سروش
#حقوق_اقلیت‌ها
#برابری_شهروندی
#روشنفکری_دینی
#بهاییان
#حقوق_همجنسگرایان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🌱 تغییر یا فرار؟ چرا نفی گذشته، بزرگ‌ترین فریب رشد است
✍️ محمدعلی زم
تغییر همیشه نشانه بی‌ثباتی نیست؛ همان‌گونه که ثابت ماندن الزاماً نشانه وفاداری نیست. انسان در طول زندگی تغییر می‌کند، در فهم و اولویت‌هایش تجدیدنظر می‌کند و چه‌بسا به جایی برسد که دیگر نتواند مانند گذشته بیندیشد یا زندگی کند.
اما محمدعلی زم پرسشی اخلاقی را پیش می‌کشد: چگونه تغییر کنیم، بی‌آنکه برای اثبات انسانِ امروز، انسانِ دیروزمان را تحقیر کنیم؟
از نگاه او، یکی از فریب‌های رشد آنجاست که فرد با تمسخر گذشته و اعلام بیزاری از آن، گمان کند مسئولیت انتخاب‌های پیشین نیز از دوشش برداشته شده است. حال آنکه تغییر واقعی، پاک‌کردن ردپا نیست؛ پذیرفتن سهم و مسئولیت خود در مسیری است که طی کرده‌ایم.
زم برای توضیح این نگاه به روایت «حُرّ بن یزید ریاحی» در واقعه کربلا رجوع می‌کند: کسی که ابتدا راه را بر کاروان حسین بن علی بست، اما در بزنگاه تصمیم مسیرش را تغییر داد و به سوی او رفت. در خوانش نویسنده، اهمیت این چرخش در آن است که حُر گذشته خود را انکار نکرد و مسئولیت تصمیم پیشینش را نیز به گردن دیگری نینداخت.
«تغییرِ اصیل، پاک کردن ردپا نیست؛ شجاعتِ ایستادن پای تاوانِ مسیری است که آمده‌ایم.»
شاید دشوارترین بخش تغییر نیز همین باشد: بتوانیم بگوییم امروز دیگر آن آدم دیروز نیستیم، بی‌آنکه وانمود کنیم آن آدم هرگز وجود نداشته است.
متن کامل یادداشت محمدعلی زم
#منتخب_فرهیختگان
#محمدعلی_زم
#تغییر
#مسئولیت
#اخلاق
#خودشناسی
#حر_بن_یزید_ریاحی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 تریتا پارسی: نشانه‌های جدی دور سوم جنگ را می‌بینم
🎙 گفت‌وگوی «انتخاب» با تریتا پارسی
تریتا پارسی، معاون اجرایی مؤسسه کوئینسی در واشنگتن، در گفت‌وگویی تازه با «انتخاب» هشدار می‌دهد که از نگاه او نشانه‌های جدی ورود ایران، آمریکا و اسرائیل به دور سوم و به‌مراتب گسترده‌تری از جنگ دیده می‌شود.
پارسی معتقد است فاصله تهران و واشنگتن همچنان زیاد است و در شرایط کنونی، احتمال تشدید دوباره درگیری را جدی‌تر از دستیابی سریع به یک توافق می‌بیند.
از مهم‌ترین سناریوهایی که او در این گفت‌وگو بررسی می‌کند:
▪️ احتمال آنکه در دور بعدی، جنگ از الگوی مراحل پیشین فراتر برود و زیرساخت‌های حیاتی به بخش مهم‌تری از اهداف تبدیل شوند؛
▪️ احتمال طرح عملیات زمینی محدود و تصرف نقاطی مانند جزیره خارک؛ سناریویی که پیش‌تر نیز در بحث‌های نظامی و سیاسی آمریکا مطرح شده است؛
▪️ احتمال اقدام پیش‌دستانه ایران، اگر تهران به این جمع‌بندی برسد که دور دیگری از حملات اجتناب‌ناپذیر است؛
▪️ نقش انتخابات آمریکا در محاسبات دولت ترامپ و تأثیر تحولات سیاسی داخلی آمریکا بر زمان‌بندی تشدید یا مهار جنگ؛
▪️ و سرانجام نقش چین؛ پارسی معتقد است پکن از معدود بازیگرانی است که ممکن است در شرایط خاص از اهرم کافی برای تأثیرگذاری بر مسیر بحران برخوردار باشد.
هشدار اصلی پارسی این است که دور بعدی، در صورت وقوع، ممکن است دیگر تکرار جنگ‌های محدود گذشته نباشد و هزینه‌های آن «فراتر از تصور» برود.
او با وجود این ارزیابی بدبینانه، همچنان بر اهمیت دیپلماسی تأکید می‌کند و می‌گوید مسئله اصلی یافتن سازوکاری است که بتواند محاسبات دو طرف را پیش از ورود به مرحله‌ای مهارنشدنی تغییر دهد.
🎥 گفت‌وگوی کامل «انتخاب» با تریتا پارسی:

#منتخب_فرهیختگان
#تریتا_پارسی
#ایران
#آمریکا
#اسرائیل
#جنگ_ایران
#تنگه_هرمز
#دیپلماسی
#جزیره_خارک
#فرهیختگان راهی به رهایی

🕊 به یاد نیکا و همه سروقدان
«به یاد نیکا و همه سروقدان»
این سطر را استادی گرانقدر در سالروز تولد نیکا شاکرمی نوشته است؛ نام خوشنویس، به خواست ایشان، محفوظ می‌ماند.
نیکا، یادآور نسلی شد که زندگی، آزادی و حق انتخاب را خواست؛ نسلی که آرزوی ساده‌اش زیستن در ایرانی بود که در آن، زنان برای پوشش و شیوه زندگی خود آزاد باشند.
به یاد نیکا و همه سروقدانی که رفتند؛
و به امید روزی که آرزوی آزادی‌شان، زندگی روزمره دختران ایران باشد.
#نیکا_شاکرمی #زن_زندگی_آزادی #آزادی_پوشش #حق_انتخاب #خوشنویسی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🎙 رضا علیجانی: الآن چه وقت ناامیدی است؟
🔹 گفت‌وگو با ایران‌وایر | بخش سوم
رضا علیجانی در بخش سوم گفت‌وگوی خود با ایران‌وایر، از تجربه زندان در دهه ۶۰ آغاز می‌کند تا درباره پرسشی امروزی حرف بزند: در شرایط دشوار و فرساینده، امید سیاسی چگونه ممکن است؟
او می‌گوید در دهه ۶۰، زمانی که زندانیان سیاسی در انزوا بودند، حکومت دست بالا را داشت و جامعه نیز به‌شدت ترس‌زده بود، امید به آینده اجازه نمی‌داد ناامیدی بر او غلبه کند. علیجانی وضعیت امروز را از این منظر متفاوت می‌بیند و معتقد است مخالفان وضع موجود از نظر اجتماعی گسترده‌تر شده‌اند؛ هرچند یافتن راه مؤثر برای ایجاد تغییر همچنان مسئله اصلی است. این ارزیابی، دیدگاه سیاسی خود علیجانی است.
به باور او، بخشی از ناامیدی امروز از «کوتاه‌مدت‌بینی» می‌آید؛ انتظار اینکه چند اعتراض یا حرکت سیاسی باید خیلی زود به نتیجه نهایی برسد.
او برای توضیح این وضعیت از استعاره دوی استقامت استفاده می‌کند:
«غلبه بر استبداد دینی مسئله‌ای زمان‌بر است و حوصله و صبوری و مداومت می‌خواهد؛ یک دوی استقامت است، نه دوی سرعت صد متر.»
علیجانی این نزدیک‌بینی را محدود به سیاست نمی‌داند؛ از اقتصاد و میل به سود سریع تا رسانه و تمایل به شهرت «آسانسوری» را صورت‌های دیگری از همان روحیه می‌خواند.
در مقابل، پیشنهاد او تغییر زاویه نگاه است: فقط فاصله باقی‌مانده تا مقصد را نبینیم، بلکه مسیری را هم که طی شده در نظر بگیریم.
«اگر چشم‌مان نه فقط به نقطه پایان، بلکه به راه زیادی که طی کرده‌ایم باشد، امیدوار خواهیم ماند.»
از نگاه علیجانی، تغییر سیاسی در ایران را باید نه یک دوی صد متر، بلکه ماراتنی همراه با آزمون‌وخطا، صبوری و مداومت دید.
فایل صوتی و نکات کامل‌تر گفت‌وگو
#صدای_فرهیختگان
#رضا_علیجانی
#ایران_وایر
#امید
#تغییر_سیاسی
#جامعه_ایران
#فرهیختگان راهی به رهایی

📉 تورم؛ وقتی مسئله دیگر فقط قدرت خرید نیست
✍️ احمد علوی
تورم نقطه‌به‌نقطه شهریور ۱۴۰۵ به ۸۹.۸ درصد رسیده؛ تورم ماهانه ۴.۲ درصد و تورم سالانه ۷۳.۶ درصد است. اما احمد علوی معتقد است برای فهم ابعاد بحران، دیگر نگاه‌کردن به شاخص قیمت‌ها کافی نیست.
او زنجیره‌ای را ترسیم می‌کند که از تحریم و محدودیت تجارت خارجی آغاز می‌شود: کاهش درآمد ارزی، فشار بر ریال، افزایش هزینه واردات و تولید، تشدید کسری بودجه و تورم؛ و سپس کاهش قدرت خرید، افت تقاضا، رکود تولید و افزایش فقر.
اما همه به یک اندازه هزینه این چرخه را نمی‌پردازند.
حقوق‌بگیری که درآمد ثابت ریالی دارد، با تورم فقیرتر می‌شود؛ در حالی که دارندگان ارز، طلا، ملک و دیگر دارایی‌ها امکان بیشتری برای حفظ ارزش ثروت خود دارند. از همین‌جاست که تورم از مسئله‌ای صرفاً اقتصادی به مسئله‌ای در حوزه اقتصاد سیاسی و توزیع هزینه بحران تبدیل می‌شود.
علوی برای توضیح مرحله بعد از مفهوم «فرسایش قابلیت زیستن» استفاده می‌کند: وضعیتی که در آن خانوار نه‌فقط قدرت خرید، بلکه به‌تدریج امکان حفظ مسکن، تغذیه مناسب، درمان، آموزش، پس‌انداز، تشکیل خانواده و برنامه‌ریزی برای آینده را از دست می‌دهد.
در چنین شرایطی پرسش دیگر فقط این نیست که «چقدر درآمد داریم؟»، بلکه این است:
با این درآمد، چه نوع زندگی‌ای هنوز برای ما ممکن است؟
از این منظر، تورم نزدیک به ۹۰ درصد فقط یک عدد اقتصادی نیست؛ می‌تواند به معنای کوچک‌ترشدن مستمر دامنه انتخاب‌های زندگی و فرسایش توان جامعه برای ساختن آینده باشد.
متن کامل یادداشت احمد علوی
#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی
#تورم
#اقتصاد_ایران
#قدرت_خرید
#فقر
#تحریم
#معیشت
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 گزارش از تحرکات نظامی آمریکا در منطقه
در شبکه‌های اجتماعی خبری به نقل از اکونومیست در حال انتشار است که تحرکات اخیر نیروهای آمریکایی در منطقه می‌تواند نشانه آمادگی برای عملیات نظامی در آینده نزدیک باشد.
در این روایت، به تجمع هواپیماهای سوخت‌رسان، انتقال تجهیزات و یگان‌های جست‌وجو و نجات رزمی و افزایش فعالیت هواپیماهای شنود و جنگ الکترونیک آمریکا اشاره شده است.
با این حال، عبارت مشخص «احتمال آغاز حملات در ۷۲ ساعت آینده» را هنوز نتوانسته‌ایم در منبع مستقیم اکونومیست تأیید کنیم.
در شرایطی که هم‌زمان تحلیل‌هایی درباره احتمال دور تازه جنگ منتشر می‌شود، چنین جابه‌جایی‌هایی می‌تواند مهم باشد؛ اما آماده‌سازی و آرایش نظامی به‌خودی‌خود اثبات‌کننده تصمیم قطعی برای حمله یا زمان آغاز آن نیست.


#منتخب_فرهیختگان
#ایران
#آمریکا
#اسرائیل
#جنگ_ایران
#العدید
#تحولات_نظامی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📜 «پژوهنده را راز با مادر است»؛ باوری که از هرودوت تا شاهنامه امتداد یافت
در داستان ضحاک، هنگامی که ابلیس او را به کشتن پدرش، مرداس، می‌کشاند، فردوسی پس از روایت این پدرکشی دو بیت تأمل‌برانگیز می‌آورد:
مگر در نهانش سخن دیگر است

پژوهنده را راز با مادر است
اشاره فردوسی به باوری کهن است: چگونه ممکن است فرزندی دست به خون پدر خویش بیالاید؟ پاسخ این ذهنیت قدیم آن بود که اگر چنین اتفاقی افتاده، شاید رازی در نسب فرزند نهفته باشد.
شگفت آنکه نمونه‌ای بسیار نزدیک به همین باور را قرن‌ها پیش از فردوسی در تاریخ هرودوت نیز می‌بینیم. هرودوت درباره ایرانیان می‌نویسد که آنان باور داشتند پدر یا مادر حقیقی به دست فرزند خود کشته نمی‌شود و اگر چنین قتلی رخ داده باشد، در نسب آن فرزند باید تردید کرد.
این هم‌نشینیِ شاهنامه و گزارش هرودوت، پنجره‌ای جذاب به یک تصور دیرپای فرهنگی می‌گشاید: پدرکشی چنان خلاف نظم طبیعی و اخلاقی تصور می‌شد که وقوع آن را نه صرفاً یک جنایت، بلکه نشانه‌ای از اختلال در اصلِ نسبت پدر و فرزند می‌دانستند.
از همین منظر، مصرع مشهور فردوسی معنایی روشن‌تر پیدا می‌کند:
«پژوهنده را راز با مادر است»؛
یعنی جوینده حقیقت، برای فهم راز این پدرکشی باید در نسبتِ فرزند و مادر جست‌وجو کند.
📚 منبع: از گذشته و اکنون

📖 نقل هرودوت: تاریخ هرودوت، ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم، ۱۳۶۲، ص ۱۰۸
#میراث_فرهیختگان
#شاهنامه
#فردوسی
#ضحاک
#هرودوت
#اسطوره
#فرهنگ_ایران
#تاریخ_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

ابوالفضل پایدار
سبزوار. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 شمس و مولوی؛ دو نام در امتداد یک دیدار
🎥 دویست‌وهفتمین نشست مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب با همکاری دانشگاه تهران
به مناسبت ۷ مهر، روز بزرگداشت شمس تبریزی و ۸ مهر، روز بزرگداشت مولوی، مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب با همکاری دانشگاه تهران دویست‌وهفتمین نشست خود را به این دو چهرۀ بزرگ فرهنگ و ادب فارسی اختصاص داد.
شمس و مولوی را دشوار می‌توان جدا از یکدیگر خواند؛ دیداری که زندگی و اندیشۀ مولانا را دگرگون کرد و در حافظۀ فرهنگی ایران، خود به یکی از ماندگارترین روایت‌های تاریخ عرفان و ادبیات فارسی بدل شد.
🎬 ویدئوی نشست ضمیمه است.
#میراث_فرهیختگان
#شمس_تبریزی
#مولوی
#مولانا
#میراث_مکتوب
#دانشگاه_تهران
#ادبیات_فارسی
#عرفان_ایرانی
#مصطفی_ملکیان
#فرهیختگان روزن آگاهی

📜 «هی سپه، هی پهلوی»؛ روایت عین‌السلطنه از نام‌گذاری‌های عصر رضاشاه
قهرمان‌میرزا سالور، مشهور به عین‌السلطنه، در خاطرات سال ۱۳۰۴ خود با لحنی گزنده از گسترش نام‌ها و القاب رضاشاه بر شهرها، خیابان‌ها و مؤسسات می‌نویسد:
«بندر انزلی را بندر پهلوی اسم گذاشته‌اند. هرچه امروز هست یا سپه است یا پهلوی... هی سپه، هی پهلوی، هی پهلوی، هی سپه.»
او سپس با انتقاد از آنچه میل رضاشاه به شهرت و ثبت نام خود بر اماکن می‌دانست، می‌نویسد:
«هیچ‌کس به قدر این آدم طالب اشتهار خود و گذاشتن اسم و لقب خود به هر سنگ و کلوخی نیست.»
عین‌السلطنه برای برجسته‌کردن انتقادش، رضاشاه را با ناصرالدین‌شاه مقایسه می‌کند و در نهایت با همان زبان تند و شخصیِ خاطراتش نتیجه می‌گیرد:
«این آدم در ظرف چهار سال نصف طهران و ایران را پهلوی و رضا و سپه اسم گذاشته است.»
این عبارات در روزنامه خاطرات عین‌السلطنه، جلد نهم، صفحه ۷۲۵۶ و ذیل وقایع سال ۱۳۰۴ آمده است.
#میراث_فرهیختگان
#عین_السلطنه
#قهرمان_میرزا_سالور
#رضاشاه
#بندر_انزلی
#تاریخ_معاصر
#خاطرات_تاریخی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 لغو یک سفر؛ تخریب زیرساخت‌های دانش
✍️ دکتر بابک زمانی
بابک زمانی، استاد مغز و اعصاب و رئیس انجمن سکته مغزی ایران، از لغو سفرش به سئول برای شرکت در کنگره جهانی سکته مغزی ۲۰۲۶ خبر داده است؛ اما یادداشت او بیش از آنکه درباره یک سفر شخصی باشد، درباره پیامدهای انزوای علمی ایران است.
او توضیح می‌دهد که حضور در چنین کنگره‌هایی صرفاً برای شنیدن چند سخنرانی نیست؛ فرصتی است برای آموختن تازه‌ترین روش‌های درمان، تبادل تجربه با پزشکان کشورهای دیگر، حفظ شبکه‌های علمی، پیگیری همکاری‌های منطقه‌ای و انتقال این دانش به پزشکان، دانشجویان و در نهایت بیماران ایرانی.
زمانی می‌نویسد امسال دشواری‌های سفر و نگرانی از «نرفتن یا حتی رفتن و بازنگشتن و سرگردانی در جایی دور» سبب شده از شرکت در کنگره صرف‌نظر کند؛ تصمیمی که از نگاه او فقط به خودش محدود نمی‌شود:
«شاید پیام اصلی این یادداشت، نه لغو یک سفر شخصی، بلکه چیزی فراتر از آن باشد.»
نگرانی اصلی او بسته‌شدن تدریجی روزنه‌های ارتباط جامعه پزشکی ایران با جهان است. ارتباطی که در پزشکی مدرن، کتاب و مقاله به‌تنهایی جای آن را نمی‌گیرد و قطع‌شدنش می‌تواند مستقیماً بر آموزش و کیفیت درمان اثر بگذارد.
و هشدار پایانی او از همین‌جا فراتر از پزشکی می‌رود:
«درها بیش از پیش بسته می‌شوند، اداره جامعه ممکن است در کوتاه‌مدت آسان‌تر هم به نظر برسد؛ اما هزینه آن را جامعه با تخریب زیرساخت‌های دانش می‌پردازد؛ تخریبی که می‌تواند عواقبی غیرقابل جبران داشته باشد.»
🔗 متن کامل یادداشت دکتر بابک زمانی
#صدای_فرهیختگان
#بابک_زمانی
#پزشکی
#سکته_مغزی
#دانش
#انزوای_علمی
#مهاجرت_علمی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔺 صلاح‌الدین خدیو: چرا جنگ سوم را قطعی می‌دانم؟
✍️ صلاح‌الدین خدیو
صلاح‌الدین خدیو در یادداشتی، از مجموعه تحولات دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی هفته‌های اخیر نتیجه می‌گیرد که وقوع دور تازه‌ای از جنگ را باید بسیار جدی گرفت؛ هرچند «قطعی بودن» جنگ، ارزیابی و پیش‌بینی نویسنده است، نه خبری تأییدشده.
او استدلال خود را بر چند محور بنا می‌کند:
نخست، چشم‌انداز احیای تفاهم اسلام‌آباد را بسیار ضعیف می‌داند و معتقد است شکاف ایران و آمریکا بر سر پرونده هسته‌ای و تنگه هرمز همچنان پابرجاست.
دوم، بی‌اعتمادی عمیق تهران و واشنگتن را مانع تنش‌زدایی پایدار می‌بیند و معتقد است دو طرف، در کنار مذاکرات مقطعی، همچنان از ابزارهایی چون فشار اقتصادی و عملیات نظامی محدود استفاده خواهند کرد.
سوم، خدیو از تغییر احتمالی محاسبات کشورهای عرب خلیج فارس سخن می‌گوید و احتمال می‌دهد برخی از آنها نسبت به گذشته آمادگی بیشتری برای همراهی با معماری امنیتی جدید منطقه داشته باشند.
چهارم، او معتقد است تهران بیش از اندازه به عبور از دوره ترامپ و تغییر شرایط سیاسی آمریکا امید بسته است؛ فرضی که به نظر او الزاماً به کاهش فشار منتهی نخواهد شد.
پنجم، تحریم‌ها و محدودیت‌های اقتصادی تازه را مستقیماً مرتبط با کاهش تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی ایران می‌داند و هشدار می‌دهد که ادامه فرسایش اقتصادی می‌تواند قدرت چانه‌زنی تهران را نیز کاهش دهد.
و سرانجام به تحرکات تازه نظامی آمریکا در منطقه و مجموعه‌ای از رخدادهای امنیتی اخیر اشاره می‌کند. با این حال، درباره برخی از این حوادث ــ از جمله پرونده فرفورد و ماجرای پرواز فلای‌دبی ــ تحقیقات رسمی هنوز ادامه دارد و انتساب آنها به ایران قطعی نشده است.
جمع‌بندی خدیو این است که هفته‌های پیش رو، از نظر اقتصادی، سیاسی و امنیتی می‌تواند تعیین‌کننده باشد.
«جنگ سوم» در این یادداشت یک پیش‌بینی تحلیلی است؛ نشانه‌های تشدید تنش واقعی‌اند، اما وقوع جنگ تازه هنوز یک واقعیت قطعی نیست.
🔗 متن کامل یادداشت صلاح‌الدین خدیو
#صدای_فرهیختگان
#صلاح‌الدین_خدیو
#ایران
#آمریکا
#تنگه_هرمز
#تحریم
#تنش_نظامی
#فرهیختگان راهی به رهایی