🔴 از کرامات شیخ اقتصاد؛ گرانی را کنار بگذارید!
😂 حجت‌الله عبدالملکی و کشف تازه‌ای که علم اقتصاد را به زانو درآورد!
حضرت حجت‌الله عبدالملکی، وزیر اسبق کار و از نوابغ مسلم اقتصادِ کلامی، بار دیگر لب به سخن گشودند و گرهی از مشکلات چندصدساله علم اقتصاد گشادند:
«اگر گرانی را کنار بگذاریم، دیگر هیچ مشکل اقتصادی نداریم!»
واقعاً چرا به عقل اقتصاددانان جهان نرسیده بود؟
از فردا فقر را کنار بگذاریم تا همه ثروتمند شوند؛ بیکاری را کنار بگذاریم تا اشتغال کامل برقرار شود؛ تحریم را کنار بگذاریم تا تجارت آزاد شود؛ و اگر آخر ماه پولی در حسابمان نماند، کافی است موجودی حساب را کنار بگذاریم!
این البته نخستین کرامت حضرت نیست.
روزی فرمودند با یک میلیون تومان هم می‌توان شغل ایجاد کرد. ملت نادان پرسیدند چگونه؟ پاسخ دادند که چون آموزش ندیده‌اید، نمی‌دانید!
روزی دیگر از کرامات صنعت خودروسازی کره جنوبی پرده برداشتند: کره‌ای‌ها گویا درِ پارکینگ‌هایشان را چنان کوچک ساخته‌اند که خودروهای بزرگ آمریکایی داخل نروند!
این کشف، دریچه تازه‌ای به سیاست صنعتی گشود: برای تولید هواپیمای داخلی، کافی است سقف فرودگاه‌ها را کوتاه کنیم!
بعد نوبت لامبورگینی وطنی رسید؛ ماجرای ساخت نمونه‌ای ایرانی که در روایت حضرت، گویی تنها چند قدم با فتح بازار خودروهای لوکس جهان فاصله داشت.
در مقام دبیری مناطق آزاد هم خبر از آمادگی اماراتی‌ها برای سرمایه‌گذاری صد میلیارد دلاری دادند؛ رقمی چنان حیرت‌آور که پای درستی‌سنج‌ها نیز به میان آمد.
و اکنون، پس از این همه کشف و کرامت، به ساده‌ترین نظریه اقتصادی تاریخ رسیده‌اند:
مشکل اقتصاد ایران چیست؟ گرانی!
راه‌حل چیست؟ گرانی را کنار بگذارید!
نتیجه؟ الحمدلله، دیگر مشکلی نداریم!
در وصف چنین دانش بی‌کرانی، چه می‌توان گفت جز آنچه در هجویه‌های قدیمی آمده است:
از کرامات شیخ ما چه عجب
پنجه را باز کرد و گفت وجب
از کرامات شیخ ما این است
شیره را خورد و گفت شیرین است
یک کرامات دیگرم دارد
ابر را دید و گفت می‌بارد
در سمرقند گربه دم دارد
در بخارا الاغ سُم دارد
دست دارای پنج انگشت است
متضاد جلو، همان پشت است
و اینک باید بیتی نیز به افتخار این کشف تازه بر دیوان کرامات افزود:
شیخ ما گفت: گرانی بد است
گر نباشد، همه‌چیزش خوب است!
البته انصاف حکم می‌کند که یک تفاوت را فراموش نکنیم: شیخِ آن حکایت‌ها تنها بدیهیات را کشف می‌کرد؛ شیخ اقتصاد ما بدیهیات را کشف می‌کند، برایشان نسخه می‌پیچد و سابقه وزارت هم دارد!
مردم سال‌هاست با گرانی زندگی می‌کنند؛ اما گویا برای بعضی مسئولان، گرانی چیزی است شبیه پوست خیار: کافی است کنار گذاشته شود!
🎥 فیلم تازه‌ترین کرامت حضرت را ببینید.
📚 برای مرور کرامات پیشین:
اشتغال با یک میلیون تومان | داستان پارکینگ‌های کره و لامبورگینی | ماجرای صد میلیارد دلار امارات
#حجت‌الله_عبدالملکی #طنز_سیاسی #اقتصاد_ایران #از_کرامات_شیخ
#فرهیختگان روزن آگاهی

📜 دیوان حافظ، کمتر از ده سال پس از مرگ او؛ نسخه‌ای از سال ۸۰۱ هجری
✍️ احمدرضا بهرام‌پور عمران

سال ۱۳۵۲، امیری فیروزکوهی در مقاله‌ای با عنوان طنزآمیز «حافظ‌بس» خواستار پایان دادن به بحث‌های تمام‌نشدنی حافظ‌پژوهی شد. اما درست در همان سال‌ها، پژوهش درباره حافظ رونق تازه‌ای گرفت و نسخه‌های کهن‌تری از دیوان او شناسایی شدند.
یکی از مهم‌ترین آن‌ها نسخه نورعثمانیه است؛ دست‌نوشته‌ای محفوظ در کتابخانه نورعثمانیه استانبول که در بیستم جمادی‌الاول سال ۸۰۱ هجری قمری، کمتر از ده سال پس از درگذشت حافظ، کتابت شده است.
این نسخه ۴۰۷ غزل، ۴ قصیده، یک ترجیع‌بند، ۲۳ رباعی و ۲۳ قطعه دارد. کاتب آن غیاث ابرقوهی بوده و از نخستین نمونه‌های شکل‌گیری خط نستعلیق نیز به شمار می‌رود.
اما اهمیت نسخه فقط در قدمت آن نیست.
مقدمه محمد گل‌اندام، دوست و هم‌درس حافظ، در این دست‌نوشته آمده است. پیش از شناسایی نسخه نورعثمانیه، کهن‌ترین نسخه شناخته‌شده دارای این مقدمه به سال ۸۲۴ تعلق داشت. این کشف، شاهدی بسیار زودهنگام در بحث اصالت مقدمه گل‌اندام به دست می‌دهد.
نسخه همچنین ضبط‌هایی دارد که یافته‌های پرویز ناتل خانلری و سلیم نیساری را تأیید می‌کند. البته آسیب‌دیدگی بعضی برگ‌ها، از جمله در بیت مشهور «کشتی‌شکستگانیم...»، امکان داوری بر پایه این نسخه را در برخی موارد از پژوهشگران گرفته است.
بهرام‌پور عمران در پایان یادداشتش از امید به انتشار متن مقابله‌شده این نسخه به کوشش بهروز ایمانی می‌نویسد.
این نوشته چکیده مقاله «هر دم از این باغ...» است که در تابستان ۱۳۹۴ در فصلنامه نقد کتاب ادبیات منتشر شده است.
منبع: از گذشته و اکنون
#حافظ #حافظ_پژوهی #نسخه_شناسی #دیوان_حافظ #میراث_مکتوب
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 زنان در تاریخ محلی سیستان و بلوچستان؛ بازخوانی نقش زنان در تاریخ ایران
پیش‌همایش انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران
انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران با همکاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، پیش‌همایشی با موضوع زنان در تاریخ محلی سیستان و بلوچستان برگزار می‌کند.
این نشست فرصتی برای توجه به حضور و نقش زنان در تاریخ منطقه‌ای است؛ بخشی از تاریخ اجتماعی ایران که شناخت آن به پژوهش در منابع و روایت‌های محلی نیاز دارد.
🗓 سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۴ تا ۱۸
📍 تهران، سالن آمفی‌تئاتر وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
#زنان_در_تاریخ #سیستان_و_بلوچستان #تاریخ_محلی #انجمن_زنان_پژوهشگر_تاریخ_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 از آتن تا «جنگ تمدن‌ها»؛ نقد ابزارسازی مارکو روبیو از تاریخ
✍️ علی میرسپاسی | استاد جامعه‌شناسی دانشگاه نیویورک
مارکو روبیو در سخنرانی هفتم اکتبر خود در آتن، از لشکرکشی خشایارشا و ویرانی آکروپولیس آغاز کرد و به ستایش میراث قهرمانی و تمدنی غرب رسید. علی میرسپاسی در نقد این سخنرانی می‌پرسد: چرا ویرانگری سپاه ایران باستان محکوم می‌شود، اما کشورگشایی اسکندر، سزار و کورتس در روایتی از شکوه تمدن غرب جای می‌گیرد؟
میرسپاسی مسئله را فراتر از یک داوری نادرست تاریخی می‌بیند. به نظر او، وقتی میراث فرهنگی به سند حقانیت سیاسی تبدیل شود، اختلاف میان دولت‌ها می‌تواند به دشمنی میان تمدن‌ها بدل شود؛ دشمنی‌ای که دیگر با مذاکره و تغییر سیاست‌ها به‌آسانی پایان نمی‌یابد.
او یادآوری می‌کند که نمی‌توان از حرمت زندگی سخن گفت و هم‌زمان رنج قربانیان جنگ‌های ویتنام، لائوس، افغانستان و عراق را از روایت اخلاقی قدرت آمریکا کنار گذاشت.
اما نقد میرسپاسی تنها متوجه روبیو نیست. او به ایرانیان نیز هشدار می‌دهد که پاسخ به چنین گفتاری را در ستایش برتری تمدن ایرانی یا پذیرفتن دشمنی ابدی ایران و غرب جست‌وجو نکنند.
«یک ملت برای برخورداری از امنیت و حق تعیین سرنوشت، نیازی به اثبات برتری نیاکان خود ندارد.»
میرسپاسی به‌جای مسابقه بر سر عظمت تمدن‌ها، از «مراقبت از ایران» سخن می‌گوید: حفاظت از زندگی مردم، امنیت، آزادی اندیشیدن، آموزش، کار، محیط زیست و امکان مشارکت در تعیین سرنوشت مشترک.
این مقاله را می‌توان در کنار یادداشت عظیم محمودآبادی، «غرب علیه غرب؛ روبیو، توئین‌بی و جنگ تمدن‌ها»، خواند؛ دو تفسیر متفاوت از یک سخنرانی و نسبت تاریخ با سیاست امروز.
📖 متن کامل مقاله در اخبار روز
#علی_میرسپاسی #مارکو_روبیو #جنگ_تمدن‌ها #تاریخ_و_سیاست #ایران_و_غرب
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 سپرده‌گذاران بانک‌های ایران؛ بازندگان اقتصاد رانتی
✍️ احمد علوی
پول متعلق به سپرده‌گذار است، اما تصمیم درباره سرنوشت آن را دیگران می‌گیرند. وقتی هم تصمیم‌ها به زیان می‌انجامد، لزوماً همان تصمیم‌گیرندگان نیستند که هزینه‌اش را می‌پردازند.
احمد علوی در این مقاله، همین شکاف میان اختیار تخصیص منابع و مسئولیت تحمل زیان را از مشکلات بنیادی نظام بانکی ایران می‌داند.
به نوشته او، هنگامی که اعطای تسهیلات بیش از توان بازپرداخت و بازده اقتصادی، تابع روابط قدرت و منافع گروه‌های برخوردار باشد، بانک می‌تواند به ابزاری برای توزیع رانت بدل شود. سود نصیب گروهی محدود می‌شود، اما زیان بانک‌های بحران‌زده ممکن است از راه مداخله بانک مرکزی، افزایش نقدینگی و تورم به جامعه منتقل شود.
سپرده‌گذار حتی وقتی اصل پولش را پس می‌گیرد، ممکن است بخش بزرگی از قدرت خرید آن را از دست داده باشد.
علوی پرونده بانک آینده را نمونه‌ای برای بررسی این سازوکار می‌گیرد. به باور او، انتقال یک بانک مشکل‌دار به بانکی دیگر، به‌خودی‌خود زیان انباشته را از میان نمی‌برد؛ مسئله این است که سرانجام چه کسی آن زیان را تحمل می‌کند.
او در عین حال تأکید دارد که نه همه بانک‌ها وضعیت یکسانی دارند و نه هر مداخله دولت در بحران بانکی را می‌توان نشانه رانت‌جویی دانست.
پرسش مقاله ساده است، اما پاسخ آن به ساختار قدرت و اقتصاد ایران گره خورده: چه کسی درباره پول مردم تصمیم می‌گیرد و چه کسی تاوان تصمیم‌های نادرست را می‌دهد؟
📖 مطالعه مقاله در خبرنامه گویا
#نظام_بانکی #اقتصاد_رانتی #سپرده_گذاران #تورم #بانک_آینده
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 نشست تخصصی بنیاد باران با موضوع «گذارهای جهانی، زنجیره ارزش و معماری توسعه ایران»
بنیاد آزادی، رشد و آبادانی ایران (باران) در یکصد و چهل‌وهفتمین نشست تخصصی خود، با حضور سید محمد خاتمی، به بررسی تحولات جهانی و نسبت آن با توسعه ایران می‌پردازد.
🎙 سخنران: دکتر عباس آخوندی
موضوع: گذارهای جهانی، زنجیره ارزش و معماری توسعه ایران
📅 سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵، امروز
🕓 ساعت ۱۶:۳۰ تا ۱۸:۳۰
📍 مکان: کتابخانه ملی، بزرگراه شهید حقانی
#بنیاد_باران #سیدمحمد_خاتمی #عباس_آخوندی #توسعه_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 از خلاف قانون اساسی تا خلط وظایف مجلس و دولت
✍️ سیدعلی محمودی
ماجرا از سخنان محسن زنگنه، نماینده مجلس، درباره توافق‌های اقتصادی با افغانستان آغاز شد؛ به‌ویژه آنجا که گفت در گفت‌وگو با وزیر صنعت و تجارت طالبان توافق کرده‌اند افغانستان در منطقه آزاد چابهار «یک سرزمین متعلق به خودش داشته باشد».
زنگنه بعدتر در گفت‌وگو با ایرنا توضیح داد که منظور، اختصاص ۱۰ هکتار زمین در بندر چابهار و حدود ۱۰۰ هکتار در منطقه آزاد برای سرمایه‌گذاری و ایجاد زیرساخت‌هایی مانند بندر خشک است؛ نه واگذاری خاک یا حاکمیت ایران.
سیدعلی محمودی این توضیح را پایان ماجرا نمی‌داند. پرسش او تنها درباره معنای عبارت «سرزمین متعلق به خودش» نیست. مسئله مهم‌تر، حدود اختیارات نماینده مجلس در مذاکره و توافق بر سر پروژه‌های اجرایی است.
محمودی با استناد به اصول ۷۷، ۷۸ و ۱۵۳ قانون اساسی، بر ضرورت رعایت تشریفات قانونی توافق‌های بین‌المللی، حفظ تمامیت ارضی و ممنوعیت قراردادهای موجب سلطه بیگانه تأکید می‌کند.
او سپس به بخش دیگری از اظهارات زنگنه می‌پردازد: گفت‌وگو درباره احداث ۷۰۰ کیلومتر خط آهن میان هرات و مزارشریف، انتقال نفت ایران از طریق خط لوله، ساخت پالایشگاه در غرب افغانستان و ایجاد شهرک صنعتی مشترک.
به اعتقاد محمودی، قانون‌گذاری و نظارت وظیفه مجلس است، اما مذاکره و اقدام اجرایی از مسئولیت‌های دولت به شمار می‌رود. نماینده می‌تواند درباره سیاست خارجی اظهارنظر کند و بر عملکرد دولت نظارت داشته باشد؛ این اختیارات، به‌خودی‌خود مجوز ورود او به جایگاه مجری و طرف توافق نیست.
او در پایان از مسعود پزشکیان می‌خواهد با توجه به مسئولیت ریاست قوه مجریه و اجرای قانون اساسی، چگونگی این مذاکرات و حدود اختیارات افراد دخیل در آن را بررسی کند.
📖 متن کامل یادداشت سیدعلی محمودی
#قانون_اساسی #تفکیک_قوا #مجلس #دولت #چابهار #روابط_ایران_و_افغانستان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ از رؤیای «مکان سوم» تا پرسش از نقش آن در بحران‌های کشور
✍️ فریبا نظری | جامعه‌شناس و پژوهشگر گروه‌های اجتماعی
آیا انجمن جامعه‌شناسی ایران توانسته است فراتر از یک تشکل حرفه‌ای، به فضایی برای گفت‌وگو، همبستگی و پیوند جامعه‌شناسان با مسائل جامعه تبدیل شود؟
فریبا نظری، از اعضای این انجمن، در یادداشتی انتقادی به فاصله میان ظرفیت‌های انجمن و عملکرد آن می‌پردازد.
او از مفهوم «مکان سوم» کمک می‌گیرد؛ فضایی بیرون از مناسبات رسمی کار و زندگی خصوصی که افراد بتوانند آزادانه گرد هم بیایند، گفت‌وگو کنند و احساس تعلق داشته باشند.
به نوشته نظری، برخی گروه‌های علمی و تخصصی انجمن توانسته‌اند چنین فضاهایی، هرچند کوچک، پدید آورند. شبکه‌های ارتباطی، فعالیت‌های داوطلبانه و انتخابات داخلی، امکان آشنایی و همکاری جامعه‌شناسان را فراهم کرده‌اند.
اما این گروه‌ها اغلب مانند جزایری جدا از یکدیگر فعالیت می‌کنند. ارتباط میان‌رشته‌ای آن‌ها محدود است و پیوندشان با دانشجویان نیز به اندازه کافی گسترش نیافته است.
نویسنده به نکته دیگری هم اشاره می‌کند: انجمنی که معرفی جامعه‌شناسی به جوانان و دانش‌آموزان را از سیاست‌های خود می‌داند، چه ارتباط مؤثری با مدرسه و دانش‌آموزان برقرار کرده است؟
این پرسش‌ها در یادداشتی مطرح می‌شوند که عنوانش از انفعال انجمن در برابر بحران‌های کنونی کشور نیز سخن می‌گوید.
📖 متن کامل یادداشت فریبا نظری
#انجمن_جامعه‌شناسی_ایران #جامعه‌شناسی #نهادهای_مدنی #مکان_سوم #فریبا_نظری
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 غرب علیه غرب؛ روبیو، توئین‌بی و جنگ تمدن‌ها
✍️ عظیم محمودآبادی | عضو بخش تحلیلی انصاف‌نیوز
«پان‌اسلامیسم خوابیده است [...] اگر پرولتاریای جهانِ غربی‌مآب بر ضد سلطه غرب به شورش برخیزد و خواستار یک رهبری ضدغربی شود، این خفته بیدار خواهد شد.»
این هشدار آرنولد توئین‌بی در کتاب تمدن در بوته آزمایش، نقطه آغاز یادداشت عظیم محمودآبادی درباره ریشه‌های تاریخی و تمدنی رویارویی ایران و غرب است.
محمودآبادی سخنان مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در آتن درباره جنگ‌های ایران و یونان باستان را نشانه‌ای از حضور تاریخ دوردست در زبان سیاسی امروز می‌داند.
به باور او، منازعه ایران و آمریکا را نمی‌توان تنها با برنامه هسته‌ای، انقلاب ۱۳۵۷ یا تسخیر سفارت آمریکا توضیح داد. او ریشه‌ای بسیار کهن‌تر برای این تقابل قائل است: رویارویی ایران و یونان در سده پنجم پیش از میلاد.
نویسنده به تفاوت نگاه دو تمدن نیز اشاره می‌کند؛ یونانیانی که ایرانیان را «بربر» و «ناآزاد» می‌خواندند و ایرانیانی که میان «ایرانی» و «انیرانی» تمایز می‌گذاشتند و خود را «آزادگان» می‌نامیدند.
فرضیه اصلی مقاله این است که بحران‌های کنونی منطقه، در کنار ابعاد سیاسی، اقتصادی و جغرافیایی، وجهی تمدنی نیز دارند. از این منظر، بحران می‌تواند هم به فرسایش یک تمدن بینجامد و هم زمینه دگرگونی و بازسازی آن را فراهم کند.
این خوانش تاریخی البته تفسیر نویسنده است، نه توضیحی قطعی و مورد توافق درباره علل جنگ‌ها و مناسبات امروز ایران و آمریکا.
📖 متن کامل مقاله در انصاف‌نیوز
#عظیم_محمودآبادی #آرنولد_توئین‌بی #مارکو_روبیو #تاریخ_تمدن #ایران_و_غرب
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 یونان در مسیر ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۵ سال
یونان در حال تدوین قانونی است که بر اساس آن، استفاده کودکان زیر ۱۵ سال از شبکه‌های اجتماعی ممنوع خواهد شد.
انتظار می‌رود این قانون از اول ژانویه ۲۰۲۷ (۱۱ دی ۱۴۰۵) به اجرا درآید.
این تصمیم پیشنهادی، بار دیگر بحث درباره سن مناسب ورود کودکان به شبکه‌های اجتماعی، مسئولیت پلتفرم‌ها و نسبت میان حفاظت از کودکان و حقوق دیجیتال آنان را مطرح می‌کند.
هنوز باید میان تدوین قانون و تصویب و اجرای قطعی آن تفاوت گذاشت.
🔗 منبع: یورونیوز
#یونان #شبکه‌های_اجتماعی #حقوق_کودکان #فضای_مجازی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 حافظ؛ میناگر جان ایرانی
✍️ رضا بهشتی معز
«امروز روز حافظ بزرگ است و ما همه به او مدیونیم. چه بسیار روزگار ایرانیان که با او خوش شده، روزهای عسرت که با شعر او به سر آمده و الهامی که هریک به فراخور حال و ذوق و استعداد از این موجود ژرف و شگرف شیرازی دریافته‌ایم.»
رضا بهشتی معز در یادداشتی به مناسبت روز حافظ، از نسبت شخصی خود با چهار چهره بزرگ ادب فارسی، فردوسی، مولوی، حافظ و سعدی، می‌نویسد و میان حکمت عملی و تجربه‌های باطنی در آثار آنان تمایزی ظریف می‌گذارد.
او از منظر کسی که علوم سیاسی، فلسفه و اسلامیات خوانده و تدریس کرده است، سعدی و مولوی را به دانش توسعه و حکمت عملی نزدیک‌تر می‌بیند؛ اما برای حافظ جایگاهی دیگر قائل است:
«تعمیر و آبادی جان امری‌ست و سیاحت‌های روحی و آزمون‌های معنوی امری دیگر. درک مواجید روحی و تجربه‌های باطنی اعلا با میناگری‌های حافظ میسر است.»
در بخش دیگری از یادداشت، بهشتی معز هر چهار شاعر را، به تعبیر خود، «حکیمانی سکولار» می‌خواند؛ نه به معنای بی‌اعتنایی به امر قدسی، بلکه از آن رو که توانسته‌اند لطایف قدسی را به زبان زندگی عرفی درآورند و در برابر جزم‌اندیشی‌های زمانه بایستند.
او در عین ستایش حافظ، از نقد برخی وجوه اندیشه‌اش نیز غافل نمی‌شود:
«قدرگرایی، ایهام و مصلحت‌جویی حافظ هم گرچه در صورت‌بندی حیات ما ایرانیان بی‌اثر نبوده است، اما از وزن سخن و عیار اندیشه او کم نمی‌کند.»
و سرانجام، حافظ را شاعری می‌داند که «روزگار و شناسنامه ما ایرانیان را رنگی دیگر زده است.»
نویسنده در پایان، روز حافظ را به دوست فرهیخته‌اش، دکتر محمدحسن شرفی، نیز تبریک می‌گوید؛ کسی که به نوشته او، سال‌هاست «بی‌ادعا، خاموش و پیگیر» در فضای مجازی به معرفی و بازخوانی اندیشه و شعر حافظ می‌پردازد.
🔗 یادداشت رضا بهشتی معز در فیسبوک
#رضا_بهشتی_معز #حافظ #روز_حافظ #ادبیات_فارسی #سعدی #مولوی #فردوسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 فراتر از دولت ـ ملت؛ چرا جنگ‌طلبی ایرانی گسستی خطرناک است؟
✍️ بابک مینا | پژوهشگر فلسفه سیاسی
«کسی که بر سر شما بمب می‌ریزد، حتی اگر کاملاً دوست نباشد، دشمن نیست؛ اما کسی که در حال دفاع از کشور است، قطعاً دشمن است.»
بابک مینا با این صورت‌بندی، به سراغ یکی از تناقض‌های اپوزیسیون طرفدار حمله نظامی به ایران می‌رود: چگونه ممکن است نیروی مهاجم در جایگاه «دوست» قرار گیرد و مخالفان جنگ، حتی اگر مخالف جمهوری اسلامی باشند، «دشمن» شمرده شوند؟
او برای توضیح این وضعیت به کتاب نظریه پارتیزان کارل اشمیت رجوع می‌کند. در خوانش مینا، سیاست پارتیزانی هنگامی شکل می‌گیرد که مرز دوست و دشمن دیگر لزوماً از مرزهای یک کشور پیروی نکند؛ دشمن می‌تواند درون جامعه تعریف شود و نیرویی بیرونی، متحد سیاسی به شمار آید.
مینا معتقد است بخشی از اپوزیسیون جنگ‌طلب ایرانی، پس از ناکامی جنبش‌های اصلاحی و اعتراضی، به چنین درکی از سیاست رسیده است. او این وضعیت را با سیاست انقلابی لنین و مائو مقایسه می‌کند؛ با این تفاوت که این بار، به تعبیر نویسنده، اردوگاه غرب جای اردوگاه شرق را گرفته است.
تناقضی که مقاله بر آن انگشت می‌گذارد، وعده ساختن یک دولت ـ ملت متعارف از مسیر سیاستی است که در زمان حال، چارچوب دولت ـ ملت را کنار می‌گذارد.
مینا هشدار می‌دهد که پیامد این شیوه تعریف دوست و دشمن، ممکن است بسیار فراتر از نتیجه یک جنگ باشد و بر فرهنگ سیاسی ایران اثری ماندگار بگذارد.
مقاله همچنین توضیح می‌دهد که چرا نویسنده یادآوری سخنان مارکو روبیو درباره ایران باستان یا نشان دادن پیامدهای انسانی بمباران را برای تغییر موضع هسته سخت جریان طرفدار جنگ کافی نمی‌داند.
📖 متن کامل مقاله در نیماد
#بابک_مینا #دولت_ملت #سیاست_پارتیزانی #کارل_اشمیت #جنگ_و_صلح
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 گذار از ساختار!
مناظره مصطفی تاجزاده با محمدرضا جلائی‌پور، تقی رحمانی، سلمان کدیور و حسین نورانی‌نژاد
این مناظره در سال ۱۴۰۰ در کلاب «میدان آزادی» برگزار شده است.
بحث «گذار از ساختار» از اختلاف‌نظرهای مهم در میان نیروهای سیاسی منتقد وضع موجود است؛ از امکان اصلاح در چارچوب ساختار سیاسی تا ضرورت و چگونگی عبور از آن.
بازنشر این گفت‌وگو فرصتی است برای شنیدن دیدگاه‌های متفاوتی که پنج سال پیش درباره آینده سیاسی ایران مطرح می‌شدند.
🎬 تماشای فیلم کامل مناظره
#مصطفی_تاجزاده #محمدرضا_جلائی‌پور #تقی_رحمانی #سلمان_کدیور #حسین_نورانی‌نژاد #گذار_از_ساختار
#فرهیختگان راهی به رهایی

📚 بحران تمرکز و انگیزه در دانش‌آموزان ایرانی؛ وقتی درس خواندن معنایش را از دست می‌دهد
✍️ علیرضا معینی | پژوهشگر

«درس بخوانم که چه بشود؟»
این پرسش برای دانش‌آموزی که فارغ‌التحصیلان بیکار یا شاغل در کارهای نامرتبط با تحصیلاتشان را می‌بیند، پرسشی بی‌دلیل نیست. وقتی آینده نامطمئن است، انگیزه درس خواندن را نمی‌توان صرفاً با توصیه به تلاش بیشتر زنده نگه داشت.
علیرضا معینی در مقاله‌ای در عصر ایران، سه توانایی را برای ادامه مسیر تحصیلی ضروری می‌داند: انگیزه، تمرکز و تاب‌آوری.
او توضیح می‌دهد که انگیزه بیرونی، مانند نمره و تشویق والدین، به‌تنهایی کافی نیست. دانش‌آموز باید بتواند میان آنچه می‌آموزد و آینده و علایق خودش ارتباطی پیدا کند. مدرک تحصیلی تضمین‌کننده شغل نیست، اما یادگیری مستقل، تفکر تحلیلی و مهارت‌آموزی می‌توانند دامنه انتخاب‌های او را گسترش دهند.
در بحث تمرکز، نویسنده تنها به تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی اشاره نمی‌کند. اضطراب ناشی از اخبار، فشار اقتصادی و نگرانی از آینده نیز می‌توانند توجه دانش‌آموز را مختل کنند.
پیشنهادهای عملی مقاله از این قرارند: دور نگه داشتن گوشی هنگام مطالعه، تقسیم زمان درس خواندن به بازه‌های مشخص، ثبت پیشرفت‌های کوچک، محدود کردن مصرف اخبار اضطراب‌آور و بازنگری شکست‌ها بدون سرزنش خود.
معینی تاب‌آوری را نیز نه انکار مشکلات، بلکه توانایی بازگشت به مسیر پس از ناکامی تعریف می‌کند.
اهمیت این نوشته در آن است که دشواری تحصیل در ایران امروز را فقط به کم‌کاری یا ضعف اراده دانش‌آموز نسبت نمی‌دهد؛ شرایط اجتماعی و اقتصادی را هم در نظر می‌گیرد و در همان حال، راهکارهایی برای مدیریت زندگی روزمره پیشنهاد می‌کند.
📖 متن کامل مقاله در عصر ایران
#آموزش_و_پرورش #دانش‌آموزان #انگیزه_تحصیلی #تمرکز #تاب‌آوری
#فرهیختگان روزن آگاهی

شـاهین آذرآتش
آستانه اشرفیه. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 جنگ فرودگاه‌ها؛ پیش‌درآمد جنگ بزرگ؟
✍️ صلاح‌الدین خدیو
حملات اخیر حوثی‌ها به فرودگاه‌های عربستان، به‌ویژه فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، از نگاه صلاح‌الدین خدیو نشانه گسترش میدان درگیری‌های منطقه‌ای به زیرساخت‌های هوانوردی غیرنظامی است.
خدیو این تحولات را در کنار هشدار پیشین محسن رضایی قرار می‌دهد؛ هشداری مبنی بر اینکه اگر کشورهای منطقه در محدودیت‌های پروازی علیه ایران با آمریکا همکاری کنند، فرودگاه‌های آن‌ها نیز از فعالیت بازخواهند ماند. با این حال، هم‌زمانی این رویدادها به‌تنهایی ارتباط عملیاتی میان آن‌ها را اثبات نمی‌کند.
نویسنده توجه را به پیامدهایی جلب می‌کند که ممکن است از مرز کشورهای درگیر فراتر برود. فرودگاه‌های ریاض، دوحه و دبی از گره‌های مهم شبکه پروازی منطقه‌اند. ناامن شدن آن‌ها می‌تواند مسیر پروازها را تغییر دهد، هزینه حمل‌ونقل را افزایش دهد و زنجیره‌ای از تأخیرها و لغو پروازها ایجاد کند.
در این میان، خدیو به تهدید حوثی‌ها علیه قطر نیز اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد که اگر فرودگاه حمد دوحه هدف قرار گیرد، اختلال احتمالی می‌تواند ابعادی بین‌المللی پیدا کند.
آیا «جنگ فرودگاه‌ها» نشانه ورود به مرحله تازه‌ای از رویارویی منطقه‌ای است؟
خدیو در پاسخ احتیاط می‌کند: هنوز شواهد کافی برای چنین نتیجه‌گیری‌ای وجود ندارد. حملات حوثی‌ها را باید در زمینه جنگ یمن و مناسبات این گروه با عربستان نیز بررسی کرد.
به باور او، مسئله تعیین‌کننده این است که حملات محدود می‌مانند یا واکنش‌های متقابل، دامنه جنگ را از آبراه‌ها و تأسیسات انرژی به فرودگاه‌ها و دیگر مسیرهای حمل‌ونقل گسترش می‌دهند.
📖 متن کامل یادداشت صلاح‌الدین خدیو
#صلاح‌الدین_خدیو #جنگ_یمن #حوثی‌ها #امنیت_هوانوردی #خاورمیانه
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ تا فروپاشی شوروی؛ چرا سرمایه‌داری باقی ماند؟
✍️ فتانه هویدا
انقلابیون روسیه در اکتبر ۱۹۱۷ با وعده پایان دادن به استثمار طبقاتی و برپایی نظمی جایگزین سرمایه‌داری به قدرت رسیدند. اتحاد شوروی برای میلیون‌ها نفر نماد امید به ساختن جامعه‌ای برابرتر شد. اما هفتاد و چهار سال بعد، در دسامبر ۱۹۹۱، شوروی فروپاشید و سرمایه‌داری، با همه بحران‌ها و تناقض‌هایش، باقی ماند.
چه چیزی این دو سرنوشت متفاوت را رقم زد؟
فتانه هویدا پاسخ را نه در برتری مطلق سرمایه‌داری، بلکه در تفاوت ظرفیت دو نظام برای مواجهه با بحران و اصلاح ساختارهایشان جست‌وجو می‌کند.
سرمایه‌داری در قرن بیستم بارها با رکود، بیکاری و اعتراض‌های اجتماعی روبه‌رو شد. فشار جنبش‌های کارگری، رقابت سیاسی و مطالبات عمومی در بسیاری از کشورها به گسترش حقوق کارگران، تأمین اجتماعی و مداخله دولت در اقتصاد انجامید. این اصلاحات تناقض‌های سرمایه‌داری را از میان نبرد، اما به آن امکان سازگاری با شرایط تازه را داد.
در مقابل، اقتصاد برنامه‌ریزی‌شده شوروی با مشکلات بهره‌وری و نوآوری دست‌به‌گریبان بود و انحصار قدرت در حزب کمونیست، امکان رقابت سیاسی و اصلاح مستقل ساختار قدرت را محدود می‌کرد.
گورباچف کوشید با اصلاحات اقتصادی و سیاسی نظام را نجات دهد، اما گشایش سیاسی، نارضایتی‌های انباشته را آشکارتر کرد؛ بحران اقتصادی شدت گرفت و مطالبات استقلال‌طلبانه جمهوری‌ها اقتدار مرکزی را تضعیف کرد.
هویدا تأکید می‌کند که این تجربه نه به معنای اصلاح‌پذیری ذاتی سرمایه‌داری است و نه اثبات شکست محتوم هر نظام جایگزین.
مسئله مهم‌تر، سرنوشت نظمی است که پس از انقلاب برپا می‌شود:
«تجربه شوروی نشان داد که برانداختن یک نظام و ساختن نظمی پایدار، دو مسئله متفاوت‌اند.»
انقلاب می‌تواند ساختار قدرت را دگرگون کند؛ اما پایداری نظم تازه به نهادهایی بستگی دارد که بتوانند خطاهای خود را شناسایی و اصلاح کنند، قدرت را پاسخ‌گو نگه دارند و با بحران‌های پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو شوند.
از این منظر، پرسش تاریخی انقلاب اکتبر همچنان زنده است: پس از برانداختن نظم موجود، چه چیزی و چگونه جای آن را خواهد گرفت؟
📖 متن کامل نوشته فتانه هویدا
#فتانه_هویدا #انقلاب_اکتبر #اتحاد_شوروی #سرمایه‌داری #تاریخ_معاصر
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 هنوز می‌توان با جهان سخن گفت
به مناسبت زادروز سید محمد خاتمی | ۲۱ مهرماه
بعضی نام‌ها در حافظه یک ملت با حادثه‌ای گره می‌خورند و بعضی با آرزویی. نام سید محمد خاتمی برای بسیاری از ایرانیان، یادآور آرزویی است که در دوم خرداد ۱۳۷۶ جان گرفت: اینکه شاید بتوان در همین سرزمین، بی‌آنکه دیگری را از میدان به در کرد، راهی برای آزادی، قانون‌مداری و زندگی بهتر گشود.
خاتمی از نسلی برآمده بود که انقلاب را تجربه کرده بود؛ اما در هنگامه‌ای به ریاست‌جمهوری رسید که جامعه، به‌ویژه جوانان و زنان، بیش از گذشته خواهان شنیده شدن بودند. او برای بیان این خواسته‌ها واژگانی به میدان آورد که در زبان رسمی سیاست آن روز چندان آشنا نبودند: جامعه مدنی، حقوق شهروندی، مدارا، نقد قدرت و ایران برای همه ایرانیان.
اهمیت این واژگان تنها در تازگی‌شان نبود. پشت آن‌ها تصوری از سیاست قرار داشت که در آن، اختلاف عقیده لزوماً به معنای دشمنی نیست و وفاداری به کشور با یکسان اندیشیدن همه شهروندان سنجیده نمی‌شود.
در همان سال‌ها، جهان نیز سرگرم گفت‌وگویی دیگر بود؛ گفت‌وگویی که گاه بیشتر به اعلام صف‌آرایی شباهت داشت. نظریه «برخورد تمدن‌ها»ی ساموئل هانتینگتون، آینده مناسبات جهانی را از دریچه شکاف‌های فرهنگی و تمدنی می‌نگریست. در برابر چنین تصوری، خاتمی از امکان گفت‌وگوی تمدن‌ها سخن گفت.
این دو نگاه، تنها دو تعبیر متفاوت از روابط بین‌الملل نبودند. یکی بر خطر رویارویی هویت‌ها انگشت می‌گذاشت و دیگری می‌کوشید راهی برای فهم متقابل آن‌ها بگشاید. خاتمی می‌خواست ایران، با پیشینه تاریخی و فرهنگی‌اش، در این گفت‌وگو سهمی داشته باشد؛ نه آنکه تنها موضوع داوری و تصمیم دیگران باشد.
پیشنهاد او چنان بازتابی یافت که سازمان ملل متحد سال ۲۰۰۱ را «سال گفت‌وگوی تمدن‌ها» نامید. در روزگاری که بدگمانی میان ملت‌ها رو به افزایش بود، این ابتکار نام ایران را با دعوتی فرهنگی و صلح‌جویانه همراه کرد.
اما در خانه، راه گفت‌وگو دشوارتر بود.
دوران ریاست‌جمهوری خاتمی، با گشایش‌هایی در عرصه مطبوعات، فرهنگ و مشارکت سیاسی همراه شد؛ همچنان‌که با توقیف روزنامه‌ها، بحران‌های سیاسی، سرخوردگی‌های اجتماعی و ناکامی در تحقق بسیاری از وعده‌ها نیز شناخته می‌شود. نمی‌توان از آن سال‌ها نوشت و یکی از این دو سوی تجربه را نادیده گرفت.
شاید از همین روست که خاتمی، پس از گذشت نزدیک به سه دهه از دوم خرداد، همچنان موضوع گفت‌وگو و اختلاف‌نظر است. گروهی او را با امیدی به یاد می‌آورند که به جامعه بخشید و گروهی با فرصت‌هایی که از دست رفت. هر دو داوری، بخشی از تاریخ سیاسی نسلی است که روزگاری به امکان اصلاح دل بست.
بااین‌همه، در منش سیاسی خاتمی چیزی هست که حتی منتقدان کارنامه او نیز می‌توانند درباره‌اش تأمل کنند: پرهیز از آنکه اختلاف سیاسی به نفی حق زندگی و سخن گفتن دیگری بینجامد.
در سیاست، به‌ویژه آنجا که خشم و رنج انباشته شده است، چنین رویکردی آسان نیست. مدارا گاهی با سازش‌کاری اشتباه گرفته می‌شود و گفت‌وگو با چشم‌پوشی از حق. اما گفت‌وگوی واقعی نه به معنای فراموش کردن اختلاف‌هاست و نه انکار بی‌عدالتی؛ به معنای پذیرفتن این است که آینده مشترک را نمی‌توان تنها با صدای یک گروه ساخت.
امروز که سید محمد خاتمی هشتادوسه‌ساله می‌شود، ایران با پرسش‌هایی روبه‌روست که پاسخ بسیاری از آن‌ها هنوز پیدا نشده است. نسبت آزادی و امنیت، جایگاه قانون در برابر قدرت، حق اعتراض، امکان اصلاح و چگونگی حفظ همبستگی ملی، همچنان در مرکز دغدغه‌های جامعه قرار دارند.
زادروز یک سیاست‌مدار، فرصتی برای معاف کردن او از نقد نیست. اتفاقاً اندیشه‌ای که بر گفت‌وگو استوار است، باید بیش از هر چیز تاب شنیدن نقد خود را داشته باشد.
شاید آنچه از خاتمی در حافظه سیاسی ایران ماندگارتر شود، نه همه تصمیم‌های دوران زمامداری او، بلکه اصرارش بر یک امکان باشد: اینکه می‌توان با مخالف سخن گفت، بی‌آنکه از حق خود گذشت؛ می‌توان به ایران وفادار بود، بی‌آنکه آن را به یک گروه محدود کرد؛ و می‌توان در جهانی پر از اختلاف، هنوز به فهمیدن دیگری امید داشت.
زادروز سید محمد خاتمی فرخنده باد.
#سیدمحمد_خاتمی #زادروز_خاتمی #دوم_خرداد #گفت‌وگوی_تمدن‌ها #جامعه_مدنی #ایران_برای_همه_ایرانیان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 منافع ملی و منطق قدرت در مناسبات بین‌الملل
«کشوری که هشت کرور درآمد دارد، با کشوری که هشتاد کرور درآمد دارد جنگ نمی‌کند.»
— قائم‌مقام فراهانی
جواد طباطبایی در کتاب دولت، ملت و حکومت قانون، با یادآوری این سخن قائم‌مقام، درباره نسبت قدرت، اخلاق و منافع ملی می‌نویسد:
«سده‌ها پیش، نویسندگان سیاسی بنیادگذار اندیشه سیاسی جدید، از هابز تا روسو و بسیاری پس از آنان گفته‌اند که "در مناسبات میان ملت‌ها وضع طبیعی هرگز از میان نمی‌رود." معنای این سخن آن است که "ملت‌ها گرگ یکدیگر هستند" و تا زمانی که دولتی نیرومند نتواند از منافع ملی صیانت کند، گرگ یکدیگر می‌مانند. این سخن حکمی اخلاقی نیست؛ قاعده‌ای در سیاست بین‌الملل است.»
طباطبایی سپس بر تمایز میان داوری اخلاقی و ضرورت‌های کشورداری تأکید می‌کند:
«بدیهی است که در سیاست بین‌الملل نیز قصاص قبل از جنایت امری نکوهیده است، اما دولت ملی باید برای هر قصاصی آماده باشد و در رؤیای حق‌طلبی، منافع کشور را بر باد ندهد.»
و در عبارتی صریح می‌نویسد:
«مهم‌ترین وظیفه دولت ملی صیانت از شالوده امر ملی، وحدت ملی و منافع آن، به تعبیر قائم‌مقام، "به مردی یا نامردی" است.»
📚 جواد طباطبایی، دولت، ملت و حکومت قانون، صفحات ۳۱۲ و ۳۱۳
#جواد_طباطبایی #قائم‌مقام_فراهانی #منافع_ملی #دولت_ملی #اندیشه_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی