فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
🔴 احسان یارشاطر؛ فردوسیِ زمان ما
🎬 مستندی درباره مردی که عمر خود را وقف پاسداری از فرهنگ و ادب ایران کرد
🔹 احسان یارشاطر، پژوهشگر برجسته فرهنگ و تاریخ ایران، از چهره‌هایی بود که زندگی علمی خود را به شناخت، پژوهش و معرفی میراث تمدنی ایران اختصاص داد.
🔸 او با بنیان‌گذاری مرکز مطالعات ایران‌شناسی در دانشگاه کلمبیا، نیویورک و پایه‌گذاری دانشنامه سترگ ایرانیکا (Encyclopaedia Iranica)، نقشی ماندگار در گسترش مطالعات ایران‌شناسی در جهان ایفا کرد.
📚 اگر فردوسی با شاهنامه، زبان و حافظه تاریخی ایرانیان را در قالب حماسه جاودانه کرد، یارشاطر نیز کوشید با گردآوری و سامان‌دهی دانش ایران‌شناسی، میراث فرهنگی ایران را برای نسل‌های آینده ثبت و حفظ کند.
🎥 «فردوسیِ زمان ما» روایتی مستند از زندگی و کوشش‌های علمی و فرهنگی احسان یارشاطر است؛ مردی که ایران را نه فقط در جغرافیا، بلکه در زبان، تاریخ، ادبیات و حافظه فرهنگی آن می‌جست.
⏱ مدت مستند: ۲۵ دقیقه
📎 فیلم مستند در پیوست همین پست
#احسان_یارشاطر #ایرانیکا #فردوسی #ایرانشناسی #فرهنگ_ایران #میراث_فرهنگی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8👍4🤬1
🔴 خطر سر برآوردن افعی راستگرایی اسراییلی!
✍️ دکتر علیرضا قندریز
به نظر می‌رسد که عوفر وینتر، که به افراطی‌ترین طیف راست مذهبی و ملی‌گرای اسرائیل تعلق دارد، با جذب بخشی از آرای لیکود، موقعیت این حزب را تضعیف کرده بدون آنکه از وزن اردوگاه راست کاسته باشد.
حالا حتی اگر راست میانه با اکثریتی شکننده پیروز انتخابات شود، بسیار بعید و تقریبا غیرممکن است که ظرفیت سیاسی عملی و لازم برای ائتلاف با احزاب عربی و تشکیل دولتی باثبات را داشته باشد.
مشارکت چشمگیر جامعه عرب اسرائیلی و موفقیت انتخاباتی احزاب عربی، همراه با افزایش سهم جریان عوفر وینتر در اردوگاه راست، ممکن است تشکیل دولت را در مرحله اول به بن‌بست بکشاند.
به گمانم در چنین شرایطی، چه در شکل تجدید انتخابات و چه پس از ناکامی گادی آیزنکوت در تشکیل دولت، نتانیاهو نهایتا ناگزیر می‌شود برای بازگشت به قدرت با جریان‌های به‌مراتب رادیکال‌تر راست ائتلاف کند. به این ترتیب، ممکن است نتیجه انتخاباتی که ظاهراً به تضعیف لیکود انجامیده، در نهایت تشکیل دولتی خیلی تندروتر از دولت کنونی منتهی شود. دولت اسراییل می‌رود تا این‌بار زنگی زنگ شود.
البته قانون اسرائیل امکان تشکیل دولت اقلیت را فراهم می‌کند و تجربه دولت‌های رابین، پرز، باراک، شامیر و شارون هم نشان می‌دهد که چنین ترتیبی در تاریخ سیاسی این کشور بی‌سابقه نیست. اما مسئله این است که امکان حقوقی را نمی‌توان با ظرفیت واقعی تشکیل دولت یکی گرفت.
اسرائیل پس از هفتم اکتبر، با تغییرات عمیقی در فضای سیاسی و امنیتی خود روبه‌رو شده است. شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی، به‌ویژه وضعیت سیاسی آمریکا و مناسبات دولت ترامپ با اسرائیل، نیز با دوران دولت‌های اقلیت پیشین تفاوت دارد. از همه مهم‌تر، ترکیب سیاسی اردوگاه مخالف نتانیاهو و محدودیت‌های ائتلافی آیزنکوت است.
آیزنکوت برای تشکیل دولت به حمایت جریان‌هایی مانند حزب لیبرمن نیاز دارد که صراحتاً حتی تشکیل دولت اقلیت با اتکا به حمایت بیرونی احزاب عربی را رد کرده‌اند. مسئله فقط جلب حمایت منصور عباس نیست؛ اتفاقاً او برای تغییر دولت اعلام آمادگی کرده است. مشکل اصلی آن است که آیزنکوت چگونه می‌تواند چنین حمایتی را با مواضع شرکای راست‌گرای خود و حساسیت‌های پایگاه رأی آنان سازگار کند؟
افزایش چشمگیر کرسی‌های احزاب عربی، هرچند وزن آنان را در معادلات پارلمانی بالا برده، اما در عمل به معنای توانایی آنان در تشکیل دولت جایگزین نیست. چه‌بسا همین وضعیت به بن‌بست ائتلافی، تکرار انتخابات و تداوم قدرت نتانیاهو در مقام نخست‌وزیر دولت موقت بینجامد.
خلاصه اینکه پافشاری احزاب عربی بر مواضع اصولی پس از این پیروزی نسبی، ممکن است برخلاف مقصود خودشان، راه تشکیل دولتی کمی میانه‌روتر را ببندد و نهایتاً به قدرت‌گیری ائتلافی به‌مراتب افراطی‌تر بینجامد و بشود مصداق قول ناصرخسرو که گفت: «کز بیم مور در دهن اژدها شدم»!
#علیرضا_قندریز #انتخابات_اسرائیل #نتانیاهو #راست_افراطی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👍2👎1
🔴 چیتگر؛ جنگلی که در هفده سال رنگ باخت
مقایسه تصاویر ماهواره‌ای سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۲۶ از پارک جنگلی چیتگر تهران
🌳 محیط زیست | میراث طبیعی شهر
📷 تصاویر: Google Earth

🔹 به نقل از مهدی زندپور
دو تصویر ماهواره‌ای از پارک جنگلی چیتگر در غرب تهران، به فاصله هفده سال، تغییرات چشمگیری را در پوشش سبز این محدوده نشان می‌دهند.
در تصویر سال ۲۰۰۹، بخش‌های گسترده‌ای از پارک با لکه‌های سبز و پوشش درختی مشخص است؛ اما در تصویر سال ۲۰۲۶، بخش‌های وسیعی از همان محدوده کم‌پوشش‌تر و خشک‌تر به نظر می‌رسند.
مهدی زندپور با انتشار این تصاویر، نسبت به روند تدریجی تخریب پارک جنگلی چیتگر هشدار داده و این پرسش را مطرح کرده است که آیا برنامه‌هایی برای برج‌سازی در محدوده پارک وجود دارد؟
🔹 چند پرسش که نیازمند پاسخ روشن‌اند:
▪️ چه میزان از پوشش درختی چیتگر طی این سال‌ها از بین رفته و سهم خشکسالی، کمبود آبیاری، آفات و تغییر کاربری در این روند چقدر بوده است؟
▪️ آیا برای ساخت‌وساز در محدوده قانونی پارک جنگلی چیتگر مجوزی صادر شده است؟
▪️ چه نهادهایی مسئول حفاظت، آبیاری و احیای پوشش گیاهی این پارک هستند و چه برنامه‌ای برای جلوگیری از تخریب بیشتر دارند؟

🔹 حاشیه فرهیختگان | حق شهروندان بر دانستن سرنوشت فضای سبز
پارک‌های جنگلی شهری تنها مکان‌هایی برای تفریح نیستند؛ بخشی از زیرساخت زیست‌محیطی شهر به شمار می‌روند و در تعدیل گرما، حفظ تنوع زیستی و بهبود کیفیت زندگی شهروندان نقش دارند.
کاهش پوشش گیاهی در چنین پهنه‌هایی، فارغ از علت آن، موضوعی عمومی است که به بررسی علمی و پاسخ‌گویی نهادهای مسئول نیاز دارد.
تصاویر ماهواره‌ای می‌توانند نشانه‌ای برای آغاز بررسی باشند، اما برای تعیین دقیق میزان تخریب و علت آن باید از داده‌های سنجش‌ازدور، بررسی‌های میدانی و اسناد مدیریت شهری نیز استفاده کرد.

پرسش مهم این است: آیا شهروندان به اطلاعات شفاف درباره وضعیت درختان، منابع آب و طرح‌های عمرانی پیرامون چیتگر دسترسی دارند؟
— تحریریه فرهیختگان

#پارک_جنگلی_چیتگر #محیط_زیست #تهران #فضای_سبز #حفاظت_از_جنگل‌ها #توسعه_شهری #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
😢9
🔴 ۲۰ سال حبس برای امین قنبری، خبرنگار سمنانی
گزارشی از صدور حکم سنگین قضایی علیه مدیر کانال «پیام‌گوی سمنان»


📰 به نقل از هرانا و ایران‌وایر

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، امین قنبری، خبرنگار اهل سمنان و مدیر کانال تلگرامی «پیام‌گوی سمنان»، از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب سمنان به ۲۰ سال حبس محکوم شده است.
به گزارش خبرگزاری هرانا، اتهام‌های مطرح‌شده علیه او شامل «اقدام رسانه‌ای علیه جمهوری اسلامی»، «اجتماع و تبانی»، «فعالیت تبلیغی علیه نظام»، «حمایت از پهلوی و جان‌باختگان دی‌ماه ۱۴۰۴» و «توهین به بنیان‌گذار جمهوری اسلامی» عنوان شده است.
قنبری در اردیبهشت ۱۴۰۵ مقابل منزل خود بازداشت شده است. تاکنون جزئیات مستندات پرونده، محل نگهداری او و وضعیت قطعیت یا امکان تجدیدنظرخواهی از حکم، در اطلاعات ارائه‌شده روشن نشده است.
این خبر بار دیگر موضوع حدود آزادی فعالیت رسانه‌ای، تناسب مجازات و ضرورت شفافیت در رسیدگی‌های قضایی مربوط به روزنامه‌نگاران را مطرح می‌کند.

🔹 حاشیه فرهیختگان | روزنامه‌نگاری و حق برخورداری از دادرسی عادلانه
صدور حکم حبس طولانی برای یک فعال رسانه‌ای، فارغ از دیدگاه‌های سیاسی او، پرسش‌هایی جدی درباره آزادی بیان و معیارهای رسیدگی قضایی پیش می‌کشد.
در بررسی چنین پرونده‌هایی، تفکیک فعالیت حرفه‌ای و اظهار عقیده از رفتارهایی که قانون به‌طور مشخص جرم‌انگاری کرده، اهمیت اساسی دارد. همچنین دسترسی به وکیل، اطلاع از مستندات اتهام، امکان دفاع مؤثر و رسیدگی مستقل، از معیارهای بنیادین دادرسی عادلانه‌اند.
آزادی رسانه تنها به حق انتشار اخبار محدود نمی‌شود؛ امنیت حقوقی روزنامه‌نگاران و امکان نقد قدرت بدون بیم از مجازات نامتناسب نیز از مؤلفه‌های آن است.
— تحریریه فرهیختگان

#امین_قنبری #آزادی_مطبوعات #آزادی_بیان #حقوق_روزنامه_نگاران #سمنان #دادرسی_عادلانه #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
😢8❤4
🔴 تله‌ی هم‌زمانی؛ وقتی فشار بیرونی و فرسایش درونی به هم می‌رسند
📚 معرفی جستار «تله‌ی هم‌زمانی: مقارنت فشار بیرونی و فرسایش درونی»

✍️ محمدمهدی مجاهدی
📅 ۸ بهمن ۱۴۰۴


🔹 آیا حکومت‌ها در اثر فشار خارجی فرو می‌ریزند یا فرسایش درونی؟
محمدمهدی مجاهدی در این جستار، با بهره‌گیری از تاریخ‌نگاری ادوارد گیبون، مفهوم «بی‌خردی سیاسی» باربارا تاکمن و جامعه‌شناسی تاریخی تدا اسکاچپول، چارلز تیلی و جک گلدستون، چارچوبی برای فهم هم‌زمانی بحران‌ها پیشنهاد می‌کند.
در این چارچوب، مسئله نه یک عامل منفرد، بلکه تلاقی چهار وضعیت است:
▪️ فشار خارجی: جنگ، تهدید پایدار جنگ یا محاصره اقتصادی که ظرفیت دولت را به آزمون می‌گذارد.
▪️ بحران اقتصادی ساختاری: فرسایش توان دولت در تأمین نیازهای معیشتی و حفظ نظم اقتصادی.
▪️ نارضایتی اجتماعی تکرارشونده: گسترش اعتراض‌ها به لایه‌ها و موضوعات مختلف جامعه.
▪️ انسداد اصلاح نهادی: وضعیتی که ساخت قدرت، اصلاح سیاست‌های ناکارآمد را پرهزینه‌تر از ادامه آن‌ها تلقی می‌کند.
نویسنده این تلاقی را «تله‌ی هم‌زمانی» می‌نامد؛ وضعیتی که در آن بحران‌ها یکدیگر را تشدید می‌کنند و امکان تصمیم‌گیری اصلاحی دشوارتر می‌شود.
نکته مهم این تحلیل آن است که فروپاشی، پیامد قطعی این وضعیت نیست؛ بلکه یکی از نتایج محتمل آن است. آنچه اهمیت دارد، ظرفیت نهادهای سیاسی برای اصلاح مسیر و جلوگیری از تشدید بحران‌هاست.
مجاهدی با تطبیق محتاطانه این چارچوب بر وضعیت ایران، استدلال می‌کند که فشار خارجی، بحران اقتصادی، نارضایتی اجتماعی و دشواری اصلاح نهادی، کشور را در معرض چنین تله‌ای قرار داده‌اند.
🔸 پرسش محوری جستار: چگونه می‌توان پیش از آنکه تلاقی بحران‌ها به نقطه‌ای بحرانی برسد، امکان اصلاح و تصمیم‌گیری عقلانی را حفظ کرد؟
📖 مطالعه متن کامل جستار محمدمهدی مجاهدی

🔹 حاشیه فرهیختگان | بحران‌ها و ظرفیت اصلاح
چارچوب «تله‌ی هم‌زمانی» یک تمایز تحلیلی مهم را برجسته می‌کند: شدت بحران‌ها به‌تنهایی سرنوشت یک نظام سیاسی را تعیین نمی‌کند؛ نحوه مواجهه نهادها با بحران نیز اهمیت دارد.
برای ارزیابی تجربی این چارچوب، باید علاوه بر نشانه‌های فرسایش، ظرفیت‌های سازگاری را نیز سنجید: توان تأمین منابع، میزان انسجام نهادها، امکان بازنگری سیاست‌ها و کیفیت ارتباط دولت و جامعه.
از این منظر، پرسش صرفاً این نیست که چند بحران هم‌زمان شده‌اند؛ بلکه این است که آیا سازوکارهای تصمیم‌گیری می‌توانند از تشدید متقابل آن‌ها جلوگیری کنند؟
— تحریریه فرهیختگان
#محمدمهدی_مجاهدی #تله_همزمانی #جامعه_شناسی_سیاسی #بحران_دولت #اندیشه_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3🔥1
🔴 آیا می‌توان از دل اسلام به برابری حقوق زنان رسید؟
از اعتراض به حجاب اجباری تا بازخوانی قرآن با نگاهی برابری‌خواهانه


🎙 گفت‌وگوی عنایت فانی با ژیلا موحد شریعت‌پناهی
📺 برنامه «به عبارت دیگر» | بی‌بی‌سی فارسی
📅 ۲۶ مرداد ۱۳۹۵

ژیلا موحد شریعت‌پناهی، دانش‌آموخته مهندسی و پژوهشگر قرآن و حقوق زنان، از چهره‌هایی است که کوشیده‌اند با بازخوانی متون دینی، امکان دفاع از برابری حقوق زن و مرد را در چارچوب اندیشه اسلامی بررسی کنند.
او که سابقه فعالیت در سازمان انرژی اتمی ایران را دارد، در اعتراض به اجباری‌شدن پوشش مقنعه در محیط کار، از شغل خود استعفا داد؛ تجربه‌ای که در شکل‌گیری فعالیت‌های بعدی او در زمینه حقوق زنان نقش داشت.
در این گفت‌وگو با عنایت فانی، پرسش‌هایی درباره نسبت دین و برابری جنسیتی، تفاوت فمینیسم اسلامی و سکولار، جایگاه تفسیرهای مردسالارانه از متون دینی و امکان بازنگری در احکام مربوط به زنان مطرح می‌شود.
آیا تبعیض‌های حقوقی علیه زنان را باید به خود متن دین نسبت داد یا به تفسیرهای تاریخی آن؟
و آیا بازخوانی قرآن می‌تواند به‌تنهایی مبنای حقوق برابر شهروندی باشد؟
اهمیت بازدیدن این گفت‌وگوی قدیمی، در زنده‌بودن پرسش‌هایی است که همچنان در مباحث حقوق زنان، آزادی پوشش و نسبت دین و قانون مطرح‌اند.
🎥 تماشای گفت‌وگوی کامل در یوتیوب بی‌بی‌سی فارسی

🔹 حاشیه فرهیختگان | برابری؛ حق شهروندی یا حاصل تفسیر دینی؟
تلاش برای ارائه تفسیری برابری‌خواهانه از قرآن، بخشی از تاریخ اندیشه اصلاح دینی و جنبش حقوق زنان در ایران است. این رویکرد می‌کوشد میان باور دینی و مطالبات برابری‌خواهانه سازگاری برقرار کند.
اما پرسشی مستقل نیز باقی می‌ماند: اگر حقوق برابر زنان به پذیرش یک تفسیر خاص از دین وابسته باشد، جایگاه کسانی که آن تفسیر یا اساساً آن دین را نمی‌پذیرند چه خواهد بود؟
تمایز میان دفاع دینی از برابری و برابری به‌مثابه حقی مستقل از اعتقادات شهروندان، یکی از بحث‌های بنیادین در نسبت دین، قانون و حقوق بشر است.
— تحریریه فرهیختگان
#ژیلا_موحد_شریعت_پناهی #عنایت_فانی #حقوق_زنان #حجاب_اجباری #فمینیسم_اسلامی #نواندیشی_دینی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3🤬2👍1
🔴 وطن‌پرستی راستین؛ از خدمت به میهن تا جهان‌دوستی

✍️ احسان یارشاطر
📚 ایران‌شناسی، سال پنجم، شماره ۱، بهار ۱۳۷۲

به گمان من وطن‌پرستی راستین بیش از همه این است که هر کس در هر کاری که هست به مقتضای آن وفا کند و داد آن را بدهد. اگر پزشک است صمیمانه در درمان بیماران بکوشد. اگر معلّم است همه در بند تربیت شاگردان خود باشد. اگر کارمند اداره است خود را خادم مردم بداند. اگر در کار سیاست است بهبود حال مردم و مصالح راستین کشور را راهنمای گفتار و کردار خود قرار دهد و اگر سرباز یا فرمانده است خود را برای دفاع آماده بدارد و از دشمن نگریزد. این اصلی است که اگر رعایت شود و به تربیت در ضمیرها خانه بگیرد، مردم را از جنگ و ویرانی‌ها و مصائب آن در امان نگاه خواهد داشت. وطن‌پرستی راستین و خدمت به جامعه‌ای که ما را پرورده است این است، فراتر از این کسی که وطن خود را به‌راستی دوست دارد در آبادانی آن می‌کوشد، اگر بتواند به علم و فرهنگ و ادب آن خدمت می‌کند و هم غافل نمی‌ماند که آسایش او به آسایش دیگران وابسته است، عواطفی هست که برتر از علاقه‌های شخصی و ملّی است. راستی و خیرخواهی و ترحّم و آنچه آدمیت و انسانیت خوانده می‌شود از این گونه است. مطلوب آن است که نخست ریای وطن‌پرستی به معنی رایج آن را بشناسیم و زیان آن را دریابیم. دیگر آنکه کوشش ما همه برای آماده کردن ذهن‌ها برای دفاع از خود باشد نه هجوم و دستبرد به دیگران. سوم آنکه در عین آنکه در حفظ آب و خاک و فرهنگ خود و ذخایر و مفاخر ملّی می‌کوشیم از این نکته غافل نمانیم که اگر ملّت‌پرستی مرحلۀ پیشرفته‌تری از قبیله‌پرستی و کشمکش‌های عشیره‌ای است، جهان‌دوستی نیز مرحلۀ تکامل‌یافته‌ای از وطن‌پرستی است. می‌توان آن را ترویج کرد و عشق آن را در دل‌ها نشاند و امیدوار بود که کوشش‌های آغازین در راه این هدف روزی پیروز شود و رنج جنگ و زیان ستیزه و کشتار به‌تدریج از میان برخیزد.

🔹 حاشیه فرهیختگان | میهن‌دوستی؛ فضیلت مدنی یا ادعای هویت؟
احسان یارشاطر در این نوشته، وطن‌پرستی را از قلمرو شعار و احساس به عرصه مسئولیت فردی و اجتماعی منتقل می‌کند. در این تلقی، عشق به میهن پیش از آنکه در ستایش گذشته یا نمایش نمادهای ملی آشکار شود، در کیفیت انجام وظیفه، درستکاری حرفه‌ای و تعهد به خیر عمومی معنا می‌یابد.
اما وجه تأمل‌برانگیزتر اندیشه او، پیوند میان میهن‌دوستی و جهان‌دوستی است. آیا تعلق به یک سرزمین الزاماً باید با بی‌اعتنایی به سرنوشت دیگر ملت‌ها همراه باشد؟ یارشاطر از امکانی سخن می‌گوید که در آن وفاداری به فرهنگ و تاریخ خویش، نه مانع همبستگی انسانی، بلکه زمینه‌ای برای گسترش آن است.
این نگاه پرسشی همچنان زنده پیش روی ما می‌گذارد: آیا میهن‌دوستی را باید با شدت ابراز احساسات ملی سنجید یا با میزان مسئولیت‌پذیری در قبال مردم و آینده کشور؟
— تحریریه فرهیختگان

📖 منبع: احسان یارشاطر، ایران‌شناسی، سال پنجم، شماره ۱، بهار ۱۳۷۲
🔸 بازنشر از «شکفتن در آفتاب»

#احسان_یارشاطر #وطن_پرستی #میهن_دوستی #جهان_دوستی #اخلاق_مدنی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4❤2🔥1
🔴 استوانۀ کوروش چگونه کشف شد؟
🎥 گفت‌وگو با دکتر شهرام جلیلیان
به مناسبت روز بزرگداشت کوروش بزرگ
🎙 شهرام جلیلیان | استاد تاریخ ایران باستان دانشگاه شهید چمران اهواز

هفتم آبان در گاه‌شمار غیررسمی ایرانیان، روز بزرگداشت کوروش بزرگ نامیده شده است؛ مناسبتی که هر سال فرصتی برای بازخوانی تاریخ ایران باستان و جایگاه بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشی فراهم می‌آورد.
به همین مناسبت، دکتر شهرام جلیلیان در گفت‌وگو با آسیانیوز ایران به بررسی روز بزرگداشت کوروش و استوانۀ تاریخی او می‌پردازد.
استوانۀ کوروش، از شناخته‌شده‌ترین اسناد برجای‌مانده از دوران هخامنشی، همچنان موضوع پژوهش و گفت‌وگو درباره تاریخ، فرمانروایی و جایگاه این اثر در حافظۀ تاریخی ایرانیان است.
📖 مطالعۀ خلاصۀ گفت‌وگو در آسیانیوز
#کوروش_بزرگ #استوانه_کوروش #شهرام_جلیلیان #تاریخ_ایران #هفتم_آبان #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3🕊1
Audio
🌿 در هوای بوستان | جلسه دوم
🔹 گفت‌وگویی درباره آموزه‌های سعدی در بوستان
🎙 فرزانه معینی
📚 دومین نشست از سلسله‌جلسات شش‌گانه «در هوای بوستان»؛ فرصتی برای همراهی با سعدی و تأمل در آموزه‌های اخلاقی، انسانی و اجتماعی او در یکی از ماندگارترین آثار ادب فارسی.
🎧 فایل صوتی جلسه دوم
مدت: حدود ۶۰ دقیقه
🗓 زمان برگزاری نشست‌ها:
اولین چهارشنبه هر ماه، ساعت ۲۱
🔸 این مجموعه در شش جلسه برگزار می‌شود.
#در_هوای_بوستان #فرزانه_معینی #سعدی #بوستان_سعدی #ادبیات_فارسی #نشست_فرهنگی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤9🕊1
🔴 فرهیختگان معرفی می‌کند | وب‌سایت «روا»

دین‌ورزی خردمندانه و تربیت اخلاقی نسل نو
🌐 Ravaa.org

🔹 چگونه می‌توان در جهان امروز، فهمی خردپسند از دین داشت و زمینه رشد اخلاقی و معنوی کودکان و نوجوانان را فراهم کرد؟
فرهیختگان این بار به مخاطبان خود وب‌سایت «روا» را معرفی می‌کند؛ ابتکاری فرهنگی و آموزشی که با محوریت پرسشگری، گفت‌وگو و بازاندیشی در نسبت دین، اخلاق و تربیت شکل گرفته است.
«روا» حاصل دغدغه گروهی از خانواده‌های ساکن شمال کالیفرنیاست که برای یافتن پاسخ‌هایی به پرسش‌های تربیتی و دینی نسل جدید، با صاحب‌نظران حوزه دین، تعلیم و تربیت و جامعه‌شناسی به گفت‌وگو پرداخته‌اند.
برگزاری دوره‌های آموزشی و گزینش و معرفی کتاب‌های داستان، فیلم و موسیقی برای کودکان و نوجوانان، بخشی از فعالیت‌های این مجموعه است.
🔹 از همراهی عبدالکریم سروش تا انتشار درس‌گفتارهای دینداری عقلی
دکتر عبدالکریم سروش با حمایت و همراهی خود در شکل‌گیری این پروژه نقش داشته است. او همچنین دوره‌ای ۲۱ جلسه‌ای با عنوان «ضروریات دین به زبان امروز» برای والدین و مربیان برگزار کرده که بعدها در قالب کتاب «درس‌گفتارهایی در دینداری عقلی و اقلی» منتشر شده است.
🔹 چرا فرهیختگان «روا» را معرفی می‌کند؟
زیرا پرسش از چگونگی پرورش نسلی پرسشگر، اخلاق‌مدار و برخوردار از استقلال فکری، از دغدغه‌های مهم جامعه امروز ماست.
آشنایی با تجربه‌هایی که به‌جای ارائه پاسخ‌های ازپیش‌تعیین‌شده، بر گفت‌وگو، سنجش عقلانی و آشنایی با دیدگاه‌های متنوع تأکید دارند، می‌تواند برای خانواده‌ها، مربیان و علاقه‌مندان به مباحث دین و تربیت سودمند باشد.
وب‌سایت «روا» در نسخه اولیه خود در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.
🌐 بازدید و آشنایی با وب‌سایت روا
#معرفی_فرهیختگان #روا #عبدالکریم_سروش #دینداری_عقلی #تربیت_اخلاقی #نواندیشی_دینی #کودکان_و_نوجوانان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3🤔1
🔴 فرهیختگان خبر می‌دهد | بزرگداشت روز جهانی فلسفه
«تأملات نظری دربارهٔ میهن‌دوستی»
🏛 مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران
🔹 هم‌زمان با روز جهانی فلسفه، مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران میزبان نشستی با عنوان «تأملات نظری دربارهٔ میهن‌دوستی» خواهد بود.
این برنامه با همکاری انجمن حکمت و فلسفۀ ایران و بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی‌سینا برگزار می‌شود.
🔹 میهن‌دوستی از منظر فلسفه
میهن‌دوستی مفهومی است که پرسش‌هایی بنیادین درباره هویت، تعلق، مسئولیت اخلاقی و نسبت فرد با جامعه سیاسی پیش می‌کشد.
آیا میهن‌دوستی صرفاً احساسی برخاسته از تعلق تاریخی و فرهنگی است یا می‌توان آن را فضیلتی اخلاقی و مدنی دانست؟ مرز میان میهن‌دوستی، ملی‌گرایی و جهان‌وطنی کجاست؟ و چگونه می‌توان میان وفاداری به سرزمین و تعهد به ارزش‌های جهان‌شمول انسانی نسبت برقرار کرد؟
برگزاری نشستی با این موضوع می‌تواند فرصتی برای بررسی فلسفی این پرسش‌ها و گفت‌وگو درباره ابعاد گوناگون میهن‌دوستی باشد.
📅 زمان: یکشنبه، ۱ آذر ۱۴۰۵
🕘 ساعت: ۹ تا ۱۷
📍 مکان: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران
🔔 اسامی سخنرانان و جزئیات برنامه متعاقباً اعلام خواهد شد.
منبع: روابط عمومی مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران
#روز_جهانی_فلسفه #میهن_دوستی #فلسفه_سیاسی #هویت_ملی #حکمت_و_فلسفه #نشست_علمی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2🤔1
🔴 مترجم دوم!
درباره اهمیت زبان فارسی و نقش ویراستار در ترجمه

✍️ عاطفه طیه

این روزها یکی‌دو کتاب ترجمه‌شده دیدم که نثرشان عجیب نامفهوم بود. نمی‌دانم علتش ناآشنایی مترجم با زبان مبدأ است یا زبان مقصد، یا هر دو! به هر حال، آنچه پیش چشمم بود و می‌کوشیدم بفهممش، فارسی نبود. از این نوشته‌ها چشم بلاغت و زیبایی داشتن، گویا توقعی نابجا باشد؛ گله‌ام این است که گاه اصلاً نحو کلام فارسی را ندارند.
پیش از آن که نجف دریابندری «پیامبر»، اثر مشهور جبران خلیل جبران، را به فارسی برگرداند، نزدیک به سی نفر آن را ترجمه کرده بودند. پس از او نیز کسانی کتاب را دوباره ترجمه کرده‌اند. از میان آن ترجمه‌ها، این برگردانِ دریابندری بود که بارها و بارها و بارها، یعنی بیش از هفتاد بار، تجدید چاپ شد و باز هم خواهد شد. بی‌تردید، نثر زیبا و کاردانی مترجم است که خواننده را می‌رباید و با خود می‌برد.
نجف دریابندری در گفت‌وگویی که به اهتمام مهدی مظفری ساوجی منتشر شده است، می‌گوید:
«وقتی شما اثری را برای ترجمه انتخاب می‌کنید، خود آن اثر به شما می‌گوید که باید آن را به چه زبانی ترجمه کنید. مثلاً من کتاب گوربه‌گور اثر فاکنر را به زبان عامیانه ترجمه کرده‌ام. وقتی این کتاب را می‌خواندم متوجه شدم که زبان کتاب عامیانه است و باید در فارسی دنبال معادل مناسبی برای آن بگردم. ترجمۀ این کتاب به کلّی با پیامبر فرق دارد. این‌ها هر کدام در ترجمه حکم خاص خودشان را دارند. من به نظرم آمد که یکی را با زبان عامیانه ترجمه کنم و یکی را با زبانی که یک رنگ و رگ قدیمی داشته باشد»
در جایی دیگر از همان کتاب، دربارۀ نقش خلاقیت در ترجمه می‌گوید:
«به نظر من خلاقیت یا آفرینش، در انطباق با اصل اتفاق می‌افتد. یعنی اگر شما در ترجمه توانستید به زبانی برسید که منعکس‌کننده کیفیّت اصل بود و درعین حال فارسی بود، به نوعی آفرینش رسیده‌اید. بنابراین در دایرۀ زبان فارسی هرجا که به اصل رسیدید به آفرینش رسیده‌اید».
همۀ مترجمان، مانند دریابندری و امثال او رگ‌وریشه و زیروبم زبان فارسی را نمی‌دانند پس گریزی نیست جز این که ناشر از ویراستاری کاربلد و خوش‌ذوق کمک بگیرد؛ ویراستاری که متن ترجمه‌شده را نه به عنوان متنی مقدس و دست‌نخوردنی، بلکه همچون ماده‌ای خام در نظر بگیرد و از نو بپردازد. مانند خوالیگری ماهر که مواد خام و گاه ناگوار را می‌پروراند و به خوراکی لذیذ یا دست‌کم خوردنی بدل می‌کند.
نقل‌قول‌ها از کتاب «گفت‌وگو با نجف دریابندری»، نوشتۀ مهدی مظفری ساوجی، انتشارات مروارید، ۱۳۸۸.

🔹 حاشیه فرهیختگان | ویراستار؛ شریک آفرینش یا نگهبان امانت؟
نوشته عاطفه طیه مسئله‌ای بنیادین در فرهنگ ترجمه را پیش می‌کشد: آیا وفاداری به متن اصلی، بدون وفاداری به زبان فارسی امکان‌پذیر است؟
ترجمه صرفاً جابه‌جایی واژه‌ها میان دو زبان نیست؛ بازآفرینی معنا، لحن و ساختار بیان در زبانی دیگر است. مترجمی که زبان مقصد را به‌خوبی نمی‌شناسد، ممکن است حتی با درک درست متن اصلی، اثری دشوارخوان یا نامفهوم پدید آورد.
بااین‌حال، تعبیر «مترجم دوم» برای ویراستار پرسشی ظریف نیز در خود دارد: مرز میان ویرایش خلاقانه و بازنویسی‌ای که صدای نویسنده یا انتخاب‌های آگاهانه مترجم را دگرگون می‌کند، کجاست؟
ویراستاری حرفه‌ای هنگامی به ارتقای ترجمه کمک می‌کند که هم به استقلال و ظرفیت‌های زبان فارسی توجه داشته باشد و هم ویژگی‌های سبکی و معنایی اثر اصلی را پاس بدارد.
شاید ترجمه موفق حاصل گفت‌وگوی سه صدا باشد: نویسنده، مترجم و ویراستار؛ گفت‌وگویی که سرانجام باید به متنی روشن، زنده و خواندنی در زبان فارسی بینجامد.
— تحریریه فرهیختگان

#عاطفه_طیه #نجف_دریابندری #ترجمه #ویراستاری #زبان_فارسی #ادبیات_ترجمه #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍6❤2
🔴 سناتور آمریکایی: طرح حمله مجدد به ایران «دیوانگی محض» است

هشدار کریس مورفی درباره احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های غیرنظامی و تشدید ویرانگر جنگ
🎙 کریس مورفی | سناتور دموکرات ایالت کنتیکت آمریکا

🔹 کریس مورفی، سناتور آمریکایی، اعلام کرده است که او و شماری از همکارانش در جریان طرح نظامی دولت دونالد ترامپ برای احتمال ازسرگیری حملات به ایران قرار گرفته‌اند.
مورفی در نشستی در مؤسسه خاورمیانه، با اشاره به گفت‌وگوهای محرمانه درباره این طرح گفت:
«طرح آن‌ها دیوانگی محض است.»
او هشدار داد که اجرای چنین برنامه‌ای می‌تواند به تشدید ویرانگر درگیری‌ها و تضعیف جدی پایبندی آمریکا به حاکمیت قانون منجر شود.
🔹 این سناتور با اشاره به گزارش‌های منتشرشده درباره احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های غیرنظامی ایران تأکید کرد که رئیس‌جمهور از فرماندهان نظامی خواسته است طرحی تهیه کنند، اما او نمی‌داند آیا خود طراحان به موفقیت آن باور دارند یا خیر.
به ارزیابی مورفی، اجرای این برنامه نه‌تنها به اهداف موردنظر نخواهد رسید، بلکه می‌تواند جنگ را طولانی‌تر کند و پیامدهای سنگینی برای منافع امنیتی آمریکا داشته باشد.
🔹 این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که گزارش‌هایی درباره بررسی گزینه‌های نظامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا منتشر شده است. بااین‌حال، تهیه طرح نظامی به معنای صدور فرمان قطعی حمله نیست.

📖 متن رسمی اظهارات کریس مورفی در وب‌سایت سنای آمریکا

🔹 حاشیه فرهیختگان | زیرساخت‌های غیرنظامی و مسئولیت حقوقی جنگ
هشدار کریس مورفی افزون بر ابعاد سیاسی، پرسشی بنیادین در حقوق بین‌الملل بشردوستانه مطرح می‌کند: مرز میان هدف نظامی مشروع و زیرساختی که زندگی غیرنظامیان به آن وابسته است، کجاست؟
در حقوق جنگ، اصل تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی، منع حملات نامتناسب و ضرورت اتخاذ تدابیر احتیاطی از قواعد اساسی‌اند. صرف اهمیت اقتصادی یا راهبردی یک تأسیسات، آن را خودبه‌خود به هدف نظامی مشروع تبدیل نمی‌کند.
تأسیسات برق، آب، انرژی و دیگر زیرساخت‌های حیاتی ممکن است با تخریب خود پیامدهایی بسیار فراتر از محل حمله ایجاد کنند و زندگی میلیون‌ها شهروند را تحت تأثیر قرار دهند.
ارزیابی هر طرح نظامی، افزون بر اهداف اعلام‌شده آن، مستلزم بررسی پیامدهای انسانی و انطباق اقدامات پیش‌بینی‌شده با حقوق بین‌الملل است.
— تحریریه فرهیختگان

#کریس_مورفی #ایران_و_آمریکا #جنگ #حقوق_بین‌الملل #حفاظت_از_غیرنظامیان #دیپلماسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍2👎2
🔴 به امید پیروزی واقعی؛ نه در جنگ، که بر جنگ!
به یاد قیصر امین‌پور، شاعر انسان‌دوستی، صلح و امید

✍️ قیصر امین‌پور

🔸 ... شهیدی که بر خاک می‌خفت
سرانگشت در خون خود می‌زد و می‌نوشت
دو سه حرف بر سنگ:
«به امید پیروزی واقعی
نه در جنگ
که بر جنگ!»

🖌 طرح: هادی حیدری
🕯 نوزدهمین سالگرد درگذشت قیصر امین‌پور | ۸ آبان ۱۴۰۵

🔹 حاشیه فرهیختگان | پیروزی بر جنگ، نه پیروزی در جنگ
در روزگاری که زبان سیاست بیش از همیشه با واژگان تهدید، بازدارندگی، حمله و پیروزی نظامی آمیخته است، این چند سطر از قیصر امین‌پور معنایی تازه می‌یابد.
شاعر با جابه‌جایی ظریف یک حرف اضافه، مفهوم پیروزی را دگرگون می‌کند: پیروزی «در جنگ» ممکن است با شکست و ویرانی دیگری همراه باشد؛ اما پیروزی «بر جنگ»، افقی است که در آن زندگی بر مرگ و انسانیت بر خشونت غلبه می‌کند.
این نگاه نه انکار حق دفاع از سرزمین است و نه نادیده‌گرفتن ضرورت مقاومت در برابر تجاوز؛ بلکه یادآوری این حقیقت است که جنگ، حتی هنگامی که ناگزیر می‌شود، نباید به آرمان نهایی یک ملت تبدیل شود.
شاید بزرگ‌ترین پیروزی، ساختن جهانی باشد که دیگر هیچ مادری در انتظار بازگشت فرزندش از میدان جنگ نماند.
— تحریریه فرهیختگان

#قیصر_امین_پور #هادی_حیدری #صلح #نه_به_جنگ #شعر_فارسی #ادبیات_معاصر #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7🕊3👍1
فرهیختگان
شاهرخ همایونی املش. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
روشنک شفقی
لاهیجان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢34❤2🔥2
🔴 بازتاب جهانی محکومیت جعفر پناهی؛ فیلمسازی که با آگاهی از خطر زندان به ایران بازگشت

پنج سال و یک ماه حبس، مصادره تمامی اموال و پرسش‌هایی درباره روند دادرسی

🎬 سینما | آزادی بیان | حقوق شهروندی

صدور حکم تازه علیه جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی و برنده نخل طلای جشنواره کن، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشته است.
رسانه‌هایی چون رویترز، آسوشیتدپرس، گاردین، واشنگتن‌پست، یورونیوز و رسانه‌های تخصصی سینما، ضمن پوشش این خبر، به سابقه فعالیت هنری پناهی، بازگشت او به ایران و ابهام‌های حقوقی پرونده پرداخته‌اند.
🔹 جزئیات حکم تازه
به گفته مصطفی نیلی، وکیل جعفر پناهی، شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران در حکمی غیابی، این فیلمساز را به مجازات‌های زیر محکوم کرده است:
▪️ پنج سال و یک ماه حبس تعزیری
▪️ مصادره تمامی اموال منقول و غیرمنقول
▪️ دو سال ممنوعیت خروج از کشور
▪️ دو سال محرومیت از فعالیت در شبکه‌های اجتماعی
وکیل پناهی اعلام کرده است که زمان جلسه رسیدگی به موکلش ابلاغ نشده و پس از مسدود شدن حساب‌های بانکی او، از صدور حکم تازه اطلاع یافته‌اند.
🔹 بازگشت به ایران، با وجود خطر زندان
یکی از محورهای مهم گزارش‌های بین‌المللی، تصمیم پناهی برای بازگشت به ایران است.
این فیلمساز پس از حضور در جشنواره‌ها و رویدادهای سینمایی جهان برای معرفی فیلم «یک تصادف ساده»، با وجود محکومیت پیشین خود به یک سال حبس، در فروردین ۱۴۰۵ به ایران بازگشت.
فیلم «یک تصادف ساده» در سال ۲۰۲۵ نخل طلای جشنواره کن را دریافت کرد و در سال ۲۰۲۶ نیز نامزد دو جایزه اسکار شد.
🔹 ابهام در روند رسیدگی و وضعیت پرونده
به گفته وکیل پناهی، در پرونده قضایی عنوان شده بود که او خارج از کشور و دور از دسترس است؛ در حالی که پیش‌تر به ایران بازگشته بود.
گاردین در پوشش این پرونده، به پرسش‌هایی درباره مبنای حقوقی مصادره همه دارایی‌های پناهی و واکنش هنرمندان و فعالان به حکم تازه اشاره کرده است.
سازمان حقوق بشر ایران نیز اعلام کرده که پناهی در دو پرونده جداگانه مجموعاً با شش سال و یک ماه حبس روبه‌روست. بر اساس اطلاعات این سازمان، حکم جدید هنوز قطعی اعلام نشده و پناهی با قرار وثیقه آزاد است.
اتهام مبنای محکومیت تازه نیز در گزارش‌های منتشرشده به‌روشنی مشخص نشده است.

📚 منابع برای مطالعه بیشتر:
گزارش رویترز
گزارش آسوشیتدپرس
گزارش گاردین
گزارش سازمان حقوق بشر ایران

🔹 حاشیه فرهیختگان | اعتبار جهانی و حق دادرسی منصفانه
پرونده جعفر پناهی، فراتر از جایگاه بین‌المللی یک فیلمساز، پرسش‌هایی درباره نسبت فعالیت هنری، آزادی بیان و حقوق قانونی شهروندان مطرح می‌کند.
در بررسی چنین پرونده‌هایی، شهرت جهانی متهم نباید معیار برخورداری از حقوق باشد؛ همان‌گونه که شهرت یا محبوبیت نیز به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین رسیدگی قضایی شود.
آنچه اهمیت بنیادین دارد، شفافیت اتهام، اطلاع‌رسانی درباره زمان رسیدگی، امکان دفاع مؤثر، تناسب مجازات و برخورداری از حق اعتراض به حکم است.
توجه رسانه‌های جهانی به پرونده پناهی فرصتی برای طرح این پرسش عمومی نیز هست: چگونه می‌توان اطمینان یافت که حقوق دادرسی منصفانه، مستقل از شهرت و موقعیت اجتماعی، برای همه شهروندان رعایت می‌شود؟

— تحریریه فرهیختگان

#جعفر_پناهی #سینمای_ایران #آزادی_بیان #دادرسی_منصفانه #حقوق_شهروندی #نخل_طلای_کن #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍8🤬3👎2❤1
🔴 پارادوکس دفاع از استبداد و مخالفت با استعمار

✍️ علی افشاری
📍 از صفحه ایکس نویسنده

در خدمت استبداد بودن و هم‌زمان مدعی مبارزه با استعمار شدن، تناقضی است که هیچ منطقی آن را نمی‌پذیرد؛ به‌ویژه وقتی این استبداد، استبداد دینی جاری در نهاد ولایت‌فقیه باشد که خود در مقیاس منطقه‌ای نقش استعمارگر را بازی می‌کند. سیلوا در برزیل هیچ نسبتی با آن «روزنه‌گشایانی» ندارد که مجری اوامر قاتلان مردم‌اند و توجیه‌گر سیاست‌های ویرانگری که زندگی مردم را سیاه کرده‌اند.
سیلوا، رئیس‌جمهور برزیل آزادی و عدالت را هم‌زمان دنبال کرده و در چارچوب دموکراسی حکمرانی می‌کند. بی‌تردید «الگوریتم»، «پول» و «پروپاگاندا» شکست دادنی است؛ هم در نسخه خارجی‌اش و هم در نسخه داخلی‌اش. لازمه دستیابی به مشارکت سیاسی، پایان دادن به حیات نظام ارتجاعی جمهوری اسلامی و سلسله‌جنبانان آن است؛ نظامی که مروج تبعیض، ستم و نابرابری نهادینه‌شده بوده و با زورگویی، خردستیزی و‌خشونت حکمرانی می کند.
مخالفان جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل طیف متنوعی‌اند. آن‌ها که برای بقای نظام خودکامه و در واقع برای حفظ سهم خود از سفره غارت و انحصار سیاسی و اتصال به ماشین رانت دولت، با تجاوز نظامی مخالفت کردند، مسئله‌شان ایران و صلح و انسانیت نبود. جنگ و استبداد و ویژه‌خواری خویشاوندان و هم‌زادگان یک خانواده‌اند و در جباریت سیاسی، اشتراک گفتمانی و سیاسی دارند.
جماعتی که در پارادوکس دفاع از استبداد و مخالفت با استعمار با ادبیات متفاوت با گفتمان کلاسیک جمهوری اسلامی گرفتار هستند، همان به که به تملق و آستانه‌بوسی خامنه‌ای پدر و پسر ادامه دهند؛ آن‌ها هیچ نسبتی با جریان چپ مترقی در آمریکا، اروپا و برزیل ندارند. آن‌قدر در سالیان گذشته مفاهیم مثبت را به گند کشیده‌اند که دیگر جایی برای مانور بیشتر نمانده است.
یک بار هم که شده مسئولیت بپذیرید: آن افزایش توان حل مسئله‌ دولت که برای رای دادن به پزشکیان وعده می‌دادید، چه شد؟ شماها نیز همچون رضا پهلوی در قبال کشته‌شدگان دی‌ماه، مسئولیت اخلاقی و سیاسی دارید؛ چرا که دولتی که برای رای دادن به آن تبلیغ می‌کردید، مجری و توجیه‌کننده بزرگ‌ترین جنایت تاریخ معاصر ایران شد. علاوه بر آن سوء‌استفاده از مفاهیم علمی و ارزش‌های سیاسی و بورکراسی و استفاده نابجا و ناقص از آنها خود در بدبینی توده مردم نسبت به نخبگان نقش داشته و در عمل فضا را به نفع پوپولیست‌ها کرده است.

🔹 حاشیه فرهیختگان | آیا مخالفت با مداخله خارجی مستلزم حمایت از حکومت است؟
یادداشت علی افشاری بحثی درباره نسبت میان مخالفت با سلطه خارجی و موضع‌گیری در برابر اقتدارگرایی داخلی پیش می‌کشد.
در ارزیابی این نسبت، تفکیک سه موضع اهمیت دارد: مخالفت با مداخله نظامی خارجی، مخالفت با سیاست‌ها و ساختارهای اقتدارگرایانه داخلی، و حمایت از حقوق و امنیت شهروندان. این مواضع الزاماً یکدیگر را نفی نمی‌کنند.
در عین حال، داوری درباره انگیزه‌های مخالفان جنگ، مسئولیت سیاسی جریان‌ها و نسبت آنان با قدرت، نیازمند بررسی عملکرد، مواضع مستند و شواهد مشخص است؛ نه صرفاً هم‌زمانی موضع‌گیری‌ها.
پرسش اساسی این است که چگونه می‌توان هم با جنگ و مداخله خارجی مخالفت کرد و هم نسبت به نقض حقوق شهروندان و تمرکز قدرت در داخل موضعی مستقل و پاسخ‌گو داشت؟
— تحریریه فرهیختگان

#علی_افشاری #استبداد #استعمار #مخالفت_با_جنگ #مسئولیت_سیاسی #اندیشه_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4👍3🤔1
🔴 ایران را به یاد آوریم!
بیهقی و حقیقت روایت
درباره‌ی مسئولیت راوی در برابر آنچه رخ داده است


✍️ افسانه نجاتی

🔹اخبار گذشته را چگونه باید شناخت؟ از گفته‌ی کسانی که خود شاهد ماجرا بوده‌اند، از روایت کسانی که از شاهدان شنیده‌اند، یا از کتاب‌هایی که پیش از ما نوشته شده‌اند؟ و اگر خبری از یکی از این راه‌ها به دست ما رسیده باشد، چه چیز ما را به پذیرفتن آن مجاز می‌کند؟ آیا صرف اعتماد به گوینده یا اعتبار یک کتاب برای باور کردن روایت کافی است؟ ابوالفضل بیهقی، در «باب خوارزم» تاریخ خود، پیش از آنکه به شرح رویدادها بپردازد، مسئله را با دقتی کم‌نظیر پیش می‌کشد:
«و اخبار گذشته را دو قسم گویند که آنرا سه دیگر نشناسند: یا از کسی بباید شنید و یا از کتابی بباید خواند. و شرط آن است که گوینده باید که ثقه‌ و راستگوی باشد و نیز خرد گواهی دهد که آن خبر درست است.»¹
🔸در این سخن کوتاه، بیهقی دو شرط را کنار هم می‌گذارد: اعتماد به منبع و داوری خرد. راوی باید «ثقه و راستگو» باشد، اما همین کافی نیست؛ خبر باید از آزمون عقل نیز بگذرد. اعتبار گوینده، جای اندیشیدن را نمی‌گیرد.
🔹این نکته در زمانه‌ی ما نیز اهمیت خود را از دست نداده است. انبوه خبرها و روایت‌هایی که هر روز با آنها روبه‌رو می‌شویم، بیش از هر چیز مسئله‌ی اعتماد را پیش روی ما می‌گذارند: چه کسی این را گفته است؟ از کجا می‌داند؟ آیا خود شاهد بوده یا از دیگری شنیده؟ آیا روایت او با شواهد دیگر سازگار است؟ و آیا میل ما به باور کردن یک خبر، در داوری‌مان دخالت نکرده است؟
🔸بیهقی در ادامه، از داستان‌هایی یاد می‌کند که از شگفتی و ناممکنی سرشارند و مردمان آنها را نقل می‌کنند و می‌پذیرند. مسئله برای او فقط دروغ‌گویی راوی نیست؛ میل شنونده به شنیدن امر شگفت نیز بخشی از ماجراست. انسان همیشه فقط آنچه را حقیقت دارد نمی‌شنود؛ گاه آن چیزی را می‌خواهد بشنود که هیجان‌انگیزتر است.
🔹با این همه، بیهقی در داوری خود نیز محتاط است. قرار نیست هر امر نامعمولی را تنها به دلیل نامعمول بودن دروغ بدانیم. سخن او بیشتر دعوت به سنجش است: خبر باید هم از حیث منبع و هم از حیث امکان و معقولیت بررسی شود.
پس از این مقدمه، بیهقی درباره‌ی روش خود نیز سخن می‌گوید:
«و من که این تاریخ پیش گرفته‌ام، التزام این قدر بکرده‌ام تا آنچه نویسم یا از معاینه‌ی من است یا از سماع درست از مردی ثقه.»²
🔸این جمله، شاید یکی از روشن‌ترین صورت‌بندی‌های بیهقی از مسئولیت راوی باشد. او برای خود محدوده‌ای تعیین می‌کند: یا دیده‌ام، یا درست شنیده‌ام؛ و آن شنیدن نیز باید از کسی باشد که بتوان به او اعتماد کرد. اما همین‌جا پرسش دیگری آغاز می‌شود. آیا می‌توان به سادگی میان «آنچه رخ داده» و «آنچه روایت می‌شود» فاصله‌ای نگذاشت؟ بیهقی خود، ناخواسته یا آگاهانه، ما را به این پرسش نزدیک می‌کند. او فقط ثبت‌کننده‌ی وقایع نیست. درباره‌ی انگیزه‌ی خود از نوشتن نیز سخن می‌گوید: می‌خواهد نام بزرگان باقی بماند، یادگاری از خود برجای بگذارد و حال بزرگی خاندان و روزگار خویش را به آیندگان بشناساند. بنابراین تاریخ او در خلأ نوشته نمی‌شود. نویسنده‌ای در میان تاریخ ایستاده است؛ با حافظه، تعلق، داوری، تجربه و حتی میل به ماندگاری.
🔹این امر الزاماً از ارزش روایت او نمی‌کاهد. برعکس، شاید یکی از دلایل زنده ماندن تاریخ بیهقی همین باشد که با یک گزارش خشک و بی‌صدا روبه‌رو نیستیم. راوی حضور دارد، می‌بیند، می‌شنود، می‌سنجد، انتخاب می‌کند و گاه درباره‌ی آدم‌ها و کردارشان داوری می‌کند. اما حضور راوی، مسئولیت او را نیز سنگین‌تر می‌کند.
🔸بیهقی در روایت حسنک، با صراحت بیشتری درباره‌ی شیوه‌ی تاریخ‌نویسی خود سخن می‌گوید:
«و در تاریخی که می‌کنم سخنی نرانم که آن بتعصبی و تزیّدی کشد و خوانندگان این تصنیف گویند: شرم باد این پیر را، بلکه آن گویم که تا خوانندگان با من اندرین موافقت کنند و طعنی نزنند.»³
📖 مطالعه متن کامل نوشتار افسانه نجاتی

🔹 حاشیه فرهیختگان | از تاریخ‌نگاری بیهقی تا مسئولیت رسانه‌ای امروز
آنچه تأمل افسانه نجاتی درباره بیهقی را برای روزگار ما معنادار می‌کند، پیوند میان حقیقت‌جویی و مسئولیت روایت است.
در جهانی که سرعت انتشار خبر از فرصت بررسی آن پیشی گرفته، پرسش بیهقی درباره وثاقت منبع و گواهی خرد، صورتی تازه یافته است. امروز نه‌تنها باید پرسید چه کسی خبری را روایت می‌کند، بلکه باید دانست چه شواهدی آن را تأیید می‌کنند، چه بخش‌هایی هنوز نامعلوم‌اند و چه چیزی در فرایند انتخاب و بازنشر حذف شده است.
اما مسئولیت روایت تنها بر دوش نویسنده یا خبرنگار نیست. مخاطب نیز با انتخاب آنچه باور می‌کند و بازمی‌فرستد، در سرنوشت حقیقت سهیم است.
شاید مهم‌ترین درس بیهقی برای عصر رسانه همین باشد: امانت‌داری در روایت، بدون آمادگی برای سنجش و تردید، کامل نمی‌شود.
— تحریریه فرهیختگان
👍4❤3
🔴 اسهال نظر؛ وقتی ادعای همه‌چیزدانی جای دانش را می‌گیرد
از «حرف، باد هواست» تا «زبان، خانه هستی است»

✍️ محمد سلطانی رنانی

از
"حرف، باد هواست"
تا
"زبان، خانه هستی است"
فاصله چیست؟!

مگر جز این زبان و دهان و تارهای صوتی است که دم و بازدم را به بازی می‌گیرد و حرف و حرکت را لفظ می‌کند و سخن؟!
آری، این پیکره گفتن است، جسم حرف زدن است؛
ولی روح و روان سخن، معناست!
آن هم معنایی که در دانش و خردمندی استوار باشد.
"سخن را سر است ای خردمند و بن"
سخنی که بن در اندیشه و برهان داشته باشد، سر به آسمان می‌ساید؛
و آن بی‌سروته گفته، هیچ، پوچ، تهی... .
لاف از سخن چو دُر توان زد!
آن خشت بود که پُر توان زد!
به قیافه و لباس و سن و حتی میزان تحصیلات نیست؛ از هر دری و به هر وادی، سرگردان حرف زدن و "باد هوا" تحویل شنونده دادن، یا گزیده سخن گفتن و معنای بدیع پروراندن!

این دو کلیپ را پی‌درپی ببینید و
نشانه‌ها را دریابید:
یکم: در هیچ موضوع و تخصصی نیست که سررشته نداشته باشد. پیشتر نوشتم جریان ریزشِکَری را که تولید علم! می‌کرد، در همه رشته‌ها، بی‌حدومرز! جامع العلوم المعقول والمنقول. علامه دهر است، ریاضی و فیزیک و شیمی بنده درگاهش، فقه و اصول و تفسیر نشسته به شاگردیش، فلسفه و عرفان ایستاده به استماع کلامش! اپیدمیولوژی را می‌داند، بازارهای بورس جهان را تحلیل می‌کند، در جنگ و صلح و روابط بین‌الملل اظهار نظر می‌نماید... و غیره!
که گویند بر تابلوی پزشک‌نمایی نوشته بود: متخصص گوش و زبان و پوست و قلب و عروق... و غیره!

دوم: واژه‌هایی را به کار می‌برد که تعریف ثابت و مشخصی ندارند! می‌گوید: ریاضیات ولایی! حال شما بفرمایید تعریف این ولایت دقیقا چیست؟!

نه ای بی‌بصیرت، ولایت که درون تعریف نگنجد!
هر چه گویی ولایت! را شرح و بیان
چون بدان حضرت رسی، خجل باشی از آن!!

خوب چیزی که پایبند هیچ محدوده‌ای نباشد، تعریف نپذیرد، دانسته هم نخواهد شد! حال تو از حضرتش بپرس: وزانت! عدد یعنی چه؟!
سوم: ربط دادن چیزهای کاملا بی‌ربط! بی‌ربطتر از گوزن و شقیقه!!
عدد زیر کسر با پذیرش ولایت چه ارتباطی دارد؟!
شیوع کرونا در قم با بورس نیویورک و شیکاگو و لندن و فرانکفورت چه ربطی دارد؟

اصلا کجای قم به واتیکان (ایتالیا همان واتیکان است!!) می‌خورد؟!

سوم مصونیت قضایی و نبود پیگرد!

این حضرات، درباره هر چه که اظهارنظر کنند، و هر چه هم که بگویند، هیچگاه "نشر اکاذیب" نکرده‌اند و در برابر گفته‌هایشان بازخواست نمی‌شوند.
چون مصونیت دارند و البته خود را همه‌چیزدان نیز می‌دانند؛ در همه ساحت‌ها و زمینه‌ها، هر چه که بخواهند اسهال نظر می‌کنند!
پیشتر هم نوشته بودم که:
از کجایت حرف می‌زنی؟
نتیجه آنکه
علم هتک حرمت می‌شود!
دیگر مرزوبومی، حدواندازه‌ای، درودیواری برای هیچ دانشی باقی نمی‌ماند! حضرتش چیزی می‌گوید که اساتید فوق دکترای! ریاضیات مات و مبهوت می‌شوند! اقتصاددان‌ها هم پیشانی به خاک می‌سایند! و الکتروتکنسین‌ها به اجتهاد وی در برق! اعتراف می‌کنند!
محمد سلطانی رنانی

🔹 حاشیه فرهیختگان | اقتدار کاذب و فرسایش مرجعیت علمی
نوشته محمد سلطانی رنانی، با زبانی طنزآمیز و گزنده، به مسئله‌ای فراتر از سخنان یک فرد اشاره می‌کند: چگونه ممکن است ادعای تخصص در حوزه‌های گوناگون، بدون ارائه تعریف‌های روشن، روش معتبر و شواهد آزمون‌پذیر، در عرصه عمومی اعتبار پیدا کند؟
تخصص علمی به معنای مصونیت از خطا نیست؛ بلکه مستلزم شناخت محدودیت‌های دانش، پذیرش نقد و توانایی پاسخ‌گویی به پرسش‌های دقیق است.
در مقابل، استفاده از اصطلاحات مبهم، پیوند دادن پدیده‌های نامرتبط و تکیه بر جایگاه اجتماعی یا سیاسی به‌جای استدلال، می‌تواند تشخیص سخن علمی از ادعای بی‌پشتوانه را دشوار کند.
البته ادعای مصونیت قضایی اشخاص نیز موضوعی جداگانه است که برای اثبات آن به شواهد مشخص نیاز داریم.
اعتبار علم نه از مقام گوینده، بلکه از روش، شواهد و امکان نقد سخن او سرچشمه می‌گیرد.
— تحریریه فرهیختگان

#محمد_سلطانی_رنانی #نقد_شبه_علم #تفکر_انتقادی #مرجعیت_علمی #مسئولیت_گفتار #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍9❤3🤬1😢1