🔴 غوغای عشقبازان؛ صدایی که در حافظه ایران جاودانه شد

🎼 کنسرت «غوغای عشقبازان»
🎙 استاد محمدرضا شجریان

بعضی صداها را تنها نمی‌شنویم؛ با آن‌ها زندگی می‌کنیم، خاطره می‌سازیم و بخشی از هویت فرهنگی خود را بازمی‌یابیم.
صدای محمدرضا شجریان از این دست صداهاست؛ صدایی که در پیوند با شعر فارسی و موسیقی اصیل ایرانی، از مرزهای یک اجرای هنری فراتر رفت و به بخشی از حافظه جمعی ایرانیان بدل شد.
«غوغای عشقبازان» جلوه‌ای از همان جهان موسیقایی است که در آن، شعر و آواز و نغمه به گفت‌وگویی عمیق با جان شنونده می‌نشینند.
هنر شجریان تنها در توانایی کم‌نظیر آوازی او نبود؛ در شناخت ظرایف شعر، قدرت بیان عاطفه و احترام به میراث موسیقایی ایران نیز جلوه می‌یافت.
سال‌ها می‌گذرند، نسل‌ها دگرگون می‌شوند، اما صدایی که با فرهنگ و خاطره یک ملت پیوند خورده است، همچنان شنیده می‌شود.
شجریان تنها یک خواننده نبود؛ یکی از راویان بزرگ شعر و موسیقی ایران بود.

🎥 تماشای کنسرت «غوغای عشقبازان»

#محمدرضا_شجریان #غوغای_عشقبازان #موسیقی_ایرانی #آواز_ایرانی #میراث_فرهنگی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 عباس آخوندی به رئیس‌جمهور: چین، روسیه و کشورهای منطقه را به تهران دعوت کنید

پیشنهاد یک ابتکار دیپلماتیک برای تقویت امنیت جمعی منطقه

🔹 عباس آخوندی در نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهور، پیشنهاد کرده است که ایران با دعوت از چین، روسیه و کشورهای منطقه به تهران، ابتکاری دیپلماتیک برای تقویت همکاری‌های امنیتی و مشارکت منطقه‌ای آغاز کند.
🔹 آخوندی در این نامه تأکید کرده است:
«این اقدام می‌تواند گامی واقعی برای تحقق نظریه امنیت شبکه‌ای جمعی در منطقه و مشارکت متعهدانه آنان باشد.»
🔹 او همچنین مسئولیت هدایت این ابتکار را مستقیماً متوجه رئیس‌جمهور دانسته و نوشته است:
«راهبری این اقدام تنها و تنها باید توسط شخص رئیس‌جمهور صورت گیرد و قابل تفویض به هیچ‌کس و هیچ نهادی نیست.»
🔹 آخوندی با اشاره به سوگند ریاست‌جمهوری و مسئولیت‌های قانونی این مقام، حفاظت از تمامیت ارضی کشور و ریاست بر شورای عالی امنیت ملی را از جمله مسئولیت‌هایی دانسته که ضرورت ورود مستقیم رئیس‌جمهور به این موضوع را برجسته می‌کند.

📎 متن خبر در خبرآنلاین

🔹 حاشیه فرهیختگان | از دیپلماسی دوجانبه تا امنیت شبکه‌ای
پیشنهاد آخوندی بر این فرض استوار است که امنیت ایران را نمی‌توان صرفاً از مسیر مناسبات دوجانبه یا اتکا به یک قدرت خارجی تأمین کرد؛ بلکه باید مجموعه‌ای از بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی را در سازوکاری مشترک درگیر ساخت.
بااین‌حال، دعوت دیپلماتیک به‌تنهایی تضمین‌کننده همکاری امنیتی نیست. تفاوت منافع چین، روسیه و کشورهای منطقه، میزان تعهد عملی آنان و سازوکار اجرای توافق‌های احتمالی، پرسش‌های تعیین‌کننده این پیشنهادند.
ارزش عملی چنین ابتکاری به میزان تعهدات روشن، متقابل و قابل‌سنجش آن بستگی خواهد داشت، نه صرفاً به برگزاری یک نشست در تهران.
— تحریریه فرهیختگان

#عباس_آخوندی #سیاست_خارجی #دیپلماسی #امنیت_منطقه‌ای #چین #روسیه #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

مهدی قاسمی
قم. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 چرا هیولاهای ماسکی خطرناک‌اند، اما هیولاهای واقعی آزادند؟
از برخورد پلیس با جوانان در خیابان ایرانشهر تا پرسش از حق شادی و آزادی‌های اجتماعی

✍️ یاسر عرب

«من نه اهل هالوین هستم، نه علاقه و اشتیاقی به این مناسک دارم و نه ترویجش را مناسب می‌دانم و نه فهم و همدلی نسبت به جوانانی که ماسک می‌زنند دارم. حتی اصل این مناسک را در فرهنگ ایرانی قابل پیوند زدن هم نمی‌دانم...
اما اینکه جمعه‌شب در خیابان ایرانشهر، نیروی پلیس به مقابله با این مراسم و جوانان گریم‌کرده رفت؛ ماسک‌ها جمع شد، مغازه‌ها تعطیل شد، خودرو توقیف شد و خیابان از مردمی که برای چند ساعت شادی و هیجان دور هم جمع شده بودند، تخلیه شد، کار درستی بود؟
چرا در این کشور، هیولاهای ماسکی و تزئینی خطرناک‌اند و هیولاهای واقعی و بدون ماسک آزادند؟»

🎥 ویدئوی مرتبط با هالوین در خیابان ایرانشهر

🔹 حاشیه فرهیختگان | حق شادی، مستقل از پسند حکومت و شهروندان
نکته مهم در نوشته یاسر عرب، تفکیک میان مخالفت فرهنگی با یک مراسم و دفاع از حق دیگران برای برگزاری آن است.
هیچ شهروندی موظف نیست هالوین را بپسندد، همان‌طور که پسند یا نپسندیدن یک مناسبت از سوی مسئولان نباید به‌تنهایی مبنای برخورد انتظامی قرار گیرد.
اگر تجمعی موجب خشونت، تخریب یا اخلال مشخص در حقوق دیگران نشده باشد، برخورد قهری با شرکت‌کنندگان آن نیازمند توجیه قانونی روشن و متناسب است.
آزادی اجتماعی دقیقاً آنجا معنا پیدا می‌کند که از حق کسانی دفاع کنیم که سبک زندگی و انتخابشان را نمی‌پسندیم.
— تحریریه فرهیختگان

#یاسر_عرب #هالوین #خیابان_ایرانشهر #آزادی_اجتماعی #حق_شادی #سبک_زندگی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 اقتصاد اروپا شوک انرژی جنگ با ایران را پشت سر گذاشت؛ اما خطر تورم همچنان پابرجاست
رشد فراتر از انتظار منطقه یورو در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶، با وجود افزایش قیمت نفت

✍️ دیوید مک‌هیو | خبرگزاری آسوشیتدپرس
📅 ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶

اقتصاد منطقه یورو با وجود افزایش قیمت انرژی در پی جنگ آمریکا و ایران، در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ رشدی فراتر از پیش‌بینی تحلیلگران ثبت کرد.
بر اساس آمار منتشرشده از سوی یورواستات، تولید ناخالص داخلی ۲۱ کشور عضو منطقه یورو در فاصله ژوئیه تا سپتامبر، نسبت به سه‌ماهه پیشین ۰٫۴ درصد افزایش یافت؛ رقمی دو برابر پیش‌بینی ۰٫۲ درصدی اقتصاددانان.
رشد اقتصادی این منطقه در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته نیز به ۱٫۳ درصد رسید.
🔹 اروپا چگونه در برابر شوک انرژی مقاومت کرد؟
جک آلن-رینولدز، از مؤسسه کپیتال اکونومیکس، معتقد است تداوم رشد نشان می‌دهد خانوارها و بنگاه‌های اقتصادی اروپا، برخلاف نگرانی‌های اولیه، به دلیل جنگ با ایران هزینه‌های خود را به‌شدت کاهش نداده‌اند.
بااین‌حال، این تاب‌آوری در همه کشورهای اروپایی یکسان نبوده است.
▪️ آلمان: رشد ۰٫۲ درصدی
▪️ فرانسه: انقباض ۰٫۱ درصدی
▪️ اسپانیا، هلند و استونی: رشد ۰٫۶ درصدی
▪️ ایرلند: رشد ۵٫۵ درصدی
رشد بالای ایرلند تأثیر قابل‌توجهی بر میانگین منطقه یورو داشته است. با حذف این کشور از محاسبات، رشد اقتصادی منطقه به ۰٫۲ درصد کاهش می‌یابد.
🔹 تورم؛ تهدیدی که باقی مانده است
اگرچه اقتصاد اروپا از رکود ناشی از شوک اولیه انرژی فاصله گرفته، تورم ۳٫۸ درصدی همچنان بالاتر از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی اروپاست.
اقتصاددانان هشدار می‌دهند که افزایش قیمت نفت ممکن است به‌تدریج به دستمزدها، هزینه تولید و قیمت سایر کالاها و خدمات سرایت کند.
در چنین شرایطی، بانک مرکزی اروپا ممکن است در نشست دسامبر افزایش نرخ بهره را بررسی کند؛ تصمیمی که می‌تواند هزینه وام‌گیری را افزایش داده و رشد اقتصادی را محدود کند.
📖 مطالعه گزارش کامل در ایران امروز

🔹 حاشیه فرهیختگان | تاب‌آوری اروپا و محدودیت اثرگذاری شوک انرژی
این گزارش از منظر اقتصاد سیاسی جنگ اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد افزایش قیمت انرژی، دست‌کم در کوتاه‌مدت، الزاماً به رکود اقتصادی در کشورهای واردکننده انرژی منجر نمی‌شود.
بااین‌حال، دو نکته باید از یکدیگر تفکیک شوند: نخست، مقاومت اقتصاد اروپا در برابر شوک اولیه؛ دوم، هزینه‌های انباشته‌ای که ممکن است در ماه‌های آینده از مسیر تورم و سیاست پولی آشکار شوند.
همچنین رشد ۰٫۴ درصدی منطقه یورو به‌تنهایی تصویری کامل از وضعیت اقتصادی ارائه نمی‌دهد؛ زیرا سهم قابل‌توجه ایرلند در این رقم، ضعف رشد در سایر اقتصادها را تا حدی پنهان کرده است.
از منظر راهبردی نیز نمی‌توان صرفاً بر اساس افزایش قیمت نفت نتیجه گرفت که فشار اقتصادی جنگ، کشورهای اروپایی را به تغییر سیاست خارجی وادار خواهد کرد.
اثر اقتصادی جنگ را باید در مجموعه‌ای از شاخص‌ها، از رشد و تورم گرفته تا اشتغال، سرمایه‌گذاری و هزینه انرژی، بررسی کرد.
— تحریریه فرهیختگان

#اقتصاد_اروپا #جنگ_ایران_و_آمریکا #قیمت_نفت #بحران_انرژی #تورم #منطقه_یورو #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 بازدارندگی در قرآن؛ از «إعداد قوّه» تا حفاظت از «نسل و حرث»
آیا می‌توان از آیات قرآن برای ضرورت بازدارندگی هسته‌ای استدلال کرد؟

✍️ حسین قتیب

در شرایطی که تهدید به نابودی زیرساخت‌های حیاتی و گسترش جنگ علیه ایران مطرح است، حسین قتیب در یادداشتی با عنوان «بازدارندگی در قرآن؛ از إعداد قوّه تا حفاظت از نسل و حرث» می‌کوشد نسبت میان قدرت دفاعی، امنیت ملی و آموزه‌های قرآنی را بررسی کند.
نویسنده با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال:
«وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ...»
استدلال می‌کند که آمادگی دفاعی باید پیش از وقوع تجاوز شکل بگیرد و هدف آن، تغییر محاسبات مهاجم و منصرف‌کردن او از آغاز جنگ باشد.
در این تفسیر، مفهوم «قوّه» محدود به ابزارهای نظامی دوران نزول قرآن نیست و می‌تواند ظرفیت‌های دفاعی، اقتصادی، صنعتی، اطلاعاتی و فناورانه معاصر را نیز در بر گیرد.
🔹 از بازدارندگی متعارف تا بازدارندگی هسته‌ای
بخش بحث‌برانگیز نوشته، پیوند دادن این برداشت قرآنی با امکان برخورداری از توان بازدارندگی هسته‌ای است.
قتیب معتقد است هنگامی که تهدید متوجه موجودیت یک کشور و زیرساخت‌های حیاتی آن باشد، ظرفیت بازدارنده نیز باید متناسب با سطح تهدید تعریف شود.
او درعین‌حال میان داشتن توان بازدارنده و استفاده از آن تمایز می‌گذارد و تأکید می‌کند که آمادگی دفاعی نباید مجوز تجاوز یا نابودی جمعی تلقی شود.
🔹 حفاظت از «حرث و نسل»
نویسنده با ارجاع به آیه ۲۰۵ سوره بقره، نابودی «حرث و نسل» را به تخریب بنیان‌های حیات اجتماعی پیوند می‌دهد.
در این برداشت، شبکه آب و برق، بیمارستان‌ها، پل‌ها، منابع غذایی و سایر زیرساخت‌های ضروری، بخشی از امکانات تداوم زندگی جامعه‌اند و حفاظت از آن‌ها در شمار مسئولیت‌های حکومت قرار می‌گیرد.
او همچنین با اشاره به آیه ۶۱ سوره انفال، بر این نکته تأکید می‌کند که آمادگی نظامی باید در خدمت جلوگیری از تجاوز و فراهم‌کردن امکان صلح باشد.

📖 مطالعه متن کامل نوشته حسین قتیب

🔹 حاشیه فرهیختگان | آیا ضرورت دفاع، مجوز هر نوع بازدارندگی است؟
نوشته حسین قتیب دو بحث متفاوت را به یکدیگر پیوند می‌زند: نخست، ضرورت آمادگی دفاعی برای حفاظت از جامعه؛ دوم، امکان استنتاج مشروعیت بازدارندگی هسته‌ای از آموزه‌های قرآنی.
اصل ضرورت حفاظت از مردم و زیرساخت‌های حیاتی، در چارچوب اخلاق دفاعی و حقوق بین‌الملل بشردوستانه قابل بررسی است. اما گذار از این اصل کلی به توجیه یک فناوری تسلیحاتی مشخص، نیازمند استدلال مستقل است.
به‌ویژه درباره سلاح هسته‌ای، مسئله تنها نیت دفاعی دارنده آن نیست؛ خطر تخریب گسترده، آثار بلندمدت انسانی و زیست‌محیطی، احتمال خطای محاسباتی و دشواری رعایت اصل تفکیک نظامیان از غیرنظامیان نیز اهمیت دارد.
از سوی دیگر، بازدارندگی صرفاً به سلاح وابسته نیست؛ دیپلماسی، تاب‌آوری زیرساخت‌ها، پدافند غیرعامل و ترتیبات امنیتی نیز می‌توانند در کاهش احتمال جنگ نقش داشته باشند.
پرسش بنیادین این است: چگونه می‌توان میان ضرورت دفاع از جامعه و تعهد به جلوگیری از نابودی گسترده انسان‌ها، سازگاری برقرار کرد؟
— تحریریه فرهیختگان

#حسین_قتیب #بازدارندگی #قرآن_و_سیاست #امنیت_ملی #سلاح_هسته‌ای #اخلاق_جنگ #صلح #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 در سوگ سخنگوی وجدان ایران
به یاد محمدعلی اسلامی ندوشن؛ اندیشمندی که ایران را از یاد نبرد

✍️ حامد خاتمی‌پور

«در دورهٔ دکتری درس مکتب‌های ادبی را استاد اسلامی ندوشن برای ما تدریس می‌کرد. پیشتر و در روزگار دانشجویی، کتاب‌ها و مقالات او را خوانده بودم. روشنای نثرش مخاطب را شیفتهٔ سخنش می‌کرد. مکتوباتش حاصل هم‌آغوشی اندیشه‌ای عمیق و احساسی زلال بود.»

حامد خاتمی‌پور در یادداشتی آمیخته با خاطره و تأمل، از استاد خود، محمدعلی اسلامی ندوشن، می‌نویسد؛ نویسنده‌ای که به باور او، ایران نه صرفاً موضوع پژوهش، بلکه مسئله اصلی زندگی و اندیشه‌اش بود.
در این روایت، اسلامی ندوشن متفکری است که میراث ادبی ایران را نه گنجینه‌ای برای تفاخر به گذشته، بلکه منبعی برای فهم دشواری‌های امروز می‌دانست.
نویسنده یادآور می‌شود که اسلامی ندوشن، چه پیش از انقلاب و چه پس از آن، نسبت به افول اخلاق و غیبت عقلانیت در اداره کشور هشدار می‌داد؛ بی‌آنکه در پی شعارهای سیاسی روزمره باشد.
«عقلش املا می‌کرد و دلش می‌نوشت.»
خاتمی‌پور با اشاره به آثار و نوشته‌های اسلامی ندوشن، از جمله هشدار روزگار و سرمقاله‌های مجله هستی، او را «سخنگوی وجدان ایران» می‌نامد؛ کسی که به روایت نویسنده، در آثار فردوسی، سعدی، مولانا و حافظ، راهی برای بازاندیشی در سرنوشت ایران می‌جست.
و سرانجام، عصاره اندیشه او را در یک جمله خلاصه می‌کند:
«ایران را از یاد نبریم.»

متن کامل یادداشت خاتمی‌پور

🔹 حاشیه فرهیختگان | ایران‌دوستی به مثابه مسئولیت انتقادی
اهمیت محمدعلی اسلامی ندوشن تنها در زیبایی نثر یا شناخت گسترده‌اش از ادبیات کلاسیک فارسی نبود؛ ویژگی متمایز او، پیوند دادن فرهنگ با مسئولیت اجتماعی بود.
در نگاه او، دوست داشتن ایران به معنای چشم‌پوشی از کاستی‌هایش نبود. برعکس، ایران‌دوستی زمانی معنا می‌یافت که با نقد قدرت، حساسیت نسبت به زوال اخلاق و نگرانی برای آینده جامعه همراه می‌شد.
البته داوری نویسنده درباره روشنفکران یا جایگاه پژوهشی اسلامی ندوشن، دیدگاهی شخصی است و می‌تواند محل بحث باشد. ارزش میراث او را نباید با کم‌اهمیت جلوه دادن دیگر جریان‌های روشنفکری یا شیوه‌های پژوهش دانشگاهی سنجید.
شاید ماندگارترین درس اسلامی ندوشن این باشد که میراث فرهنگی، زمانی زنده است که به پرسش‌های امروز پاسخ دهد؛ نه آنکه صرفاً مایه افتخار به گذشته باشد.
— تحریریه فرهیختگان

#محمدعلی_اسلامی_ندوشن #حامد_خاتمی_پور #ایران_را_از_یاد_نبریم #ادبیات_فارسی #فرهنگ_ایران #اندیشه_ایرانی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «معجزه اسلامی»؛ روایت زرین‌کوب از شکوفایی یک تمدن
چگونه تمدن اسلامی در زمانی کوتاه به یکی از کانون‌های بزرگ دانش و فرهنگ جهان تبدیل شد؟

✍️ عبدالحسین زرین‌کوب

«پیشرفت عجیب تمدن اسلامی را نیز ـ مثل پیشرفت فرهنگ یونانی ـ نوعی معجزه خوانده‌اند: معجزه اسلامی.
عبث نیست که جینو لوریا، یک محقق ایتالیایی، فصلی از تاریخ ریاضیات خویش را آنجا که در باب ریاضیات مسلمین سخن می‌گوید، در قیاس با آنچه معجزه یونانی می‌گویند، معجزه عربی Il Miracle Arabo خوانده است، یعنی معجزه اسلامی.
در واقع اگر این معجزه اسلامی نیز به‌اندازه معجزه یونانی درست است، برای آن است که در این مورد نیز مثل دوران یونانی، آنچه روی داد چنان سریع و چنان شگرف بود که منطق و تعبیر عادی از تفسیر آن برنمی‌آمد.
اینکه بعضی مسلمین، پیدایش اسلام و فرهنگ آن را به مشیت و تقدیر ربانی نسبت داده‌اند و ابن‌النفیس دمشقی، داستان فاضل بن ناطق خویش را که به‌عنوان نظیرهٔ حی بن یقظان ساخته است در بیان همین نکته آورده است، به‌حقیقت نشان آن است که این مایهٔ تعالی در تمدن چنان با میزان امکانات و مقتضیات آن اعصار ناسازگار بوده است که آن را جز با مشیت و تقدیر ربانی نمی‌توانسته‌اند تفسیر کنند.»

📚 منبع: عبدالحسین زرین‌کوب، کارنامه اسلام، ص ۱۷، تهران: شرکت سهامی انتشار، ۱۳۴۸.

🔹 حاشیه فرهیختگان | معجزه یا پدیده‌ای تاریخی؟
زرین‌کوب با به‌کارگیری تعبیر «معجزه اسلامی»، بر سرعت و گستردگی شکوفایی علمی و فرهنگی تمدن اسلامی انگشت می‌گذارد؛ شکوفایی‌ای که در ریاضیات، پزشکی، فلسفه، نجوم و دیگر حوزه‌های دانش جلوه‌گر شد.
اما تعبیر «معجزه» در اینجا نباید جایگزین بررسی علل تاریخی شود.
تمدن اسلامی بر میراث علمی و فرهنگی ایران، یونان، هند و دیگر سرزمین‌ها تکیه داشت. جنبش ترجمه، گسترش ارتباطات میان مناطق مختلف، حمایت برخی حکومت‌ها از دانش و مشارکت اندیشمندان با زبان‌ها و پیشینه‌های گوناگون، در این شکوفایی نقش داشتند.
ازاین‌رو، عظمت تمدن اسلامی را نه باید انکار کرد و نه به پدیده‌ای توضیح‌ناپذیر فروکاست.
شناخت دقیق این میراث، مستلزم دیدن هم‌زمان دستاوردهای درخشان آن و شرایط تاریخی پیدایش آن‌هاست.
و شاید پرسش مهم‌تر برای امروز این باشد:
چرا جوامعی که روزگاری از مراکز مهم تولید دانش بودند، در دوره‌هایی از تاریخ جایگاه پیشین خود را از دست دادند؟
— تحریریه فرهیختگان

#عبدالحسین_زرین_کوب #کارنامه_اسلام #تمدن_اسلامی #تاریخ_علم #تاریخ_اندیشه #میراث_فرهنگی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 صلیبی که ناپدید شد؛ معمای یک سکه طلا از نخستین سال‌های اسلام!
سه امپراتور مسیحی، یک صلیب تغییرشکل‌یافته و پرسشی درباره پیدایش نمادهای قدرت در جهان اسلام

✍️ حسین قتیب

🔸 به این سکه طلای کمیاب نگاه کنید. روی آن سه پیکره دیده می‌شود که از تصویر هراکلیوس، امپراتور بیزانس، و دو پسرش الگوبرداری شده‌اند.
اما در پشت سکه اتفاق عجیبی افتاده است: صلیب بزرگی که معمولاً بر چند پله قرار داشت، بازوی افقی خود را از دست داده و به نشانی شبیه حرف T تبدیل شده است.
چرا تصویر فرمانروایان مسیحی حفظ شده، اما نمادهای مذهبی آنان تغییر کرده است؟
🔹 آیا این سکه متعلق به دوران معاویه است؟
برخی پژوهشگران احتمال می‌دهند این سکه در دوران معاویه، نخستین خلیفه اموی، ضرب شده باشد.
سرنخ مهم این فرضیه در متنی تاریخی به زبان سریانی، معروف به «وقایع‌نامه مارونی»، دیده می‌شود.
این وقایع‌نامه گزارش می‌کند که معاویه سکه‌های طلا و نقره ضرب کرد، اما مردم آن‌ها را نپذیرفتند؛ زیرا نشانی از صلیب بر آن‌ها نبود.
آیا سکه‌ای که در تصویر می‌بینیم یکی از همان سکه‌هاست؟
پاسخ هنوز قطعی نیست.
🔹 پاپیروسی که معما را پیچیده‌تر کرد
مهدی شادل، پژوهشگر تاریخ اسلام، در مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۱ به پاپیروسی از مصر، متعلق به سال ۵۷ هجری، توجه کرد.
این سند به دینارهایی اشاره دارد که به اعتقاد او ممکن است با تلاش حکومت معاویه برای رواج پول جدید ارتباط داشته باشند.
اما فرضیه دیگری نیز وجود دارد.
دیوید وودز در پژوهشی در سال ۲۰۲۳ پیشنهاد کرده است که شاید این سکه‌ها حدود سال ۶۳۹ میلادی، در شرایط فتح شام و به دست مقامات بیزانسی تولید شده باشند.
بنابراین، نه تاریخ ضرب این سکه با قطعیت مشخص است، نه انتساب آن به معاویه و نه معنای دقیق نماد پشت آن.
🔹 از سکه‌های بیزانسی و ساسانی تا پول اسلامی
اهمیت این سکه فراتر از یک معمای باستان‌شناختی است.
در نخستین دهه‌های حکومت اسلامی، تصاویر شاهان ساسانی و امپراتوران بیزانسی فوراً از سکه‌ها حذف نشدند.
در شرق، تصویر شاهان ساسانی و آتشدان زرتشتی همچنان بر برخی سکه‌ها باقی ماند و عباراتی اسلامی به آن‌ها افزوده شد.
در شام نیز نقش امپراتوران بیزانس حفظ شد، اما نشانه‌های مذهبی و سیاسی به‌تدریج تغییر کردند.
سرانجام در اصلاحات پولی عبدالملک بن مروان، سکه‌هایی با نوشته‌های عربی و عبارات دینی جای بسیاری از نمونه‌های تصویری پیشین را گرفتند.
این سکه کوچک، شاهدی بر یک گذار تاریخی بزرگ است: شکل‌گیری تدریجی زبان تصویری و سیاسی تمدن اسلامی از دل میراث دو امپراتوری پیشین.

📖 مطالعه متن کامل حسین قتیب و بررسی فرضیه‌های تاریخی

🔹 حاشیه فرهیختگان | تاریخ را فقط از کتاب‌ها نمی‌توان خواند
یکی از مهم‌ترین نکات این پژوهش، اهمیت «فرهنگ مادی» در شناخت تاریخ است.
سکه‌ها، کتیبه‌ها، مهرها و پاپیروس‌ها گاه اطلاعاتی در اختیار مورخان می‌گذارند که در روایت‌های مکتوب وجود ندارد.
این شواهد همچنین نشان می‌دهند که تغییر حکومت، الزاماً به معنای گسست فوری از ساختارها و نمادهای گذشته نیست.
حکومت‌های نوظهور ممکن است برای تثبیت اقتدار خود، مدتی از نظام پولی، زبان اداری و نشانه‌های قدرت‌های پیشین استفاده کنند.
اما یک احتیاط روش‌شناختی ضروری است: شباهت ظاهری یک سکه با نمونه‌های شناخته‌شده، به‌تنهایی برای تعیین تاریخ، محل ضرب یا هویت صادرکننده آن کافی نیست.
ارزش نوشته حسین قتیب در آن است که به‌جای ارائه پاسخی قطعی، خواننده را با شواهد و اختلاف‌نظرهای پژوهشی آشنا می‌کند.
تاریخ‌نگاری علمی، هنر پرسیدن پرسش‌های دقیق از شواهد ناقص است.
— تحریریه فرهیختگان

#حسین_قتیب #تاریخ_اسلام #سکه_شناسی #معاویه #بیزانس #ساسانیان #تمدن_اسلامی #تاریخ_ایران #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 آیا ذوالقرنین قرآن همان کورش بزرگ است؟
دیدگاه ابوالأعلی مودودی، مفسر مسلمان، درباره هویت ذوالقرنین

✍️ ابوالأعلی مودودی | تفسیر تفهیم‌القرآن

«هویت ذوالقرنین از قدیم‌الایام موضوعی بحث‌برانگیز بوده است. به‌طور کلی، مفسران بر این عقیده بوده‌اند که وی اسکندر مقدونی بوده است، اما ویژگی‌های ذوالقرنین که در قرآن وصف شده، در مورد اسکندر صادق نیست.
بااین‌حال، اکنون مفسران قرآن به این باور متمایل‌اند که ذوالقرنین، کوروش، پادشاه باستانی ایران بوده است.
ما نیز بر این عقیده‌ایم که احتمالاً ذوالقرنین کوروش بوده است، اما حقایق تاریخی‌ای که تا به امروز آشکار شده، برای اظهارنظر قاطع کافی نیست.
حال بیایید ویژگی‌های ذوالقرنین را در پرتو داستان او که در قرآن آمده است بررسی کنیم:
لقب ذوالقرنین («دو شاخ») باید برای یهودیان کاملاً آشنا بوده باشد، زیرا به تحریک آن‌ها بود که مشرکان مکه این سؤال را از پیامبر اسلام مطرح کردند.
بنابراین، ما باید به تراث یهودیان مراجعه کنیم تا بدانیم شخص یا پادشاهی که به «دو شاخ» معروف است چه کسی بوده است.
او باید خداپرست و حاکمی عادل نیز باشد، زیرا قرآن بیش از هر چیز این ویژگی‌ها را برجسته کرده است.
اولین مورد از این خصوصیات به‌راحتی منطبق بر کوروش است، زیرا طبق کتاب دانیال نبی، او در رؤیای خود دید که پادشاهی متحد ماد و پارس ـ پیش از ظهور یونانیان ـ مانند قوچ دوشاخ بود. (سفر دانیال، ۸:۳ و ۸:۲۰)
یهودیان نظر بسیار مثبتی نسبت به ذوالقرنین داشتند، زیرا این حمله او بود که باعث سقوط پادشاهی بابل و آزادی بنی‌اسرائیل شد.
سفر عزرا تصریح می‌کند که کوروش، پادشاهی خداپرست و خداترس بود که بنی‌اسرائیل را به دلیل خداپرستی خود آزاد کرد و دستور داد معبد سلیمان برای پرستش خداوند یکتا بازسازی شود.»
🔸 نتیجه‌گیری مودودی:
«با توجه به مطالب فوق، تصدیق می‌کنیم که از میان تمام فاتحانی که قبل از نزول قرآن از دنیا رفته‌اند، کوروش تنها کسی است که ویژگی‌های ذوالقرنین بیشترین انطباق را بر او دارد.
البته برای اینکه مشخص شود کوروش قطعاً ذوالقرنین است، به شواهد بیشتری نیاز داریم.
به‌هرحال، هیچ فاتح دیگری نیست که خصوصیات بیان‌شده در قرآن به اندازه کوروش بر او منطبق باشد.»
📚 منبع: ابوالأعلی مودودی، تفهیم‌القرآن، تفسیر سوره کهف، آیه ۸۳.
🔗 مطالعه تفسیر مودودی

بازنشر از: تراث

🔹 حاشیه فرهیختگان | مرز میان تفسیر دینی و اثبات تاریخی
فرضیه یکی‌بودن ذوالقرنین و کورش، از مباحث شناخته‌شده در تفسیر معاصر قرآن است.
مودودی با تکیه بر توصیف‌های قرآنی، روایت‌های کتاب مقدس و جایگاه کورش در تاریخ یهود، این فرضیه را محتمل می‌داند؛ اما به محدودیت شواهد نیز اذعان می‌کند.
در این میان، یک تمایز تاریخی اهمیت دارد: در رؤیای کتاب دانیال، قوچ دوشاخ نماد پادشاهی ماد و پارس است؛ بنابراین، پیوند دادن مستقیم این نماد با لقب شخصی کورش، خود نیازمند استدلال بیشتری است.
همچنین خداپرستی کورش در روایت کتاب عزرا را نباید بدون بررسی زمینه تاریخی، معادل قطعی مفهوم توحید در الهیات اسلامی دانست.
در برابر فرضیه کورش، تفسیرهای دیگری نیز درباره هویت ذوالقرنین مطرح شده‌اند و موضوع همچنان محل اختلاف است.
ارزش روش مودودی در این است که میان «احتمال تاریخی» و «یقین تاریخی» فاصله می‌گذارد.
در پژوهش تاریخی، علاقه به یک شخصیت یا سازگاری یک روایت با باورهای ما، جای شواهد مستقل را نمی‌گیرد.
— تحریریه فرهیختگان

#کورش_بزرگ #ذوالقرنین #ابوالاعلی_مودودی #تفهیم_القرآن #تفسیر_قرآن #تاریخ_ایران #هخامنشیان #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ایرانیِ خارج، نمایندهٔ داخل؟
چه کسی حق دارد از جانب مردم ایران سخن بگوید؟

📻 این هفته در پرگار بی‌بی‌سی فارسی

آیا ایرانیان خارج از کشور از نظر سیاسی و اخلاقی حق دارند خود را سخنگو یا نماینده ایرانیان داخل کشور معرفی کنند؟
آیا فعالیت سیاسی، برخورداری از رسانه و حضور در مجامع بین‌المللی برای کسب حق نمایندگی کافی است؟ یا نمایندگی سیاسی نیازمند رضایت، پاسخ‌گویی و سازوکاری روشن برای کسب مشروعیت است؟

مهمانان برنامه:
🔹 نازیلا گلستان، فعال سیاسی
🔹 عبدالرضا احمدی، فعال سیاسی

این گفت‌وگو به یکی از پرسش‌های مهم سیاست ایرانی می‌پردازد: تفاوت میان سخن گفتن «درباره مردم»، دفاع از حقوق آنان و سخن گفتن «به نمایندگی از مردم» چیست؟

#پرگار #ایرانیان_خارج_از_کشور #نمایندگی_سیاسی #اپوزیسیون #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 سفیدشویی «کودتای تراستی‌ها» با پوشش عدالت‌خواهی؟

پرونده چهار میلیارد دلار درآمد نفتی بازنگشته و پرسش‌هایی درباره مناسبات مالی فعالان رسانه‌ای
🔹 با مطرح‌شدن دوباره پرونده بازنگشتن حدود ۴ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی که نام حسین آقایاری در آن مطرح شده، اختلافات درباره نقش واسطه‌های فروش نفت، تغییرات وزارت نفت و مناسبات برخی چهره‌های رسانه‌ای بار دیگر خبرساز شده است.

🔹 به گزارش دیدبان ایران، احسان حسینی، سردبیر خط انرژی، مدعی شده است که برخی فعالان رسانه‌ای با تغییر جهت بحث به اختلافات مدیریتی، موضوع اصلی بازنگشتن درآمدهای نفتی را به حاشیه می‌برند.
🔹 در بخش دیگری از این مناقشه، حسین قربان‌زاده، عضو سابق هیئت‌مدیره هلدینگ خلیج فارس، در مناظره با وحید اشتری، مکاتباتی را مطرح کرده که به گفته او از تلاش اشتری برای دریافت پروژه و همکاری رسانه‌ای با این هلدینگ حکایت دارد.
🔹 این ادعاها پرسش‌هایی درباره شفافیت روابط مالی فعالان رسانه‌ای، پاسخ‌گویی واسطه‌های فروش نفت و نحوه نظارت بر درآمدهای عمومی ایجاد کرده است.

🎥 ویدئوی مرتبط را ببینید.

📎 متن گزارش دیدبان ایران

🔹 حاشیه فرهیختگان | عدالت‌خواهی بدون شفافیت؟
پرونده موسوم به «تراستی‌ها» تنها اختلافی میان چند فعال رسانه‌ای یا مدیر اقتصادی نیست. پرسش اساسی این است که درآمد حاصل از فروش منابع عمومی چگونه وصول، ثبت و بر آن نظارت می‌شود.
در عین حال، طرح ادعای ارتباط مالی یک فعال رسانه‌ای با بنگاه اقتصادی، به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف یا وابستگی او نیست. بررسی اسناد، شنیدن پاسخ طرف مقابل و روشن‌شدن ماهیت هرگونه قرارداد احتمالی ضروری است.
همان معیاری که برای پاسخ‌گویی مدیران دولتی مطالبه می‌شود، باید درباره مدعیان نظارت و عدالت‌خواهی نیز اعمال شود: شفافیت، ارائه سند و حق پاسخ‌گویی.
— تحریریه فرهیختگان

#تراستی_ها #درآمدهای_نفتی #شفافیت #فساد_اقتصادی #وحید_اشتری #حسین_آقایاری #عدالت_خواهی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🇫🇷 ماریان؛ چهره نمادین آزادی در خیابان

🔹 زنی با کلاه فریژی سرخ و پرچم سه‌رنگ فرانسه، در میان جمعیت؛ تصویری که یادآور ماریان، نماد جمهوری فرانسه است.

ماریان در سنت جمهوری‌خواهی فرانسه، تجسم آزادی و ارزش‌های جمهوری است؛ چهره‌ای که از تاریخ انقلاب فرانسه تا امروز در حافظه سیاسی و فرهنگی این کشور حضور دارد.

زیبایی این قاب در پیوند یک نماد تاریخی با زندگی امروز شهروندان است؛ جایی که تاریخ، نه فقط در موزه‌ها، بلکه در خیابان نیز دیده می‌شود.

📷 تصویری از تظاهرات خیابانی دیروز در پاریس

#ماریان #فرانسه #آزادی #نمادهای_تاریخی #فرهنگ_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 چه کسی حق دارد به نام و نمایندگی ملت ایران سخن بگوید؟

✍️ مجید مرادی

نیکزاد، نایب‌رئیس مجلس، گفته است: «ملت ایران هیچ تصمیمی برای مذاکره هسته‌ای ندارد.»

یک نفر به ایشان بگوید ملت ایران کی و کجا شما را مبعوث کرده و برگزیده است تا به عنوان مبعوث ملت سخن بگویید؟!

اصلاً ملت ایران چگونه می‌تواند مخالفت خود را با همین ادعای شما اعلام کند؟

آیا نظرسنجی‌ای انجام شده تا روشن شود چند درصد ملت ایران موافق و مخالف مذاکرات هسته‌ای هستند؟

در این کشور هر کسی به خود حق می‌دهد به نام ملت ایران سخن بگوید، حتی اگر نماینده ۴ درصدی باشد و معیاری وجود ندارد که نشان دهد چه کسی حق دارد به نمایندگی از ملت سخن بگوید.

اصلاً نیکزاد می‌داند که نمایندگی چه معنا و مفهومی دارد؟

دموکراسی یعنی این که ملت بتواند مبعوثان خود را برگزیند تا منافعشان را دنبال کنند؛ اما در ایران صاحبان قدرت، ملت را مصادره می‌کنند و به جای آن که از ملت دستور بگیرند و تحت امر ملت باشند، به ملت دستور می‌دهند.

#مجید_مرادی #مذاکرات_هسته‌ای #نمایندگی_ملت #مجلس #دموکراسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🖤 در سوگ حمید علیدوستی؛ تسلیت به ترانه علیدوستی

✍️ عبدالله ناصری

تسلیت به خانم ترانه علیدوستی؛
هنرمند و بازیگر خوب سینما که در انقلاب «زن، زندگی، آزادی» کنار زنان و دختران بود و هزینه سنگین زندان و بیماری را پرداخت، در سوگ پدر نشست.

حمید علیدوستی، پدر ترانه‌خانم، برای نسل ما که دهه پنجاه و بعد شصت خورشیدی فوتبال دوست داشت و دنبال می‌کرد، بازیکن دوست‌داشتنی بود.
روحش شاد باد. 🖤

#حمید_علیدوستی #ترانه_علیدوستی #عبدالله_ناصری #تسلیت #فوتبال_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

سعید گلسرخی
شاهرود. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 تأثیر طبیعت‌گرایی متافیزیکی بر اندیشه دینی پس از انقلاب اسلامی

🎙 آرش نراقی | سخنرانی

🔹 تأملی فلسفی درباره نسبت طبیعت‌گرایی متافیزیکی و اندیشه دینی در ایران پس از انقلاب اسلامی؛ موضوعی در پیوند با تحولات فکری و الهیاتی معاصر.

🎧 فایل صوتی سخنرانی را بشنوید.

📺 مشاهده نسخه تصویری در یوتیوب

#آرش_نراقی #فلسفه_دین #طبیعت_گرایی #اندیشه_دینی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 جایگاه و نقش متمایز اهل فلسفه، دولتمرد و سیاست‌مدار در سیاست‌ورزی

دو شخصیت برجسته معاصر ایران: محمدعلی فروغی و احمد قوام

✍️ سیدعلی محمودی

📖 بخش دوم و پایانی | گزیده‌ای از متن نویسنده

🔻 مقدمه
در بخش اول این جُستار، سه مفهوم اهل فلسفه، دولتمرد و سیاست‌مدار، و تمایز این سه مطرح شد و مصداق‌های آن ذکر گردید. اکنون به دو نمونه برجسته این شخصیت‌ها در ایران معاصر، شامل محمدعلی فروغی و احمد قوام می‌پردازم.
📙 محمدعلی فروغی (ذُکاءُالمُلک)
۱. اهل فلسفه
فروغی اهل فلسفه و حقوق بود و در این بستر نظری، به سیاست می‌اندیشید. او پژوهشگر فلسفه بود و سیر حکمت در اروپا، حکمت سقراط و افلاطون، ترجمه گفتار در روش به کار بردن عقل، اثر رنه دکارت، حقوق اساسی: آداب مشروطیت دول، اصول علم ثروت ملل یعنی اکونومی پلتیک از جمله آثار اوست.
…
فروغی افزون بر این‌که دوستدار فلسفه بود، با نگاهی ژرف، اندیشه‌ها و رخدادهای اجتماعی و سیاسی را مورد مطالعه قرار می‌داد. این پشتوانه فکری و فلسفی به او توان سنجش نقادانه داده بود.
…
۲. دولتمرد
فروغی در مقام دولتمرد به آینده ایران نظر داشت؛ هرچند در سه دوره نخست‌وزیری، به امور سیاسی، اقتصادی و اجتماعی اهتمام ورزید. او در روند قدرت سیاسی ایران از استبداد مطلق به پادشاهی مشروطه، دولتمرد دوران گذار بود.
…
فروغی می‌اندیشید که ایران به فرهنگ نوآیین، دانشگاه، فرهنگستان ایران، تعلیم‌وتربیت و نظام روزآمد دیوانی جدید نیاز دارد تا کار نوسازی ایران از قوه به فعلیت برسد. این نمونه‌ها، به‌روشنی نقش فروغی را به‌عنوان دولتمردی دوراندیش و مؤسس نهادهای علمی و فرهنگی ایران نشان می‌دهد.
۳. سیاست‌مدار
فروغی سیاست‌مدار دوران بحران بود تا در فضای طوفان‌زده دو جنگ جهانی، ایران تمامیت ارضی و استقلال خود را حفظ کند و آتش بحران‌های سیاسی داخلی و خارجی مرتبط به ایران را فرونشاند. او در سیاست‌ورزی، از سویی اهل خطرکردن بود؛ از سوی دیگر، اهل مصالحه. مذهب مختار فروغی در سیاست‌ورزی، واقع‌گرایی سیاسی بود.
…
فروغی براساس فلسفه سیاسی جان رالز، اهل فلسفه، دولتمرد و سیاست‌مداری در تراز جهانی بود.
📙 احمد قوام (قَوامُ‌السَّلطَنَه)
قوام در واپسین دوره سلسله قاجاریه وارد نظام حکومتی ایران شد و در زمان مظفرالدین شاه، فرمان مشروطیت به قلم و انشای او و امضای مظفرالدین شاه صادر گردید. قوام در دوره محمدعلی شاه از سیاست کناره گرفت و راهی اروپا شد و به تحصیل در رشته حقوق پرداخت.
او در سپهر سیاست‌ورزی، پنج بار به مقام نخست‌وزیری رسید. حیات سیاسی قوام با دوره‌های بحران ایران همراه بود. او از شخصیتی اندیشه‌ور، دارای ذهنیت سیاسی پیچیده، نافذ و تأثیرگذار برخوردار بود. می‌توان قوام را سیاست‌مداری واقع‌گرا، هوشمند و ایران‌دوست نامید.
شایسته است براساس کارنامه فروغی و قوام، این دو شخصیت بزرگ ایرانی را به‌عنوان الگوی سیاست‌ورزی خردمندانه به مردم، به‌ویژه جوانان و دانشجویان معرفی کرد؛ الگویی برای ایران امروز و ایران فردا.

📖 مطالعه متن کامل بخش دوم در کانال نویسنده

#سیدعلی_محمودی #محمدعلی_فروغی #احمد_قوام #تاریخ_معاصر #فلسفه_سیاسی #سیاست_ورزی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 وقتی ایدئولوژی بر حقیقت غلبه می‌کند

مروری انتقادی بر مواضع برخی روشنفکران نامدار در برابر سرکوب و اقتدارگرایی

✍️ یدالله کریمی‌پور

آیا ممکن است یک متفکر بزرگ، با وجود دستاوردهای درخشان علمی و ادبی، در داوری سیاسی دچار خطاهای جدی شود؟
یدالله کریمی‌پور در یادداشتی با عنوان «مروری بر کژاندیشی مشهورترین متفکرین معاصر حامی چپ»، به بررسی همین پرسش پرداخته است.
او معتقد است هنگامی که یک نظام فکری به حقیقتی مقدس یا ضرورتی تاریخی تبدیل شود، برخی هواداران آن ممکن است برای دفاع از آرمان‌های خود، واقعیت‌های ناخوشایند را انکار یا توجیه کنند.
نویسنده در این زمینه به هفت چهره اشاره می‌کند:
۱. اریک هابسبام: مورخ برجسته بریتانیایی و مارکسیست که پاسخ او به پرسشی درباره قربانی‌شدن میلیون‌ها انسان در راه آرمان کمونیستی، همچنان موضوع نقد و بحث است.
۲. سیمون دوبووار: فیلسوف و نویسنده فرانسوی که در کتاب راه دراز، تصویری همدلانه از چین مائوئیستی ارائه کرد و برخی گزارش‌های سرکوب سیاسی را زیر سؤال برد.
۳. لویی آراگون: شاعر و نویسنده فرانسوی که حمایت طولانی‌مدت او از کمونیسم شوروی و استالینیسم، بخشی مناقشه‌برانگیز از کارنامه سیاسی‌اش است.
۴. برتولت برشت: نمایشنامه‌نویس آلمانی که رابطه پیچیده‌اش با حکومت آلمان شرقی، به‌ویژه پس از اعتراضات کارگری سال ۱۹۵۳، همچنان موضوع پژوهش تاریخی است.
۵. والتر دورانتی: خبرنگار نیویورک‌تایمز و برنده پولیتزر که گزارش‌های او درباره شوروی استالینی، به‌ویژه در جریان قحطی دهه ۱۹۳۰، با انتقادهای جدی مواجه شده‌اند.
۶. ژان‌پل سارتر: فیلسوف اگزیستانسیالیست فرانسوی که مواضع او درباره اتحاد شوروی، سکوت‌ها و تغییر موضع بعدی‌اش در برابر سرکوب مجارستان، از موضوعات بحث‌برانگیز تاریخ روشنفکری است.
۷. نوآم چامسکی: زبان‌شناس و منتقد سیاست خارجی آمریکا که نوشته‌های او درباره اعتبار گزارش‌های جنایات خمرهای سرخ در کامبوج، با نقدهای گسترده روبه‌رو شده است.
کریمی‌پور این نمونه‌ها را هشداری درباره خطری مشترک می‌داند:
هنگامی که وفاداری به یک آرمان، جای تعهد به حقیقت را بگیرد، حتی اعتبار علمی و ادبی نیز مانع خطای سیاسی نخواهد شد.

متن کامل یادداشت کریمی‌پور

🔹 حاشیه فرهیختگان | نقد روشنفکران، بدون تحریف تاریخ
نقد همراهی روشنفکران با حکومت‌های سرکوبگر ضروری است؛ اما این نقد زمانی معتبر خواهد بود که خود گرفتار همان مشکلی نشود که در دیگران محکوم می‌کند: گزینش شواهد به سود نتیجه‌ای از پیش تعیین‌شده.
برای مثال، برشت در سال ۱۹۵۳ ضمن اعلام همبستگی با حزب حاکم آلمان شرقی، در شعر مشهور «راه‌حل» نیز رفتار حکومت با معترضان را به طنز کشید.
همچنین درباره چامسکی باید میان تردید او در اعتبار برخی گزارش‌های اولیه و ادعای تأیید یا انکار قطعی نسل‌کشی تمایز گذاشت.
نقد ایدئولوژی، زمانی به حقیقت وفادار می‌ماند که درباره مخالفان فکری نیز دقیق، مستند و منصف باشد.
— تحریریه فرهیختگان

#یدالله_کریمی_پور #روشنفکران #ایدئولوژی #تاریخ_اندیشه #مارکسیسم #استالینیسم #آزادی_اندیشه #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 تله بی‌تصمیمی در ساختار قدرت ایران
از بحران بنزین تا بن‌بست «نه جنگ، نه مذاکره»

✍️ احمد علوی

🔹 چرا ساختاری که از تمرکز گسترده قدرت سیاسی و امنیتی برخوردار است، در اتخاذ تصمیم‌های اساسی اقتصادی و سیاست خارجی با دشواری مواجه می‌شود؟
احمد علوی در مقاله‌ای تحلیلی با عنوان «تله بی‌تصمیمی در رژیم حاکم بر ایران»، این تناقض را بررسی می‌کند.
به باور نویسنده، مسئله صرفاً ضعف مدیران یا اختلاف جناح‌های سیاسی نیست؛ بلکه به ساختاری بازمی‌گردد که در آن قدرت رسمی متمرکز است، اما امکان جلوگیری از اجرای تصمیم‌ها میان نهادها و شبکه‌های متعدد توزیع شده است.
🔹 علوی با بهره‌گیری از نظریه «بازیگران دارای حق وتو» و مفهوم «اجتناب از سرزنش»، توضیح می‌دهد که چگونه هر بازیگر ممکن است برای حفظ منافع و موقعیت خود، تصمیم‌های پرهزینه را به تعویق بیندازد؛ درحالی‌که حاصل این رفتارها برای کل ساختار سیاسی زیان‌بار است.
نویسنده بحران بنزین، بلاتکلیفی در سیاست خارجی، کاهش اعتماد عمومی، فساد ساختاری و تعارض میان مراکز قدرت را از جلوه‌های این وضعیت می‌داند.
🔹 در این تحلیل، تفاوت مهمی نیز میان توانایی اعمال کنترل امنیتی و توانایی حل مسائل عمومی مطرح می‌شود؛ حکومتی ممکن است در کنترل جامعه قدرتمند باشد، اما در اصلاح اقتصاد و ایجاد توافق میان نهادهای تصمیم‌گیر با مشکلات جدی روبه‌رو شود.
هشدار اصلی مقاله آن است که تداوم بی‌تصمیمی، سرانجام امکان انتخاب آزادانه میان گزینه‌های سیاستی را کاهش می‌دهد و حکومت را به تصمیم‌گیری اجباری در شرایط بحران می‌کشاند.

📖 مطالعه متن کامل مقاله در ایران امروز

🔹 حاشیه فرهیختگان | تمرکز قدرت، تضمین‌کننده کارآمدی نیست
نقطه قابل‌تأمل تحلیل علوی، تمایز میان اقتدار سیاسی و ظرفیت حکمرانی است. داشتن اختیار قانونی یا ابزارهای قهری، لزوماً به معنای توانایی تدوین و اجرای سیاست‌های پایدار نیست.
بااین‌حال، برای اثبات وجود «فلج تصمیم‌گیری» در هر پرونده مشخص، باید نشان داد کدام بازیگران مانع تصمیم شده‌اند، چه گزینه‌هایی روی میز بوده و تعویق تصمیم چه هزینه‌هایی ایجاد کرده است. هر تأخیری الزاماً نشانه بن‌بست ساختاری نیست.
اهمیت این بحث در پرسشی بنیادی است: وقتی اختیار، مسئولیت و پاسخ‌گویی در یک نقطه جمع نمی‌شوند، چه کسی مسئول هزینه‌های تصمیم‌نگرفتن است؟
— تحریریه فرهیختگان

#احمد_علوی #حکمرانی #بحران_تصمیم_گیری #اقتصاد_سیاسی #سیاست_خارجی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی