فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
🔴 باران بر کتاب‌های نفیس کتابخانه مینوی؛ میراث فرهنگی در معرض نابودی!
🔹 به گزارش ایبنا، بخش زیادی از کتاب‌های نفیس کتابخانه دکتر مجتبی مینوی، از جمله نامه‌ها و اسناد ارزشمند او، بر اثر نفوذ آب باران و سیلاب آسیب دیده‌اند.
🔻 محمد دهقانی، پژوهشگر ادبیات فارسی، با انتقاد از بی‌توجهی مسئولان می‌گوید:
«این‌ها ثروت ملی و ثروت فرهنگی است که در حال تخریب است.»
او می‌گوید حتی شیشه شکسته‌شده کتابخانه از زمان جنگ تاکنون تعویض نشده است!
وقتی از میراث مکتوب یک ملت چنین نگهداری می‌شود، چه کسی پاسخ‌گوی خسارت‌های جبران‌ناپذیر احتمالی خواهد بود؟

📰 منبع: خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)

#کتابخانه_مینوی #میراث_فرهنگی #محمد_دهقانی
#فرهیختگان روزن آگاهی
😢23🤬3
🔴 میرسپاسی: دولت یا روشنفکران حق ندارند درباره آینده جامعه به‌جای شهروندان تصمیم بگیرند

▪️ مسئله ایران، چگونگی تحقق آزادی، برابری و ارزش‌های مدرن است

🔹 در نشست «مدرنیته ایرانی به روایت میرسپاسی»، با محوریت کتاب تأملی در مدرنیته ایرانی، علی میرسپاسی، جلال توکلیان و عباس کاظمی درباره نسبت سنت و تجدد، تجربه نوسازی در ایران و نقش روشنفکران در تحولات تاریخی گفت‌وگو کردند.

🔹 علی میرسپاسی تأکید کرد که آزادی، برابری و حقوق شهروندی ارزش‌هایی با اعتبار جهانی‌اند، اما تحقق آن‌ها در هر جامعه به نهادها، شرایط تاریخی و مشارکت مردم بستگی دارد.

او گفت:
«دولت یا یک گروه روشنفکری نمی‌تواند این حق را در انحصار خود بگیرد؛ شهروندان باید از راه بحث عمومی، نهادهای مشارکت و امکان نقد، در تعیین شکل زندگی مشترک خود سهم داشته باشند.»

🔻 پرسش بنیادین این است: چگونه می‌توان ایران را مدرن کرد، بی‌آنکه شهروندان را از حق تصمیم‌گیری درباره سرنوشت خود محروم ساخت؟

📚 گزارش نشست نقد و بررسی کتاب تأملی در مدرنیته ایرانی، نوشته علی میرسپاسی، ترجمه جلال توکلیان

📰 متن کامل گزارش در خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)

#علی_میرسپاسی #مدرنیته_ایرانی #جلال_توکلیان #عباس_کاظمی #دموکراسی #حقوق_شهروندی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍5❤2🔥1
🔴 مخالفت با جنگ یعنی چه؟

✍️ بهمنی قاجار

🔹 مخالفت با جنگ به معنای مخالفت صریح با تمام مقدمات و لوازم جنگ است. مخالفت با تحریم و طرفداری از دیپلماسی و مذاکره، جزئی جدایی‌ناپذیر از مخالفت با جنگ است.
دفاع از وطن و محکوم کردن هر نوع تجاوز به کشور، مصداق بارز و حداقلی مخالفت با جنگ است.
نمی‌شود طرفدار فشار حداکثری و تحریم‌های کمرشکن علیه کشور و ملتت باشی، از طرفداران دوتابعیتی‌ات به‌طور ضمنی بخواهی در انتخابات آمریکا به جنگ‌طلبان رأی بدهند، تجاوز تمام‌عیار به کشورت و بمباران سراسر ایران و اماکن نظامی و غیرنظامی و میراث فرهنگی و زیرساخت‌ها و مدرسه و بیمارستان و ورزشگاه و... را به‌عنوان کمکی که از راه رسید و مداخله بشردوستانه توصیف کنی، حتی با کودکان جان‌باخته وطنت ابراز همدردی نکنی و به خانواده‌های آنان تسلیت نگویی و برای کشته شدن سه سرباز متجاوز اجنبی پیام تسلیت بفرستی و بعد ژست بگیری که من همیشه مخالف جنگ بودم.

نه عزیزم! شما نه‌تنها مخالف جنگ نبودی، بلکه مسئولیت توجیه و مشروعیت‌سازی برای جنگ را بر عهده داشتی. تو جزئی از جنگ و تجاوز علیه وطنت بودی.

#بهمنی_قاجار #مخالفت_با_جنگ #ایران #دیپلماسی #تحریم #صلح
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍9❤3
سفره مردم هم باید غنی‌سازی شود!

حرف مم‌جواد درست، اما به اراده و خواست ملت پرونده‌های زمین‌خواری، رانت‌خواری، آقازادگی و خیانت را هم در اولویت رسیدگی قرار دهیم.
تا مبادا پرونده‌های حساس اتمی، جنگ، تحریم و دشمنی بیگانگان پوششی برای فرار متخلفان و بازی فرصت‌طلبانه و کسب آبروی آنان شود.
فانوس

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤9👍5👎2
◾️ به یاد او که هم به نام و هم به رسم صادق بود

✍️ محسن آرمین

«إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ» (شعراء: ۸۹)
خبر کوتاه بود؛ کوتاه‌تر از آنکه بتوان باورش کرد و سنگین‌تر از آنکه بتوان تاب آورد.

صدای دوستی از آن سوی سیم‌ها: «جریان آقا صادق را شنیدین؟» گفتم: «نه، مگر چه شده؟» گفت: «فوت کرد.» همین. تمام. چه فاصله بی‌کرانی است میان کوتاهی یک خبر و سنگینی اندوهی که بر جان می‌نشاند! چند کلمه بیش نبود، اما غمی به سنگینی دماوند بر دل نشاند.

آقا صادق برای من تنها یک برادر، همرزم و همراه پنجاه‌ساله نبود. او انسانی دردمند و مسئول در برابر جامعه خویش، برخوردار از ذهنی تیزبین و توانی تحسین‌برانگیز در تحلیل مسائل بود و در همان حال، آراسته به فضیلت‌هایی که سوگمندانه در عرصه سیاست ما کالایی کمیاب‌اند: مدارا، فروتنی، پاکدستی و شکیبایی.
صبوری‌اش گاه چنان از اندازه متعارف فراتر می‌رفت که حتی یاران نزدیکش را به شگفتی وامی‌داشت. اما او در برابر تندی‌ها و گلایه‌ها آرام می‌ماند؛ با پاسخی سنجیده و لبخندی آکنده از مهر و صداقت. گویی آموخته بود که می‌توان بر سر باورها استوار ماند، بی‌آنکه حرمت آدمیان را شکست؛ می‌توان اختلاف داشت، بی‌آنکه از مدار انصاف و انسانیت بیرون رفت.
بیش از نیم‌قرن مبارزه، زندان و فعالیت سیاسی، از او مردی آزموده، پخته و صاحب‌نظر ساخته بود. اما آنچه در چشم من شخصیتش را ممتاز می‌کرد، بیش از این پیشینه پرفرازونشیب، شیوه مواجهه‌اش با زندگی و آدمیان بود.

بسیارند کسانی که از تجربه‌های دشوار زندگی جز تلخ‌کامی، بدگمانی و سخت‌گیری نصیبی نمی‌برند. صادق اما از جنس دیگری بود. سالیان دراز مبارزه و زندان، نه او را از مردم دور کرده بود و نه بر جانش زنگار خودبزرگ‌بینی نشانده بود. تجربه بسیار داشت، اما بی‌ادعا بود؛ می‌دانست، اما دانش و تجربه‌اش را به رخ نمی‌کشید. اگر او را نمی‌شناختی، از سادگی رفتار و بی‌تکلفی گفتارش هرگز گمان نمی‌بردی با مردی روبه‌رویی که چنین راه دراز و دشواری را پیموده است.

برای من، این فروتنی و بردباری حتی از سابقه درخشان مبارزاتی‌اش ارجمندتر بود. مبارزه و پایداری در راه آرمان‌ها فضیلتی بزرگ است، اما ارجمندتر آن است که آدمی در این راه، گوهر انسانیت خویش را پاس بدارد؛ در کشاکش قدرت، سودای قدرت در سر نپرورد و در هیاهوی اختلاف‌ها، انصاف را از یاد نبرد.

صادق راست‌گو و بی‌ریا بود؛ چنان صادق و بی‌پیرایه که گاه راست‌گویی‌اش به سادگی تنه می‌زد. راستی، چه واژه شگفت و پرایهامی است این «سادگی» در زبان ما!
اما سادگی او نه از سر ناآگاهی بود و نه ساده‌اندیشی. سادگی مردی بود که پیچیدگی‌های زمانه را می‌شناخت، تلخی‌های سیاست را چشیده و از فرازونشیب روزگار بسیار آموخته بود، اما نگذاشته بود این همه، صفای باطنش را تیره کند.

چه دشوار است با نیرنگ‌ها و ناراستی‌ها روبه‌رو شد و راستی را از کف نداد؛ رنج کشید و کینه نورزید؛ و از آزمون‌های دشوار زندگی گذشت، بی‌آنکه دل به تیرگی سپرد.

همین ویژگی است که اکنون وقتی به او می‌اندیشم، این آیه قرآن در ذهنم نقش می‌بندد:
«إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ»
آیه‌ای کوتاه، اما به ژرفای تمامی زندگی آدمی. «مگر کسی که با دلی پاک به پیشگاه خداوند حاضر شود.»
به گمان من، معنای ژرف‌تر آیه آن است که آدمی در پیشگاه خداوند اساساً چیزی جز «قلب سلیم» برای عرضه ندارد؛ دلی پاک و بی‌آلایش، رها از گرانباری‌های دست‌وپاگیر دنیا، و صادق به همین معنا، صادق و ساده بود.

چه بسیارند کسانی که در پی ساختن جهانی بهتر، خود از فضیلت‌هایی که آن جهان بهتر را معنا می‌بخشند فاصله می‌گیرند؛ و چه اندک‌اند آنان که میان آرمان‌های بزرگ و منش انسانی خویش جدایی نمی‌اندازند. من آقا صادق را از این شمار می‌دانستم.
نه آنکه انسانی بی‌خطا بود؛ فضیلت او در بی‌خطا بودن نبود، بلکه در وفاداری به اخلاق، صداقت و انصاف در متن زندگی و در شیوه مواجهه با دیگران بود.

هم به اسم صادق بود و هم به رسم؛ و چه سعادتی بالاتر از آنکه نام آدمی، آینه منش او باشد.
ساده زیست، بی‌ادعا ماند و به همان سادگی نیز رفت.

«عاشَ سعيداً وماتَ سعيداً»
رفتن او تنها جای یک دوست را در جمع دوستان خالی نکرد؛ بخشی از گذشته مشترکمان را نیز به خاطره سپرد.

بغض راه گلو را بسته است و اشک مجال بیش از این نمی‌دهد. سخن بسیار است و توان گفتن اندک.

اندوه فراق این یار دیرین و برادر عزیز را به خانواده‌های گرامی نوروزی و تشکری، به‌ویژه همسر باوفایش، یاران و همراهانش در حزب توسعه و همه دوستان و آشنایان، از صمیم دل تسلیت می‌گویم.

#محسن_آرمین #صادق_نوروزی #یادبود #اخلاق_سیاسی #مدارا #صداقت
#فرهیختگان روزن آگاهی
😢6❤1🕊1
🔴 فریدون مجلسی: نیم قرن کافی نیست؟ پس کی قرار است شرایط کشور عادی شود؟

🎙 فریدون مجلسی در مناظره با روح‌الله قادری کنگاوری:
🔹 «مدام می‌گویند شرایط عادی نیست؛ پس کی شرایط کشور درست می‌شود؟ نیم قرن کافی نیست؟»

❓ پرسشی درباره حکمرانی و تداوم وضعیت استثنایی:
تا چه زمانی می‌توان مشکلات کشور را با استناد به «شرایط غیرعادی» توضیح داد؟ و چه زمانی باید درباره نتایج سیاست‌ها و تصمیم‌های پنج دهه گذشته پاسخ‌گو بود؟

🎥 تماشای فیلم کامل مناظره در یوتیوب

#فریدون_مجلسی #روح_الله_قادری_کنگاوری #مناظره #حکمرانی #ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍6❤5👎2
فرهیختگان
علیرضا غلامی شاهرود. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
سعید علیمردانی
شاهرود. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢21👎4❤1🔥1🤬1
🔴 «من نیز پیام انقلاب شما را شنیدم»؛ نطقی تاریخی که دیر شنیده شد

▪️ بازخوانی آخرین نطق تلویزیونی محمدرضا شاه در ۱۵ آبان ۱۳۵۷

🔹 در چنین روزهایی، ۴۸ سال پیش، محمدرضا شاه پهلوی در نطقی تلویزیونی، در میانه بحران انقلاب ۱۳۵۷، از اشتباهات گذشته، اختناق، فساد سیاسی و ضرورت برگزاری انتخابات آزاد سخن گفت.

او در بخشی از این نطق اعلام کرد:
«ملت عزیز ایران! در فضای باز سیاسی که از دو سال پیش به تدریج ایجاد می‌شد، شما ملت ایران علیه ظلم و فساد به پا خاستید. انقلاب ملت ایران نمی‌تواند مورد تأیید من به عنوان پادشاه ایران و به عنوان یک فرد ایرانی نباشد.»

شاه با اشاره به خطر تکرار اشتباهات گذشته گفت:
«من آگاهم که به نام جلوگیری از آشوب و هرج‌ومرج این امکان وجود دارد که اشتباهات گذشته و فشار اختناق تکرار شود.»

او همچنین متعهد شد:
«خطاهای گذشته هرگز تکرار نشود، بلکه خطاها از هر جهت نیز جبران گردد.»

و وعده داد پس از برقراری آرامش، دولتی ملی برای تأمین آزادی‌های اساسی و برگزاری انتخابات آزاد تشکیل شود.

اما مشهورترین بخش سخنانش این جمله بود:
«من نیز پیام انقلاب شما ملت ایران را شنیدم.»

🔻 درنگی تاریخی
این نطق، یکی از واپسین تلاش‌های شاه برای بازسازی اعتماد عمومی و مهار بحران سیاسی بود؛ تلاشی که نتوانست روند انقلاب را متوقف کند.

پرسشی که پس از ۴۸ سال همچنان اهمیت دارد: آیا شنیدن صدای اعتراض مردم، هنگامی که اعتماد عمومی فروریخته است، برای جلوگیری از یک بحران تاریخی کافی است؟

📜 بازخوانی نطق ۱۵ آبان ۱۳۵۷ محمدرضا شاه پهلوی

#محمدرضا_شاه #انقلاب_۱۳۵۷ #تاریخ_معاصر_ایران #مشروطیت #حکمرانی #اعتماد_عمومی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👍1
🔴 نامه جمعی از زندانیان به دادگاه پرویز ثابتی؛ «هدف ما غرامت نیست، اجرای عدالت است»
📜 متن نامه
ریاست دادگاه، قضات و هیئت منصفه رسیدگی به اتهامات پرویز ثابتی
هرچند از آن زمان مدت زیادی گذشته است، اما ما می‌توانیم شهادت دهیم که شخص مزبور در رأس دستگاهی بوده است که در مدت بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۹ از عوامل اصلی شکنجه‌گاه‌های اوین و کمیته مشترک بوده که مشغول شکنجه زندانیان سیاسی و مخالفان حکومت بوده‌اند؛ که ابزار و وسایل شکنجه‌ها، مانند صندلی آهنی (آپولو)، دستگاه‌های شوک الکتریکی و شلاق‌های متعدد، هم‌اکنون در موزه‌های نمایشی این مکان‌ها موجود است.
عده‌ای از دوستان ما که اکنون در میان ما نیستند، در این شکنجه‌گاه‌ها جان داده‌اند و ما نیز اکثراً دارای آثار شکنجه در بدنمان پس از حدود شصت سال همچنان باقی است و با رنج شکنجه‌های آن دوران به زندگی ادامه می‌دهیم.
هدف از این شهادت نه درخواست غرامت و نه درخواست جبران آن شکنجه‌ها است، بلکه اجرای عدالت پس از سالیان دراز است تا آنکه جامعه بشری بداند که شکنجه‌گران نیز روزی به دست عدالت سپرده خواهند شد و این عمل شنیع ضدانسانی برای همیشه از جامعه بشری رخت خواهد بست تا آنکه دنیا جای بهتری برای زندگی باشد و آیندگان امنیت بهتری داشته باشند.
متأسفانه در خاورمیانه، جایی که ما زندگی می‌کنیم، همچنان این کار از جانب برخی حکومت‌ها جریان دارد. باشد که نتایج این دادگاه بتواند این اعمال را به تاریخ بسپارد.
امضاکنندگان:
مرتضی برزگر

همایون میرسعیدی

بهمن هژیر

علیرضا ثقفی

سید علی صالحی

کیوان صمیمی

مهدی غنی

لطف‌الله میثمی

هوشنگ فرصت
📅 یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵
#پرویز_ثابتی #ساواک #زندانیان_سیاسی #شکنجه #دادخواهی #عدالت_انتقالی #حقوق_بشر
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍9❤4🤬1
🔴 آذر منصوری خواستار توقف اجرای احکام اعدام بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه شد
«صلح خارجی بدون صلح داخلی و احترام به حقوق شهروندان، به امنیت پایدار منتهی نخواهد شد»
🔹 آذر منصوری، رئیس جبهه اصلاحات ایران، در نامه‌ای به غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه، با ابراز نگرانی از صدور و اجرای احکام سنگین قضایی، به‌ویژه اعدام بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه، خواستار توقف اجرای احکام اعدام و بازبینی دقیق و منصفانه پرونده‌ها شد.
🔹 منصوری در این نامه تأکید کرده است که تأمین امنیت را نمی‌توان به مجازات‌های سنگین و سلب حیات فروکاست؛ زیرا امنیت پایدار به احساس عدالت، اعتماد عمومی و اطمینان شهروندان از برخورداری از حقوق قانونی و انسانی وابسته است.
🔹 او رعایت اصول دادرسی عادلانه، استقلال قضایی، تناسب جرم و مجازات و حق دفاع متهمان را از ارکان تأمین امنیت دانسته و هشدار داده است که تداوم اجرای احکام اعدام می‌تواند به افزایش احساس بی‌عدالتی، خشم و شکاف‌های اجتماعی بینجامد.
🔻 رئیس جبهه اصلاحات با تأکید بر پیوند صلح داخلی و خارجی نوشته است:
«صلح خارجی بدون صلح داخلی و صلح داخلی بدون احترام به حقوق و کرامت شهروندان، هیچ‌یک به امنیت پایدار منتهی نخواهد شد.»
🔹 منصوری در ادامه، توقف اجرای احکام اعدام، بازبینی پرونده‌ها با رعایت کامل موازین قانونی و حقوق دفاعی متهمان و پرهیز از مجازات‌های غیرقابل بازگشت را خواستار شده است.
او در پایان، دستگاه قضایی را در برابر دو رویکرد متفاوت توصیف کرده است: «امنیتی شکننده و مبتنی بر هراس» یا «امنیتی پایدار و متکی بر اعتماد، عدالت و رضایت عمومی».
📅 تاریخ نامه: ۱۷ آبان ۱۴۰۵
📰 منبع: جبهه اصلاحات ایران
#آذر_منصوری #جبهه_اصلاحات #اعدام #حقوق_شهروندی #دادرسی_عادلانه #اعتراضات_دی_ماه
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍16🤬3🤔1
🔴 زبان متألهی مدرن؛ درباره زبان آثار مجتهد شبستری

✍️ امیر مازیار

احتمالاً بتوان تأملات نظری مجتهد شبستری را در حوزه روشنفکری دینی بعد از انقلاب به دو دوره اساسی تفسیراندیشی و زبان‌اندیشی تقسیم کرد. در حوزه نخست، مجتهد پیشرو در طرح مباحث هرمنوتیکی بود. در حوزه دوم نیز مجتهد را می‌توان برجسته‌ترین نواندیش مسلمان دانست که با صراحت، به شکل منسجم و به‌طور شامل و با تأکید مشخص بر مسئله زبان، نظریه‌ای ناواقع‌گرایانه درباره زبان دین اختیار و از آن دفاع کرده است. همچنین مجتهد شبستری شاید برجسته‌ترین نواندیش مسلمان ایرانی است که نظریه سنتی تألیف و تدوین قرآن را کنار نهاده و نظریه‌ای ناضروری برای اعتبار متن دینی تلقی کرده (گرچه چندان به شرح و بسط این موضوع نپرداخته است).**
اما جدا از این سه آموزه مهم، در اینجا مایلم به نکته‌ای دیگر در مجموع آثار مجتهد شبستری بپردازم: زبان مجتهد؛ و مایلم آن را چنین بخوانم: زبان یک متأله مدرن (یا فرزانه یا معنویت‌اندیش مدرن).

گمان می‌کنم ویژگی زبانی آثار مجتهد ویژگی‌ای است تا حدودی پنهان و خصوصاً در مقایسه با دیگر روشنفکران دینی تا حدود زیادی نادیده گرفته شده: زبان بلیغ و نظرورزانه سروش، زبان واضح و متمایز ملکیان (در دوران گوناگون فکری‌اش) و زبان تحلیلی نراقی شناخته‌شده‌اند، اما عموماً سخنی از زبان مجتهد در میان نیست؛ با آنکه به گمانم این زبان دارای شخصیتی ویژه و اثرگذار است: برای آن‌کس که گام‌به‌گام با مجتهد حرکت می‌کند، این زبان به‌رغم سادگی اولیه جاذبه‌ای پنهان دارد.
در شرح بسیار مختصر این زبان می‌توان آن را در پنج سطح تحلیل کرد.
۱. زبان اولیه و عمومی متن مجتهد زبانی ساده، فاقد آرایه‌های مشخص، حاوی جملات کوتاه و لحنی نسبتاً سرد است که موضعی نسبتاً خنثی با موضوع برقرار می‌کند و گوینده را ناظر بافاصله‌ای نشان می‌دهد که در حال تحلیل موضوع است: زبانی پدیدارشناسانه و مینیمالیستی.
۲. مجتهد در دل این زبان، مفاهیم غلیظ نظری و فلسفی و الهیاتی را عموماً به شکلی ناگهانی وارد می‌کند و این‌گونه گویی تشخصی مفهومی و متنی به آن‌ها می‌بخشد؛ مفاهیمی مانند متن/ فهم/ افق/ زبان/ روایت/ زیست‌جهان یا الفاظی مانند آنتروپولوژیک. منش مجتهد این‌گونه است که به ارجاعات و توضیحات حداقلی برای روشن‌سازی این مفاهیم بسنده می‌کند و گویی مخاطب مشتاق را صرفاً ارجاع می‌دهد که توضیح تعلیمی و تفصیلی آن‌ها را از منابع دیگر بجوید (و شاید به همین جهت است که آثار مجتهد برای برخی نااطلاع‌بخش یا غیراستدلالی به نظر رسیده‌اند) و در اینجا صرفاً لب مدعا یا حتی مفهومِ تا حدودی از آنِ خود شده نویسنده و گوینده را دنبال کند.
۳. در مرحله بعدی، در دل همین زبان ساده، بافاصله و نظری‌شده، مفاهیم و واژه‌های دینی وارد می‌شوند، تقریباً به شکلی آشنایی‌زدایی‌شده: اوامر و نواهی، سنت، کتاب، وحی، نبوت، نبی، ایمان، خدا یا الله، آیه. این اصطلاحات عموماً به شکل عربی خود یا به فارسی نسبتاً ساده و گاه دور و نامأنوس، مانند اعتراف و گواهی برای شهادت، ظاهر می‌آیند و در همان هیئت غریبشان برای مخاطب امروزی فارسی‌زبان وارد متن می‌شوند؛ درست به همان شکل که دین در جهان جدید بیگانه و غریب می‌نماید.
۴. حال مجتهد این اصطلاحات دینی را در ترکیب با مفاهیم نظری و فلسفی در تعبیراتی قرار می‌دهد که مسئله‌مندی، غرابت و تشخص مقوله‌ای آن‌ها را مضاعف می‌کند:
«معناهای ایمان، قرائت نبوی از جهان، قرائت انسانی از دین، زیست‌جهان وحیانی، تجربه خطاب خداوند و...»
و به این ترتیب پرسش‌هایی الهیاتی یا تفسیرهایی الهیاتی درباره متن و موضوع مطرح می‌شوند که از لحاظ زبانی بدیع می‌نمایند. به این عبارات توجه کنید:
«سخن خدا در متن چگونه شکل می‌گیرد؟»***
یا:
«نگارنده این سه بخش از روایت قرآنی را زیر سه عنوان در این مقاله بررسی می‌کند: (۱) روایت (تاریخ) آغاز می‌شود، (۲) روایت (تاریخ) ادامه می‌یابد و (۳) روایت (تاریخ) پایان می‌پذیرد.»***
«اگر آغاز، وسط و پایان روایت قرآنی همه‌جا از حضور غیرقابل مقاومت خداوند پر شده است، اگر استخوان‌بندی‌های اصلی این متن، چنین و چنان کردن‌ها و چنین و چنان گفتن‌ها و چنین و چنان خواستن‌های خداوند است، اگر در روایت قرآنی عاقبت، خداوند و مؤمنان پیروز می‌شوند و کافران و معاندان شکست می‌خورند، همۀ این‌ها استعاره‌هایی هستند برای صورت بخشیدن به «بی‌صورت»ها.»***
۵. زبان مؤمنانه
در نهایت در نثر مجتهد با زبانی مؤمنانه هم مواجه می‌شویم؛ یعنی از دل همان سردی و بافاصلگی و بر پایه آن‌ها، شبستری به زبانی می‌رسد که دیگر صرفاً توصیفی و توضیحی نیست؛ برانگیزاننده و سازنده و درگیرکننده است؛ زبانی با هیئت، تا حدی قاطع، همراه با سکوت و تأنی و از منظر ناظری در افقی ایمانی، ناظری دردمند، فردی و هستی‌دار.
👍3❤2🤔1
مجال شرح گسترده این زبان نیست. در اینجا فقط نمونه‌ای از ترجمه آیاتی از قرآن را می‌آورم که شبستری آن‌ها را کنار هم نهاده و با ویرایش زبانی خود به آن‌ها وحدتی روایی و مفهومی بخشیده است:
«آفرینش آسمان و زمین، گردش شب و روز، حرکت کشتی‌ها در دریا، فروآمدن باران از آسمان و زنده‌شدن زمین با آن و پراکنده شدن جنبندگان، وزش بادها، ابرهای مسخر در میان آسمان و زمین آیات خدا هستند» (سوره ۲، آیه ۱۶۴).
«خداست که انسان‌ها را از یک «نفس» آفریده و از آن مردان و زنان زیادی پدید آورده است» (سوره ۴، آیه ۱).
«خداست که شب‌ها انسان‌ها را می‌خواباند و روز بیدارشان می‌کند و بندگان در قوه قاهره او هستند، نگهبانان و فرستادگان او هستند که جان انسان‌ها را می‌گیرند، خداست که از تاریکی‌های صحرا و دریا انسان‌ها را نجات می‌بخشد» (سوره ۶، آیات ۶۰ تا ۶۵).
«خدا شکافنده دانه و هسته است، زنده را از مرده بیرون می‌آورد و مرده را از زنده بیرون می‌آورد. خدا شکافنده صبح است، شب را مایه آرامش و آفتاب و ماه را وسیله حساب قرار داده است. ستارگان را وسیله راه‌یابی شما در تاریکی‌های صحرا و دریا قرار داده است. از آسمان آب فرو فرستاده و با آن همه چیز را رویانده است و آسمان‌ها و زمین را از عدم پدید آورده و آفریننده همه چیز اوست.»****
این متن روایتی است از قرآن به زبانی معاصر که هرچند از ویژگی‌های کلی زبان مجتهد خارج نمی‌شود، اما می‌تواند بسیار برانگیزاننده و درگیرکننده باشد. زبانی برای الهیاتی مدرن.
احتمالاً یکی از کامیابی‌های متألهی مدرن می‌تواند دست یافتن به زبانی باشد که در آن بتوان سخن خداوند را با مخاطب معاصر در میان نهاد و زبان مجتهد چنین زبانی است.

ــــــــــــــــــــ
یادداشت‌ها و ارجاعات نویسنده:
متن قرائت‌شده در مجلس بزرگداشت نودسالگی مجتهد شبستری به میزبانی حلقه دیدگاه نو.

** در اینجا مرادم نظریه سنتی وحی نیست، بلکه نظریه سنتی تألیف و تدوین تاریخی قرآن است. مجتهد این موضع را در یادداشتی مختصر بیان کرد و بر پایه آن بخشی از آثار قبلی خود را با شجاعتی نادر، نادرست خواند و کنار نهاد.

*** از مقاله «خوانش روایی از متن قرآن».
**** از مقاله «قرائت نبوی از جهان (۱)».

🔗 منبع اصلی یادداشت امیر مازیار

#امیر_مازیار #محمد_مجتهد_شبستری #نواندیشی_دینی #الهیات_مدرن #فلسفه_دین #هرمنوتیک
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1👍1🤔1
🔴 «من مجتهد نیستم»؛ وقتی تغییر اندیشه به تغییر پوشش می‌انجامد


✍️ ابراهیم سلطانی

روزی از روزهای روزگارِ سپری‌شده، محمد مجتهد شبستری، که حالا نود ساله شده، برای مصاحبه‌ای به دفتر «کیان» آمده بود. دفتر مجله گرم بود. چند دقیقه که گذشت، شبستری عمامه را روی میز گذاشت، عبا را درآورد، بعد قبا را درآورد، بعد ژاکت نسبتاً ضخیمی را که زیر قبا بر تن داشت درآورد. بعد دوباره عمامه را بر سر گذاشت و قبا و عبا را بر تن کرد.

گرمش شده بود و فقط می‌خواست ژاکت ضخیم را درآورد، اما برای رسیدن به این هدف، باید اول قبا و عبا و عمامه را کنار می‌زد. نگاهی به ما انداخت و با همان لحن ملایم و رسمی همیشگی، زیر لب، چیزی قریب به این مضمون گفت:
«مردم وقتی گرم‌شان می‌شود، لباس‌های رویی را درمی‌آورند. ما آخوندها که گرم‌مان که می‌شود، باید لباسی را که زیر لباس‌های دیگر پنهان شده است، درآوریم.»
خندید و ادامه داد:
«ما آخوندها همه کارهامان برعکس مردم معمولی‌ست.»

حالا دیگر سال‌هاست که مجتهد شبستری لباس آخوندی نمی‌پوشد. کنار گذاشتن این لباس، اما، صرفاً تغییری در پوشش نیست؛ کنار گذاشتن یک نماد است، فاصله گرفتن از یک نهاد است.

لباس روحانیت در تاریخ ادیان نهادینه‌شده هرگز صرفاً پوششی برای تن نبوده است. نشانه‌ای بوده است برای تمایز، برای ترسیم مرزی میان روحانی و غیرروحانی، مرزی میان کسی که مدعی دانستن حقیقت مقدس است و مقلدی که برای فهم آن حقیقت باید به مجتهد رجوع کند.
این لباس، به صاحبش هویتی متمایز، منزلتی برتر و اقتداری نمادین می‌بخشد؛ حتی پیش از آنکه سخنی بگوید یا استدلالی عرضه کند. لباس، در این معنا، یک ادعاست: ادعای نزدیکی بیشتر به امر مقدس، برخورداری از مرجعیت در تفسیر حقیقت و گاه حق سخن گفتن به نام خدا.

لباس روحانیت، اقتدار پنهان یک نهاد را به اقتداری مشهود تبدیل می‌کند: «من مجتهد هستم.»

از همین رو، کنار گذاشتن چنین لباسی، معنایی فراتر از یک انتخاب شخصی دارد: «من مجتهد نیستم.»

در روان‌شناسی اجتماعی، مفهومی هست به نام «ناهماهنگی شناختی» (Cognitive Dissonance). ناهماهنگی شناختی و وجودی یعنی ناسازگاری میان باورها و رفتارهای یک فرد. این ناهماهنگی، تنش‌زاست. آدم‌ها معمولاً می‌کوشند این تنش را کاهش دهند: گاهی با تغییر باورهایشان، گاهی با توجیه رفتارهایشان، و گاهی با تغییر خود رفتار.

مجتهد شبستری سال‌ها پیش از کنار گذاشتن لباس روحانیت، از بسیاری از مبانی و باورهای الهیات سنتی و رسمی فاصله گرفته بود. فهم او از وحی، ایمان، متن مقدس و نسبت دین با حقیقت، دیگر با قرائت رسمی نهاد روحانیت سازگار نبود.

گویی میان آنچه می‌اندیشید و آنچه بر تن داشت، فاصله‌ای افتاده بود. کنار گذاشتن لباس روحانیت، انسانی‌ترین واکنش به چنین ناهماهنگی وجودی‌ای بود.

من نمی‌دانم مجتهد شبستری هنگام کنار گذاشتن لباس روحانیت به چه می‌اندیشید. اما می‌دانم که گاهی برای وفادار ماندن به آنچه در درون تغییر کرده، باید چیزی در بیرون را هم تغییر داد.

🔗 منبع اصلی یادداشت

#ابراهیم_سلطانی #محمد_مجتهد_شبستری #روشنفکری_دینی #نهاد_روحانیت #ناهماهنگی_شناختی #الهیات
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤12👍8
🔴 هشدار سازمان برنامه و بودجه: دولت باید برای درآمد نفتی صفر آماده شود

🔹 معاون سازمان برنامه و بودجه اعلام کرد که دولت باید خود را برای شرایطی آماده کند که درآمدهای نفتی کشور به صفر برسد.

🔹 به گفته او، بودجه سال ۱۴۰۶ بر مبنای احتمال توقف کامل درآمدهای نفتی تدوین می‌شود.

🔹 این مقام مسئول همچنین هشدار داد:

«بودجه سال آینده ممکن است یکی از دشوارترین بودجه‌های کشور پس از ملی شدن صنعت نفت باشد.»

🔻 پرسش اقتصادی:
اگر درآمد نفتی به صفر برسد، دولت چگونه هزینه‌های جاری و تعهدات خود را تأمین خواهد کرد؟ از مسیر کاهش هزینه‌ها، اصلاح ساختار بودجه، افزایش مالیات‌ها یا استقراض؟
و مهم‌تر اینکه، پیامد هر یک از این گزینه‌ها برای تورم، خدمات عمومی و معیشت مردم چه خواهد بود؟
#بودجه_۱۴۰۶ #درآمد_نفتی #اقتصاد_ایران #سازمان_برنامه_و_بودجه #تورم #معیشت
#فرهیختگان روزن آگاهی
🤬6❤2👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔴 تظاهرات گسترده در آمستردام در حمایت از مردم غزه
🎥 تصاویری از راهپیمایی حامیان فلسطین در هلند

🔹 بنا بر گزارش منتشرشده، صدها هزار نفر در آمستردام با برگزاری راهپیمایی، خواستار پایان جنگ، کشتار غیرنظامیان و رنج مردم فلسطین در غزه شدند.
🔹 شرکت‌کنندگان همچنین خواستار پایان آنچه «نسل‌کشی در غزه» می‌خوانند، شدند.

#غزه #فلسطین #هلند #آمستردام #تظاهرات
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤11🔥3🤬1
🔴 معمای لحن جدید ترامپ!

✍️ صابر گل‌عنبری

فکر می‌کنم نه‌تنها دیگر روان‌شناسان باتجربه و کارکشته هم سر از کار ترامپ درنمی‌آورند، بلکه خود او نیز این روزها رشته کلام از دستش در رفته و از بس دُز تناقض و ناهمگونی در سخنانش بالا رفته، دیگر سر و ته کلامش مشخص نیست؛ اما این لزوماً بدان معنا نیست که «نمی‌داند چه کار می‌کند».
او طی این دو روز متعاقب نتایج تاریخی انتخابات آمریکا اظهارات جدیدی بر زبان جاری می‌کند که تقریباً در چند ماه اخیر سابقه نداشته است.
ترامپ در مصاحبه‌ها و اظهاراتی پراکنده گفته است که «قصد تشدید درگیری با ایران» و بازگشت به جنگ «بسیار بعید است» و غیره.
در مصاحبه با شبکه سی‌بی‌اس آمریکا در پاسخ به شرطش برای توافق با ایران گفته است که شرط او «باز شدن تنگه هرمز» است.
باز دوباره در همان مصاحبه می‌گوید که البته تنگه هرمز الان هم باز است. در هفته‌های اخیر هم بارها گفته بود که تنگه هرمز کاملاً تحت کنترل آمریکا و باز است. خب اگر چنین است، پس این چه شرطی برای توافق است؟!

اگر واقعاً تنگه هرمز باز است و فروش نفت مانند قبل از جنگ و حتی فراتر از آن زمان است، اساساً چه نیازی به توافق و مذاکره با تهران است؟
اما در حالی ترامپ دوباره باز شدن تنگه هرمز را به‌عنوان شرط توافق مطرح می‌کند که بعد از فروپاشی یادداشت تفاهم اسلام‌آباد دوباره بر روی برنامه هسته‌ای ایران متمرکز شده و آن را پیش‌شرط قرار داده بود.

در جای دیگری در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا از ترور رهبران ایران پشیمان است، به شکلی ابراز پشیمانی کرده و گفته است: «بله، می‌شد فقط تأسیسات هسته‌ای را هدف قرار داد، اما کسانی بودند که می‌خواستند فراتر بروند.»

اکنون پرسش نخست این است که آیا آشفتگی کلامی نشانه تردیدی راهبردی است؟
پرسش دیگر اینکه آیا این تغییر لحن ترامپ نوعی زمینه‌سازی برای توافق با ایران و کنار آمدن با پیام نتایج انتخابات اخیر کنگره برای پرهیز از ورود به چالش و بحران با دموکرات‌هاست؟ یا خدعه و نیرنگی دیگر با هدف پایین آوردن قیمت نفت به کمترین حد ممکن و سپس صدور دستور جنگی دیگر؟
اگر واقعاً ترامپ وضعیت اقتصادی آمریکا، نتایج انتخابات و چالش‌های داخلی پیش رو را ملاک عمل قرار داده باشد، می‌توان گفت که این تغییر لحن نوعی بسترسازی و آماده کردن فضا برای توافق است.
اما اینجا این پرسش مطرح می‌شود که اگر واقعاً چنین قصدی دارد، چرا قبل از انتخابات این کار را انجام نداد تا هم از توافق و هم گفتن اینکه به دنبال جنگی دیگر نیست، بهره‌برداری انتخاباتی کند؟

به هر حال، اگر هم این شکست سنگین برای او قابل پیش‌بینی نبود، اما می‌دانست که موقعیت انتخاباتی حزبش به‌شدت متزلزل است و خطر در کمینش است.
اما اگر تجربه همین دو جنگ قبلی، تحرکات نظامی فشرده آمریکا در منطقه و نبود تحولی جدی در مذاکرات غیرمستقیم کنونی را مدنظر قرار دهیم، می‌توان احتمال خدعه و نیرنگ را بیشتر دانست.

ترامپ درست چند ساعت قبل از جنگ ۱۲روزه طی پستی در شبکه اجتماعی خود، در اظهارنظری عجیب گفت که کل دولت خود را مأمور به مذاکره با ایران کرده است.
معمولاً قبل از دو جنگ هم مدام از در دسترس بودن توافق و نزدیک بودن آن حرف می‌زد.
اما اگر احتمال اول (بسترسازی برای توافق) دست‌کم تاکنون زیاد جدی بود، رئیس‌جمهور ترکیه نمی‌بایست امروز این‌چنین نسبت به تشدید تنش در منطقه اظهار نگرانی می‌کرد و می‌گفت که دوباره تحرکات منفی علیه ایران آغاز شده است.

خلاصه باید صبر کرد و دید که بالاخره نتایج انتخابات و نومیدی از جنگ دیگری ترامپ را در مسیر توافق قرار داده است و به دنبال زمینه‌سازی برای آن است یا اینکه با این اظهارات برای جنگی دیگر مقدمه‌سازی می‌کند؛ چه با هدف پایین آوردن جدی قیمت نفت و چه خلق فرصت اولیه طلایی برای شروع حمله.

#صابر_گل_عنبری #ترامپ #ایران_و_آمریکا #دیپلماسی #تنگه_هرمز #سیاست_خارجی #تحلیل_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥3❤2👍1🤬1
🔴 ما استثناییم؛ چرا ایران از مسیر جهانی کاهش فقر و افزایش رفاه جا مانده است؟

✍️ پویا جبل‌عاملی | اقتصاددان

در قرن بیست‌ویکم رشد اقتصادی، کاهش فقر و افزایش رفاه دیگر مختص کشورهای غربی نیست.
بسیاری از کشورهای آسیایی (مانند چین، ویتنام، بنگلادش، هند و اندونزی)، آفریقایی (مانند رواندا، اتیوپی و غنا) و آمریکای لاتین توانسته‌اند با تکیه بر اقتصاد بازارمحور، تجارت آزاد، کاهش بوروکراسی و پیوند با اقتصاد جهانی، درآمد سرانه خود را چندبرابر کرده و نرخ فقر شدید را به‌شدت کاهش دهند.
نرخ فقر شدید در جهان از ۳۶ درصد در سال ۲۰۰۰ به حدود ۱۰ درصد رسیده است.

در مقابل این روند جهانی، ایران به یک «استثنا» تبدیل شده است.

در حالی که در سایر نقاط جهان فقر رو به کاهش است، در ایران فقر شدید از کمتر از دو دهک در ابتدای قرن اکنون به چهار دهک جمعیت رسیده است.

درآمد سرانه واقعی ایرانیان نیز از سال ۲۰۱۰ تاکنون تغییر محسوسی نداشته و برخلاف جریان رو به رشد جهانی، ایرانیان روزبه‌روز با فقر بیشتری روبه‌رو هستند.

آیا ما بالاخره از این استثنا بودن خارج خواهیم شد؟ آیا درآمد سرانه ما روزی جهش خواهد کرد؟
آیا نرخ فقر معکوس خواهد شد؟
این روند استثنا بودن در نهایت چه زمانی متوقف می‌شود؟

اگر مردم ما بخواهند استثنا نباشند، باید چه بر سر خود بیاورند تا تصمیم‌گیرندگان هم حاضر باشند راه دیگری را برای ایرانیان انتخاب کنند؟

📰 منبع: روزنامه دنیای اقتصاد

🔗 مطالعه سرمقاله «ما استثناییم» و دسترسی به فایل صوتی

#پویا_جبل_عاملی #اقتصاد_ایران #فقر #رشد_اقتصادی #درآمد_سرانه #توسعه
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3👎3❤1🤔1