🔴 انتقاد به شیوه کنشگری سیاسی ایرانیان در خارج از کشور
«کارنامه کنشگری ایرانیان در خارج از کشور در دور اخیر، در مجموع مایه شرمساری است.»
#محمدرضا نیکفر
🔹 روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اخیراً گفته است فشار اقتصادی‌ای که بر ایران وارد می‌شود فوق‌العاده است و با گذشت زمان دردناک‌تر و سنگین‌تر می‌شود.
می‌خواهند با تحمیل فقر و فلاکت بر مردم و احیاناً ترکیب این فشار با یک حمله نظامی سنگین دیگر به هدف‌های خود برسند. هر دو دولت آمریکا و اسرائیل برای رفع مشکلات و درگیری‌های داخلی خود مدام آتش درگیری با ایران را تیز می‌کنند.
در خارج، چه مقاومت و اعتراضی در برابر این تعرض‌ها به کشور و مردم ایران صورت می‌گیرد؟
🔹 بخشی از افراد همسو با تعرض‌اند؛ تظاهرات می‌کنند، در خیابان‌ها با پرچم‌های مهاجمان می‌رقصند و تشویق به حمله به کشور می‌کنند.
اما آنانی که با این رویکرد همدلی ندارند، یا منفعل‌اند یا به شیوه‌ای عادت‌شده به اعتراض‌های خود علیه حکومت ادامه می‌دهند.
در عمل گویا هیچ حسی نسبت به جنگ و فشار تحریمی ندارند و غافل‌اند از آن کمپلکسی که سرکوب و اعدام یک وجه آن است، اما یک وجه دیگر آن تشدید استبداد به دلیل فشار جنگی بر کشور است.
کارنامه کنشگری ایرانیان در خارج از کشور در دور اخیر، در مجموع مایه شرمساری است.
🔹 فعالیت سیاسی‌ای که بخواهد از مقوله‌ای دیگر باشد، شایسته است در مسیری دیگر قرار گیرد:
▪️ رو به نهادها و دولت‌های خارجی: اعتراض به فشار تحریمی و حمله‌های نظامی و نشان دادن نقشی که این سیاست‌ها در تحکیم استبداد و فرسوده کردن جامعه مدنی در ایران دارند.
▪️ رو به داخل: کمک متواضعانه به مردم و نهادهای مدنی برای تاب‌آوری و مقاومت و اعتراض.
📖 متن کامل در رادیو زمانه:
https://www.radiozamaneh.com/905777
#کنشگری_سیاسی #محمدرضا نیکفر #ایرانیان_خارج_از_کشور #تحریم #جنگ #جامعه_مدنی #ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
«کارنامه کنشگری ایرانیان در خارج از کشور در دور اخیر، در مجموع مایه شرمساری است.»
#محمدرضا نیکفر
🔹 روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اخیراً گفته است فشار اقتصادی‌ای که بر ایران وارد می‌شود فوق‌العاده است و با گذشت زمان دردناک‌تر و سنگین‌تر می‌شود.
می‌خواهند با تحمیل فقر و فلاکت بر مردم و احیاناً ترکیب این فشار با یک حمله نظامی سنگین دیگر به هدف‌های خود برسند. هر دو دولت آمریکا و اسرائیل برای رفع مشکلات و درگیری‌های داخلی خود مدام آتش درگیری با ایران را تیز می‌کنند.
در خارج، چه مقاومت و اعتراضی در برابر این تعرض‌ها به کشور و مردم ایران صورت می‌گیرد؟
🔹 بخشی از افراد همسو با تعرض‌اند؛ تظاهرات می‌کنند، در خیابان‌ها با پرچم‌های مهاجمان می‌رقصند و تشویق به حمله به کشور می‌کنند.
اما آنانی که با این رویکرد همدلی ندارند، یا منفعل‌اند یا به شیوه‌ای عادت‌شده به اعتراض‌های خود علیه حکومت ادامه می‌دهند.
در عمل گویا هیچ حسی نسبت به جنگ و فشار تحریمی ندارند و غافل‌اند از آن کمپلکسی که سرکوب و اعدام یک وجه آن است، اما یک وجه دیگر آن تشدید استبداد به دلیل فشار جنگی بر کشور است.
کارنامه کنشگری ایرانیان در خارج از کشور در دور اخیر، در مجموع مایه شرمساری است.
🔹 فعالیت سیاسی‌ای که بخواهد از مقوله‌ای دیگر باشد، شایسته است در مسیری دیگر قرار گیرد:
▪️ رو به نهادها و دولت‌های خارجی: اعتراض به فشار تحریمی و حمله‌های نظامی و نشان دادن نقشی که این سیاست‌ها در تحکیم استبداد و فرسوده کردن جامعه مدنی در ایران دارند.
▪️ رو به داخل: کمک متواضعانه به مردم و نهادهای مدنی برای تاب‌آوری و مقاومت و اعتراض.
📖 متن کامل در رادیو زمانه:
https://www.radiozamaneh.com/905777
#کنشگری_سیاسی #محمدرضا نیکفر #ایرانیان_خارج_از_کشور #تحریم #جنگ #جامعه_مدنی #ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
Radiozamaneh
انتقاد به شیوه‌ی کنشگری سیاسی در خارج از کشور
محمدرضا نیکفر ـ ارتباط وثیقی وجود دارد میان تهدید و حمله‌ی نظامی و فشار تحریمی فزاینده بر کشور، با تشدید استبداد در داخل، بگیر و ببند و اعدام به قصد ترساندن مردم و حفظ کنترل حکومتی. کنشگری در خارج یا خود جزئی از این همتافته شده است، یا بی‌توجه به آن در گذشته…
❤3🤬2👍1
🔴 قطر بین تهران و واشینگتن در پی چیست؟
✍️ مرضیه حاجی‌هاشمی
🗒 این روزها «قطر» تلاش‌های بی‌وقفه‌ای برای میانجیگری بین «جمهوری اسلامی» و دولت «ترامپ» دارد و سوژه گمانه‌زنی‌های فضای مجازی ایرانیان شده است. شاید با شناخت بهتر از ساخت قدرت، سنت سیاسی و مذهبی و احیاناً الهیات سیاسی در قطر، بهتر بتوان این گمانه‌زنی‌ها را به بوته آزمایش برد. قطر در طول تاریخ سیاسی خود نشان داده است که میان ساختار محافظه‌کار و موروثی قدرت در داخل و سیاست خارجی فعال و شبکه‌محور در منطقه و حتی فراتر تمایز قائل می‌شود.
⬅️ به سال‌هایی بازمی‌گردیم که «محمد بن ثانی» حاکم و رهبر اصلی قطر بود؛ ولی «آل خلیفه» که در «بحرین» حکومت می‌کرد، بر بخش‌هایی از شبه‌جزیره قطر نیز ادعای حاکمیت داشت. در سال ۱۸۶۷ شورشی علیه نفوذ آنها در قطر رخ داد و نیروهای بحرینی با مشارکت «ابوظبی» به قطر حمله کردند. «دوحه» و «الوکره» آسیب جدی دیدند و این درگیری به یکی از نقاط عطف شکل‌گیری هویت سیاسی مستقل قطر تبدیل شد.
⬅️ در سال ۱۸۶۸ «بریتانیا» با به رسمیت شناختن موقعیت سیاسی محمد بن ثانی، گرچه در پی محدود کردن درگیری‌های دریایی در خلیج فارس بود، اما به شناسایی موقعیت سیاسی و حاکمیت قطر بسیار کمک کرد؛ هرچند این توافق مانع از آن نشد که «امپراتوری عثمانی» در سال ۱۸۷۱ نیروهای خود را وارد قطر کند. از نظر سیاسی و داخلی، خاندان آل ثانی قدرت اصلی را حفظ کرده بود. از نظر رسمی، عثمانی‌ها بر قطر ادعای حاکمیت داشتند. از نظر روابط خارجی و دریایی، بریتانیا نیز نفوذ قابل‌توجهی داشت. در جریان جنگ جهانی اول، طی پیمان ۱۹۱۶ قطر از عثمانی جدا و تحت‌الحمایه بریتانیا شد.
⬅️ قطر از نظر سنت مذهبی به جریان سلفی‌گری «وهابی» نزدیک است و از نظر فقهی، سنت «حنبلی» در آن جایگاه مهمی دارد. در نگاه اول، حمایت قطر از «اخوان‌المسلمین» با سنت وهابی آن ناسازگار به نظر می‌رسد. اخوان‌المسلمین یک جنبش اسلام سیاسی رادیکال است که در سال ۱۹۲۸ در «مصر» به رهبری «حسن البنا» تأسیس شد و در پی بازسازی جامعه و سیاست بر مبنای اسلام و مبارزه با الگوهای سیاسی و سکولار تمدن غرب بود؛ ولی ساخت قدرت قطر مبتنی بر یک سنت سیاسی محافظه‌کار وهابی است که تقابلی با تمدن غرب ندارد.
⬅️ پس چرا قطر از اخوان‌المسلمین حمایت می‌کند؟ در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، شمار زیادی از اعضا و اندیشمندان اخوان به دلیل سرکوب در «مصر» و «سوریه» به کشورهای خلیج فارس، به‌ویژه قطر، مهاجرت کردند. یکی از آنها «یوسف قرضاوی» روحانی مصری بود که بعدها از مهم‌ترین نظریه‌پردازان اخوان‌المسلمین شد و در قطر به تدریس پرداخت و حتی شاگردانش پس از تأسیس «شبکه الجزیره» نفوذ رسانه‌ای منطقه‌ای و بین‌المللی یافتند.
⬅️ شبکه الجزیره با برنامه «الشریعة والحیاة» مخاطبان بسیار گسترده‌ای در جهان عرب پیدا کرد. نفوذ رسانه‌ای برای سیاست خارجی و نفوذ منطقه‌ای کشوری چون قطر که به این نفوذ در برابر دو قدرت بزرگ منطقه‌ای عربستان و «ایران» نیاز داشت، اهمیت بسیار یافت. قابل‌توجه اینجاست که طبق نتایج پژوهش «مؤسسه کارنگی» در سال ۲۰۱۴، قطر از دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به‌تدریج ارتباطات گسترده‌ای با اخوان ایجاد کرد؛ اما هم‌زمان فعالیت سیاسی این جریان را در داخل کشور محدود نگه داشت و حاکمان قطر به اخوان اجازه دادند در عرصه منطقه‌ای و فراملی نفوذ پیدا کند؛ اما اجازه ندادند به یک نیروی سیاسی مستقل در داخل قطر تبدیل شود و ساخت قدرت و سنت سیاسی آنها را به خطر بیندازد.
⬅️ این کشور کوچک با ثروت عظیم حاصل از پروژه‌های گازی، در سیاست خارجی خود به کسب اعتبار از طریق شبکه‌های رسانه‌ای، روابط با جریان‌های اسلام‌گرای منطقه، میزبانی شخصیت‌های سیاسی و مذهبی تبعیدی، میانجیگری در منازعات منطقه‌ای و سرمایه‌گذاری در دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزشی و ورزشی بین‌المللی دست یازید. اخوان‌المسلمین برای چنین سیاستی یک شبکه آماده و گسترده فراهم می‌کرد؛ شبکه‌ای که در کشورهای عربی حضور اجتماعی و سیاسی داشت و در برخی کشورها به یکی از نیروهای مهم اپوزیسیون یا قدرت سیاسی تبدیل شده بود.
⬅️ به همین دلیل، قطر در جریان بهار عربی، از برخی جریان‌های وابسته یا نزدیک به اخوان در مصر، «لیبی»، سوریه و «تونس» حمایت کرد و در سال ۲۰۱۷، عربستان، «امارات»، بحرین و مصر روابط خود را با آن قطع و محاصره‌ای سیاسی و اقتصادی علیه آن اعمال کردند. بحران در سال ۲۰۲۱ باتوافق «العلا» پایان یافت؛ اما اختلافات سیاسی میان قطر و برخی همسایگانش کاملاً از بین نرفت
با این سابقه اکنون پرسش این است که آیا میانجیگری کنونی صرفاً با هدف جلوگیری از بی‌ثباتی منطقه و حفاظت از منافع اقتصادی و امنیتی قطر انجام می‌شود یا اینکه هدف حفظ نوع خاصی از نظم سیاسی در ایران است که بتواند در آن، منافع راهبردی خود را تضمین کند؟
به‌واقع قطر از تهران تا واشینگتن در پی چیست؟
#فرهیختگان روزن آگاهی
✍️ مرضیه حاجی‌هاشمی
🗒 این روزها «قطر» تلاش‌های بی‌وقفه‌ای برای میانجیگری بین «جمهوری اسلامی» و دولت «ترامپ» دارد و سوژه گمانه‌زنی‌های فضای مجازی ایرانیان شده است. شاید با شناخت بهتر از ساخت قدرت، سنت سیاسی و مذهبی و احیاناً الهیات سیاسی در قطر، بهتر بتوان این گمانه‌زنی‌ها را به بوته آزمایش برد. قطر در طول تاریخ سیاسی خود نشان داده است که میان ساختار محافظه‌کار و موروثی قدرت در داخل و سیاست خارجی فعال و شبکه‌محور در منطقه و حتی فراتر تمایز قائل می‌شود.
⬅️ به سال‌هایی بازمی‌گردیم که «محمد بن ثانی» حاکم و رهبر اصلی قطر بود؛ ولی «آل خلیفه» که در «بحرین» حکومت می‌کرد، بر بخش‌هایی از شبه‌جزیره قطر نیز ادعای حاکمیت داشت. در سال ۱۸۶۷ شورشی علیه نفوذ آنها در قطر رخ داد و نیروهای بحرینی با مشارکت «ابوظبی» به قطر حمله کردند. «دوحه» و «الوکره» آسیب جدی دیدند و این درگیری به یکی از نقاط عطف شکل‌گیری هویت سیاسی مستقل قطر تبدیل شد.
⬅️ در سال ۱۸۶۸ «بریتانیا» با به رسمیت شناختن موقعیت سیاسی محمد بن ثانی، گرچه در پی محدود کردن درگیری‌های دریایی در خلیج فارس بود، اما به شناسایی موقعیت سیاسی و حاکمیت قطر بسیار کمک کرد؛ هرچند این توافق مانع از آن نشد که «امپراتوری عثمانی» در سال ۱۸۷۱ نیروهای خود را وارد قطر کند. از نظر سیاسی و داخلی، خاندان آل ثانی قدرت اصلی را حفظ کرده بود. از نظر رسمی، عثمانی‌ها بر قطر ادعای حاکمیت داشتند. از نظر روابط خارجی و دریایی، بریتانیا نیز نفوذ قابل‌توجهی داشت. در جریان جنگ جهانی اول، طی پیمان ۱۹۱۶ قطر از عثمانی جدا و تحت‌الحمایه بریتانیا شد.
⬅️ قطر از نظر سنت مذهبی به جریان سلفی‌گری «وهابی» نزدیک است و از نظر فقهی، سنت «حنبلی» در آن جایگاه مهمی دارد. در نگاه اول، حمایت قطر از «اخوان‌المسلمین» با سنت وهابی آن ناسازگار به نظر می‌رسد. اخوان‌المسلمین یک جنبش اسلام سیاسی رادیکال است که در سال ۱۹۲۸ در «مصر» به رهبری «حسن البنا» تأسیس شد و در پی بازسازی جامعه و سیاست بر مبنای اسلام و مبارزه با الگوهای سیاسی و سکولار تمدن غرب بود؛ ولی ساخت قدرت قطر مبتنی بر یک سنت سیاسی محافظه‌کار وهابی است که تقابلی با تمدن غرب ندارد.
⬅️ پس چرا قطر از اخوان‌المسلمین حمایت می‌کند؟ در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، شمار زیادی از اعضا و اندیشمندان اخوان به دلیل سرکوب در «مصر» و «سوریه» به کشورهای خلیج فارس، به‌ویژه قطر، مهاجرت کردند. یکی از آنها «یوسف قرضاوی» روحانی مصری بود که بعدها از مهم‌ترین نظریه‌پردازان اخوان‌المسلمین شد و در قطر به تدریس پرداخت و حتی شاگردانش پس از تأسیس «شبکه الجزیره» نفوذ رسانه‌ای منطقه‌ای و بین‌المللی یافتند.
⬅️ شبکه الجزیره با برنامه «الشریعة والحیاة» مخاطبان بسیار گسترده‌ای در جهان عرب پیدا کرد. نفوذ رسانه‌ای برای سیاست خارجی و نفوذ منطقه‌ای کشوری چون قطر که به این نفوذ در برابر دو قدرت بزرگ منطقه‌ای عربستان و «ایران» نیاز داشت، اهمیت بسیار یافت. قابل‌توجه اینجاست که طبق نتایج پژوهش «مؤسسه کارنگی» در سال ۲۰۱۴، قطر از دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به‌تدریج ارتباطات گسترده‌ای با اخوان ایجاد کرد؛ اما هم‌زمان فعالیت سیاسی این جریان را در داخل کشور محدود نگه داشت و حاکمان قطر به اخوان اجازه دادند در عرصه منطقه‌ای و فراملی نفوذ پیدا کند؛ اما اجازه ندادند به یک نیروی سیاسی مستقل در داخل قطر تبدیل شود و ساخت قدرت و سنت سیاسی آنها را به خطر بیندازد.
⬅️ این کشور کوچک با ثروت عظیم حاصل از پروژه‌های گازی، در سیاست خارجی خود به کسب اعتبار از طریق شبکه‌های رسانه‌ای، روابط با جریان‌های اسلام‌گرای منطقه، میزبانی شخصیت‌های سیاسی و مذهبی تبعیدی، میانجیگری در منازعات منطقه‌ای و سرمایه‌گذاری در دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزشی و ورزشی بین‌المللی دست یازید. اخوان‌المسلمین برای چنین سیاستی یک شبکه آماده و گسترده فراهم می‌کرد؛ شبکه‌ای که در کشورهای عربی حضور اجتماعی و سیاسی داشت و در برخی کشورها به یکی از نیروهای مهم اپوزیسیون یا قدرت سیاسی تبدیل شده بود.
⬅️ به همین دلیل، قطر در جریان بهار عربی، از برخی جریان‌های وابسته یا نزدیک به اخوان در مصر، «لیبی»، سوریه و «تونس» حمایت کرد و در سال ۲۰۱۷، عربستان، «امارات»، بحرین و مصر روابط خود را با آن قطع و محاصره‌ای سیاسی و اقتصادی علیه آن اعمال کردند. بحران در سال ۲۰۲۱ باتوافق «العلا» پایان یافت؛ اما اختلافات سیاسی میان قطر و برخی همسایگانش کاملاً از بین نرفت
با این سابقه اکنون پرسش این است که آیا میانجیگری کنونی صرفاً با هدف جلوگیری از بی‌ثباتی منطقه و حفاظت از منافع اقتصادی و امنیتی قطر انجام می‌شود یا اینکه هدف حفظ نوع خاصی از نظم سیاسی در ایران است که بتواند در آن، منافع راهبردی خود را تضمین کند؟
به‌واقع قطر از تهران تا واشینگتن در پی چیست؟
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
❤5🤔1
🔴 میراث شوم رئیس دانشگاه
روایتی از سال‌های ریاست صدرالدین شریعتی بر دانشگاه علامه طباطبایی
✍️ علی ورامینی
شنیدم که صدرالدین شریعتی بر اثر سکته قلبی فوت کرده است. سال ۸۸ که برای کارشناسی‌ارشد وارد دانشگاه علامه شدم، او در اوج تثبیت قدرتش بود. چهار سال قبل‌تر به ریاست بزرگ‌ترین دانشگاه علوم انسانی خاورمیانه (احتمالاً فقط از نظر تعداد دانشجو) رسیده بود و یقین داشت که چهار سال دیگر هم در این سمت خواهد ماند.
تا قبل از مهر ۸۸ هیچ تصوری از آن روزهای دانشگاه علامه نداشتم. علامه انتخاب سوم یا چهارم اکثر دانشجویان برای مقاطع بالاتر بود؛ بعد از دانشگاه تهران، شهید بهشتی و یا تربیت مدرس. قبول‌شدن در انتخاب سوم از ذوق من نکاست، اما تنفس در هوایی که بعد از انتخابات به وجود آمده بود و در سیاه‌چاله‌ای که صدرالدین شریعتی از علامه ساخته بود، چرا.
بعد از مدتی ترجیح دادم پرسه‌گرد دانشگاه‌های دیگر باشم تا دانشجوی دانشگاه علامه. شریعتی فضای دانشگاه را به اتاق گازی تبدیل کرده بود که تنها اعوان و انصار نزدیک به او می‌توانستند با ماسک‌هایشان در آن نفس بکشند.
بسیاری از بزرگان و ریشه‌داران در زمان او خوار شدند و چه بی‌مایگانی که به صدر نشستند. هیچ ابایی نداشت از اینکه بورس‌های خارج از کشور و صندلی‌های هیئت علمی را به اقوام سببی و نسبی هم‌اندیشانش ببخشد.
بزرگ‌ترین افتخارش این بود که چند هزار کلاس درس دانشگاه علامه را تفکیک جنسیتی کرده است. همه فکر و ذکرش حول همین امور می‌گذشت.
من تنها یک بار او را از نزدیک دیدم. جلو در دانشگاه حقوق و علوم سیاسی ایستاده بود و با پرخاش به دخترانی که مقنعه‌شان فقط کمی عقب بود اشاره می‌کرد و از مأموران حراستش می‌خواست کارت آنها را ضبط کنند تا بعداً سر فرصت به حساب همه‌شان برسد.
ای کاش حسابی در میان باشد. ای کاش لااقل پیش از رفتنش این را فهمیده بود که رفتار و گفتارش چه تأثیر منفی‌ای بر زندگی ده‌ها هزار دانشجو و استاد در تمام آن سال‌ها گذاشته است.
دانشگاه علامه بعد از او هم دیگر شبیه قبلش نشد. رئیس محافظه‌کار دولت روحانی می‌ترسید که دست‌زدن به میراث شوم شریعتی، به قیمت از دست رفتن صندلی‌اش تمام شود.
مرده‌ریگ شریعتی در دانشگاه علامه دقیقاً همان میراث احمدی‌نژاد برای ایران است، در مقیاس یک دانشگاه.
#علی_ورامینی #صدرالدین_شریعتی #دانشگاه_علامه_طباطبایی #دانشگاه #آزادی_آکادمیک #تفکیک_جنسیتی #تاریخ_معاصر
#فرهیختگان روزن آگاهی
روایتی از سال‌های ریاست صدرالدین شریعتی بر دانشگاه علامه طباطبایی
✍️ علی ورامینی
شنیدم که صدرالدین شریعتی بر اثر سکته قلبی فوت کرده است. سال ۸۸ که برای کارشناسی‌ارشد وارد دانشگاه علامه شدم، او در اوج تثبیت قدرتش بود. چهار سال قبل‌تر به ریاست بزرگ‌ترین دانشگاه علوم انسانی خاورمیانه (احتمالاً فقط از نظر تعداد دانشجو) رسیده بود و یقین داشت که چهار سال دیگر هم در این سمت خواهد ماند.
تا قبل از مهر ۸۸ هیچ تصوری از آن روزهای دانشگاه علامه نداشتم. علامه انتخاب سوم یا چهارم اکثر دانشجویان برای مقاطع بالاتر بود؛ بعد از دانشگاه تهران، شهید بهشتی و یا تربیت مدرس. قبول‌شدن در انتخاب سوم از ذوق من نکاست، اما تنفس در هوایی که بعد از انتخابات به وجود آمده بود و در سیاه‌چاله‌ای که صدرالدین شریعتی از علامه ساخته بود، چرا.
بعد از مدتی ترجیح دادم پرسه‌گرد دانشگاه‌های دیگر باشم تا دانشجوی دانشگاه علامه. شریعتی فضای دانشگاه را به اتاق گازی تبدیل کرده بود که تنها اعوان و انصار نزدیک به او می‌توانستند با ماسک‌هایشان در آن نفس بکشند.
بسیاری از بزرگان و ریشه‌داران در زمان او خوار شدند و چه بی‌مایگانی که به صدر نشستند. هیچ ابایی نداشت از اینکه بورس‌های خارج از کشور و صندلی‌های هیئت علمی را به اقوام سببی و نسبی هم‌اندیشانش ببخشد.
بزرگ‌ترین افتخارش این بود که چند هزار کلاس درس دانشگاه علامه را تفکیک جنسیتی کرده است. همه فکر و ذکرش حول همین امور می‌گذشت.
من تنها یک بار او را از نزدیک دیدم. جلو در دانشگاه حقوق و علوم سیاسی ایستاده بود و با پرخاش به دخترانی که مقنعه‌شان فقط کمی عقب بود اشاره می‌کرد و از مأموران حراستش می‌خواست کارت آنها را ضبط کنند تا بعداً سر فرصت به حساب همه‌شان برسد.
ای کاش حسابی در میان باشد. ای کاش لااقل پیش از رفتنش این را فهمیده بود که رفتار و گفتارش چه تأثیر منفی‌ای بر زندگی ده‌ها هزار دانشجو و استاد در تمام آن سال‌ها گذاشته است.
دانشگاه علامه بعد از او هم دیگر شبیه قبلش نشد. رئیس محافظه‌کار دولت روحانی می‌ترسید که دست‌زدن به میراث شوم شریعتی، به قیمت از دست رفتن صندلی‌اش تمام شود.
مرده‌ریگ شریعتی در دانشگاه علامه دقیقاً همان میراث احمدی‌نژاد برای ایران است، در مقیاس یک دانشگاه.
#علی_ورامینی #صدرالدین_شریعتی #دانشگاه_علامه_طباطبایی #دانشگاه #آزادی_آکادمیک #تفکیک_جنسیتی #تاریخ_معاصر
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
👍6❤1🔥1😢1
🔴 ایران و حاکمیت دوگانه در آمریکا!
فرصتی برای دیپلماسی، صلح‌خواهی و بهره‌گیری از شکاف‌های سیاسی در واشینگتن
✍️ عیسی سحرخیز
شاید استفاده از عبارت «حاکمیت دوگانه در آمریکا» باعث شگفتی بسیاری شود، به‌ویژه برای آن افراد و احزابی که در دوران اصلاحات شاهد کاربرد وسیع آن در آن دوران تاریخی بوده‌اند.
باید اعتراف کنم که چنین مقایسه‌ای برای دو نظام سیاسی گوناگون و گاه متضاد، چون جمهوری اسلامیِ مبتنی بر ولایت فقیه با «انتخابات‌های شبه‌انتصابیِ مهندسی‌شده»، با آمریکای دارای حاکمیت دوحزبی حتماً شگفتی‌برانگیز است، اما به‌ویژه در این مقطع تاریخی می‌تواند کاربرد سیاسی اثرگذار داشته باشد.
این اولین بار نیست که ساختار آمریکا دچار دوپارگی شده و در حاکمیتی دولتی، قوای مقننه و مجریه هر یک در دست یک حزب قرار گرفته است؛ کنگره، متشکل از مجلس نمایندگان و سنا، در اختیار دموکرات‌ها و دولت در مشت جمهوری‌خواهانی که خود با سیاست‌های جنگ‌طلبانه ترامپ و حمایت فوق‌العاده‌اش از نتانیاهو دچار شکنندگی و دودستگی شده است.
اگرچه اختلافات این دو حزب عمدتاً در اهداف و برنامه‌های داخلی بیشتر جلوه‌گر می‌شود و در سیاست‌های خارجی، به‌ویژه در برابر جمهوری اسلامی، همگرایی بیشتری دارد، اما در مقطع کنونی که ترامپ با حمله به ایران باعث بسته شدن تنگه هرمز شده و قیمت جهانی انرژی را بالا برده و اثر مستقیم بر هزینه‌های سوخت مصرفی شهروندان آمریکایی گذاشته، تضادها و اختلاف‌ها تشدید شده است.
با استقرار نمایندگان جدید منتخب در کنگره و ریاست پیدا کردن دموکرات‌ها بر هر دو مجلس سنا و نمایندگان، مسلماً این اختلاف‌ها در آینده بروز و ظهور بیشتری پیدا خواهد کرد و «حاکمیت دوگانه» در این کشور آشکارتر خواهد شد.
باید توجه داشت که در این مقطع از تاریخ آمریکا، تحولی ویژه حاصل گردیده و رکوردهای جدیدی شکسته شده است.
اگرچه ظاهراً باز نمایندگان دموکرات بر رقیبان جمهوری‌خواه خود پیروز شده‌اند، اما این بار تنها بحث کمیت نیست، بلکه کیفیت اثرگذارتر خواهد بود.
درست است که راست‌گرایان جمهوری‌خواه و شخص ترامپ با چماق «کمونیست» می‌خواهند شهروندان عوام را بترسانند، اما طیف گسترده‌ای از گروه‌های نژادی و مذهبی، جنسی و جنسیتی و... با گرایش‌های لیبرال و سوسیالیست مسلمان، گاهی متفاوت به سیاست‌های داخلی و خارجی آمریکا، به‌ویژه در رابطه با جنگ و خونریزی در دیگر کشورها، به‌خصوص فلسطین و ایران، دارند.
این همان نقطه عطفی است که ایران با استفاده از شکاف‌های موجود و روزنه‌های گشوده‌شده باید بتواند از آن بهره کامل ببرد.
عقل حکم می‌کند که در این نقطه تاریخی شعار «مرگ بر آمریکا» و «پرچم‌سوزی» کنار گذاشته شود و در وضعیت «حاکمیت دوگانه» دست دوستی به سمت شهروندان صلح‌دوست آمریکایی و برگزیدگان جدید «ضد جنگ» آنها دراز شود.
به‌عنوان مثال، وقتی فردی چون سناتور «کریس ون هولن» با غیرقانونی و بی‌منطق خواندن جنگ علیه ایران، فریاد می‌کشد که حتی یک سنت دیگر نباید برای جنگ با ایران هزینه شود، چه اشکالی دارد که از او و همفکرانش و همچنین حامیان فلسطین دعوت شود به تهران سفر کنند و از نزدیک با تاریخ و تمدن و ملت مهمان‌نواز ایران آشنا شوند.
چرا باید دائم «فرصت‌سوزی» کنیم و قدر «نقطه عطف»های سرنوشت‌ساز را ندانیم و اجازه دهیم «اقلیت جنگ‌طلب رانت‌خوار» با شعارهایی چون «سگ زرد برادر شغال است»، همواره موجب خسارت وارد شدن به «منافع ملی» و «مصالح بین‌المللی» ملت ایران گردند.
اجازه ندهیم تاریخ تکرار گردد و فرصت‌های خاص دوران اصلاحات بار دیگر از بین برود؛ فرصت‌هایی که با رد درخواست سفر «جو بایدن»، نماینده اثرگذار آن وقت کنگره ـ در زمان مجلس ششم ـ هدر رفت یا دیدار شیخ مهدی کروبی با تعدادی از نمایندگان مجلس آمریکا در رستورانی در نیویورک، بی‌سرانجام ماند.
حاکمان محترم، بیایید یک بار هم که شده کلاه خود را قاضی کنید و خردمندانه بیندیشید و قضاوت کنید؛ پس از حدود نیم قرن خصومت‌ورزی و جنگ‌طلبی، این بار صدای «آشتی‌طلبانه» و «صلح‌خواهی» ملت ایران را بشنوید و در این فرصت خاص با کمک افکار عمومی جهان و نمایندگان جدید کنگره آمریکا «جنگ» را به زباله‌دان تاریخ بریزید.
#عیسی_سحرخیز #ایران_و_آمریکا #حاکمیت_دوگانه #کنگره_آمریکا #دونالد_ترامپ #دیپلماسی #صلح #منافع_ملی #سیاست_خارجی
#فرهیختگان روزن آگاهی
فرصتی برای دیپلماسی، صلح‌خواهی و بهره‌گیری از شکاف‌های سیاسی در واشینگتن
✍️ عیسی سحرخیز
شاید استفاده از عبارت «حاکمیت دوگانه در آمریکا» باعث شگفتی بسیاری شود، به‌ویژه برای آن افراد و احزابی که در دوران اصلاحات شاهد کاربرد وسیع آن در آن دوران تاریخی بوده‌اند.
باید اعتراف کنم که چنین مقایسه‌ای برای دو نظام سیاسی گوناگون و گاه متضاد، چون جمهوری اسلامیِ مبتنی بر ولایت فقیه با «انتخابات‌های شبه‌انتصابیِ مهندسی‌شده»، با آمریکای دارای حاکمیت دوحزبی حتماً شگفتی‌برانگیز است، اما به‌ویژه در این مقطع تاریخی می‌تواند کاربرد سیاسی اثرگذار داشته باشد.
این اولین بار نیست که ساختار آمریکا دچار دوپارگی شده و در حاکمیتی دولتی، قوای مقننه و مجریه هر یک در دست یک حزب قرار گرفته است؛ کنگره، متشکل از مجلس نمایندگان و سنا، در اختیار دموکرات‌ها و دولت در مشت جمهوری‌خواهانی که خود با سیاست‌های جنگ‌طلبانه ترامپ و حمایت فوق‌العاده‌اش از نتانیاهو دچار شکنندگی و دودستگی شده است.
اگرچه اختلافات این دو حزب عمدتاً در اهداف و برنامه‌های داخلی بیشتر جلوه‌گر می‌شود و در سیاست‌های خارجی، به‌ویژه در برابر جمهوری اسلامی، همگرایی بیشتری دارد، اما در مقطع کنونی که ترامپ با حمله به ایران باعث بسته شدن تنگه هرمز شده و قیمت جهانی انرژی را بالا برده و اثر مستقیم بر هزینه‌های سوخت مصرفی شهروندان آمریکایی گذاشته، تضادها و اختلاف‌ها تشدید شده است.
با استقرار نمایندگان جدید منتخب در کنگره و ریاست پیدا کردن دموکرات‌ها بر هر دو مجلس سنا و نمایندگان، مسلماً این اختلاف‌ها در آینده بروز و ظهور بیشتری پیدا خواهد کرد و «حاکمیت دوگانه» در این کشور آشکارتر خواهد شد.
باید توجه داشت که در این مقطع از تاریخ آمریکا، تحولی ویژه حاصل گردیده و رکوردهای جدیدی شکسته شده است.
اگرچه ظاهراً باز نمایندگان دموکرات بر رقیبان جمهوری‌خواه خود پیروز شده‌اند، اما این بار تنها بحث کمیت نیست، بلکه کیفیت اثرگذارتر خواهد بود.
درست است که راست‌گرایان جمهوری‌خواه و شخص ترامپ با چماق «کمونیست» می‌خواهند شهروندان عوام را بترسانند، اما طیف گسترده‌ای از گروه‌های نژادی و مذهبی، جنسی و جنسیتی و... با گرایش‌های لیبرال و سوسیالیست مسلمان، گاهی متفاوت به سیاست‌های داخلی و خارجی آمریکا، به‌ویژه در رابطه با جنگ و خونریزی در دیگر کشورها، به‌خصوص فلسطین و ایران، دارند.
این همان نقطه عطفی است که ایران با استفاده از شکاف‌های موجود و روزنه‌های گشوده‌شده باید بتواند از آن بهره کامل ببرد.
عقل حکم می‌کند که در این نقطه تاریخی شعار «مرگ بر آمریکا» و «پرچم‌سوزی» کنار گذاشته شود و در وضعیت «حاکمیت دوگانه» دست دوستی به سمت شهروندان صلح‌دوست آمریکایی و برگزیدگان جدید «ضد جنگ» آنها دراز شود.
به‌عنوان مثال، وقتی فردی چون سناتور «کریس ون هولن» با غیرقانونی و بی‌منطق خواندن جنگ علیه ایران، فریاد می‌کشد که حتی یک سنت دیگر نباید برای جنگ با ایران هزینه شود، چه اشکالی دارد که از او و همفکرانش و همچنین حامیان فلسطین دعوت شود به تهران سفر کنند و از نزدیک با تاریخ و تمدن و ملت مهمان‌نواز ایران آشنا شوند.
چرا باید دائم «فرصت‌سوزی» کنیم و قدر «نقطه عطف»های سرنوشت‌ساز را ندانیم و اجازه دهیم «اقلیت جنگ‌طلب رانت‌خوار» با شعارهایی چون «سگ زرد برادر شغال است»، همواره موجب خسارت وارد شدن به «منافع ملی» و «مصالح بین‌المللی» ملت ایران گردند.
اجازه ندهیم تاریخ تکرار گردد و فرصت‌های خاص دوران اصلاحات بار دیگر از بین برود؛ فرصت‌هایی که با رد درخواست سفر «جو بایدن»، نماینده اثرگذار آن وقت کنگره ـ در زمان مجلس ششم ـ هدر رفت یا دیدار شیخ مهدی کروبی با تعدادی از نمایندگان مجلس آمریکا در رستورانی در نیویورک، بی‌سرانجام ماند.
حاکمان محترم، بیایید یک بار هم که شده کلاه خود را قاضی کنید و خردمندانه بیندیشید و قضاوت کنید؛ پس از حدود نیم قرن خصومت‌ورزی و جنگ‌طلبی، این بار صدای «آشتی‌طلبانه» و «صلح‌خواهی» ملت ایران را بشنوید و در این فرصت خاص با کمک افکار عمومی جهان و نمایندگان جدید کنگره آمریکا «جنگ» را به زباله‌دان تاریخ بریزید.
#عیسی_سحرخیز #ایران_و_آمریکا #حاکمیت_دوگانه #کنگره_آمریکا #دونالد_ترامپ #دیپلماسی #صلح #منافع_ملی #سیاست_خارجی
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
❤4👍2🤔1
🔴 درس طاقت‌فرسای هاروارد که همه می‌خواهند در آن ثبت‌نام کنند
📚 بازگشت به کتابخوانی عمیق؛ دانشجویانی که در عصر هوش مصنوعی، دشواری یادگیری را انتخاب می‌کنند
✍️ پاملا پل | وال‌استریت ژورنال
🖋 برگرفته از ترجمان علوم انسانی
♦️ اگر فکر می‌کنید علوم انسانی رو به افول است، درس‌های دشوار دانشگاهی دیگر جدی گرفته نمی‌شود و اعتبار تحصیل در دانشگاه‌های برتر دنیا زیر سؤال رفته، با دیدن استقبال بی‌سابقه از درس «علوم انسانی ۱۰» در دانشگاه هاروارد می‌توانید امیدوار شوید که هنوز همه‌چیز از دست نرفته است.
♦️ این درس که به «هام ۱۰» معروف است، به یکی از محبوب‌ترین درس‌های هاروارد تبدیل شده و جایگاه ویژه‌ای در این دانشگاه پیدا کرده است. استقبال از این درس چنان بالا گرفته که دانشجویان سال‌های قبل با تعریف و تمجید از آن در شبکه‌های اجتماعی، دیگران را هم به ثبت‌نام تشویق می‌کنند. پاییز امسال، شمار متقاضیان ثبت‌نام که باید برای درخواستشان مقاله‌ای هم می‌نوشتند، ۴۰ درصد افزایش یافت و به ۱۸۰ نفر رسید؛ درحالی‌که این درس فقط ۹۰ دانشجوی جدید می‌پذیرد.
♦️ حتی استادان این درس هم نمی‌توانند به‌درستی توضیح دهند که چرا چنین استقبالی از آن شده است؛ این درس قطعاً راه مناسبی برای بالا بردن معدل نیست؛ دانشجویان باید هر هفته یک کتاب قطور بخوانند و مرتب مقاله بنویسند. خبری هم از امکان انتخاب شیوه قبولی یا مردودی به‌جای نمره نیست؛ همه باید نمره بیاورند. استفاده از ابزارهای دیجیتال اکیداً ممنوع است و استاد هر جلسه حضور و غیاب می‌کند؛ کسانی هم که دیر به کلاس برسند، برگه‌های اخطار صورتی‌رنگی می‌گیرند.
♦️ همه‌چیز در این درس حال‌وهوایی کاملاً سنتی و قدیمی دارد؛ برنامه درسی با «اودیسه» آغاز می‌شود، سیر تاریخی آثار را دنبال می‌کند و به «اولیس» جیمز جویس می‌رسد؛ سپس به گذشته بازمی‌گردد و با «ایلیاد» به پایان می‌رسد. در میان این آثار نیز دانشجویان باید آثاری از مونتنی، شکسپیر، اسپینوزا، بالدوین، دانته و افلاطون بخوانند.
♦️ ایده راه‌اندازی این درس در سال ۲۰۰۸، سر میز شام به ذهن دو دوست، استیون گرینبلات و لوئیس مناند، رسید. آنها می‌خواستند در هاروارد درسی مشابه درس‌های مشهوری که در دانشگاه‌های کلمبیا و ییل ارائه می‌شد برگزار کنند و از این راه، با کاهش علاقه دانشجویان به علوم انسانی مقابله کنند.
♦️ گرینبلات می‌گوید: «از دید استادان، بخشی از جذابیت این درس در این است که قرار نیست مطالبی را تدریس کنند که پیش‌تر ۱۵۰ بار تدریس کرده‌اند. من قبل از این هرگز "ثروت ملل" را درس نداده بودم و همین موضوع باعث شد خواندنش برایم هیجان‌انگیز باشد».
♦️ دانشجویان در مقاله‌های درخواست ثبت‌نام و مصاحبه‌هایشان گفته‌اند که دلشان می‌خواهد ناچار شوند آثار کلاسیکی را بخوانند که در شرایط عادی سراغشان نمی‌رفتند؛ می‌خواهند با کم‌شدن قدرت تمرکزشان مقابله کنند و راهی برای مقاومت در برابر «ماشین» پیدا کنند. چند نفر هم با لحنی تحقیرآمیز گفته‌اند کسانی که در این درس ثبت‌نام نکرده‌اند، از آنها می‌پرسند چرا کتاب‌ها را «به چت نمی‌دهند»؛ یعنی چرا از هوش مصنوعی برای خواندن آنها کمک نمی‌گیرند.
♦️ پگی اوردان، دانشجوی دو رشته‌ای علوم سیاسی و علوم اعصاب از شهر لکسینگتون در ایالت ماساچوست، می‌گوید: «بخش بزرگی از چیزی که در این درس به دست می‌آوریم، تجربه‌ای انسانی است؛ چیزی که هوش مصنوعی نمی‌تواند در اختیارمان بگذارد. برای اینکه واقعاً از این درس چیزی یاد بگیریم، نباید از هوش مصنوعی استفاده کنیم».
♦️ اِلی پاول، از فارغ‌التحصیلان درس هام ۱۰ که در سال ۲۰۲۵ از هاروارد فارغ‌التحصیل شده، تجربه این درس را این‌طور بازگو می‌کند:
«این تنها درسی بود که در هاروارد گذراندم و در آن دانشجویان به همدیگر تذکر می‌دادند چرا مطالب را نخوانده‌اند. هیچ‌کس نمی‌خواست با نخواندن متن یا مطرح کردن نظری که واقعاً چیزی به بحث اضافه نمی‌کرد، بقیه اعضای سمینار را ناامید کند. همه ما احساس می‌کردیم داریم چیزی را با هم می‌سازیم و این حس واقعاً فوق‌العاده بود».
🔗 آنچه خواندید برگرفته از مطلب «The Brutal Harvard Class That Suddenly Everyone Wants to Take» نوشته پاملا پل است که در تاریخ ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ در وال‌استریت ژورنال منتشر شده است.
📖 منبع فارسی: ترجمان علوم انسانی
#هاروارد #علوم_انسانی #کتابخوانی #هوش_مصنوعی #تفکر_انتقادی #آموزش_عالی #ترجمان_علوم_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی
📚 بازگشت به کتابخوانی عمیق؛ دانشجویانی که در عصر هوش مصنوعی، دشواری یادگیری را انتخاب می‌کنند
✍️ پاملا پل | وال‌استریت ژورنال
🖋 برگرفته از ترجمان علوم انسانی
♦️ اگر فکر می‌کنید علوم انسانی رو به افول است، درس‌های دشوار دانشگاهی دیگر جدی گرفته نمی‌شود و اعتبار تحصیل در دانشگاه‌های برتر دنیا زیر سؤال رفته، با دیدن استقبال بی‌سابقه از درس «علوم انسانی ۱۰» در دانشگاه هاروارد می‌توانید امیدوار شوید که هنوز همه‌چیز از دست نرفته است.
♦️ این درس که به «هام ۱۰» معروف است، به یکی از محبوب‌ترین درس‌های هاروارد تبدیل شده و جایگاه ویژه‌ای در این دانشگاه پیدا کرده است. استقبال از این درس چنان بالا گرفته که دانشجویان سال‌های قبل با تعریف و تمجید از آن در شبکه‌های اجتماعی، دیگران را هم به ثبت‌نام تشویق می‌کنند. پاییز امسال، شمار متقاضیان ثبت‌نام که باید برای درخواستشان مقاله‌ای هم می‌نوشتند، ۴۰ درصد افزایش یافت و به ۱۸۰ نفر رسید؛ درحالی‌که این درس فقط ۹۰ دانشجوی جدید می‌پذیرد.
♦️ حتی استادان این درس هم نمی‌توانند به‌درستی توضیح دهند که چرا چنین استقبالی از آن شده است؛ این درس قطعاً راه مناسبی برای بالا بردن معدل نیست؛ دانشجویان باید هر هفته یک کتاب قطور بخوانند و مرتب مقاله بنویسند. خبری هم از امکان انتخاب شیوه قبولی یا مردودی به‌جای نمره نیست؛ همه باید نمره بیاورند. استفاده از ابزارهای دیجیتال اکیداً ممنوع است و استاد هر جلسه حضور و غیاب می‌کند؛ کسانی هم که دیر به کلاس برسند، برگه‌های اخطار صورتی‌رنگی می‌گیرند.
♦️ همه‌چیز در این درس حال‌وهوایی کاملاً سنتی و قدیمی دارد؛ برنامه درسی با «اودیسه» آغاز می‌شود، سیر تاریخی آثار را دنبال می‌کند و به «اولیس» جیمز جویس می‌رسد؛ سپس به گذشته بازمی‌گردد و با «ایلیاد» به پایان می‌رسد. در میان این آثار نیز دانشجویان باید آثاری از مونتنی، شکسپیر، اسپینوزا، بالدوین، دانته و افلاطون بخوانند.
♦️ ایده راه‌اندازی این درس در سال ۲۰۰۸، سر میز شام به ذهن دو دوست، استیون گرینبلات و لوئیس مناند، رسید. آنها می‌خواستند در هاروارد درسی مشابه درس‌های مشهوری که در دانشگاه‌های کلمبیا و ییل ارائه می‌شد برگزار کنند و از این راه، با کاهش علاقه دانشجویان به علوم انسانی مقابله کنند.
♦️ گرینبلات می‌گوید: «از دید استادان، بخشی از جذابیت این درس در این است که قرار نیست مطالبی را تدریس کنند که پیش‌تر ۱۵۰ بار تدریس کرده‌اند. من قبل از این هرگز "ثروت ملل" را درس نداده بودم و همین موضوع باعث شد خواندنش برایم هیجان‌انگیز باشد».
♦️ دانشجویان در مقاله‌های درخواست ثبت‌نام و مصاحبه‌هایشان گفته‌اند که دلشان می‌خواهد ناچار شوند آثار کلاسیکی را بخوانند که در شرایط عادی سراغشان نمی‌رفتند؛ می‌خواهند با کم‌شدن قدرت تمرکزشان مقابله کنند و راهی برای مقاومت در برابر «ماشین» پیدا کنند. چند نفر هم با لحنی تحقیرآمیز گفته‌اند کسانی که در این درس ثبت‌نام نکرده‌اند، از آنها می‌پرسند چرا کتاب‌ها را «به چت نمی‌دهند»؛ یعنی چرا از هوش مصنوعی برای خواندن آنها کمک نمی‌گیرند.
♦️ پگی اوردان، دانشجوی دو رشته‌ای علوم سیاسی و علوم اعصاب از شهر لکسینگتون در ایالت ماساچوست، می‌گوید: «بخش بزرگی از چیزی که در این درس به دست می‌آوریم، تجربه‌ای انسانی است؛ چیزی که هوش مصنوعی نمی‌تواند در اختیارمان بگذارد. برای اینکه واقعاً از این درس چیزی یاد بگیریم، نباید از هوش مصنوعی استفاده کنیم».
♦️ اِلی پاول، از فارغ‌التحصیلان درس هام ۱۰ که در سال ۲۰۲۵ از هاروارد فارغ‌التحصیل شده، تجربه این درس را این‌طور بازگو می‌کند:
«این تنها درسی بود که در هاروارد گذراندم و در آن دانشجویان به همدیگر تذکر می‌دادند چرا مطالب را نخوانده‌اند. هیچ‌کس نمی‌خواست با نخواندن متن یا مطرح کردن نظری که واقعاً چیزی به بحث اضافه نمی‌کرد، بقیه اعضای سمینار را ناامید کند. همه ما احساس می‌کردیم داریم چیزی را با هم می‌سازیم و این حس واقعاً فوق‌العاده بود».
🔗 آنچه خواندید برگرفته از مطلب «The Brutal Harvard Class That Suddenly Everyone Wants to Take» نوشته پاملا پل است که در تاریخ ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ در وال‌استریت ژورنال منتشر شده است.
📖 منبع فارسی: ترجمان علوم انسانی
#هاروارد #علوم_انسانی #کتابخوانی #هوش_مصنوعی #تفکر_انتقادی #آموزش_عالی #ترجمان_علوم_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
❤4👍1
🔴 «چه کنم»؛ از درختی در شیراز تا چهارراهی در زاهدان
روایتی از یک تعبیر کهن در فرهنگ و زبان مردم ایران
✍️ عاطفه طیه
کنار «مسجد نو» در شیراز، چناری کهنسال بوده است و کسانی که گرهی در کارشان می‌افتاده، دور این درخت گرد می‌آمده‌اند. گاه نیز جوانمردی پیدا می‌شده، دستشان را می‌گرفته و گره از کارشان می‌گشوده.
سیمین دانشور، نویسنده شیرازی، در رمان «جزیره سرگردانی» از این درخت یاد کرده است. شیرازی‌ها هنوز هم وقتی می‌خواهند کسی را نفرین کنند، می‌گویند: «الهی زیر درخت چه کنم بنشینی» و البته دعایی هم دارند: «الهی زیر درخت چه کنم ننشینی».
در تذکره بی‌نظیر، یک رباعی از غلامعلی واسطی بلگرامی (آزاد بلگرامی)، متوفای ۱۲۰۰ قمری، خواندم که در آن از درخت چه کنم یاد شده است. این تذکره را آقای امید سروری تصحیح کرده‌اند و انتشارات مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۰ منتشر کرده است.
ای یار بگو حلقه به آب که زنم
خود را به چه جا به این ضعیفی فکنم
دستی داری ثمر بچین از شاخی
حیران منشین زیر «درخت چه کنم»
(تذکره بی‌نظیر، تألیف میرسیدعبدالوهاب، افتخار بخاری دولت‌آبادی، تصحیح امید سروری، انتشارات مجلس شورای اسلامی، ۱۳۹۰، ص ۱۱)
اول آنکه ضبط مصراع نخست درست به نظر نمی‌رسد. «حلقه به آب که زنم» معنای روشنی ندارد و «حلقه باب که زنم» ضبط درست است.
نکته دیگر اینکه این رباعی شاید نشان بدهد که کاربرد این تعبیر به شیراز محدود نبوده و دامنه آن تا هند نیز کشیده شده است. چه‌بسا در هندوستان و جاهای دیگر هم درخت چه‌کنی بوده و مردم دردمند، آنان که به گرداب‌های بی‌پایاب زندگی گرفتار می‌شده‌اند، به خنکای موهومش پناه می‌جسته‌اند.
در جای‌جای ایران نیز کوچه‌ها و دوراهی‌ها و چهارراه‌هایی به نام «چه کنم» هست که شاید روزگاری محل گردهمایی درماندگان بوده‌اند. برای نمونه در زاهدان، چهارراهی به نام «چهارراه چه کنم» وجود داشته و در مطلبی درباره تاریخ و نام‌های قدیمی شهر، تقاطع خیابان آزادی و خیابان امام خمینی را چهارراه چه کنم معرفی کرده‌اند. (نسخه PDF مقاله در وبگاه انجمن علمی «منظر ایران» وجود دارد.)
در روایتی درباره نام‌گذاری این چهارراه آمده است: کسانی که کاری نداشتند، برای گپ‌وگفت و گذراندن وقت در آنجا جمع می‌شدند و رهگذران می‌گفتند: «اینها به چه‌کنم، چه‌کنم افتاده‌اند».
#عاطفه_طیه #درخت_چه_کنم #شیراز #زاهدان #فرهنگ_عامه #ادبیات_فارسی #سیمین_دانشور #تاریخ_فرهنگی
#فرهیختگان روزن آگاهی
روایتی از یک تعبیر کهن در فرهنگ و زبان مردم ایران
✍️ عاطفه طیه
کنار «مسجد نو» در شیراز، چناری کهنسال بوده است و کسانی که گرهی در کارشان می‌افتاده، دور این درخت گرد می‌آمده‌اند. گاه نیز جوانمردی پیدا می‌شده، دستشان را می‌گرفته و گره از کارشان می‌گشوده.
سیمین دانشور، نویسنده شیرازی، در رمان «جزیره سرگردانی» از این درخت یاد کرده است. شیرازی‌ها هنوز هم وقتی می‌خواهند کسی را نفرین کنند، می‌گویند: «الهی زیر درخت چه کنم بنشینی» و البته دعایی هم دارند: «الهی زیر درخت چه کنم ننشینی».
در تذکره بی‌نظیر، یک رباعی از غلامعلی واسطی بلگرامی (آزاد بلگرامی)، متوفای ۱۲۰۰ قمری، خواندم که در آن از درخت چه کنم یاد شده است. این تذکره را آقای امید سروری تصحیح کرده‌اند و انتشارات مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۰ منتشر کرده است.
ای یار بگو حلقه به آب که زنم
خود را به چه جا به این ضعیفی فکنم
دستی داری ثمر بچین از شاخی
حیران منشین زیر «درخت چه کنم»
(تذکره بی‌نظیر، تألیف میرسیدعبدالوهاب، افتخار بخاری دولت‌آبادی، تصحیح امید سروری، انتشارات مجلس شورای اسلامی، ۱۳۹۰، ص ۱۱)
اول آنکه ضبط مصراع نخست درست به نظر نمی‌رسد. «حلقه به آب که زنم» معنای روشنی ندارد و «حلقه باب که زنم» ضبط درست است.
نکته دیگر اینکه این رباعی شاید نشان بدهد که کاربرد این تعبیر به شیراز محدود نبوده و دامنه آن تا هند نیز کشیده شده است. چه‌بسا در هندوستان و جاهای دیگر هم درخت چه‌کنی بوده و مردم دردمند، آنان که به گرداب‌های بی‌پایاب زندگی گرفتار می‌شده‌اند، به خنکای موهومش پناه می‌جسته‌اند.
در جای‌جای ایران نیز کوچه‌ها و دوراهی‌ها و چهارراه‌هایی به نام «چه کنم» هست که شاید روزگاری محل گردهمایی درماندگان بوده‌اند. برای نمونه در زاهدان، چهارراهی به نام «چهارراه چه کنم» وجود داشته و در مطلبی درباره تاریخ و نام‌های قدیمی شهر، تقاطع خیابان آزادی و خیابان امام خمینی را چهارراه چه کنم معرفی کرده‌اند. (نسخه PDF مقاله در وبگاه انجمن علمی «منظر ایران» وجود دارد.)
در روایتی درباره نام‌گذاری این چهارراه آمده است: کسانی که کاری نداشتند، برای گپ‌وگفت و گذراندن وقت در آنجا جمع می‌شدند و رهگذران می‌گفتند: «اینها به چه‌کنم، چه‌کنم افتاده‌اند».
#عاطفه_طیه #درخت_چه_کنم #شیراز #زاهدان #فرهنگ_عامه #ادبیات_فارسی #سیمین_دانشور #تاریخ_فرهنگی
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
🤔1
🔴 لغو تابعیت در کویت؛ روایتی تلخ از تبعیض و مرگ مدنی
وقتی حقوق بشر در مناسبات سیاسی و منافع دولت‌ها رنگ می‌بازد
✍️ ریحانه غلامی
✅ دیشب در حاشیه‌ی تئاتری که دو دوست اسپانیایی و آرژانتینی روی صحنه بردند، با یکی از بازیگران که کویتی بود هم‌کلام شدم. اول پیش خودم گفتم صمیمیت و خلوص این آدم به‌قدری دلنشین است که شراب پس از نمایش را با او بنوشی و چند کلامی در مورد کار ردوبدل کنی و بعد هم خداحافظی کنی و بروی خانه، ولی او روایت بسیار تلخی را نقل کرد که از دیشب تا حالا ذهنم را رها نکرده است.
✅ می‌گفت برای نجات از چرخه‌ی بی‌رحمانه‌ی تبعیض تحت حکومت کویت به هلند پناه آورده است. داستان از این قرار است که از سال ۲۰۲۴ امیر شیخ مشعل موجی از لغو تابعیت را به راه انداخته و کویتی‌هایی را که خالص تشخیص نمی‌دهد از حقوق شهروندی محروم می‌کند. او و دو برادرش قربانی ریشه‌ی عراقی پدرشان شده‌اند. از این سه برادر، دو نفر توانسته‌اند خود را به هلند برسانند، اما سومین برادر در کویت مانده است و امکان خروج ندارد؛ بدون حق اشتغال، بدون بیمه‌ی درمانی، بدون خدمات بانکی، و در کل محروم از کوچک‌ترین حقوق انسانی در تاریکی مرگ مدنی روزگار می‌گذراند.
✅ غم‌انگیزتر اینجا است که پدر و مادرشان سال‌ها پیش چشم از جهان بسته‌اند؛ دستشان از دنیا کوتاه است و نمی‌بینند که یک امیر خودکامه چگونه دارد با ثمره‌ی وصالی که بیش از نیم قرن پیش جوانه زده بود، بازی می‌کند.
✅ این مرد هنرمند زبان‌دان و تحصیل‌کرده، معصومانه و با تعجب می‌پرسید چرا در رسانه‌های غربی ردپایی از این فاجعه و ظلمی که بر مردم کویت می‌رود دیده نمی‌شود. پاسخم روشن بود: کویت متحد استراتژیک غرب است و رسانه‌های غربی هیچ لزومی نمی‌بینند چهره‌ی متحد کلیدی‌شان را در منطقه خراش دهند؛ رفتاری که در قبال کشورهایی چون ایران کاملاً برعکس است و اخبار آن را به‌صورت لحظه‌ای کار می‌کنند.
✅ با خودم فکر می‌کنم که کاش بتوانم در مورد این موضوع چیز درخوری به زبان انگلیسی بنویسم، اما فعلاً همین‌قدر به ذهن خسته‌ام قد می‌دهد که از هیچ مفهومی به‌اندازه‌ی حقوق بشر استفاده‌ی ابزاری نشده است؛ شما اگر تحت حکومتی متحد غرب زندگی کنید، حقوق انسانی‌تان اهمیتی ندارد، و اگر زیر سایه‌ی حکومتی زندگی کنید که با غرب زاویه دارد، حقوق انسانی‌تان برجسته می‌شود، اگرچه واقعیت امر این است: حقوق انسانی شما در هر دو حالت برای غرب اهمیتی ندارد.
🔗 منبع: صفحه ریحانه غلامی در شبکه ایکس
#ریحانه_غلامی #کویت #لغو_تابعیت #حقوق_بشر #تبعیض #حقوق_شهروندی #خاورمیانه
#فرهیختگان روزن آگاهی
وقتی حقوق بشر در مناسبات سیاسی و منافع دولت‌ها رنگ می‌بازد
✍️ ریحانه غلامی
✅ دیشب در حاشیه‌ی تئاتری که دو دوست اسپانیایی و آرژانتینی روی صحنه بردند، با یکی از بازیگران که کویتی بود هم‌کلام شدم. اول پیش خودم گفتم صمیمیت و خلوص این آدم به‌قدری دلنشین است که شراب پس از نمایش را با او بنوشی و چند کلامی در مورد کار ردوبدل کنی و بعد هم خداحافظی کنی و بروی خانه، ولی او روایت بسیار تلخی را نقل کرد که از دیشب تا حالا ذهنم را رها نکرده است.
✅ می‌گفت برای نجات از چرخه‌ی بی‌رحمانه‌ی تبعیض تحت حکومت کویت به هلند پناه آورده است. داستان از این قرار است که از سال ۲۰۲۴ امیر شیخ مشعل موجی از لغو تابعیت را به راه انداخته و کویتی‌هایی را که خالص تشخیص نمی‌دهد از حقوق شهروندی محروم می‌کند. او و دو برادرش قربانی ریشه‌ی عراقی پدرشان شده‌اند. از این سه برادر، دو نفر توانسته‌اند خود را به هلند برسانند، اما سومین برادر در کویت مانده است و امکان خروج ندارد؛ بدون حق اشتغال، بدون بیمه‌ی درمانی، بدون خدمات بانکی، و در کل محروم از کوچک‌ترین حقوق انسانی در تاریکی مرگ مدنی روزگار می‌گذراند.
✅ غم‌انگیزتر اینجا است که پدر و مادرشان سال‌ها پیش چشم از جهان بسته‌اند؛ دستشان از دنیا کوتاه است و نمی‌بینند که یک امیر خودکامه چگونه دارد با ثمره‌ی وصالی که بیش از نیم قرن پیش جوانه زده بود، بازی می‌کند.
✅ این مرد هنرمند زبان‌دان و تحصیل‌کرده، معصومانه و با تعجب می‌پرسید چرا در رسانه‌های غربی ردپایی از این فاجعه و ظلمی که بر مردم کویت می‌رود دیده نمی‌شود. پاسخم روشن بود: کویت متحد استراتژیک غرب است و رسانه‌های غربی هیچ لزومی نمی‌بینند چهره‌ی متحد کلیدی‌شان را در منطقه خراش دهند؛ رفتاری که در قبال کشورهایی چون ایران کاملاً برعکس است و اخبار آن را به‌صورت لحظه‌ای کار می‌کنند.
✅ با خودم فکر می‌کنم که کاش بتوانم در مورد این موضوع چیز درخوری به زبان انگلیسی بنویسم، اما فعلاً همین‌قدر به ذهن خسته‌ام قد می‌دهد که از هیچ مفهومی به‌اندازه‌ی حقوق بشر استفاده‌ی ابزاری نشده است؛ شما اگر تحت حکومتی متحد غرب زندگی کنید، حقوق انسانی‌تان اهمیتی ندارد، و اگر زیر سایه‌ی حکومتی زندگی کنید که با غرب زاویه دارد، حقوق انسانی‌تان برجسته می‌شود، اگرچه واقعیت امر این است: حقوق انسانی شما در هر دو حالت برای غرب اهمیتی ندارد.
🔗 منبع: صفحه ریحانه غلامی در شبکه ایکس
#ریحانه_غلامی #کویت #لغو_تابعیت #حقوق_بشر #تبعیض #حقوق_شهروندی #خاورمیانه
#فرهیختگان روزن آگاهی
X (formerly Twitter)
ReyhAne Gholami (@RG4954) on X
دیشب در حاشیه‌ی تئاتری که دو دوست اسپانیایی و آرژانتینی روی صحنه بردند، با یکی از بازیگران که کویتی بود هم‌کلام شدم. اول پیش خودم گفتم صمیمیت و خلوص این آدم به‌قدری دلنشین است که شراب پس از نمایش…
❤6👍5🤔1
🔴 آیت‌الله منتظری: ما در جنگ خیلی اشتباه کردیم و خیلی جاها لجبازی کردیم
انتقاد صریح از سیاست‌های جنگ و ضرورت اعتراف به اشتباهات؛ بهمن ۱۳۶۷
✍️ به نقل از مجتبی لطفی
🔹 در بهمن ۱۳۶۷، آیت‌الله حسینعلی منتظری در یک سخنرانی گفت:
«دشمنان ما که جنگ را تحمیل کردند، آنها پیروز از کار در آمدند. چقدر نیرو از ایران از دست ما رفت و چقدر جوان‌هایی را که از دست دادیم!
... ببینیم اگر اشتباهی کردیم اینها توبه دارد و اقلاً متنبه شویم که بعداً تکرار نکنیم.
... باید بفهمیم اشتباه کرده‌ایم و بعد بگوییم خدا و ای ملت ایران! ما اینجا اشتباه کرده‌ایم. ما در جنگ خیلی اشتباه کردیم و خیلی جاها لجبازی کردیم.
... چقدر در این مدت شعارهایی دادیم که غلط بود و خیلی از آنها ما را در دنیا منزوی کرد و مردم دنیا را به ما بدبین کرد.
ما بسا در جنگ و برخی کارها اشتباهاتی داشته‌ایم و هر کار خلافی توبه دارد.
گناهان سیاسی هم توبه دارد. ما باید از کارهای خلاف و اشتباهات گذشته خویش توبه کنیم، از آنها عبرت بگیریم تا تکرار نشود.»
#آیت_الله_منتظری #حسینعلی_منتظری #مجتبی_لطفی #جنگ_ایران_و_عراق #تاریخ_معاصر #مسئولیت_سیاسی #نقد_قدرت
#فرهیختگان روزن آگاهی
انتقاد صریح از سیاست‌های جنگ و ضرورت اعتراف به اشتباهات؛ بهمن ۱۳۶۷
✍️ به نقل از مجتبی لطفی
🔹 در بهمن ۱۳۶۷، آیت‌الله حسینعلی منتظری در یک سخنرانی گفت:
«دشمنان ما که جنگ را تحمیل کردند، آنها پیروز از کار در آمدند. چقدر نیرو از ایران از دست ما رفت و چقدر جوان‌هایی را که از دست دادیم!
... ببینیم اگر اشتباهی کردیم اینها توبه دارد و اقلاً متنبه شویم که بعداً تکرار نکنیم.
... باید بفهمیم اشتباه کرده‌ایم و بعد بگوییم خدا و ای ملت ایران! ما اینجا اشتباه کرده‌ایم. ما در جنگ خیلی اشتباه کردیم و خیلی جاها لجبازی کردیم.
... چقدر در این مدت شعارهایی دادیم که غلط بود و خیلی از آنها ما را در دنیا منزوی کرد و مردم دنیا را به ما بدبین کرد.
ما بسا در جنگ و برخی کارها اشتباهاتی داشته‌ایم و هر کار خلافی توبه دارد.
گناهان سیاسی هم توبه دارد. ما باید از کارهای خلاف و اشتباهات گذشته خویش توبه کنیم، از آنها عبرت بگیریم تا تکرار نشود.»
#آیت_الله_منتظری #حسینعلی_منتظری #مجتبی_لطفی #جنگ_ایران_و_عراق #تاریخ_معاصر #مسئولیت_سیاسی #نقد_قدرت
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
👍12❤4🤔1
🔴 تذکرنامه‌ای درباره اندازهٔ عدالت
آیا عدالت فقط دیدن خطاست، یا شناختن انسانی که خطا کرده نیز بخشی از عدالت است؟
✍️ علیرضا معینی
تذکرنامهٔ حضرت آیت‌الله دکتر محمد سروش محلاتی، از آن نوشته‌هایی است که باید بیش از یک بار خوانده شود؛ نه از آن رو که سخنی تازه دربارهٔ مجازات دارد، بلکه از آن رو که ما را به پرسشی قدیمی اما فراموش‌شده بازمی‌گرداند: آیا عدالت، فقط دیدنِ خطای انسان است، یا دیدنِ انسانی که خطا کرده نیز جزئی از عدالت است؟
چه بسیار که ما فعل را می‌بینیم و فاعل را فراموش می‌کنیم؛ جرم را می‌بینیم و شرایط جرم را نه؛ دستِ خطاکار را می‌بینیم و آن هزار دستی را که پیش از آن، خواه مستقیم و خواه غیرمستقیم، او را به سوی آن خطا رانده‌اند، نمی‌بینیم. و شاید همین‌جاست که عدالت، آهسته‌آهسته، جای خود را به انتقام می‌دهد و ما همچنان نام عدالت بر آن می‌نهیم.
🔹 انسان، آن‌قدر که در کتاب‌های فقهیِ خشک و بی‌خبر از روان آدمی آزاد فرض شده، آزاد نیست
علوم رفتاری جدید یک حقیقت ساده اما تکان‌دهنده را به ما آموخته است: اختیار انسان مطلق نیست. آدمی در خلأ تصمیم نمی‌گیرد. خشم، ترس، اضطراب، فشار اقتصادی، تحقیر، بیماری، فشار گروه، اقتدار، محرومیت و استیصال، همه می‌توانند قدرت داوری و مهار رفتار را کاهش دهند.
این بدان معنا نیست که انسان دیگر مسئول نیست؛ معنایش این است که مسئولیت انسان را نمی‌توان مستقل از مقدار اختیار واقعی او سنجید.
اما گویی گاهی در برخی قرائت‌های فقهی، انسان موجودی است که صبح از خواب برمی‌خیزد، فارغ از فقر و فشار و تحقیر و اضطراب و هزار گرفتاری دیگر، می‌نشیند، عقل محض خود را روشن می‌کند و سپس با فراغ بال تصمیم می‌گیرد که گناه کند! این انسان، البته در کتاب‌ها بسیار منظم است؛ اما در کوچه و خیابان وجود ندارد.
🔹 جرم را می‌توان دید، بی‌آنکه انسان را ندید
اگر دو نفر یک فعل واحد انجام دهند، آیا الزاماً به یک اندازه مستحق سرزنش‌اند؟ یکی از روی نقشه و آرامش و منفعت‌طلبی مرتکب شده و دیگری زیر فشار شدید، در هیجان، ترس، جهل یا وضعیتی که قدرت مهار خویش در او به‌طور محسوس کاهش یافته است.
فعل ممکن است یکی باشد؛ اما فاعل یکی نیست. و اگر فاعل یکی نیست، مسئولیت نیز لزوماً یکسان نیست.
این نکته را حقوق کیفری جدید به‌خوبی فهمیده است. در بسیاری از نظام‌های حقوقی، «شرایط ارتکاب جرم»، «وضعیت روانی»، «میزان آگاهی»، «اجبار»، «هیجان شدید» و «کاهش قدرت کنترل رفتار» در تعیین مجازات مورد توجه قرار می‌گیرد. این سخن نه از سر ترحم شاعرانه، بلکه از سر عقل حقوقی است.
🔹 فقه ما این معنا را می‌دانسته؛ اما گاه چنان در قالب‌ها مانده که روح خویش را فراموش کرده است
در میراث فقهی ما، مفاهیمی چون اکراه، اضطرار، خطا، نسیان، جهل، شبهه و فقدان اختیار بی‌سبب پدید نیامده‌اند. فقیهان می‌دانسته‌اند که میان انسانی که آزادانه و عالمانه کاری می‌کند و انسانی که زیر فشار و اکراه و اضطرار قرار گرفته، تفاوت است.
اما پرسش امروز این است که آیا این فهم در فقه ما تا آنجا که باید پیش آمده است؟ آیا هنوز انسان معاصر را با همان دستگاه مفهومیِ انسانِ چند قرن پیش می‌سنجیم، بی‌آنکه روان او، جامعهٔ او، اقتصاد او، رسانهٔ او، فشارهای عصبی او و پیچیدگی‌های زندگی جدید را جدی بگیریم؟
اگر چنین باشد، آنگاه فقه به‌جای آنکه چراغ فهم انسان باشد، به دفترچه‌ای برای شمارش تخلفات انسان تبدیل می‌شود. و چه غم‌انگیز است فقهی که حکم را می‌داند، اما انسانِ موضوع حکم را نمی‌شناسد.
🔹 تناسب مجازات؛ گمشده‌ای که باید دوباره پیدا شود
از همهٔ اینها یک اصل مهم بیرون می‌آید: هر جرم، هر اندازه که ممنوع باشد، الزاماً هر مجازاتی را توجیه نمی‌کند. مجازات نیز باید اندازه داشته باشد.
میان جرم و کیفر باید نسبتی باشد؛ میان قصد و نتیجه نسبتی باشد؛ میان اختیار و مسئولیت نسبتی باشد؛ میان میزان خطر و شدت واکنش حکومت نسبتی باشد. اگر این نسبت‌ها گم شوند، عدالت نیز گم شده است.
اینکه انسانی خطا کرده، به حکومت اختیار نامحدود برای رنج‌رساندن به او نمی‌دهد. مجازات، انتقامِ قانونمند نیست.
🔹 علم حقوق نیز از مجازات هرچه بیشتر، دفاع نمی‌کند
حقوق‌دانان کیفری جدید سال‌هاست این تصور ساده را کنار گذاشته‌اند که هرچه مجازات شدیدتر شود، مردم بیشتر از جرم خواهند ترسید. پژوهش‌های مربوط به بازدارندگی نشان می‌دهد که قطعیتِ اجرای قانون، در بسیاری موارد از صرف افزایش شدت مجازات مؤثرتر است.
پس اگر مجازاتی شدیدتر باشد، اما ضرورت آن برای پیشگیری از جرم ثابت نباشد، چرا باید بر رنج انسان بیفزاییم؟
سؤال عاقلانه این نیست که: «تا کجا می‌توان مجازات کرد؟» بلکه این است که: «تا کجا حق داریم مجازات کنیم؟» و این دو سؤال، فاصله‌ای به اندازهٔ فاصلهٔ عدالت و انتقام دارند.
آیا عدالت فقط دیدن خطاست، یا شناختن انسانی که خطا کرده نیز بخشی از عدالت است؟
✍️ علیرضا معینی
تذکرنامهٔ حضرت آیت‌الله دکتر محمد سروش محلاتی، از آن نوشته‌هایی است که باید بیش از یک بار خوانده شود؛ نه از آن رو که سخنی تازه دربارهٔ مجازات دارد، بلکه از آن رو که ما را به پرسشی قدیمی اما فراموش‌شده بازمی‌گرداند: آیا عدالت، فقط دیدنِ خطای انسان است، یا دیدنِ انسانی که خطا کرده نیز جزئی از عدالت است؟
چه بسیار که ما فعل را می‌بینیم و فاعل را فراموش می‌کنیم؛ جرم را می‌بینیم و شرایط جرم را نه؛ دستِ خطاکار را می‌بینیم و آن هزار دستی را که پیش از آن، خواه مستقیم و خواه غیرمستقیم، او را به سوی آن خطا رانده‌اند، نمی‌بینیم. و شاید همین‌جاست که عدالت، آهسته‌آهسته، جای خود را به انتقام می‌دهد و ما همچنان نام عدالت بر آن می‌نهیم.
🔹 انسان، آن‌قدر که در کتاب‌های فقهیِ خشک و بی‌خبر از روان آدمی آزاد فرض شده، آزاد نیست
علوم رفتاری جدید یک حقیقت ساده اما تکان‌دهنده را به ما آموخته است: اختیار انسان مطلق نیست. آدمی در خلأ تصمیم نمی‌گیرد. خشم، ترس، اضطراب، فشار اقتصادی، تحقیر، بیماری، فشار گروه، اقتدار، محرومیت و استیصال، همه می‌توانند قدرت داوری و مهار رفتار را کاهش دهند.
این بدان معنا نیست که انسان دیگر مسئول نیست؛ معنایش این است که مسئولیت انسان را نمی‌توان مستقل از مقدار اختیار واقعی او سنجید.
اما گویی گاهی در برخی قرائت‌های فقهی، انسان موجودی است که صبح از خواب برمی‌خیزد، فارغ از فقر و فشار و تحقیر و اضطراب و هزار گرفتاری دیگر، می‌نشیند، عقل محض خود را روشن می‌کند و سپس با فراغ بال تصمیم می‌گیرد که گناه کند! این انسان، البته در کتاب‌ها بسیار منظم است؛ اما در کوچه و خیابان وجود ندارد.
🔹 جرم را می‌توان دید، بی‌آنکه انسان را ندید
اگر دو نفر یک فعل واحد انجام دهند، آیا الزاماً به یک اندازه مستحق سرزنش‌اند؟ یکی از روی نقشه و آرامش و منفعت‌طلبی مرتکب شده و دیگری زیر فشار شدید، در هیجان، ترس، جهل یا وضعیتی که قدرت مهار خویش در او به‌طور محسوس کاهش یافته است.
فعل ممکن است یکی باشد؛ اما فاعل یکی نیست. و اگر فاعل یکی نیست، مسئولیت نیز لزوماً یکسان نیست.
این نکته را حقوق کیفری جدید به‌خوبی فهمیده است. در بسیاری از نظام‌های حقوقی، «شرایط ارتکاب جرم»، «وضعیت روانی»، «میزان آگاهی»، «اجبار»، «هیجان شدید» و «کاهش قدرت کنترل رفتار» در تعیین مجازات مورد توجه قرار می‌گیرد. این سخن نه از سر ترحم شاعرانه، بلکه از سر عقل حقوقی است.
🔹 فقه ما این معنا را می‌دانسته؛ اما گاه چنان در قالب‌ها مانده که روح خویش را فراموش کرده است
در میراث فقهی ما، مفاهیمی چون اکراه، اضطرار، خطا، نسیان، جهل، شبهه و فقدان اختیار بی‌سبب پدید نیامده‌اند. فقیهان می‌دانسته‌اند که میان انسانی که آزادانه و عالمانه کاری می‌کند و انسانی که زیر فشار و اکراه و اضطرار قرار گرفته، تفاوت است.
اما پرسش امروز این است که آیا این فهم در فقه ما تا آنجا که باید پیش آمده است؟ آیا هنوز انسان معاصر را با همان دستگاه مفهومیِ انسانِ چند قرن پیش می‌سنجیم، بی‌آنکه روان او، جامعهٔ او، اقتصاد او، رسانهٔ او، فشارهای عصبی او و پیچیدگی‌های زندگی جدید را جدی بگیریم؟
اگر چنین باشد، آنگاه فقه به‌جای آنکه چراغ فهم انسان باشد، به دفترچه‌ای برای شمارش تخلفات انسان تبدیل می‌شود. و چه غم‌انگیز است فقهی که حکم را می‌داند، اما انسانِ موضوع حکم را نمی‌شناسد.
🔹 تناسب مجازات؛ گمشده‌ای که باید دوباره پیدا شود
از همهٔ اینها یک اصل مهم بیرون می‌آید: هر جرم، هر اندازه که ممنوع باشد، الزاماً هر مجازاتی را توجیه نمی‌کند. مجازات نیز باید اندازه داشته باشد.
میان جرم و کیفر باید نسبتی باشد؛ میان قصد و نتیجه نسبتی باشد؛ میان اختیار و مسئولیت نسبتی باشد؛ میان میزان خطر و شدت واکنش حکومت نسبتی باشد. اگر این نسبت‌ها گم شوند، عدالت نیز گم شده است.
اینکه انسانی خطا کرده، به حکومت اختیار نامحدود برای رنج‌رساندن به او نمی‌دهد. مجازات، انتقامِ قانونمند نیست.
🔹 علم حقوق نیز از مجازات هرچه بیشتر، دفاع نمی‌کند
حقوق‌دانان کیفری جدید سال‌هاست این تصور ساده را کنار گذاشته‌اند که هرچه مجازات شدیدتر شود، مردم بیشتر از جرم خواهند ترسید. پژوهش‌های مربوط به بازدارندگی نشان می‌دهد که قطعیتِ اجرای قانون، در بسیاری موارد از صرف افزایش شدت مجازات مؤثرتر است.
پس اگر مجازاتی شدیدتر باشد، اما ضرورت آن برای پیشگیری از جرم ثابت نباشد، چرا باید بر رنج انسان بیفزاییم؟
سؤال عاقلانه این نیست که: «تا کجا می‌توان مجازات کرد؟» بلکه این است که: «تا کجا حق داریم مجازات کنیم؟» و این دو سؤال، فاصله‌ای به اندازهٔ فاصلهٔ عدالت و انتقام دارند.
Telegram
فرهیختگان
🔴 محمد سروش محلاتی: مجازات سنگین معترضان زمانی توجیه فقهی دارد که راه اعتراض مسالمت‌آمیز باز باشد
✍️ محمد سروش محلاتی | پژوهشگر فقه و اندیشه سیاسی
🔹 محمد سروش محلاتی در یادداشتی دست‌نویس با عنوان «درباره حکم اعدام معترضان خشونت‌طلب»، از منظر موازین فقهی،…
✍️ محمد سروش محلاتی | پژوهشگر فقه و اندیشه سیاسی
🔹 محمد سروش محلاتی در یادداشتی دست‌نویس با عنوان «درباره حکم اعدام معترضان خشونت‌طلب»، از منظر موازین فقهی،…
❤2🤔1
🔹 یک شاهد جالب از حقوق کشورهای دیگر
در برخی نظام‌های کیفری اروپایی، از جمله سوئد، هنگام تعیین مجازات فقط به خود جرم نگاه نمی‌کنند؛ وضعیت روانی و شرایط ارتکاب نیز می‌تواند در میزان کیفر مؤثر باشد.
در حقوق کیفری نروژ نیز اصل بر این است که زندان، پیش از هر چیز، سلب آزادی است؛ نه سلب همهٔ حقوق انسانی. فرد زندانی قرار نیست به موجودی تبدیل شود که حکومت هرچه خواست بر او روا دارد.
این نگاه، یک پرسش ساده اما عمیق در برابر ما می‌گذارد: اگر هدف مجازات اصلاح، امنیت و بازگشت انسان به جامعه است، چرا باید بر رنجی که هیچ نقشی در این اهداف ندارد، اصرار ورزید؟
شاید برخی فقیهان ما اگر یک بار به جای پرسیدن «چه مجازاتی می‌توان اعمال کرد؟» می‌پرسیدند «چه مقدار از این مجازات برای عدالت ضرورت دارد؟»، تاریخ فقه کیفری ما مسیر دیگری می‌پیمود.
🔹 اما دشواری راه مشروع، راه نامشروع را مشروع نمی‌کند
این نکته را باید با صراحت گفت. اگر ازدواج دشوار شده است، رابطهٔ نامشروع خودبه‌خود حلال نمی‌شود. اگر راه اعتراض بسته شده است، خشونت خودبه‌خود مشروع نمی‌شود. اگر فقر شدید است، دزدی خودبه‌خود مباح نمی‌شود.
اما از این مقدمه، نتیجهٔ دیگری به دست می‌آید که نباید از آن غافل شد: دشواری یا انسداد راه مشروع می‌تواند در میزان مسئولیت و تناسب مجازات مؤثر باشد.
این دو سخن را اگر از هم جدا نکنیم، هم فقه را بد می‌فهمیم و هم عدالت را.
🔹 رابطهٔ نامشروع؛ جرم را با وضعیت انسان نباید خلط کرد
فرض کنیم جوانی در جامعه‌ای زندگی می‌کند که ازدواج برای او، به سبب بیکاری، گرانی مسکن، هزینه‌های زندگی و دشواری‌های اقتصادی، عملاً بسیار دشوار شده است. این دشواری، حکم شرعی رابطهٔ نامشروع را خودبه‌خود تغییر نمی‌دهد.
اما آیا از این امر می‌توان نتیجه گرفت که شرایط او هیچ اثری بر میزان تقصیر و استحقاق مجازاتش ندارد؟ این دیگر سخن دیگری است.
می‌توان فعل را ناروا دانست و در عین حال، در مجازات، به انسان و شرایط او نظر کرد. حرمت فعل، لزوماً به معنای یکسان بودن میزان مؤاخذهٔ همهٔ فاعلان نیست.
و این شاید همان تفکیکی باشد که باید بیش از گذشته در فقه ما جدی گرفته شود.
🔹 اعتراض نیز همین حکم را دارد
اعتراض مسالمت‌آمیز را نمی‌توان با خشونت، تخریب، تعرض به جان مردم و اقدامات خطرناک یکی دانست. اما حتی دربارهٔ رفتار مجرمانه نیز باید پرسید: آیا مجازات‌کننده فقط رفتار را می‌بیند، یا وضعیت جامعه و راه‌های مسالمت‌آمیزِ پیش روی معترض را نیز می‌بیند؟
اگر همهٔ راه‌های قانونیِ گفت‌وگو، اعتراض، دادخواهی و شنیده‌شدن را تنگ کنیم و سپس از شهروند بخواهیم که همچنان کاملاً آرام و بی‌تأثیر از این انسداد بماند، آیا این انتظار، انتظار واقع‌بینانه‌ای است؟
قانون نمی‌تواند همهٔ راه‌های تنفس اجتماعی را ببندد و سپس از مردم بخواهد به سبب نفس‌کشیدن مجازات نشوند.
این سخن، مجوز خشونت نیست؛ هشدار دربارهٔ مسئولیت حکومت در ساختن راه‌های مشروع رفتار است.
🔹 فقه اگر روح خود را از یاد نبرد، به عدالت نزدیک‌تر خواهد شد
فقه، در اصل، برای فهم حکم آمده است؛ نه برای آنکه انسان را از فهم خویش محروم کند. قاعدهٔ اضطرار، اکراه، نفی حرج، خطا و شبهه، همه روزنه‌هایی هستند که نشان می‌دهند شریعت، انسان واقعی را می‌شناسد؛ انسانی که گاه می‌ترسد، گاه مجبور می‌شود، گاه نمی‌داند، گاه می‌لغزد و گاه در تنگنایی قرار می‌گیرد که انتخاب‌هایش بسیار کمتر از آن چیزی است که در کتاب‌ها تصور می‌شود.
اگر این روح را بگیریم و فقط صورت حکم را نگه داریم، ممکن است فقه باقی بماند، اما عدالت از میان برود. و چه‌بسا بزرگ‌ترین خدمت به فقه، آن باشد که آن را از جمودِ صورت به حیاتِ معنا بازگردانیم.
🔹 عقل عرفی هم همین را می‌گوید
مردم در زندگی روزمره، بدون خواندن کتاب‌های فلسفهٔ اخلاق، این حقیقت را می‌فهمند. اگر کودکی چیزی را بشکند، با بزرگسالی که عمداً همان چیز را شکسته، یکسان رفتار نمی‌کنند. اگر کسی تحت تهدید مرتکب خطایی شود، او را با کسی که از روی منفعت‌طلبی مرتکب همان خطا شده، یکسان نمی‌دانند.
اگر انسانی در اوج خشم کاری کند که در آرامش هرگز نمی‌کرد، عرف عقلایی در قضاوت خود این تفاوت را لحاظ می‌کند.
پس این سخن چندان پیچیده نیست: هرچه اختیار کمتر، مؤاخذه باید سنجیده‌تر؛ و هرچه تقصیر کمتر، کیفر باید سبک‌تر.
🔹 شاید عدالت همین باشد
در نهایت، دربارهٔ هر خطاکار سه سؤال باید پرسید:
چه کرد؟
در چه شرایطی کرد؟
تا چه اندازه می‌توانست نکند؟
اولی ما را به جرم می‌رساند؛ دومی به انسان؛ و سومی به عدالت.
و شاید تذکرنامهٔ آیت‌الله سروش محلاتی بیش از هر چیز ما را به همین پرسش سوم فرامی‌خواند.
نه اینکه جرم را نبینیم؛ نه اینکه حق قربانی را نادیده بگیریم؛ نه اینکه راه نامشروع را مشروع کنیم؛ بلکه اینکه پیش از سنگین کردن کیفر، اندازهٔ اختیار انسان را بسنجیم.
در برخی نظام‌های کیفری اروپایی، از جمله سوئد، هنگام تعیین مجازات فقط به خود جرم نگاه نمی‌کنند؛ وضعیت روانی و شرایط ارتکاب نیز می‌تواند در میزان کیفر مؤثر باشد.
در حقوق کیفری نروژ نیز اصل بر این است که زندان، پیش از هر چیز، سلب آزادی است؛ نه سلب همهٔ حقوق انسانی. فرد زندانی قرار نیست به موجودی تبدیل شود که حکومت هرچه خواست بر او روا دارد.
این نگاه، یک پرسش ساده اما عمیق در برابر ما می‌گذارد: اگر هدف مجازات اصلاح، امنیت و بازگشت انسان به جامعه است، چرا باید بر رنجی که هیچ نقشی در این اهداف ندارد، اصرار ورزید؟
شاید برخی فقیهان ما اگر یک بار به جای پرسیدن «چه مجازاتی می‌توان اعمال کرد؟» می‌پرسیدند «چه مقدار از این مجازات برای عدالت ضرورت دارد؟»، تاریخ فقه کیفری ما مسیر دیگری می‌پیمود.
🔹 اما دشواری راه مشروع، راه نامشروع را مشروع نمی‌کند
این نکته را باید با صراحت گفت. اگر ازدواج دشوار شده است، رابطهٔ نامشروع خودبه‌خود حلال نمی‌شود. اگر راه اعتراض بسته شده است، خشونت خودبه‌خود مشروع نمی‌شود. اگر فقر شدید است، دزدی خودبه‌خود مباح نمی‌شود.
اما از این مقدمه، نتیجهٔ دیگری به دست می‌آید که نباید از آن غافل شد: دشواری یا انسداد راه مشروع می‌تواند در میزان مسئولیت و تناسب مجازات مؤثر باشد.
این دو سخن را اگر از هم جدا نکنیم، هم فقه را بد می‌فهمیم و هم عدالت را.
🔹 رابطهٔ نامشروع؛ جرم را با وضعیت انسان نباید خلط کرد
فرض کنیم جوانی در جامعه‌ای زندگی می‌کند که ازدواج برای او، به سبب بیکاری، گرانی مسکن، هزینه‌های زندگی و دشواری‌های اقتصادی، عملاً بسیار دشوار شده است. این دشواری، حکم شرعی رابطهٔ نامشروع را خودبه‌خود تغییر نمی‌دهد.
اما آیا از این امر می‌توان نتیجه گرفت که شرایط او هیچ اثری بر میزان تقصیر و استحقاق مجازاتش ندارد؟ این دیگر سخن دیگری است.
می‌توان فعل را ناروا دانست و در عین حال، در مجازات، به انسان و شرایط او نظر کرد. حرمت فعل، لزوماً به معنای یکسان بودن میزان مؤاخذهٔ همهٔ فاعلان نیست.
و این شاید همان تفکیکی باشد که باید بیش از گذشته در فقه ما جدی گرفته شود.
🔹 اعتراض نیز همین حکم را دارد
اعتراض مسالمت‌آمیز را نمی‌توان با خشونت، تخریب، تعرض به جان مردم و اقدامات خطرناک یکی دانست. اما حتی دربارهٔ رفتار مجرمانه نیز باید پرسید: آیا مجازات‌کننده فقط رفتار را می‌بیند، یا وضعیت جامعه و راه‌های مسالمت‌آمیزِ پیش روی معترض را نیز می‌بیند؟
اگر همهٔ راه‌های قانونیِ گفت‌وگو، اعتراض، دادخواهی و شنیده‌شدن را تنگ کنیم و سپس از شهروند بخواهیم که همچنان کاملاً آرام و بی‌تأثیر از این انسداد بماند، آیا این انتظار، انتظار واقع‌بینانه‌ای است؟
قانون نمی‌تواند همهٔ راه‌های تنفس اجتماعی را ببندد و سپس از مردم بخواهد به سبب نفس‌کشیدن مجازات نشوند.
این سخن، مجوز خشونت نیست؛ هشدار دربارهٔ مسئولیت حکومت در ساختن راه‌های مشروع رفتار است.
🔹 فقه اگر روح خود را از یاد نبرد، به عدالت نزدیک‌تر خواهد شد
فقه، در اصل، برای فهم حکم آمده است؛ نه برای آنکه انسان را از فهم خویش محروم کند. قاعدهٔ اضطرار، اکراه، نفی حرج، خطا و شبهه، همه روزنه‌هایی هستند که نشان می‌دهند شریعت، انسان واقعی را می‌شناسد؛ انسانی که گاه می‌ترسد، گاه مجبور می‌شود، گاه نمی‌داند، گاه می‌لغزد و گاه در تنگنایی قرار می‌گیرد که انتخاب‌هایش بسیار کمتر از آن چیزی است که در کتاب‌ها تصور می‌شود.
اگر این روح را بگیریم و فقط صورت حکم را نگه داریم، ممکن است فقه باقی بماند، اما عدالت از میان برود. و چه‌بسا بزرگ‌ترین خدمت به فقه، آن باشد که آن را از جمودِ صورت به حیاتِ معنا بازگردانیم.
🔹 عقل عرفی هم همین را می‌گوید
مردم در زندگی روزمره، بدون خواندن کتاب‌های فلسفهٔ اخلاق، این حقیقت را می‌فهمند. اگر کودکی چیزی را بشکند، با بزرگسالی که عمداً همان چیز را شکسته، یکسان رفتار نمی‌کنند. اگر کسی تحت تهدید مرتکب خطایی شود، او را با کسی که از روی منفعت‌طلبی مرتکب همان خطا شده، یکسان نمی‌دانند.
اگر انسانی در اوج خشم کاری کند که در آرامش هرگز نمی‌کرد، عرف عقلایی در قضاوت خود این تفاوت را لحاظ می‌کند.
پس این سخن چندان پیچیده نیست: هرچه اختیار کمتر، مؤاخذه باید سنجیده‌تر؛ و هرچه تقصیر کمتر، کیفر باید سبک‌تر.
🔹 شاید عدالت همین باشد
در نهایت، دربارهٔ هر خطاکار سه سؤال باید پرسید:
چه کرد؟
در چه شرایطی کرد؟
تا چه اندازه می‌توانست نکند؟
اولی ما را به جرم می‌رساند؛ دومی به انسان؛ و سومی به عدالت.
و شاید تذکرنامهٔ آیت‌الله سروش محلاتی بیش از هر چیز ما را به همین پرسش سوم فرامی‌خواند.
نه اینکه جرم را نبینیم؛ نه اینکه حق قربانی را نادیده بگیریم؛ نه اینکه راه نامشروع را مشروع کنیم؛ بلکه اینکه پیش از سنگین کردن کیفر، اندازهٔ اختیار انسان را بسنجیم.
❤5👍2
زیرا مجازاتی که از اندازهٔ تقصیر بزرگ‌تر شود، هرچند نام قانون بر آن باشد، از عدالت فاصله گرفته است.
و جامعه‌ای که راه‌های مشروع زندگی، اعتراض، ازدواج و دادخواهی را دشوار می‌کند، باید پیش از مجازات انسانِ خطاکار، لحظه‌ای نیز از خود بپرسد:
آیا ما فقط ناظرِ خطای او بوده‌ایم، یا خود نیز در ساختن آن تنگنا سهمی داشته‌ایم؟
این پرسش، شاید برای فقه ما ناخوشایند باشد؛ اما برای عدالت، ضروری است.
#علیرضا_معینی #محمد_سروش_محلاتی #عدالت #فقه_کیفری #تناسب_مجازات #حقوق_بشر #حقوق_کیفری #حق_اعتراض #مسئولیت_حکومت
#فرهیختگان روزن آگاهی
و جامعه‌ای که راه‌های مشروع زندگی، اعتراض، ازدواج و دادخواهی را دشوار می‌کند، باید پیش از مجازات انسانِ خطاکار، لحظه‌ای نیز از خود بپرسد:
آیا ما فقط ناظرِ خطای او بوده‌ایم، یا خود نیز در ساختن آن تنگنا سهمی داشته‌ایم؟
این پرسش، شاید برای فقه ما ناخوشایند باشد؛ اما برای عدالت، ضروری است.
#علیرضا_معینی #محمد_سروش_محلاتی #عدالت #فقه_کیفری #تناسب_مجازات #حقوق_بشر #حقوق_کیفری #حق_اعتراض #مسئولیت_حکومت
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
👍3❤2
🔴 غفار حسینی؛ نامی کمترشناخته‌شده در پرونده قتل‌های زنجیره‌ای
سی سال از قتل یکی از قربانیان سرکوب روشنفکران و اهل فرهنگ ایران گذشت
✍️ بهمن دارالشفایی
غفار حسینی از قربانیان کمترشناخته‌شده قتل‌های زنجیره‌ای است که ۲۰ آبان ۱۳۷۵، درست سی سال پیش، در خانه‌اش در تهران و با تزریق آمپول پتاسیم کشته شد.
اکانت آدورنو در توییتر مطلب مفصلی درباره او نوشته که امکان بازنشر همه‌اش اینجا نیست. بخش اعظمش را اینجا گذاشته‌ام و کاملش را می‌توانید اینجا بخوانید.
چند سال پیش هم نوشته سهراب، پسر محمد مختاری، درباره غفار حسینی را اینجا گذاشته بودم.
برای من، خواندن این متن‌ها و شناختن این افراد کوچک‌ترین ادای دینی است به کسانی که برای فرهنگ این کشور زحمت کشیده‌اند و جانشان را گذاشته‌اند.
🔗 منابع تکمیلی:
▫️ روایت مفصل درباره غفار حسینی
▫️ بازنشر بخش عمده روایت در تلگرام
▫️ نوشته سهراب مختاری درباره غفار حسینی
#غفار_حسینی #بهمن_دارالشفایی #قتل‌های_زنجیره‌ای #محمد_مختاری #تاریخ_معاصر #آزادی_اندیشه #یادمان
#فرهیختگان روزن آگاهی
سی سال از قتل یکی از قربانیان سرکوب روشنفکران و اهل فرهنگ ایران گذشت
✍️ بهمن دارالشفایی
غفار حسینی از قربانیان کمترشناخته‌شده قتل‌های زنجیره‌ای است که ۲۰ آبان ۱۳۷۵، درست سی سال پیش، در خانه‌اش در تهران و با تزریق آمپول پتاسیم کشته شد.
اکانت آدورنو در توییتر مطلب مفصلی درباره او نوشته که امکان بازنشر همه‌اش اینجا نیست. بخش اعظمش را اینجا گذاشته‌ام و کاملش را می‌توانید اینجا بخوانید.
چند سال پیش هم نوشته سهراب، پسر محمد مختاری، درباره غفار حسینی را اینجا گذاشته بودم.
برای من، خواندن این متن‌ها و شناختن این افراد کوچک‌ترین ادای دینی است به کسانی که برای فرهنگ این کشور زحمت کشیده‌اند و جانشان را گذاشته‌اند.
🔗 منابع تکمیلی:
▫️ روایت مفصل درباره غفار حسینی
▫️ بازنشر بخش عمده روایت در تلگرام
▫️ نوشته سهراب مختاری درباره غفار حسینی
#غفار_حسینی #بهمن_دارالشفایی #قتل‌های_زنجیره‌ای #محمد_مختاری #تاریخ_معاصر #آزادی_اندیشه #یادمان
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
بهمن دارالشفایی
از اکانت آدورنو:
«این دام است، همگی‌تان را می‌اندازند ته دره!»
تازه ۲۶ روز بود که از دیدن چند روزه‌ی فرزندانش به ایران بازگشته بود. چند روز قبل از ۲۰ آبان به یکی از دوستان نویسنده‌اش گفته بود که دیشب با جعبه شیرینی، برای آخرین تهدیدها به خانه‌ام آمده بودند.…
«این دام است، همگی‌تان را می‌اندازند ته دره!»
تازه ۲۶ روز بود که از دیدن چند روزه‌ی فرزندانش به ایران بازگشته بود. چند روز قبل از ۲۰ آبان به یکی از دوستان نویسنده‌اش گفته بود که دیشب با جعبه شیرینی، برای آخرین تهدیدها به خانه‌ام آمده بودند.…
❤6
🔴 جدایی کلیسا از دولت، یا جدایی دین از سیاست؟
✍️ عدنان فلّاحی
یکی از استدلال‌هایی که گاه برای برجسته‌کردن تفاوت الهیات مسیحی و اسلامی مطرح می‌شود این است که در اسلام ـ برخلاف مسیحیت ـ دین و سیاست از آغاز درهم‌تنیده بوده‌اند. برای مثال، جواد طباطبایی می‌نویسد که «اندیشه‌ی جدایی دین و دولت» مذهب مختار اندیشه سیاسی در صدر نخست مسیحیت بود [۱]. اما به نظر می‌رسد در این روایت، دو مسئله متفاوت با یکدیگر خلط شده‌اند: رابطه دین و سیاست، و رابطه نهاد کلیسا و نهاد دولت.
منازعه‌ای که در بخش مهمی از تاریخ مسیحیت قرون وسطی میان پاپ‌ها و امپراتورها در جریان بود، اساساً نه نزاع بر سر دخالت دین در سیاست، بلکه جدال بر سر این بود که چه کسی حق اعمال اقتدار دارد، حدود صلاحیت هر یک از دو نهادِ پاپی و پادشاهی کجاست و آیا پادشاه باید اقتدار کلیسا را در قلمرو حکومت خود به رسمیت بشناسد یا خیر.
به بیان دیگر، پادشاهان و امپراتوران مسیحی غالباً نه‌تنها مشروعیت حکومت خود را با مفاهیم و آموزه‌های دینی توجیه می‌کردند، بلکه خود را در برابر خداوند مسئول می‌دانستند و برای حکومت خویش رسالتی دینی قائل بودند. اختلاف آنها با پاپ بر سر این بود که آیا کلیسا، به‌عنوان یک سازمان مستقل و صاحب اقتدار، می‌تواند در امور حکومتی و سلطنتی مداخله کند و برای حاکم سیاسی تعیین تکلیف کند؟
فردریک دوم، امپراتور مقدس روم در قرن سیزدهم میلادی، نمونه مناسبی برای فهم این تمایز است. او در سال ۱۲۲۹، بدون همراهی و رضایت پاپ، با سلطان ایوبی، الکامل، پیمان صلح یافا را منعقد کرد. پاپ گریگوری نهم پیش‌تر، در ۱۲۲۷، فردریک را تکفیر کرده بود؛ فردریک در سال ۱۲۳۰ با پیمان سن ژرمانو، با پاپ به توافق رسید و تکفیر او لغو شد؛ هرچند در سال ۱۲۳۹ بار دیگر تکفیر شد.
بنابراین، فردریک مقبول نهاد رسمی دین (کلیسا) نبود. اما آیا او حاکمی سکولار بود که دینش را از سیاست جدا می‌دانست؟ خیر! او امپراتوری مسیحی بود که برای حکومت خود مشروعیت دینی قائل بود و از زبان و نمادهای مسیحی استفاده می‌کرد؛ اما حاضر نبود خط‌مشی خود را تابع اراده پاپ قرار دهد.
او در واقع خواهان استقلال اقتدار امپراتوری از مداخله اقتدار پاپی بود، نه استقلال سیاست از دین.
فردریک دوم اتفاقاً از روحانیون سیسیل در ساختار اداری و حکومتی خود بهره می‌گرفت و با بسیاری از امتیازات کلیسایی نیز کنار می‌آمد. مسئله اصلی او، حدود اقتدار و حقوق نهادی کلیسا در قلمرو پادشاهی بود و نه جدایی دین از سیاست.
این تمایز مفهومی صرفاً مسئله‌ای تاریخی نیست. در جهان معاصر نیز نمونه‌هایی داریم که در آنها، با وجود نوعی جدایی نهادی میان کلیسا و دولت، زبان، نمادها و حتی برخی کارکردهای دینی در ساختار سیاسی حفظ شده‌اند.
در اینجا می‌توان به زمینه‌های حقوقی این مفهوم در اسناد سیاسی مهم ایالات متحده استناد کرد. مفهوم کلیدی در این اسناد «جدایی کلیسا از دولت» است و نه «جدایی دین از سیاست».
برای مثال، جفرسون در نامه مورخ ۱ ژانویه ۱۸۰۲ به گروهی از مسیحیان باپتیست از «دیوار جدایی بین کلیسا و دولت» سخن می‌گوید که به‌مثابه تفسیری از پدران بنیان‌گذار از متمم نخست قانون اساسی آمریکا کارکرد حقوقی پیدا کرده است [۲].
عبارت «In God We Trust» به‌موجب قانون فدرال، شعار رسمی ملی آمریکاست. سوگندهای سیاسی، سخنرانی‌های رؤسای جمهور و مناسبات رسمی حکومت نیز در موارد متعدد سرشار از ارجاعات دینی به تراث مسیحیت‌اند.
بنابراین، جدایی نهادی کلیسا و دولت را نمی‌توان با غیردینی‌شدن زبان سیاسی و هویت عمومی دولت یکی دانست.
نمونه بسیار مهم‌تر، دولت اسرائیل یا به قول فیلسوفان غربی، دولت یهودی (Jewish state) است. اسرائیل در قانون اساسیِ بنیادین خود، یعنی قانون پایه «اسرائیل؛ دولت‌ـ‌ملت امت یهود» مصوب ۲۰۱۸، هویت ملی خود را به‌صراحت با تاریخ و سنت یهودی پیوند می‌زند.
این قانون از جمله بر پیوند ناگسستنی دولت با میراث تاریخی و دینی یهود، تقویم عبری، اعیاد یهودی و ارزش ملی شهرک‌سازی یهودی تأکید می‌کند. افزون بر این، نهادهای دینی یهودی در حوزه‌هایی مانند ازدواج و طلاق یهودیان همچنان نقش حقوقی و رسمی دارند.
بنابراین، پرسش تاریخی دقیق این نیست که آیا مسیحیتِ قرون وسطی دین را از سیاست جدا کرد یا نه؛ بلکه این است که اقتدار کلیسا و اقتدار دولت چگونه از یکدیگر تفکیک شدند، حدود صلاحیت هر کدام چه بود و این تفکیک نهادی چه نسبتی با حضور دین در سیاست داشت.
نادیده‌گرفتن این تفاوت، هم فهم تاریخ مسیحیت را مخدوش می‌کند و هم مقایسه مسیحیت و اسلام را به دوگانه‌ای ساده‌انگارانه فرو می‌کاهد.
ــــــــــــــــــــ
📚 ارجاعات:
[۱] نک. همان پاراگراف نخست کتاب مفهوم ولایت مطلقه در اندیشه سیاسی سده‌های میانه.
[۲] https://ume.la/soeT94
#عدنان_فلاحی #جواد_طباطبایی #
#فرهیختگان روزن آگاهی
✍️ عدنان فلّاحی
یکی از استدلال‌هایی که گاه برای برجسته‌کردن تفاوت الهیات مسیحی و اسلامی مطرح می‌شود این است که در اسلام ـ برخلاف مسیحیت ـ دین و سیاست از آغاز درهم‌تنیده بوده‌اند. برای مثال، جواد طباطبایی می‌نویسد که «اندیشه‌ی جدایی دین و دولت» مذهب مختار اندیشه سیاسی در صدر نخست مسیحیت بود [۱]. اما به نظر می‌رسد در این روایت، دو مسئله متفاوت با یکدیگر خلط شده‌اند: رابطه دین و سیاست، و رابطه نهاد کلیسا و نهاد دولت.
منازعه‌ای که در بخش مهمی از تاریخ مسیحیت قرون وسطی میان پاپ‌ها و امپراتورها در جریان بود، اساساً نه نزاع بر سر دخالت دین در سیاست، بلکه جدال بر سر این بود که چه کسی حق اعمال اقتدار دارد، حدود صلاحیت هر یک از دو نهادِ پاپی و پادشاهی کجاست و آیا پادشاه باید اقتدار کلیسا را در قلمرو حکومت خود به رسمیت بشناسد یا خیر.
به بیان دیگر، پادشاهان و امپراتوران مسیحی غالباً نه‌تنها مشروعیت حکومت خود را با مفاهیم و آموزه‌های دینی توجیه می‌کردند، بلکه خود را در برابر خداوند مسئول می‌دانستند و برای حکومت خویش رسالتی دینی قائل بودند. اختلاف آنها با پاپ بر سر این بود که آیا کلیسا، به‌عنوان یک سازمان مستقل و صاحب اقتدار، می‌تواند در امور حکومتی و سلطنتی مداخله کند و برای حاکم سیاسی تعیین تکلیف کند؟
فردریک دوم، امپراتور مقدس روم در قرن سیزدهم میلادی، نمونه مناسبی برای فهم این تمایز است. او در سال ۱۲۲۹، بدون همراهی و رضایت پاپ، با سلطان ایوبی، الکامل، پیمان صلح یافا را منعقد کرد. پاپ گریگوری نهم پیش‌تر، در ۱۲۲۷، فردریک را تکفیر کرده بود؛ فردریک در سال ۱۲۳۰ با پیمان سن ژرمانو، با پاپ به توافق رسید و تکفیر او لغو شد؛ هرچند در سال ۱۲۳۹ بار دیگر تکفیر شد.
بنابراین، فردریک مقبول نهاد رسمی دین (کلیسا) نبود. اما آیا او حاکمی سکولار بود که دینش را از سیاست جدا می‌دانست؟ خیر! او امپراتوری مسیحی بود که برای حکومت خود مشروعیت دینی قائل بود و از زبان و نمادهای مسیحی استفاده می‌کرد؛ اما حاضر نبود خط‌مشی خود را تابع اراده پاپ قرار دهد.
او در واقع خواهان استقلال اقتدار امپراتوری از مداخله اقتدار پاپی بود، نه استقلال سیاست از دین.
فردریک دوم اتفاقاً از روحانیون سیسیل در ساختار اداری و حکومتی خود بهره می‌گرفت و با بسیاری از امتیازات کلیسایی نیز کنار می‌آمد. مسئله اصلی او، حدود اقتدار و حقوق نهادی کلیسا در قلمرو پادشاهی بود و نه جدایی دین از سیاست.
این تمایز مفهومی صرفاً مسئله‌ای تاریخی نیست. در جهان معاصر نیز نمونه‌هایی داریم که در آنها، با وجود نوعی جدایی نهادی میان کلیسا و دولت، زبان، نمادها و حتی برخی کارکردهای دینی در ساختار سیاسی حفظ شده‌اند.
در اینجا می‌توان به زمینه‌های حقوقی این مفهوم در اسناد سیاسی مهم ایالات متحده استناد کرد. مفهوم کلیدی در این اسناد «جدایی کلیسا از دولت» است و نه «جدایی دین از سیاست».
برای مثال، جفرسون در نامه مورخ ۱ ژانویه ۱۸۰۲ به گروهی از مسیحیان باپتیست از «دیوار جدایی بین کلیسا و دولت» سخن می‌گوید که به‌مثابه تفسیری از پدران بنیان‌گذار از متمم نخست قانون اساسی آمریکا کارکرد حقوقی پیدا کرده است [۲].
عبارت «In God We Trust» به‌موجب قانون فدرال، شعار رسمی ملی آمریکاست. سوگندهای سیاسی، سخنرانی‌های رؤسای جمهور و مناسبات رسمی حکومت نیز در موارد متعدد سرشار از ارجاعات دینی به تراث مسیحیت‌اند.
بنابراین، جدایی نهادی کلیسا و دولت را نمی‌توان با غیردینی‌شدن زبان سیاسی و هویت عمومی دولت یکی دانست.
نمونه بسیار مهم‌تر، دولت اسرائیل یا به قول فیلسوفان غربی، دولت یهودی (Jewish state) است. اسرائیل در قانون اساسیِ بنیادین خود، یعنی قانون پایه «اسرائیل؛ دولت‌ـ‌ملت امت یهود» مصوب ۲۰۱۸، هویت ملی خود را به‌صراحت با تاریخ و سنت یهودی پیوند می‌زند.
این قانون از جمله بر پیوند ناگسستنی دولت با میراث تاریخی و دینی یهود، تقویم عبری، اعیاد یهودی و ارزش ملی شهرک‌سازی یهودی تأکید می‌کند. افزون بر این، نهادهای دینی یهودی در حوزه‌هایی مانند ازدواج و طلاق یهودیان همچنان نقش حقوقی و رسمی دارند.
بنابراین، پرسش تاریخی دقیق این نیست که آیا مسیحیتِ قرون وسطی دین را از سیاست جدا کرد یا نه؛ بلکه این است که اقتدار کلیسا و اقتدار دولت چگونه از یکدیگر تفکیک شدند، حدود صلاحیت هر کدام چه بود و این تفکیک نهادی چه نسبتی با حضور دین در سیاست داشت.
نادیده‌گرفتن این تفاوت، هم فهم تاریخ مسیحیت را مخدوش می‌کند و هم مقایسه مسیحیت و اسلام را به دوگانه‌ای ساده‌انگارانه فرو می‌کاهد.
ــــــــــــــــــــ
📚 ارجاعات:
[۱] نک. همان پاراگراف نخست کتاب مفهوم ولایت مطلقه در اندیشه سیاسی سده‌های میانه.
[۲] https://ume.la/soeT94
#عدنان_فلاحی #جواد_طباطبایی #
#فرهیختگان روزن آگاهی
loc.gov
Religion and the Federal Government, Part 2 - Religion and the Founding of the American Republic | Exhibitions (Library of Congress)
On Sundays in Washington during the administrations of Thomas Jefferson and of James Madison the state became the church. Within a year of his inauguration, Jefferson began attending church services in the House of Representatives. Madison followed Jefferson's…
❤2👍1🤬1
🔴 کتابخانه مینوی؛ کتاب‌های نفیس آسیب‌دیده و حقیقتی که نباید پنهان بماند
پاسخ انتقادی محمد دهقانی به اظهارات وزیر علوم درباره وضعیت کتابخانه مینوی
✍️ محمد دهقانی
نسخه‌های خطی را چند سال پیش به اصرار من و خانم دکتر شکوفه شهیدی (عضو معتمد هیئت امنا) با تصویب همه اعضای هیئت امنا از زیرزمین کتابخانه به جای امنی منتقل کردند و خوشبختانه فعلاً از آسیب دهر در امان‌اند. بحث آسیب‌دیدگی آنها اصلاً مطرح نبوده که آقای سیمایی صراف در مصاحبه‌شان با خبرگزاری‌ها بر آن تأکید کرده‌اند.
این کار آقای وزیر را قدمای ما نعل وارونه زدن می‌خواندند که معلوم است کار چه کسانی بوده است. به قول مولانا:
آن نسوزد وین بسوزد، ای عجب
نعل معکوس است در راه طلب!
ایشان بهتر است به جای انکار حقیقت نگاهی بیندازند به عکسی که در روزنامه اعتماد چاپ شده و معلوم می‌کند که چه تعداد کتاب را ناچار شده‌ایم با باد پنکه و سشوار خشک کنیم که البته دیگر کتاب نخواهند شد و قابل ترمیم هم نیستند، مگر با مخارجی گزاف که معلوم نیست از کجا تأمین خواهد شد.
این کتاب‌ها همه نفیس و نایاب‌اند و تفاوت چندانی با نسخه‌های خطی ندارند؛ به‌خصوص که بسیاری از آنها یادداشت‌های استاد مینوی را در حواشی خود دارند که حالا بعضی از آن یادداشت‌های بی‌بدیل را هم باران با خود شسته و برده است.
اگر آقای وزیر باور نمی‌کنند بیایند تا نشانشان بدهم. به قول معروف: دزد حاضر و بز حاضر!
فرموده‌اند: همکاران پژوهشگاه مشغول استخراج یادداشت‌هایند!
کدام همکاران پژوهشگاه آقای وزیر!
اینها همه همکاران مناند و حقوقشان را که البته بسیار ناچیز است از جیب خودم و کمک‌های مختصری که بعضی دوستان می‌کنند می‌دهم. حتی اقلامی مثل مداد و خودکار و دستمال و چای را هم خودمان تهیه می‌کنیم.
کتاب «ویراستار خاموش» را که حاصل زحمت چندساله من است پژوهشگاه به شکل ناهنجار و پرغلط منتشر کرده است و در بازار کتاب هم اصلاً پیدا نمی‌شود. این بود که مانع انتشار دو کتاب ارزشمند دیگر در انتشارات پژوهشگاه شدم.
آن دو کتاب منتشرنشده عبارت‌اند از: «نیم‌قرن با ناصرخسرو» و «نامه‌های علامه محمد قزوینی به مینوی».
ناشری چون خوارزمی حاضر شد این دو کتاب را با آرم پژوهشگاه منتشر کند و ابواب‌جمعی سابق و لاحق پژوهشگاه تا به حال اجازه نداده‌اند.
مقاله‌ها و یادداشت‌های فراوان من که در چند سال اخیر، ذیل عنوان «ارمغان مینوی» در مجله‌های فرهنگبان، فردان، نگاه نو و آینه پژوهش منتشر شده‌اند، اکنون خود بالغ بر یکی دو مجلد می‌شوند.
آقای وزیر یا مسئولان پژوهشگاه اصلاً آنها را دیده و خوانده‌اند؟
شنیدم که پنجره‌ای را که هشت ماه پیش بر اثر بمباران آسیب دیده بود، بالاخره روز سه‌شنبه به یمن قدوم مبارک آقای وزیر تعمیر کرده‌اند. جای شکرش باقی است.
افسوس که با مسئولانی طرف‌ایم که بیشتر از «بود» در فکر «نمود»ند و نمایش چیزی را عین بودش آن تصور می‌کنند.
امثال من کاری نمی‌توانیم بکنیم جز آنکه در این روزبازار ریاکاری و باطل‌نمایی پاس حقیقت را بداریم و به کسانی که گوش شنوایی دارند و قدرتی برای رفع مشکلات بگوییم:
ما علی الرسول إلا البلاغ.
چو رسول آفتابم همه ز آفتاب گویم
نه شبم نه شب‌پرستم که حدیث خواب گویم
#محمد_دهقانی #مجتبی_مینوی #کتابخانه_مینوی #حسین_سیمایی_صراف #میراث_فرهنگی #نسخه‌های_خطی #کتاب‌های_نایاب #پژوهشگاه_علوم_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی
پاسخ انتقادی محمد دهقانی به اظهارات وزیر علوم درباره وضعیت کتابخانه مینوی
✍️ محمد دهقانی
نسخه‌های خطی را چند سال پیش به اصرار من و خانم دکتر شکوفه شهیدی (عضو معتمد هیئت امنا) با تصویب همه اعضای هیئت امنا از زیرزمین کتابخانه به جای امنی منتقل کردند و خوشبختانه فعلاً از آسیب دهر در امان‌اند. بحث آسیب‌دیدگی آنها اصلاً مطرح نبوده که آقای سیمایی صراف در مصاحبه‌شان با خبرگزاری‌ها بر آن تأکید کرده‌اند.
این کار آقای وزیر را قدمای ما نعل وارونه زدن می‌خواندند که معلوم است کار چه کسانی بوده است. به قول مولانا:
آن نسوزد وین بسوزد، ای عجب
نعل معکوس است در راه طلب!
ایشان بهتر است به جای انکار حقیقت نگاهی بیندازند به عکسی که در روزنامه اعتماد چاپ شده و معلوم می‌کند که چه تعداد کتاب را ناچار شده‌ایم با باد پنکه و سشوار خشک کنیم که البته دیگر کتاب نخواهند شد و قابل ترمیم هم نیستند، مگر با مخارجی گزاف که معلوم نیست از کجا تأمین خواهد شد.
این کتاب‌ها همه نفیس و نایاب‌اند و تفاوت چندانی با نسخه‌های خطی ندارند؛ به‌خصوص که بسیاری از آنها یادداشت‌های استاد مینوی را در حواشی خود دارند که حالا بعضی از آن یادداشت‌های بی‌بدیل را هم باران با خود شسته و برده است.
اگر آقای وزیر باور نمی‌کنند بیایند تا نشانشان بدهم. به قول معروف: دزد حاضر و بز حاضر!
فرموده‌اند: همکاران پژوهشگاه مشغول استخراج یادداشت‌هایند!
کدام همکاران پژوهشگاه آقای وزیر!
اینها همه همکاران مناند و حقوقشان را که البته بسیار ناچیز است از جیب خودم و کمک‌های مختصری که بعضی دوستان می‌کنند می‌دهم. حتی اقلامی مثل مداد و خودکار و دستمال و چای را هم خودمان تهیه می‌کنیم.
کتاب «ویراستار خاموش» را که حاصل زحمت چندساله من است پژوهشگاه به شکل ناهنجار و پرغلط منتشر کرده است و در بازار کتاب هم اصلاً پیدا نمی‌شود. این بود که مانع انتشار دو کتاب ارزشمند دیگر در انتشارات پژوهشگاه شدم.
آن دو کتاب منتشرنشده عبارت‌اند از: «نیم‌قرن با ناصرخسرو» و «نامه‌های علامه محمد قزوینی به مینوی».
ناشری چون خوارزمی حاضر شد این دو کتاب را با آرم پژوهشگاه منتشر کند و ابواب‌جمعی سابق و لاحق پژوهشگاه تا به حال اجازه نداده‌اند.
مقاله‌ها و یادداشت‌های فراوان من که در چند سال اخیر، ذیل عنوان «ارمغان مینوی» در مجله‌های فرهنگبان، فردان، نگاه نو و آینه پژوهش منتشر شده‌اند، اکنون خود بالغ بر یکی دو مجلد می‌شوند.
آقای وزیر یا مسئولان پژوهشگاه اصلاً آنها را دیده و خوانده‌اند؟
شنیدم که پنجره‌ای را که هشت ماه پیش بر اثر بمباران آسیب دیده بود، بالاخره روز سه‌شنبه به یمن قدوم مبارک آقای وزیر تعمیر کرده‌اند. جای شکرش باقی است.
افسوس که با مسئولانی طرف‌ایم که بیشتر از «بود» در فکر «نمود»ند و نمایش چیزی را عین بودش آن تصور می‌کنند.
امثال من کاری نمی‌توانیم بکنیم جز آنکه در این روزبازار ریاکاری و باطل‌نمایی پاس حقیقت را بداریم و به کسانی که گوش شنوایی دارند و قدرتی برای رفع مشکلات بگوییم:
ما علی الرسول إلا البلاغ.
چو رسول آفتابم همه ز آفتاب گویم
نه شبم نه شب‌پرستم که حدیث خواب گویم
#محمد_دهقانی #مجتبی_مینوی #کتابخانه_مینوی #حسین_سیمایی_صراف #میراث_فرهنگی #نسخه‌های_خطی #کتاب‌های_نایاب #پژوهشگاه_علوم_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
❤8😢1
🔵 نقد و بررسی «سیر حکمت در اروپا» اثر محمدعلی فروغی
📚 شصت‌ویکمین نشست «صد کتاب ماندگار قرن»
🔹 کتاب «سیر حکمت در اروپا» اثر محمدعلی فروغی، از نخستین آثار فارسی در زمینه تاریخ فلسفه غرب است که در سه جلد، سیر اندیشه فلسفی را از یونان باستان تا سده نوزدهم روایت می‌کند.
🔹 این اثر با پرداختن به اندیشه فیلسوفانی چون سقراط، افلاطون، ارسطو، دکارت، کانت و هگل، یکی از منابع مهم آشنایی خوانندگان فارسی‌زبان با تاریخ فلسفه غرب به شمار می‌رود.
🔹 در این نشست، دو تن از پژوهشگران برجسته فلسفه و تاریخ اندیشه به نقد و بررسی این اثر می‌پردازند:
🎙 شهرام پازوکی، عضو هیئت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه ایران
🎙 حسین معصومی همدانی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی
🔹 دبیر نشست: مالک شجاعی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
📅 زمان: یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵
🕙 ساعت: ۱۰ تا ۱۲ صبح به وقت تهران
📍 مکان: تالار فرهنگ، مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
🔗 مشاهده خبر کامل و اطلاعات نشست
#محمدعلی_فروغی #سیر_حکمت_در_اروپا #شهرام_پازوکی #حسین_معصومی_همدانی #فلسفه #تاریخ_فلسفه #کتابخانه_ملی
#فرهیختگان روزن آگاهی
📚 شصت‌ویکمین نشست «صد کتاب ماندگار قرن»
🔹 کتاب «سیر حکمت در اروپا» اثر محمدعلی فروغی، از نخستین آثار فارسی در زمینه تاریخ فلسفه غرب است که در سه جلد، سیر اندیشه فلسفی را از یونان باستان تا سده نوزدهم روایت می‌کند.
🔹 این اثر با پرداختن به اندیشه فیلسوفانی چون سقراط، افلاطون، ارسطو، دکارت، کانت و هگل، یکی از منابع مهم آشنایی خوانندگان فارسی‌زبان با تاریخ فلسفه غرب به شمار می‌رود.
🔹 در این نشست، دو تن از پژوهشگران برجسته فلسفه و تاریخ اندیشه به نقد و بررسی این اثر می‌پردازند:
🎙 شهرام پازوکی، عضو هیئت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه ایران
🎙 حسین معصومی همدانی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی
🔹 دبیر نشست: مالک شجاعی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
📅 زمان: یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵
🕙 ساعت: ۱۰ تا ۱۲ صبح به وقت تهران
📍 مکان: تالار فرهنگ، مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
🔗 مشاهده خبر کامل و اطلاعات نشست
#محمدعلی_فروغی #سیر_حکمت_در_اروپا #شهرام_پازوکی #حسین_معصومی_همدانی #فلسفه #تاریخ_فلسفه #کتابخانه_ملی
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
🔴 نراقی، تفسیر متافیزیکی دین و علم‌گرایی معرفت‌شناختی
آیا زبان دین را باید با معیارهای علم و متافیزیک تفسیر کرد؟
✍️ امیر مازیار
🔹 امیر مازیار در این مقاله به نقد تفسیر آرش نراقی از نسبت دین و طبیعت‌گرایی متافیزیکی می‌پردازد.
نراقی در نقد اندیشه دینی معاصر، طبیعت‌گرایی متافیزیکی را یکی از مبانی تفسیر طبیعت‌گرایانه از دین می‌داند و معتقد است چنین رویکردی با انکار نقش امور ماورای طبیعی در جهان، به مسخ دین می‌انجامد.
🔹 مازیار استدلال می‌کند که نراقی، در حالی که علم‌گرایی و طبیعت‌گرایی متافیزیکی را نقد می‌کند، خود در فهم متون دینی به پیش‌فرض‌های متافیزیکی و نوعی علم‌گرایی معرفت‌شناختی تکیه دارد؛ پیش‌فرض‌هایی که لزوماً از زبان و جهان‌بینی قرآن برنمی‌آیند.
🔹 نویسنده با بررسی تفسیر نراقی از مفاهیمی چون وحی، دعا و معجزه، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا می‌توان تقسیم جهان به دو ساحت طبیعت و ماورای طبیعت و مفاهیمی مانند قوانین طبیعی و رابطه علی میان این دو ساحت را بی‌واسطه به قرآن نسبت داد؟
او همچنین این فرض را به نقد می‌کشد که معرفت‌بخش بودن زبان دین مستلزم واقع‌نمایی آن به معنای رایج در زبان علم و فلسفه باشد.
🔹 از نظر مازیار، زبان دینی می‌تواند انسان را به حقیقت رهنمون شود، بی‌آنکه الزاماً از همان الگوهای شناختی و بیانی علم و متافیزیک پیروی کند.
📖 متن کامل مقاله در وب‌سایت صدانت
#امیر_مازیار #آرش_نراقی #فلسفه_دین #نواندیشی_دینی #طبیعت_گرایی #متافیزیک #علم_گرایی #هرمنوتیک #قرآن_پژوهی
#فرهیختگان روزن آگاهی
آیا زبان دین را باید با معیارهای علم و متافیزیک تفسیر کرد؟
✍️ امیر مازیار
🔹 امیر مازیار در این مقاله به نقد تفسیر آرش نراقی از نسبت دین و طبیعت‌گرایی متافیزیکی می‌پردازد.
نراقی در نقد اندیشه دینی معاصر، طبیعت‌گرایی متافیزیکی را یکی از مبانی تفسیر طبیعت‌گرایانه از دین می‌داند و معتقد است چنین رویکردی با انکار نقش امور ماورای طبیعی در جهان، به مسخ دین می‌انجامد.
🔹 مازیار استدلال می‌کند که نراقی، در حالی که علم‌گرایی و طبیعت‌گرایی متافیزیکی را نقد می‌کند، خود در فهم متون دینی به پیش‌فرض‌های متافیزیکی و نوعی علم‌گرایی معرفت‌شناختی تکیه دارد؛ پیش‌فرض‌هایی که لزوماً از زبان و جهان‌بینی قرآن برنمی‌آیند.
🔹 نویسنده با بررسی تفسیر نراقی از مفاهیمی چون وحی، دعا و معجزه، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا می‌توان تقسیم جهان به دو ساحت طبیعت و ماورای طبیعت و مفاهیمی مانند قوانین طبیعی و رابطه علی میان این دو ساحت را بی‌واسطه به قرآن نسبت داد؟
او همچنین این فرض را به نقد می‌کشد که معرفت‌بخش بودن زبان دین مستلزم واقع‌نمایی آن به معنای رایج در زبان علم و فلسفه باشد.
🔹 از نظر مازیار، زبان دینی می‌تواند انسان را به حقیقت رهنمون شود، بی‌آنکه الزاماً از همان الگوهای شناختی و بیانی علم و متافیزیک پیروی کند.
📖 متن کامل مقاله در وب‌سایت صدانت
#امیر_مازیار #آرش_نراقی #فلسفه_دین #نواندیشی_دینی #طبیعت_گرایی #متافیزیک #علم_گرایی #هرمنوتیک #قرآن_پژوهی
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
❤2
🔴 چقدر حکومت سست و زبون است
✍️ عبدالله ناصری
در خبرها آمده است یک بلاگر و دوبلور خوش‌استعداد که قریحهٔ تقلید صدا دارد، به علت تقلید صدای علی خامنه‌ای مجرم شناخته و به پنج سال حبس محکوم شده است.
محمل حکم بی‌اعتبار دستگاه قضایی، جلسات شاعری ماه رمضان رهبر پیشین با شاعران جوان است؛ مجلسی که اگر بنده کمی ذوق تقلید داشتم، همان کار سعید شکیبا را انجام می‌دادم.
از استعداد و قابلیت آن مجلس شاعری سالانه برای جوک شدن می‌گذرم. همیشه این سنت بوده که آدم‌های مشهور و به‌ویژه افراد حکومت‌گر در ایران سوژهٔ خوبی هستند برای خنده.
با همین آقای حسن قشقاوی، نمایندهٔ مردم رباط‌کریم در پارلمان، در سال شصت در جهاد سازندگی خدمت می‌کردم. با ما و دیگرانی همسفر ریلی بود به سمت جنوب و پشتیبانی جبههٔ جنگ.
آقای قشقاوی با تقلید صدای آقایان خمینی، منتظری، هاشمی رفسنجانی، خامنه‌ای، موسوی اردبیلی و… نگذاشت با مسافت و صدای زمخت قطار اذیت شویم.
البته تقلید صدای ارباب سیاست در ایران زمینهٔ اجتماعی و روان‌شناسی دارد و از جمله انسداد هوای سیاسی و استبداد فوق‌متعارف.
تقلید صدا ماهیتاً جرم نیست و اگر محکمهٔ جمهوری اسلامی که رفتار غیرحقوقی‌اش فراوان و دادرسی‌هایش اغلب ناهماهنگ با همین فقه مندرس شیعی است، نهایتاً مصداق توهین به رهبری بداند، جزای آن حبس زیر یک سال است.
حکومت ولی‌فقیه آن‌چنان حقیر و ترسان شده که تقلید صدای رهبرش یک مقولهٔ امنیتی به حساب می‌آید.
#عبدالله_ناصری #سعید_شکیبا #تقلید_صدا #آزادی_بیان #طنز_سیاسی #حقوق_شهروندی #قوه_قضائیه
#فرهیختگان روزن آگاهی
✍️ عبدالله ناصری
در خبرها آمده است یک بلاگر و دوبلور خوش‌استعداد که قریحهٔ تقلید صدا دارد، به علت تقلید صدای علی خامنه‌ای مجرم شناخته و به پنج سال حبس محکوم شده است.
محمل حکم بی‌اعتبار دستگاه قضایی، جلسات شاعری ماه رمضان رهبر پیشین با شاعران جوان است؛ مجلسی که اگر بنده کمی ذوق تقلید داشتم، همان کار سعید شکیبا را انجام می‌دادم.
از استعداد و قابلیت آن مجلس شاعری سالانه برای جوک شدن می‌گذرم. همیشه این سنت بوده که آدم‌های مشهور و به‌ویژه افراد حکومت‌گر در ایران سوژهٔ خوبی هستند برای خنده.
با همین آقای حسن قشقاوی، نمایندهٔ مردم رباط‌کریم در پارلمان، در سال شصت در جهاد سازندگی خدمت می‌کردم. با ما و دیگرانی همسفر ریلی بود به سمت جنوب و پشتیبانی جبههٔ جنگ.
آقای قشقاوی با تقلید صدای آقایان خمینی، منتظری، هاشمی رفسنجانی، خامنه‌ای، موسوی اردبیلی و… نگذاشت با مسافت و صدای زمخت قطار اذیت شویم.
البته تقلید صدای ارباب سیاست در ایران زمینهٔ اجتماعی و روان‌شناسی دارد و از جمله انسداد هوای سیاسی و استبداد فوق‌متعارف.
تقلید صدا ماهیتاً جرم نیست و اگر محکمهٔ جمهوری اسلامی که رفتار غیرحقوقی‌اش فراوان و دادرسی‌هایش اغلب ناهماهنگ با همین فقه مندرس شیعی است، نهایتاً مصداق توهین به رهبری بداند، جزای آن حبس زیر یک سال است.
حکومت ولی‌فقیه آن‌چنان حقیر و ترسان شده که تقلید صدای رهبرش یک مقولهٔ امنیتی به حساب می‌آید.
#عبدالله_ناصری #سعید_شکیبا #تقلید_صدا #آزادی_بیان #طنز_سیاسی #حقوق_شهروندی #قوه_قضائیه
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
👍6❤5👎2
🔴 تیره‌ترین تجربه!
✍️ احمد زیدآبادی
سید صدرالدین شریعتی، رئیس دانشگاه علامه در دوران ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد، درگذشت.
حکایتِ بلایی که او در مدت ریاستش بر سر دانشجویان و هیئت علمی دانشگاه علامه آورد، یکی از تیره‌ترین و مضحک‌ترین تجربه‌های عصر مدرن است!
آقای احمدی‌نژاد که ادعای عدالت‌طلبی و سپس آزادی‌خواهی‌اش گوش فلک را کر کرد، هرگز توضیح نداده است که این قبیل مدیران را بر اساس کدام‌یک از موازین عدالت و آزادی بر سرنوشت و زندگی استادان و دانشجویان مسلط کرد.
#احمد_زیدآبادی #صدرالدین_شریعتی #دانشگاه_علامه_طباطبایی #محمود_احمدی‌نژاد #آزادی_آکادمیک #استقلال_دانشگاه
#فرهیختگان روزن آگاهی
✍️ احمد زیدآبادی
سید صدرالدین شریعتی، رئیس دانشگاه علامه در دوران ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد، درگذشت.
حکایتِ بلایی که او در مدت ریاستش بر سر دانشجویان و هیئت علمی دانشگاه علامه آورد، یکی از تیره‌ترین و مضحک‌ترین تجربه‌های عصر مدرن است!
آقای احمدی‌نژاد که ادعای عدالت‌طلبی و سپس آزادی‌خواهی‌اش گوش فلک را کر کرد، هرگز توضیح نداده است که این قبیل مدیران را بر اساس کدام‌یک از موازین عدالت و آزادی بر سرنوشت و زندگی استادان و دانشجویان مسلط کرد.
#احمد_زیدآبادی #صدرالدین_شریعتی #دانشگاه_علامه_طباطبایی #محمود_احمدی‌نژاد #آزادی_آکادمیک #استقلال_دانشگاه
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
👍8