فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
‍ 🔶🔴 جزایر سه‌گانه؛ داوری بین‌المللی را نمی‌توان به ایران تحمیل کرد

✍️ سهند ایرانمهر

🔶 البته اتفاق مبارکی است که این روزها، ایران‌اینترنشنال از زبان کسانی مثل علی احساسی (نوه دختری تیمورتاش) «رو بازی می‌کند» و حالا دیگر جز مخاطبان افسون‌شده این شبکه، هر کسی با دانستن حداقل‌های حقوق بین‌الملل هم می‌فهمد که ارجاع اختلاف جزایر سه‌گانه به داوری بین‌المللی یا دیوان بین‌المللی دادگستری، نه تنها راه تعیین حاکمیت است و نه امری که یک طرف بتواند بر طرف دیگر تحمیل کند.

در حقوق بین‌الملل، صلاحیت مراجع قضایی و داوری بین‌المللی مبتنی بر رضایت معتبر دولت‌هاست (طرفین دعوا)؛ رضایتی که باید در قالب توافق خاص، معاهده یا مبنای صلاحیتی معتبر دیگری احراز شود.

بنابراین، صرف درخواست امارات یا حمایت استرالیا و اروپا و دیگر کشورها، برای هیچ مرجع بین‌المللی صلاحیت رسیدگی به این اختلاف ایجاد نمی‌کند و هیچ کشور عاقل و ذی‌حقی هم حاکمیت تاریخی سرزمینی‌اش را بر سر داوری قمار نمی‌کند.

اینکه استرالیا یا اروپا و فلان کشور خوششان نمی‌آید که ایران زیر بار چنین روش‌هایی نمی‌رود و مثل ماجرای بحرین خام این خزعبلات نمی‌شود، مشکل خودشان است، نه ایران!

#سهند_ایرانمهر #جزایر_سه‌گانه #ابوموسی #تنب_بزرگ #تنب_کوچک #تمامیت_ارضی #حقوق_بین‌الملل #ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍6❤1
🔴 تقلید صدا مجازات دارد، جعل صدای مردم نه؟

✍️ علی قاینی

گیریم که این بلاگر بی‌آزار را آزار دادید و آزادی‌اش را گرفتید؛ با میلیون‌ها چشم و گوشی که در گوشی‌هایشان تماشا کردند و گوش کردند و لایک کردند، چه می‌کنید؟
و چه نامرد زمانه‌ای است که تقلید صدا مجازات دارد و جعل صدا نه!
سال‌هاست که صدای مردم را جعل کردید و نظر خودتان را جای نظر مردم منعکس کردید که «ما مردم می‌خواهیم شر استکبار را از جهان کوتاه کنیم»، بی‌آنکه یک‌بار از مردم بپرسید:

نظر شما نسبت به جنگ بی‌پایان با استکبار چیست؟ و آیا تمایل دارید که منجی جهان بشوید یا ترجیحتان این است که مملکت خودتان را آباد کنید؟
شمایی که شکیبا نبودید و دستپاچه به شکیبا بابت تقلید صدایی هنرمندانه حکم دادید، می‌شود به تاریخ پاسخ دهید که جعل صدا بدتر است یا تقلید صدا؟

#علی_قاینی #سعید_شکیبا #آزادی_بیان #طنز_سیاسی #حقوق_شهروندی #صدای_مردم
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8👍6
🔴 نامه‌ای به قضات؛ پیش از آنکه دیر شود
در باب حرمت جان، اندازهٔ عدالت و مسئولیت قاضی در روزگار خشم

✍️ علیرضا معینی

🔹 این نامه را نه از موضع نفی قانون می‌نویسم، نه برای کاستن از حرمت جان قربانیان و نه برای نادیده گرفتن رنج خانواده‌هایی که عزیزانشان را در خشونت‌ها و حوادث تلخ دی‌ماه از دست داده‌اند.

🔹 جانِ قربانی حرمت دارد؛ امنیت جامعه ضرورت دارد؛ و هیچ‌کس حق ندارد رنج دیگری را به نام اعتراض یا خشم، بی‌اهمیت بشمارد.
اما درست از همین‌جا پرسشی دشوار و گریزناپذیر آغاز می‌شود:
آیا پاسداشت جان انسان، تنها در دفاع از جان قربانی معنا دارد، یا در چگونگی مواجهه با جان متهم نیز خود را نشان می‌دهد؟

🔹 عدالت، تنها شجاعت در مجازات نیست؛ گاه شجاعت در تعویق، بازبینی و حتی خودداری از مجازاتی است که اجرای آن دیگر امکان جبران باقی نمی‌گذارد.
از قاضی انتظار نمی‌رود که به جای قانون بنشیند؛ انتظار می‌رود قانون را با تمام دقت، احتیاط و مسئولیت اخلاقی‌اش اجرا کند.

🔹 بزرگ‌ترین نشانهٔ اقتدار قضایی، توانایی گرفتن جان نیست؛ توانایی خویشتن‌داری در برابر قدرت گرفتن جان است.

چه‌بسا بزرگ‌ترین پیروزی یک قاضی، حکمی باشد که پس از تأمل، انصاف و شجاعت، از اجرای آن خودداری می‌کند؛ زیرا دریافته است که در قلمرو جان انسان، گاهی یک بار دیگر اندیشیدن، از هزار بار حکم دادن ارزشمندتر است.

📖 ادامه مطلب در هم‌میهن آنلاین

#علیرضا_معینی #عدالت_قضایی #حقوق_بشر #حق_حیات #قوه_قضاییه #مجازات_اعدام #حاکمیت_قانون
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤12👍7
🔴 متروپولیتن‌سازی فقه از ترس سکولاریزاسیون!

✍️ مهراب صادق‌نیا
📅 ۲۴ آبان ۱۴۰۵

🔹 امروز در جایی، گفت‌وگوی تحسین‌برانگیزی خواندم از آیت‌الله علیدوست؛ فقیهِ خوش‌فکر، روش‌شناس، مسلط و پرمطالعه‌ای که همواره سنجیده سخن گفته است.

ایشان در بخشی از سخنان خود گفته‌اند:
«برخی بار اضافه بر دوش دین و فقه می‌گذارند. این‌که بگوییم دین باید در همه جزئیات و شیوه‌های صرفاً اجرایی نظر دهد، افراط است. بنده بارها هشدار داده‌ام که ما «فقه آسانسور»، «فقه جدول»، «فقه خیابان‌کشی» یا «فقه کوچه» نداریم! کسانی که به روایات تمسک می‌کنند تا بگویند عرض کوچه باید ۴ یا ۷ ذراع باشد، از شأن صدور روایات غافل‌اند. معصوم (ع) گاهی به‌عنوان بیان شریعت سخن گفته و گاهی در شأن حاکم، قاضی یا در مقام ارائه یک شیوه اجرایی متناسب با زمان خود. تبدیل کردن شیوه اجرایی آن عصر به دستور دائمی شریعت، افراط است.»

چندی پیش، شبیه این عبارت‌ها را در برنامه تلویزیونی «شیوه» و گفت‌وگو با جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین رهدار گفتم.

ایشان معتقد بود که فقه باید افزون بر احکام، به دنبال فهم موضوعات هم باشد. به تعبیر خودشان «فقیه را باید به نیویورک برد»؛ یعنی این‌که فقیه را باید آموزش داد، در هر چیزی که می‌تواند موضوع فقه باشد؛ از حشره تا ستاره و از شهرسازی تا موشک‌سازی.

ماجرای «سطل ماست و دریا» و این‌که «اگر بشود چه شود» است.
کسانی که بر دوش فقه بار اضافه‌بار می‌کنند و در تلاش‌اند تا «فقیه را به نیویورک» ببرند، احتمالاً جناب استاد علیدوست و فقیهانی چون ایشان را «به سکولاریزاسیون فقه و یا نهاد دین» متهم خواهند کرد؛ چون ایشان «حکم شریعت» را از «شیوه اجرای» آن جدا دانسته و تمایز نقش فقه و علوم دیگر را پذیرفته‌اند.

با این حال، معلوم نیست کار کسانی که دنبال «نیویورک‌سازی فقه» هستند، به آنچه دیگران را به آن متهم می‌کنند، نکشد.

زیرا فقیهی که باید راه‌های رسیدن به خدا را آموزش دهد و از حکم حکیمانه‌اش در موضوعات مختلف پرده بردارد، اگر سر از نیویورک درآورده و درباره شیوه ساختن آسانسور، تعریض خیابان، تک‌نرخی کردن دلار، جدول‌کشی کوچه، اصول عملیاتی دفع زباله و افزایش نرخ فرزندآوری نظریه‌پردازی کند (اگر ممکن باشد که بعید است)، می‌تواند به متروپولیتن‌سازی فقه و سکولاریزاسیسم عمیق معرفت‌شناسی متهم شود.

تاریخ اجتماعی فقه نشان می‌دهد که این نظام معرفتی توانسته است همواره پاسخ‌گوی مسائل فردی و اجتماعی روزگار خود باشد.
با نهادن بارهای اضافی بر دوش فقه، نباید آن را به «تأخر» یا «عقب‌ماندگی» متهم کرد.

#مهراب_صادق‌نیا #فقه #سکولاریزاسیون #دین_و_جامعه #آیت‌الله_علیدوست #علوم_انسانی #اندیشه_دینی #نواندیشی_دینی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7👍6
🔴 بهترین انتخاب، بدترین تصمیم است
چرا تلاش برای یافتن بهترین گزینه، رضایت ما از زندگی را کمتر می‌کند؟
✍️ دیوید اپستین | نیویورک‌تایمز
📰 برگرفته از ترجمان علوم انسانی

♦️ آیا تصمیم‌گیری برایتان دشوار است؟ این مشکل فقط مختص شما نیست. شبکه‌های اجتماعی با فراهم کردن بستری برای مقایسه بی‌وقفه خودمان با دیگران، این مشکل را تشدید کرده‌اند.

وقتی مدام با گزیده‌ای از بهترین لحظات زندگی شغلی، روابط عاطفی، خانه و سفرهای دیگران روبه‌رو می‌شویم، دیگر چیزی که «به‌اندازه کافی خوب» باشد راضی‌مان نمی‌کند و احساس می‌کنیم با پذیرفتن آن، به کمتر از چیزی که می‌توانستیم به دست بیاوریم قناعت کرده‌ایم.

♦️ در عصر فراوانی اطلاعات و انتخاب‌ها، تصور می‌کنیم اگر به‌اندازه کافی جست‌وجو کنیم، می‌توانیم بهترین چیز را در هر زمینه‌ای پیدا کنیم.
روان‌شناسان این گرایش را «بیشینه‌گرایی» می‌نامند. اما تلاش برای یافتن بهترین گزینه رویکرد درستی نیست؛ چون جست‌وجو کردن خودش هزینه دارد و بیشتر مردم این هزینه را در محاسباتشان در نظر نمی‌گیرند.
اگر این هزینه را هم در نظر بگیرند، می‌فهمند که بهترین راهبرد لزوماً تلاش برای بهینه‌کردن همه‌چیز نیست.

♦️ میل همیشگی به پیدا کردن گزینه‌ای بهتر، حتی لحظات عادی و روزمره زندگی را هم خراب کرده است.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند کسانی که می‌توانند میان ویدئوهای مختلف جابه‌جا شوند، بیشتر از کسانی که فقط یک ویدئو تماشا می‌کنند، احساس ملال می‌کنند.
یکی از توضیح‌های ممکن برای این یافته آن است که صرف احتمال وجود گزینه‌ای بهتر در جایی دیگر، لذت بردن از لحظه حال را از ما می‌گیرد.

♦️ مشکل فقط به شبکه‌های اجتماعی محدود نمی‌شود؛ هوش مصنوعی هم قرار است به ما کمک کند تا همه‌چیز را به بهترین شکل ممکن پیش ببریم؛ از برنامه‌های روزانه و رژیم غذایی گرفته تا لباس‌هایی که می‌پوشیم و کارهای خلاقانه‌ای که انجام می‌دهیم.
اما خطر پنهان این ابزارها آن است که گزینه‌های بیشتری پیش رویمان می‌گذارند و ما را بیش از پیش درگیر انتخاب و مقایسه می‌کنند.

📖 این متن برگرفته از مقاله «The Nobel-Winning Psychologist Who Believed He Found the Secret to Happiness» نوشته دیوید اپستین است که در تاریخ ۱۲ مه ۲۰۲۶ در نیویورک‌تایمز منتشر شده است.


#دیوید_اپستین #روانشناسی #تصمیم‌گیری #بیشینه‌گرایی #هوش_مصنوعی #شبکه‌های_اجتماعی #رضایت_از_زندگی #ترجمان_علوم_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2🔥1
🔴 اعترافی تلخ‌تر از روزگار!

✍️ مجید مرادی

🔹 حسین الله‌کرم:
«باید وارد قدرت سیاسی می‌شدم/ آتش زدن کتاب‌فروشی و به هم زدن سخنرانی‌ها اشتباه بود. آن زمان تصورم این بود که می‌توان از بیرون ساختار قدرت و از طریق مطالبه‌گری مسیرها را اصلاح کرد. امروز فکر می‌کنم حضور در قدرت سیاسی امکان اثرگذاری مستقیم‌تری فراهم می‌کند.»


🔹 اعتراف تلخ الله‌کرم که روزی مشت آهنینی بر فرق آزادی بود، به اشتباه بودن آتش زدن کتاب‌فروشی‌ها و برهم زدن سخنرانی‌ها، پس از حدود چهار دهه تنها به درد ثبت در آرشیو می‌خورد.

او و دیگر آتش‌به‌اختیارها کار خودشان را کردند. امروز دیگر نه کتاب رونق دارد، نه کتاب‌فروشی‌ای سرِپاست و نه سخنی برای گفتن مانده است و نه سخنرانی رغبت به لب گشودن دارد و تنها فریاد خلق است که از فقر و فلاکت و تحریم به آسمان بلند است.

اما برادر الله‌کرم حداقل برای ثبت در تاریخ به این پرسش پاسخ دهد که چرا بعد از سه چهار دهه اعلام می‌کند که با این تندروی‌ها موافق نبوده است؟
چرا همان زمان وقوع این ارتکابات اعلام برائت نکرد؟! آیا جز این است که وی همدل و همفکر آنان بوده است؟!
راستی برادر الله‌کرم از کدام در می‌خواست وارد سرای سیاست شود؟!

از همان درِ نظارت استصوابی که احمدی‌نژاد و ابراهیم رئیسی و نمایندگان مجلس پایداری وارد شدند یا از دری که صندوق رأی آزادانه ملت در انتخابات آزاد می‌گشاید؟!
اگر انتخابات هم آزاد بود، باز ملت با وجود محمدرضا خاتمی و عبدالله نوری که به حسین الله‌کرم رأی نمی‌دادند و آن وقت برادر الله‌کرم چه باید می‌کرد؟ به اصحاب آتش زدن و برهم زدن می‌پیوست یا در قالب حزبی هرچند کوچک، مانند احزاب کمونیست اروپا، به فعالیت خود ادامه می‌داد؟
جناب الله‌کرم! شما با برداشتی که شما از اسلام داشتید و گویا هنوز هم دارید، این حق را به خود می‌دادید که آنچه را خودتان حق می‌دانید بر مردم تحمیل کنید و مردم را نرسد و نسزد که جز آنچه اسلام به افق فکر شما برایشان انتخاب کرده است، انتخاب کنند.

اگر امروز درک و دریافت‌تان عوض شده است، لطفاً بگویید. بگویید آیا آنچه را قطعاً درست می‌شمارید بر مردم تحمیل نمی‌کنید و به مردم حق انتخاب می‌دهید و اگر مردم شما را انتخاب نکردند، گردن می‌نهید؟!

شما اگر در قدرت هم بودید، نهایتاً می‌شدید سردار نقدی و قطعاً تأثیرتان بیشتر بود و یا می‌شدید سردار رادان که نهایتاً گشت ارشاد راه بیندازید.

مشکل شما همین است که سردار نقدی یا سردار رادان نشدید که در ساختار قدرت هستند؟!
آیا در ساختار قدرت هم جز همان پروژه آتش زدن به کسب‌وکار کتاب و مطبوعات و بستن دهان سخنرانان چیزی برای رو کردن داشتید؟!
آیا شما قدرت را برای ریشه‌کنی فساد و رانت و دزدی می‌خواهید؟
رئیسی هم می‌گفت در قوه قضائیه باید با مفسدان مبارزه کنم، اما ریشه فساد در قوه مجریه است و رفت پاستور که سرچشمه فساد را خشک کند، اما یک فقره فساد دولت او حدود چهار میلیارد دلار دبش بود.

آیا برادر الله‌کرم یک بار با خودش فکر کرد که چرا فساد در ایران، اصول‌گرایانه است؟!

چرا حتی جاسوسان هم از اردوگاه اصول‌گرا هستند؟!
چرا سه ماه سریال محاکمه کرباسچی از تلویزیون جمهوری اسلامی پخش شد، اما یک جلسه از محاکمه وزرای مجرم دولت دبش از تلویزیون پخش نشد؟!

برادران شما با این همه قدرت مطلقه در این چهار دهه چه کردند که شما اکنون حسرت نداشتن آن را می‌خورید؟!
شما در قدرت چه می‌خواستید بکنید که سردار رادان و سردار نقدی نکردند؟!

#مجید_مرادی #حسین_الله‌کرم #آزادی_بیان #آزادی_مطبوعات #نظارت_استصوابی #فساد_اقتصادی #حقوق_شهروندی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍9❤3
🔴 صدرالدین شریعتی چگونه به قدرت رسید؟
از وزارت کشور و شورای نگهبان تا ریاست دانشگاه علامه طباطبایی
✍️ حسین قتیب

صدرالدین شریعتی فردی منتسب به روحانیت شیعه بود که در دهه هشتاد شمسی، ریاست بر دانشگاه علامه طباطبایی هم معروفش کرد و هم، در میان بسیاری از دانشجویان و استادان منتقدش، منفور. برای آنان، نام او با بازنشستگی اجباری استادان، محدود کردن فعالیت دانشجویی، تعطیلی رشته‌ها و تفکیک جنسیتی گره خورده بود.
شریعتی درگذشت؛ اما پشت خاطراتی که از دوران ریاستش باقی مانده، پرسشی کمتر پاسخ‌گرفته وجود دارد: این مرد که اختیار ماندن و رفتن دانشگاهیان را به دست گرفت، خودش از کجا آمده بود؟

نام شریعتی بار دیگر بحث درباره آن سال‌ها را زنده کرد: اینکه بر دانشگاه چه گذشت و چه آسیب‌هایی به آن وارد شد.
قصد من از بازگشت به زندگی و سوابق او، ساختن پرونده‌ای سیاسی علیه کسی که اکنون درگذشته نیست. می‌خواهم این فرصت را بهانه‌ای برای آسیب‌شناسی قرار دهم؛ برای فهمیدن اینکه چهره‌هایی مانند شریعتی چگونه برآمدند، با چه پشتوانه‌ای اختیار نهادهای علمی را به دست گرفتند و چگونه توانستند چنین آثاری بر آن‌ها بگذارند.
پرسش فقط این نیست که او پس از رسیدن به ریاست دانشگاه چه کرد؛ باید پرسید پیش از آن چه مسیری را پیموده بود، چه ویژگی‌هایی او را در نظر منصوب‌کنندگانش شایسته این مسئولیت می‌کرد و چه مناسباتی قدرت او را حفظ می‌کرد.

این جابه‌جایی پرسش، مسئولیت فردی را کم‌رنگ نمی‌کند؛ مسئولیت انتخاب‌کنندگان، حامیان و نهادهای ناظر را نیز به بحث می‌آورد. اگر همه‌چیز را به منش و رفتار یک رئیس دانشگاه تقلیل دهیم، سازوکاری که او را برکشید و دامنه اختیارش را تعیین کرد، از نقد کنار می‌ماند.

برای فهم آسیب‌هایی که چنین مدیرانی به دانشگاه زدند، باید هم تصمیم‌های آنان را بررسی کرد و هم شرایطی را که اتخاذ و تداوم آن تصمیم‌ها را ممکن ساخت.
مرور زندگی شریعتی در این نوشته، از همین منظر است: نه فقط شناخت یک فرد، بلکه شناخت راهی که افرادی مانند او را به قدرت رساند؛ راهی که با مرگ آنان لزوماً بسته نمی‌شود.

برای یافتن پاسخ، باید از سال ۱۳۸۴، زمانی که صدرالدین شریعتی به ریاست دانشگاه علامه طباطبایی رسید، عقب‌تر برویم. زیرا آنچه در دوران ریاست او بر دانشگاه اتفاق افتاد، صرفاً حاصل رفتار شخصی یک مدیر نبود.

شریعتی پیش از آنکه به چهره‌ای شناخته‌شده در فضای دانشگاهی تبدیل شود، سال‌ها در نهادهای مختلف جمهوری اسلامی مسئولیت داشت. نکته قابل‌توجه در زندگی او، تنوع این مسئولیت‌هاست؛ از مدیریت آموزشی و دانشگاهی تا وزارت کشور، سازمان عقیدتی سیاسی ارتش و بازرسی انتخابات شورای نگهبان.

همین جابه‌جایی میان نهادهایی با کارکردهای متفاوت، نخستین سرنخ برای شناخت مسیر برآمدن اوست.

شریعتی در سال ۱۳۲۷ متولد شد. تحصیلات دبیرستانی را در تهران گذراند و در سال ۱۳۴۶ وارد حوزه علمیه قم شد. خودش روایت می‌کرد که با تشویق شهید مطهری به تحصیلات دانشگاهی روی آورد و در دانشکده الهیات دانشگاه تهران پذیرفته شد (سندی در این باره غیر از ادعای خودش ندیدم).

به گفته خودش، در سال‌های پیش از انقلاب نیز در محیط دانشجویان مذهبی فعالیت سیاسی داشت. مرتضی محمودی، نماینده نخستین دوره مجلس شورای اسلامی و از بازماندگان انفجار هفتم تیر، در مصاحبه‌ای با تسنیم از دوستی با شریعتی در دانشکده الهیات و فعالیت سیاسی مشترک با او یاد کرده است.

بااین‌حال، در منابع موجود نشانی از نقش برجسته تشکیلاتی، سابقه زندان یا مسئولیت مشخص شریعتی در مبارزات پیش از انقلاب به دست نمی‌آید. تصویری که از این دوره داریم، بیشتر تصویری حاشیه‌ای است تا مهم.

او در خاطراتش از حضور مطهری در مدرسه محل تحصیل خود و شرکت در درس‌های او سخن گفته است. بااین‌حال، درباره جزئیات تحصیلات حوزوی‌اش اطلاعات چندانی وجود ندارد.

مشخص نیست در کدام مدرسه علمیه تحصیل کرده، استادان فقه و اصول او چه کسانی بوده‌اند، تا چه سطحی از تحصیلات حوزوی پیش رفته و آیا در درس خارج شرکت کرده است یا نه.

این ابهام از آن جهت اهمیت دارد که شریعتی در تمام دوران فعالیت اجرایی‌اش از عنوان روحانی و حجت‌الاسلام استفاده می‌کرد، اما مسیر تحصیلات حوزوی و جایگاه او در شبکه‌های سنتی روحانیت چندان روشن نیست.

ابهام بزرگ‌تر به سال‌های نخست پس از انقلاب و دوران جنگ ایران و عراق مربوط می‌شود.

شریعتی در سال ۱۳۵۷ حدود سی سال داشت؛ سنی که بسیاری از فعالان مذهبی و انقلابی هم‌نسل او وارد نهادهای تازه‌تأسیس جمهوری اسلامی شدند.

اما درباره فعالیت او در فاصله سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۵ اطلاعات مستند اندکی در دست است. تاکنون نشانی از مسئولیت مشخص او در سپاه پاسداران، بسیج، کمیته‌های انقلاب یا سازمان‌دهی و اعزام نیروهای نظامی و داوطلب به جبهه‌ها پیدا نشده است.
❤5
حتی در مصاحبه مفصلش با کیهان، هنگامی که از این دوره سخن می‌گوید، تنها به عبارت کلی «بعد از انقلاب مسئولیت‌هایی را بر عهده گرفتم» بسنده می‌کند.
معلوم نیست این مسئولیت‌ها چه بوده، در کدام نهادها انجام شده و چه کسانی او را به این موقعیت‌ها رسانده‌اند.
سپس به سال ۱۳۶۵ می‌رسد و می‌گوید که در آن سال به دانشگاه علامه طباطبایی منتقل شده و به‌عنوان کارشناس مشغول کار شده است.

بااین‌حال، بررسی سوابق رسمی نشان می‌دهد که شریعتی در سال‌های ۱۳۶۶ و ۱۳۶۷ ریاست مرکز آموزش مدیریت دولتی را بر عهده داشته است.
این مرکز مسئول آموزش و تربیت مدیران و کارکنان دستگاه اداری کشور بود. به بیان دیگر، شریعتی در اواخر دهه شصت، پیش از تثبیت جایگاه دانشگاهی خود، به مدیریت نهادی دولتی رسیده بود.

هنوز روشن نیست که چه کسی او را به این مقام منصوب کرد و چه سوابقی زمینه این انتخاب را فراهم کرده بود.
حتی هم‌زمانی این مسئولیت با روایت خودش از ورود به دانشگاه علامه، پرسش‌هایی درباره ترتیب و چگونگی انتصاب‌های او به وجود می‌آورد.

طبق روایت خودش، شریعتی در بهمن ۱۳۶۷ به عضویت هیئت علمی دانشگاه علامه درآمد و تقریباً بلافاصله رئیس دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی شد.
پس از آن نیز به معاونت دانشجویی دانشگاه رسید. این سرعت ورود به مسئولیت مدیریتی قابل‌توجه است.

در دهه هفتاد، شریعتی از مدیریت دانشگاهی به وزارت کشور رفت و معاون پارلمانی علی‌محمد بشارتی شد.
این انتصاب، او را وارد سطح دیگری از مدیریت سیاسی جمهوری اسلامی کرد. بشارتی از چهره‌های جریان راست در دولت هاشمی رفسنجانی بود.

نکته جالب اینکه محمود احمدی‌نژاد نیز در همین دوره، با حکم وزارت کشور بشارتی به استانداری اردبیل رسیده بود.
بنابراین، شریعتی و احمدی‌نژاد پیش از دولت نهم، هر دو سابقه مسئولیت در مجموعه وزارت کشور بشارتی را داشتند.

با پیروزی محمد خاتمی در انتخابات ۱۳۷۶ و تغییر مدیریت وزارت کشور، شریعتی از مسئولیت خود کنار گذاشته شد.
بااین‌حال، این تغییر سیاسی به خروج او از ساختار قدرت منجر نشد. به گفته خودش، به سازمان عقیدتی سیاسی ارتش رفت و ابتدا دو سال معاون عقیدتی سیاسی و سپس پنج سال معاون آموزشی آن سازمان بود.

فعالیت او در این مجموعه، در دوران ریاست محمود قوچانی و پس از او سیدمحمود علوی قرار می‌گیرد.
این مسئولیت‌ها، برخلاف مدیریت یک دانشکده، مستقیماً با آموزش اعتقادی و سیاسی نیروهای نظامی ارتباط داشتند.
این جابه‌جایی از وزارت کشور به ارتش، یکی از ویژگی‌های مهم مسیر حرفه‌ای شریعتی را نشان می‌دهد.

با تغییر دولت و از دست دادن یک منصب، امکان ادامه فعالیت مدیریتی او در نهادی دیگر فراهم بود.
به نظر می‌رسد سرمایه اصلی چنین مدیرانی تنها تخصص در یک حوزه مشخص نیست، بلکه برخورداری از سابقه اداری، اعتماد سیاسی و توانایی حرکت در میان بخش‌های مختلف ساختار حکومت نیز هست.

یکی از مهم‌ترین و کمترشناخته‌شده‌ترین بخش‌های کارنامه شریعتی، حضور او در دستگاه نظارت انتخاباتی شورای نگهبان در جریان انتخابات مجلس ششم است.
برای شناخت این دوره، خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی منبعی مهم به شمار می‌رود.
در روزنوشت ۳۱ فروردین ۱۳۷۹، هاشمی از ملاقات با شریعتی یاد می‌کند و او را «رئیس بازرسی شورای نگهبان در انتخابات» معرفی می‌کند.

شریعتی نزد هاشمی رفته بود تا درباره مشکلات و تخلفات ادعایی انتخابات گزارش بدهد.
این ملاقات در یکی از حساس‌ترین مقاطع کشمکش میان دولت اصلاحات و شورای نگهبان صورت گرفت.

اصلاح‌طلبان در انتخابات مجلس ششم پیروزی گسترده‌ای به دست آورده بودند، اما شورای نگهبان درباره نتایج شماری از حوزه‌ها، به‌ویژه تهران، اختلاف داشت و بازشماری و ابطال بخشی از آرا به مناقشه‌ای بزرگ تبدیل شده بود.

در یک سوی این اختلاف، وزارت کشور دولت خاتمی و مصطفی تاج‌زاده قرار داشتند و در سوی دیگر، شورای نگهبان و دستگاه نظارتی آن.
در چنین فضایی، شریعتی مسئولیتی فراتر از یک نظارت معمول انتخاباتی داشت.
هاشمی در خاطرات ۳ خرداد ۱۳۷۹ می‌نویسد که شریعتی، این بار با عنوان سربازرس شورای نگهبان، اسناد و آمار تخلفات ادعایی صندوق‌های رأی را نزد او آورده و گفته بود که برای پیگیری این تخلفات با دادگاه نیز همکاری می‌کند.

در فروردین سال بعد، نام او بار دیگر در خاطرات هاشمی ظاهر می‌شود؛ این بار با گزارشی درباره محاکمه مصطفی تاج‌زاده.
بنابراین، حضور شریعتی در شورای نگهبان صرفاً یک عنوان تشریفاتی نبود. او در یکی از مهم‌ترین مناقشات انتخاباتی پس از دوم خرداد، در بخش بازرسی و پیگیری تخلفات ادعایی فعال بود.
در همین‌جا بار دیگر نام محمود احمدی‌نژاد مطرح می‌شود.
❤4
احمدی‌نژاد که در انتخابات مجلس ششم از تهران نامزد شده و شکست خورده بود، در همان دوره به‌عنوان بازرس ویژه شورای نگهبان در آذربایجان غربی فعالیت می‌کرد.
نقش او در بررسی و ابطال نتایج برخی حوزه‌های انتخاباتی با اعتراض شدید مصطفی تاج‌زاده مواجه شد.
تاج‌زاده این پرسش را مطرح کرده بود که چگونه یک نامزد شکست‌خورده وابسته به جناح سیاسی مشخص، می‌تواند در مقام بازرس بی‌طرف درباره نتایج انتخابات تصمیم‌گیری کند.

مکاتبات احمدی‌نژاد و تاج‌زاده در این زمینه در منابع تاریخی و پژوهشی ثبت شده است.
حضور احمدی‌نژاد در تشکیلات نظارتی شورای نگهبان پس از انتخابات مجلس ششم نیز ادامه یافت.
در سال ۱۳۸۰ و در جریان انتخابات هشتم ریاست‌جمهوری، آیت‌الله جنتی او را به ریاست هیئت نظارت بر انتخابات تهران بزرگ منصوب کرد.
احمدی‌نژاد در این مقام، علاوه بر نظارت بر انتخابات ریاست‌جمهوری، در نظارت بر انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس نیز مسئولیت داشت.
او در نشست خبری ۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۰ از اختیارات نهادهای نظارتی دفاع کرد، به عملکرد هیئت‌های اجرایی در بررسی صلاحیت نامزدها اعتراض داشت و بر ضرورت تحقیقات محلی و نظارت گسترده بر صندوق‌های رأی تأکید می‌کرد.

به این ترتیب، فعالیت احمدی‌نژاد در شورای نگهبان به یک مأموریت کوتاه در انتخابات مجلس ششم محدود نبود.
این سوابق نشان می‌دهد که شریعتی و احمدی‌نژاد در فاصله سال‌های ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰، هر دو در ساختار نظارت انتخاباتی شورای نگهبان حضور داشتند؛ ساختاری که در آن دوره در تقابل سیاسی و حقوقی با وزارت کشور دولت اصلاحات قرار گرفته بود.

همچنین صادق شجاعی، از فعالان سابق دانشجویی دانشگاه علامه، مدعی شده بود که شریعتی پیش از ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد در مسجدی در محله نارمک فعالیت داشته و از همان زمان با او نزدیک بوده است.

این ادعا هنوز از طریق منبع مستقلی تأیید نشده و حتی نام مسجد مورد اشاره نیز روشن نیست.
بااین‌حال، مجموع سوابق او نشان می‌دهد که شریعتی پیش از ریاست دانشگاه، چهره‌ای منزوی یا صرفاً دانشگاهی نبود.
او سال‌ها در شبکه‌ای از مسئولیت‌ها و مناسبات سیاسی و اداری حضور داشت و با افراد و نهادهای متفاوتی در ارتباط بود.
در کنار این سوابق، روابط شریعتی با شخصیت‌های سیاسی مختلف نیز قابل‌توجه است.

ملاقات‌های متعدد او با هاشمی رفسنجانی نشان می‌دهد که پیش از ریاست دانشگاه، به چهره‌های اصلی قدرت دسترسی داشته است.
در مهر ۱۳۸۱، هنگامی که معاون آموزشی عقیدتی سیاسی ارتش بود، در دیدار با هاشمی درباره فعالیت‌هایش گزارش داد و از عملکرد دولت سازندگی نیز تمجید کرد.
اما عرض ادب و هدیه انگشتر از کربلا به هاشمی رفسنجانی، او را از احمدی‌نژاد و دولتش دور نکرد!

در سال ۱۳۸۴، محمدمهدی زاهدی، وزیر علوم دولت احمدی‌نژاد، شریعتی را به ریاست دانشگاه علامه طباطبایی منصوب کرد.
این انتصاب، آغاز فعالیت مدیریتی او نبود؛ ادامه مسیری بود که از سال‌ها پیش آغاز شده بود.
تفاوت این بار در ماهیت نهادی بود که در اختیارش قرار گرفت.
دانشگاه علامه، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز آموزش علوم انسانی و اجتماعی ایران، نهادی است که وظیفه‌اش تولید دانش، پرورش تفکر انتقادی و فراهم کردن امکان بحث و اختلاف‌نظر علمی است.

اما ریاست آن به مدیری سپرده شد که بخش مهمی از تجربه حرفه‌ای‌اش در نهادهایی با منطق اداری، عقیدتی و نظارتی شکل گرفته بود.
در دوران ریاست شریعتی، این تفاوت در شیوه اداره دانشگاه آشکار شد.
محدودیت فعالیت تشکل‌های دانشجویی، برخوردهای انضباطی، بازنشستگی و کنار گذاشتن شماری از استادان و اجرای تفکیک جنسیتی، از مهم‌ترین موضوعات اعتراض به مدیریت او بودند.

این پرسش‌ها ما را از زندگی شریعتی به مسئله بزرگ‌تری می‌رسانند: شیوه انتخاب و بازتولید مدیران در جمهوری اسلامی.
شریعتی درگذشته است؛ اما پرسشی که زندگی و کارنامه او پیش روی ما می‌گذارد همچنان باقی است:
چه سازوکاری افرادی را که بخش مهمی از تجربه‌شان در نهادهای سیاسی و نظارتی شکل گرفته است، به مدیریت دانشگاه می‌رساند و چرا دانشگاه در برابر پیامدهای تصمیم‌های آنان تا این اندازه آسیب‌پذیر است؟

پاسخ به این پرسش، بسیار مهم‌تر از داوری نهایی درباره یک فرد است.

📖 منبع: یادداشت حسین قتیب در تلگرام

#حسین_قتیب #صدرالدین_شریعتی #دانشگاه_علامه_طباطبایی #استقلال_دانشگاه #آزادی_آکادمیک #تاریخ_معاصر #مدیریت_دانشگاهی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4
🔴 سوگند؛ قربانی تازه نظام پدرسالار و مدیریت ناکارآمد نظام آموزشی کشور

✍️ آذربد فرزانه

🔹 دادستان کرمانشاه خبر از بازداشت پدر سوگند و مدیر مدرسه او داده است؛ یعنی بازداشت مباشر و سبب قتل.

در حقوق مدنی و کیفری، بحث سبب و مباشر یکی از مباحث جدی است و بسته به مورد جرم، یکی اقوی از دیگری است.

ماده ۳۶۳ قانون مجازات اسلامی تصریح دارد که:
«در صورت اجتماع مباشر و سبب در جنایت، مباشر ضامن است مگر اینکه سبب اقوی از مباشر باشد.»

🔹 در این مورد، سبب نه‌تنها مدیر مدرسه سوگند، که در اصل نظام ناکارآمد آموزشی و وزرای آموزش‌وپرورش‌اند که طی چند دهه و برای خوشامد دستگاه ایدئولوژیک و رضایت علمای حاکم، با گزینش نادرست و براساس الگوی مدیران سرسپرده، متعهد به آرمان‌های ناعادلانه و عقیدتی نظام، اغلب مدیران مدارس را از میان نیروهای وفادار و مرید و مطیع و دلبسته مزایا و امکانات گزینش کرده‌اند.

رویدادهای تلخ سال‌های پیش در مدارس نشان می‌دهد که مدیران اغلب دانش، درک یا دفاعی همدلانه از جوانان و نوجوانان حساس و ناراضی ایران امروز ندارند.

🔹 تصویر جوان امروز در آیینه نظام تربیتی کشور، اغلب تصویر یک گمراه عقیدتی، منحرف اخلاقی، شورشی بالقوه و خطرساز برای نظام سیاسی است.

با این تصویر، تکلیف دستگاه گزینش آموزش‌وپرورش و وظیفه مدیران مطلوب تراز نظام در مدارس، به‌عنوان مباشر برای مهار این میدان سهمگین و جوانان ناراضی آن، روشن است!
و والدین متعصب، وابسته به نظام یا گرفتار در چرخه پریشانی و نابسامانی ناشی از عملکرد همان نظام و مخالف نسل جوان ناراضی، نقش سبب را بازی می‌کنند؛ هرچند که در صحنه ارتکاب، مباشر جرم باشند!

🔹 در صحنه قتل سوگند کدام مقصر اصلی‌اند: نظام آموزشی یا پدر دانش‌آموز؟
هر دو، و به‌اقتضا در مقام مباشر و سبب ظاهر شده‌اند!

#آذربد_فرزانه #سوگند #کرمانشاه #خشونت_علیه_کودکان #نظام_آموزشی #آموزش_و_پرورش #حقوق_کودک #نظام_پدرسالار
#فرهیختگان روزن آگاهی
😢8
🔴 فراتر از میدان نبرد
چرا برتری نظامی لزوماً به پیروزی سیاسی منجر نمی‌شود؟

✍️ عباس آخوندی | پژوهشگر اقتصاد سیاسی
✍️ مریم زارعیان | جامعه‌شناس

🔻 در جنگ، چه چیزی پیروزی را تعیین می‌کند؛ میزان خسارتی که یک طرف به طرف مقابل وارد می‌کند یا توانایی تبدیل این خسارت‌ها به نتیجه‌ای سیاسی و پایدار؟
چرا کشوری با برتری نظامی چشمگیر ممکن است نتواند خواسته‌های خود را تحمیل کند؟ و چرا طرفی که هزینه‌های سنگینی می‌پردازد، همچنان مقاومت را بر عقب‌نشینی ترجیح می‌دهد؟
مهم‌تر از همه، آیا توقف جنگ الزاماً به‌معنای پایان رقابت و شکل‌گیری ثبات است؟
جنگ ایران و آمریکا ـ اسرائیل فرصتی برای بررسی این پرسش‌ها در چارچوب نظریه بازی فراهم می‌کند.

🔻 این مقاله می‌کوشد منطق تصمیم‌ها و واکنش‌های متقابل بازیگران، موانع دستیابی به توافق و پیامدهای احتمالی جنگ برای آینده نظم امنیتی خلیج فارس را روشن کند.
در این مسیر، جنگ نه‌صرفاً مجموعه‌ای از عملیات نظامی، بلکه فرایندی راهبردی در نظر گرفته می‌شود که در آن محاسبات سیاسی، محدودیت‌های داخلی و منافع اقتصادی و امنیتی بازیگران بر یکدیگر اثر می‌گذارند.
تمرکز اصلی بر تمایز میان قدرت نظامی، توان تحمل هزینه و امکان دستیابی به نتیجه‌ای سیاسی است.

📖 متن کامل مقاله:
مطالعه «فراتر از میدان نبرد»

#عباس_آخوندی #مریم_زارعیان #اقتصاد_سیاسی #نظریه_بازی #جنگ_و_صلح #امنیت_منطقه‌ای #خلیج_فارس #روابط_بین‌الملل
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3🔥1
🔴 نامه‌ای به قضات؛ پیش از آنکه دیر شود

در باب حرمت جان، اندازهٔ عدالت و مسئولیت قاضی در روزگار خشم

✍️ علیرضا معینی

🔹 این نامه را نه از موضع نفی قانون می‌نویسم، نه برای کاستن از حرمت جان قربانیان و نه برای نادیده گرفتن رنج خانواده‌هایی که عزیزانشان را در خشونت‌ها و حوادث تلخ دی‌ماه از دست داده‌اند.

🔹 جانِ قربانی حرمت دارد؛ امنیت جامعه ضرورت دارد؛ و هیچ‌کس حق ندارد رنج دیگری را به نام اعتراض یا خشم، بی‌اهمیت بشمارد.

اما درست از همین‌جا پرسشی دشوار و گریزناپذیر آغاز می‌شود:
آیا پاسداشت جان انسان، تنها در دفاع از جان قربانی معنا دارد، یا در چگونگی مواجهه با جان متهم نیز خود را نشان می‌دهد؟

🔹 عدالت، تنها شجاعت در مجازات نیست؛ گاه شجاعت در تعویق، بازبینی و حتی خودداری از مجازاتی است که اجرای آن دیگر امکان جبران باقی نمی‌گذارد.

از قاضی انتظار نمی‌رود که به جای قانون بنشیند؛ انتظار می‌رود قانون را با تمام دقت، احتیاط و مسئولیت اخلاقی‌اش اجرا کند.

🔹 بزرگ‌ترین نشانهٔ اقتدار قضایی، توانایی گرفتن جان نیست؛ توانایی خویشتن‌داری در برابر قدرت گرفتن جان است.

چه‌بسا بزرگ‌ترین پیروزی یک قاضی، حکمی باشد که پس از تأمل، انصاف و شجاعت، از اجرای آن خودداری می‌کند؛ زیرا دریافته است که در قلمرو جان انسان، گاهی یک بار دیگر اندیشیدن، از هزار بار حکم دادن ارزشمندتر است.

📖 ادامه مطلب در هم‌میهن آنلاین

#علیرضا_معینی #عدالت_قضایی #حقوق_بشر #حق_حیات #قوه_قضاییه #مجازات_اعدام #حاکمیت_قانون
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍11❤3
فرهیختگان
معین عباسپور کرج. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
محمد رفیعی
قزوین. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢13🔥2❤1👎1
🔴 بازگشت به افق پوپر
🔺 به بهانه مجادلات قلمی ـ کلامی و احیای سنتی مائوئیستی

✍️ سعید حجاریان | نظریه‌پرداز و تحلیلگر سیاسی

🖊 دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ سکه رایج بازار سیاست و اندیشه «مبارزه‌اندیشی» بود. ذیل این منطق و چارچوب‌بندی، عمده توش و توان فعالیت‌های فکری و سیاسی معطوف به «مبارزه» و متعاقب آن «غلبه بر دیگری» بود.

زمانی که به آن راه طی‌شده می‌نگریم، ایستگاه‌هایی را می‌بینیم که افراد در آن، ذیل پارادایم‌های تفسیری و ترجمه‌ای، به صورت‌بندی چگونگی مبارزه می‌پرداختند.

مبارزان مسلمان، به متن قرآن و برخی احادیث و روایات مراجعه می‌کردند و با ارائه تفسیرهای این‌جهانی و متفاوت از تفسیرهای سنتی، تلاش می‌کردند نسخه مبارزه‌جویانه خویش را برای آن شرایط استخراج کنند و به اجرا بگذارند.

🖊 غیرمسلمانان، به‌شمول مبارزان چپ و بعدها سازمان مجاهدین خلق پس از تغییر ایدئولوژی، نیز تلاش می‌کردند با ارجاع به متون کلاسیک مارکسیستی و تئوری‌های جنگ مسلحانه، به بسیج نیرو و اقدام دست بزنند.

آنچه در آن دوران غایب بود، تئوری «دگرپذیری» بود؛ مفهومی که نه در ساختار صُلب حاکمیت وقت به‌رسمیت شناخته می‌شد و نه در دستگاه تحلیلی نیروهای انقلابی جایی داشت.
لاجرم برآیند نیروها رخداد انقلاب ۵۷ را، که سنتزی از سنت اسلام سیاسی و مبارزه مسلحانه بود، پدید آورد.

🖊 تصور و انتظار نابجایی بود که انرژی‌های آزادشده از آن رخداد، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، یکباره از سنت گفتمانی و راه طی‌شده خویش دست بشویند و «دگرپذیری» را بر «تغلیب» رجحان دهند.

لاجرم تئوری‌هایی که فی‌الجمله «انقلاب مستمر» و «انقلاب در انقلاب» و همچنین «انقلاب فرهنگی» را تجویز می‌کردند، یکی پس از دیگری به میدان اندیشه و سیاست آمدند تا به تصفیه و خالص‌سازی فضا بپردازند؛ گویی همزمان با تولد حاکمیت سیاسی نوپا، سنتی جدید زاده شده بود.

🖊 ردپای این سنت، به‌طور خاص در منطق انقلاب مائوئیستی تجلی پیدا می‌کرد؛ منطقی که تضادهای فکری را به‌مثابه «تضادهای خصمانه و آشتی‌ناپذیر» فهم می‌کرد و نقد را به جنگی وجودی تبدیل می‌ساخت.
اگر مائو استراتژی نظامیِ «تسخیر روستاها و سپس محاصره شهرها» را در پیش گرفته بود، نسخه بومی‌شده آن سودای تسخیر گام‌به‌گام خرده‌گفتمان‌ها، هدم فضاهای بینابینی و سرانجام برساختن تک‌صدایی مطلق را در سر داشت.
در این منظومه، «دیگری» پدیده‌ای نبود که بتوان با او از موضع برابر به گفت‌وگو نشست، بلکه مانعی بود که باید زدوده می‌شد.


📖 مطالعه مقاله در مشق نو

#سعید_حجاریان #کارل_پوپر #دگرپذیری #مائوئیسم #اندیشه_سیاسی #انقلاب_۵۷ #تک‌صدایی #گفت‌وگو
#فرهیختگان روزن آگاهی
🔴 مرجعیت نوظهور؛ آسیب اجتماعی یا اعلام حضور نسلی؟

✍️ فهیمه نظری
عضو هیئت‌مدیره انجمن جامعه‌شناسی ایران و مدیر گروه جامعه‌شناسی خانواده

🔹 روز جمعه دوم مرداد ۱۴۰۵، برنامه دیدار مخاطبان با «نیما رضایی»، مشهور به «نیما تکیدو»، یوتیوبر ایرانی و «امیر جی‌زد» در مجموعه ایران‌مال تهران، با حضوری بسیار فراتر از ظرفیت پیش‌بینی‌شده روبه‌رو شد.

پنج‌هزار بلیت رایگان این برنامه در مدت کوتاهی رزرو شده بود؛ اما شمار حاضران از ظرفیت محل برگزاری فراتر رفت، راهروها و بخش‌هایی از مجموعه مملو از جمعیت شد و در نهایت برنامه ادامه نیافت.
ویدیوهای منتشرشده، ازدحام نوجوانان و جوانان، دشواری خروج چهره‌های اصلی برنامه و آسیب‌دیدگی نیما تکیدو را نشان می‌دادند.
به گزارش ایرنا، درباره شمار دقیق حاضران آمار مستقلی منتشر نشد و اعداد ذکرشده در رسانه‌ها از چند هزار تا ده‌ها هزار نفر متفاوت بود؛ بنابراین، در تحلیل علمی این رویداد نباید بر برآوردهای تأییدنشده تکیه کرد.
آنچه قطعی به نظر می‌رسد، فاصله چشمگیر میان ظرفیت رسمی برنامه و شمار متقاضیان حضور در آن است.

✅ نخستین ضرورت در تحلیل رویداد ایران‌مال، ارائه توصیفی دقیق و پرهیز از بزرگ‌نمایی، ساده‌سازی یا اخلاقی‌کردن مسئله است.

نیما تکیدو، برخلاف برخی توصیف‌های اولیه، نوجوانی گمنام و بدون رسانه نبود. او جوانی فعال در یوتیوب و شبکه‌های اجتماعی است که پیش از این رویداد، با انتشار مستمر محتوای طنز، سرگرمی و روایت‌های روزمره، مخاطبان فراوانی به دست آورده بود.
بنابراین، آنچه در ایران‌مال رخ داد، نتیجه ناگهانی انتشار یک پیام از سوی فردی ناشناخته نبود؛ بلکه صورت عینی شبکه‌ای از ارتباطات بود که طی زمان در فضای دیجیتال شکل گرفته بود.

✅ پس از آنکه این یوتیوبر جوان (نیما)، چهره‌ای نام‌آشنا برای نوجوانان، اعلام کرد که در ایران‌مال حضور خواهد داشت، پنج‌هزار بلیت رایگان برنامه در مدت کوتاهی رزرو شد و مخاطبانی بیش از ظرفیت پیش‌بینی‌شده به ایران‌مال آمدند.
بخشی از حاضران را نوجوانانی تشکیل می‌دادند که با همراهی والدین خود در محل حضور یافته بودند.
این امر نشان می‌دهد که تجمع را نمی‌توان صرفاً «نافرمانی نوجوانان»، «هیجان کنترل‌نشده» یا «رفتاری خارج از خانواده» دانست. خانواده نیز در بسیاری از موارد در امکان‌پذیر شدن این حضور مشارکت داشته است.

✅ از سوی دیگر، تبدیل یک ارتباط آنلاین به حضور فیزیکی جمعی اهمیت زیادی دارد.
مخاطبانی که در وضعیت عادی به‌صورت پراکنده و فردی محتوای یک یوتیوبر را دنبال می‌کردند، در ایران‌مال یکدیگر را دیدند و از وجود یک اجتماع هواداری گسترده آگاه شدند.
به بیان دیگر، اجتماع مجازی برای ساعاتی به جمعیتی واقعی در فضای شهری تبدیل شد.
این انتقال از «دنبال‌کردن» به «حضور»، مسئله اصلی رویداد است.

✅ مرجعیت اجتماعی لزوماً به معنای برخورداری از دانش تخصصی، منزلت رسمی یا توانایی هدایت همه ابعاد زندگی مخاطبان نیست.

یک فرد ممکن است در زمینه سبک زندگی، زبان، پوشش، سرگرمی، مصرف، روابط همسالان یا تفسیر تجربه‌های روزمره به مرجع تبدیل شود، بدون آنکه مخاطب او را در امور علمی یا سیاسی صاحب‌نظر بداند.
از این‌رو، بهتر است به‌جای سخن‌گفتن از «انتقال کامل مرجعیت»، از چندپاره‌شدن و تخصصی‌شدن مراجع سخن بگوییم.

نوجوان ممکن است اطلاعات درسی را از معلم، حمایت عاطفی را از خانواده، خبر را از شبکه اجتماعی و الگوی گفتار و سبک زندگی را از یک اینفلوئنسر دریافت کند.

✅ پژوهش‌های ارتباطی، رابطه‌ای را که مخاطب با یک چهره رسانه‌ای برقرار می‌کند، «رابطه فرااجتماعی» می‌نامند؛ رابطه‌ای عمدتاً یک‌سویه که در آن مخاطب، بر اثر مشاهده مکرر و آشنایی با جزئیات زندگی و زبان چهره رسانه‌ای، احساس نزدیکی و شناخت پیدا می‌کند.

اینفلوئنسرها با سخن‌گفتن مستقیم با دوربین، نمایش زندگی روزمره، پاسخ به مخاطبان و استفاده از زبانی صمیمی، فاصله میان «ستاره» و «هوادار» را کمتر از رسانه‌های سنتی نشان می‌دهند.

✅ یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد که پیوندهای فرااجتماعی می‌توانند بر نگرش، احساس کارآمدی جمعی و حتی آمادگی مخاطبان برای مشارکت در کنش جمعی اثر بگذارند.

تکرار مواجهه با پیام یک اینفلوئنسر نیز می‌تواند این اثر را تقویت کند.
✅ مطالعات جدید از اینفلوئنسرها به‌عنوان «همسالان برتر دیجیتال» نیز یاد می‌کنند؛ افرادی که نوجوان آن‌ها را به خود نزدیک می‌بیند، اما در عین حال برایشان نفوذ، دسترسی و جذابیتی بیشتر از همسالان عادی قائل است.

📖 متن کامل این گفت‌وگو را در شماره ۱۵۹ نشریه چشم‌انداز ایران بخوانید.

منبع: چشم‌انداز ایران
#فهیمه_نظری #جامعه‌شناسی #نسل_جدید #نوجوانان #مرجعیت_اجتماعی #اینفلوئنسرها #شبکه‌های_اجتماعی #نیما_تکیدو #چشم‌انداز_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
چه کسی حق دارد قواعد زندگی دیجیتال ما را بنویسد؟

چه محتوایی ببینیم، کدام فروشنده بیشتر دیده شود و چه کسی از یک پلتفرم کنار گذاشته شود؛ قواعد نرم‌افزاری بر فرصت‌ها و انتخاب‌های ما اثر می‌گذارند.

اما این قدرت از کجا مشروعیت می‌گیرد؟ آیا کلیک روی «شرایط استفاده را می‌پذیرم» برای موجه‌بودن همه این قواعد کافی است؟

حتی اگر الگوریتم قاعده‌ای را بی‌خطا اجرا کند، هنوز می‌توان پرسید: آیا خودِ قاعده عادلانه است؟ و کسی که از آن آسیب می‌بیند، چگونه می‌تواند اعتراض کند؟

در این یادداشت «خرد»، از دریچه فلسفه سیاسی به قدرت پلتفرم‌ها، رضایت کاربران و حق اعتراض نگاه کرده‌ایم.

📖 یادداشت کامل را در خرد بخوانید

خرد | رسانه تحلیلی حکمرانی در عصر هوش مصنوعی
👍2
🔴 ابهام و تناقض در شروط هفت‌گانه تهران؛ شروطی برای اجرایی نشدن؟

✍️ احمد علوی | تحلیلگر سیاسی و اقتصادی

🔹 شروط هفت‌گانه مطرح‌شده از سوی تهران برای گفت‌وگو با آمریکا، پرسشی اساسی را پیش می‌کشد:
آیا این شروط واقعاً چارچوبی برای آغاز مذاکره و دستیابی به توافق‌اند، یا ابزاری برای مدیریت فشار خارجی، خرید زمان و انتقال مسئولیت شکست مذاکرات به طرف مقابل؟
احمد علوی در تحلیلی منتشرشده در «ایران امروز»، این شروط را از منظر حقوقی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی بررسی می‌کند.

🔹 هفت محور اصلی مطالبات تهران، بر اساس بازسازی نویسنده از اظهارات و گزارش‌های منتشرشده، عبارت‌اند از:
۱. رفع محاصره دریایی ایران
۲. لغو تحریم‌های نفتی
۳. آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران
۴. پایان جنگ در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان
۵. اعلام رسمی پایان جنگ، نه صرفاً آتش‌بس
۶. عدم مداخله آمریکا در امور داخلی ایران
۷. تغییر ترتیبات امنیتی و حقوقی تنگه هرمز
نویسنده تأکید می‌کند که تاکنون سند عمومی و رسمیِ شماره‌گذاری‌شده‌ای که متن قطعی هر هفت شرط را مشخص کند، منتشر نشده است.

🔹 تناقض نخست؛ پیش‌شرط مذاکره یا نتیجه مذاکره؟
به باور علوی، یکی از مشکلات اساسی آن است که تهران مطالباتی مانند رفع تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌ها و پایان جنگ را که معمولاً باید موضوع مذاکره باشند، به پیش‌شرط آغاز آن تبدیل کرده است.
در چنین وضعیتی این پرسش مطرح می‌شود که اگر طرف مقابل پیشاپیش امتیازات اصلی را واگذار کند، چه انگیزه‌ای برای ادامه مذاکرات خواهد داشت؟

🔹 تنگه هرمز؛ اهرم فشار یا تعهد امنیتی؟
نویسنده هشدار می‌دهد که مشروط‌کردن بازگشایی تنگه هرمز به پذیرش مطالبات سیاسی، ممکن است در بلندمدت به تضعیف همان اهرم ژئوپلیتیکی بینجامد که تهران بر آن تکیه کرده است.
همچنین تفاهم احتمالی ایران و عمان، به‌تنهایی نمی‌تواند حقوق سایر کشورهای استفاده‌کننده از این آبراه را تغییر دهد.

🔹 پایان جنگ؛ با کدام تضمین؟
آیا منظور از پایان رسمی جنگ، پیمان صلح است یا توقف مخاصمه؟ چه سازوکاری برای نظارت بر توافق وجود خواهد داشت؟ تعهدات متقابل طرفین چیست و چه نهادی نقض توافق را تشخیص خواهد داد؟
به اعتقاد نویسنده، بدون پاسخ به این پرسش‌ها، مطالبه پایان رسمی جنگ بیشتر عنوانی سیاسی باقی می‌ماند تا تعهدی قابل اجرا.

🔹 تناقض بنیادی‌تر؛ چه کسی تصمیم نهایی را می‌گیرد؟
علوی تعدد مراکز تصمیم‌گیری را یکی از مهم‌ترین موانع احتمالی توافق می‌داند.
او با اشاره به تفاوت مواضع مقام‌های سیاسی، نظامی و دیپلماتیک، این پرسش را مطرح می‌کند:
آیا مذاکره‌کنندگان اختیار ارائه تعهدی معتبر و الزام‌آور را دارند و آیا همه مراکز قدرت به اجرای توافق احتمالی پایبند خواهند بود؟

🔹 جمع‌بندی نویسنده
از نگاه احمد علوی، شروط هفت‌گانه بیش از آنکه نقشه راهی منسجم برای پایان جنگ باشند، مجموعه‌ای از مطالبات اقتصادی، امنیتی و ژئوپلیتیکی‌اند که ترتیب اجرا، اولویت‌بندی و امکان مصالحه درباره آن‌ها هنوز روشن نیست.
پرسش نهایی این است: آیا تهران در برابر امتیازاتی که مطالبه می‌کند، حاضر به ارائه تعهدات متقابل و قابل راستی‌آزمایی خواهد بود؟

📖 متن کامل مقاله احمد علوی در ایران امروز

#احمد_علوی #ایران_و_آمریکا #مذاکرات_صلح #دیپلماسی #تنگه_هرمز #تحریم‌ها #سیاست_خارجی #روابط_بین‌الملل
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1
🔴 «ایران و بمب»؛ مستند جدید سی‌ان‌ان درباره برنامه هسته‌ای ایران
🎥 فرید زکریا، مجری و تحلیلگر سیاسی شبکه CNN، از پخش مستند تازه خود با عنوان «ایران و بمب» خبر داد.

🔹 زکریا در معرفی این مستند می‌گوید:
«امشب شبکه سی‌ان‌ان مستند جدید من با عنوان «ایران و بمب» را برای نخستین بار پخش می‌کند؛ این مستند ساعت ۸ شب به وقت شرق و غرب آمریکا روی آنتن می‌رود.
در این مستند، یکی از لحظات سرنوشت‌ساز تاریخی را می‌بینید که وقوع بحران هسته‌ای کنونی ایران را بررسی می‌کند؛ زمانی که جهان متوجه شد تهران مخفیانه در حال گسترش برنامه هسته‌ای خود است.»

🔹 زکریا در ادامه به اختلاف بنیادین میان تهران و واشنگتن بر سر غنی‌سازی اورانیوم اشاره می‌کند:
«هدف آمریکا، برچیدن کامل توانمندی‌های هسته‌ای ایران بود. واشنگتن خواهان تحقق هدفی حداکثری بود: توقف کامل غنی‌سازی در ایران.
اما از نگاه ایران، این خواسته نیز نمونه دیگری از دخالت قدرت‌های بزرگ در امور این کشور بود.»

🔸 مستند «ایران و بمب» به یکی از مناقشه‌برانگیزترین پرونده‌های روابط ایران و آمریکا می‌پردازد؛ پرونده‌ای که در آن، اختلاف بر سر ماهیت برنامه هسته‌ای ایران، حق غنی‌سازی، نگرانی‌های امنیتی و حدود مداخله قدرت‌های خارجی، سال‌ها در کانون مذاکرات و تنش‌های سیاسی قرار داشته است.

🎬 ویدئو: معرفی مستند «ایران و بمب» توسط فرید زکریا

#فرید_زکریا #CNN #ایران_و_بمب #برنامه_هسته‌ای_ایران #غنی‌سازی_اورانیوم #ایران_و_آمریکا #دیپلماسی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1
🔴 زمینه‌سازی برای جنگی تازه علیه ایران؟
اکبر گنجی از شش تحول هم‌زمان و احتمال شکل‌گیری یک عملیات رسانه‌ای ـ اطلاعاتی برای تشدید جنگ می‌گوید

✍️ اکبر گنجی | نویسنده و تحلیلگر سیاسی

🔹 آیا مجموعه‌ای از تحولات سیاسی، اطلاعاتی و رسانه‌ای در آمریکا و اسرائیل، نشانه تلاش برای زمینه‌سازی دور تازه‌ای از حملات گسترده علیه ایران است؟

اکبر گنجی در یادداشتی هشدارآمیز، شش تحول اخیر را کنار یکدیگر قرار داده و از آن‌ها به‌عنوان نشانه‌های احتمالی یک عملیات هماهنگ برای آماده‌سازی افکار عمومی و تصمیم‌گیران آمریکایی جهت تشدید جنگ علیه ایران یاد کرده است.
او تأکید می‌کند: «این روایت و تفسیر من است.»

۱. سفر رئیس موساد به آمریکا و تضعیف مسیر دیپلماسی

🔹 به روایت گنجی، رومان گافمن، رئیس موساد، روز جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ در سفری محرمانه به آمریکا رفت و با مقام‌های ارشد اطلاعاتی و سیاسی این کشور، از جمله جان رتکلیف، مارکو روبیو و استیو ویتکاف، گفت‌وگو کرد.

گنجی با استناد به گزارش‌های رسانه‌ای، هدف این سفر را ارائه پرونده‌های اطلاعاتی تازه برای متقاعدکردن دولت ترامپ به تشدید حملات علیه ایران می‌داند.

او همچنین کنارگذاشته‌شدن جی‌دی ونس از پرونده ایران و انتقاد جریان‌های جنگ‌طلب از رویکرد او را نشانه‌ای از تضعیف مسیر مذاکره ارزیابی می‌کند.

۲. گزارش نیویورک‌تایمز درباره سدها و تأسیسات موشکی ایران

🔹 گنجی انتشار گزارشی درباره احتمال احداث تأسیسات موشکی زیرزمینی در مجاورت سدهای ایران را بخشی از روندی نگران‌کننده می‌داند.
به باور او، طرح چنین ادعاهایی ممکن است زمینه توجیه حمله به زیرساخت‌های حیاتی ایران را فراهم کند.

بااین‌حال، هم‌جواری احتمالی تأسیسات نظامی با زیرساخت‌های غیرنظامی، به‌خودی‌خود مجوز حمله به آن زیرساخت‌ها نیست.

۳. برجسته‌سازی تهدید هسته‌ای ایران در رسانه‌های آمریکایی

🔹 به نوشته گنجی، هم‌زمان با این تحولات، فاکس‌نیوز و برخی چهره‌های نزدیک به جریان‌های جنگ‌طلب آمریکایی، بار دیگر بر خطر دستیابی قریب‌الوقوع ایران به سلاح هسته‌ای تأکید کرده‌اند.

او این هم‌زمانی را بخشی از فضاسازی برای افزایش فشار نظامی می‌خواند؛ هرچند هماهنگی سازمان‌یافته میان این رسانه‌ها و نهادهای اطلاعاتی، در متن او به‌صورت مستقل اثبات نشده است.

۴. گزارش سی‌ان‌ان درباره تهدید احتمالی در واشنگتن

🔹 محور چهارم تحلیل گنجی، گزارشی منسوب به منابع اطلاعاتی درباره احتمال برنامه‌ریزی ایران برای استفاده از یک بمب آلوده به مواد رادیواکتیو یا سلاح شیمیایی علیه مقام‌های دولت ترامپ است.
گنجی می‌گوید انتشار چنین گزارش‌هایی، حتی در صورت تأیید نشدن ادعاها، می‌تواند فضای روانی و سیاسی لازم برای تصمیم‌های نظامی شدیدتر را ایجاد کند.

۵. بحران مدیریتی انویدیا و رقابت بر سر هوش مصنوعی

🔹 گنجی برکناری جنسن هوانگ از مدیریت شرکت انویدیا را نیز به تحولات ژئوپلیتیکی مرتبط می‌داند.
او با اشاره به اهمیت راهبردی تراشه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و سامانه‌های هوش مصنوعی، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا رقابت بر سر کنترل فناوری‌های نوین می‌تواند بر جنگ روایت‌ها و موازنه قدرت تأثیر بگذارد؟

گنجی در این بخش، فرضیه تلاش جریان‌های نزدیک به اسرائیل برای افزایش نفوذ بر انویدیا را مطرح می‌کند؛ ادعایی که صرف تغییر مدیریت شرکت، برای اثبات آن کافی نیست.

او همچنین به استفاده ارتش اسرائیل از سامانه‌های هوش مصنوعی در جنگ غزه و اهمیت روزافزون فناوری در عملیات نظامی و رسانه‌ای اشاره دارد.
۶. نشست احتمالی سه‌جانبه آمریکا، روسیه و چین و آینده جنگ ایران

🔹 آخرین محور یادداشت، تحرکات دیپلماتیک ترامپ در آسیا، نشست اعلام‌شده میان رهبران آمریکا، روسیه و چین و افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه است.
گنجی نگران است که این تحولات، به‌جای گشودن راهی برای پایان جنگ، مقدمه تصمیم‌گیری درباره موج تازه‌ای از حملات علیه ایران باشند.
او البته این نتیجه‌گیری را در قالب یک هشدار سیاسی مطرح می‌کند، نه خبری قطعی درباره تصمیم آینده واشنگتن.

🔻 هشدار نهایی؛ زیرساخت‌های غیرنظامی در معرض خطر

🔹 گنجی در پایان، مجموعه‌ای از اظهارات تهدیدآمیز مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی را یادآوری می‌کند؛ از تهدید به بازگرداندن ایران به «عصر حجر» تا سخنان مربوط به نابودی نیروگاه‌ها، پل‌ها و زیرساخت‌های اقتصادی.

از نگاه او، تکرار این تهدیدها نشان می‌دهد که خطر گسترش جنگ به زیرساخت‌های حیاتی و زندگی میلیون‌ها شهروند ایرانی را نباید کم‌اهمیت شمرد.

پرسش اساسی این است: آیا تحولات اخیر، نشانه تصمیمی هماهنگ برای گسترش جنگ‌اند یا مجموعه‌ای از رویدادهای مستقل که در فضای بحرانی کنونی به یکدیگر پیوند داده شده‌اند؟

گنجی بر ضرورت هشدار درباره خطر جنگ تأکید می‌کند و می‌نویسد:
«هرگاه خطر عظیم و سهمگین باشد، هشدار نیز باید به همان اندازه بزرگ و سهمگین باشد.»
👎1