ادامه

در تابستان ۱۳۸۴ دانشکده مدیریت اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف سلسله گفتگوهایی با عنوان عدالت اجتماعی را به همت گروه اقتصاد برپا کرد. در یکی از ارائه‌ها که جناب دکتر محمد طبیبیان سخنرانی پرمحتوایی درباره فلسفه عدالت در اقتصاد داشتند، زنده یاد دکتر قدیری در سن ۷۸ سالگی در حالیکه دوره بازنشستگی را سپری می‌کردند، بی‌تکلف در میان دانشجویان نشسته بودند که مورد توجه سخنران محترم قرار گرفته و از حضور ایشان قدردانی شد. استاد ما تنها از نظر دانش و دلمشغولی‌های اجتماعی برجسته نبود، مردی بود باوقار و همیشه پیراسته. آثار علمی و منش حرفه‌ای این مرد نکونام برای همیشه جز جدایی ناپذیری از آموزش علم اقتصاد در ایران است. یادشان جاوید.

منبع: فردای اقتصاد

✅انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

آمارهای پولی
انتشار آبان ۱۴۰۲
آمار مربوط به خرداد ۱۴۰۲

با نهایت تاسف درگذشت آقای دکتر محمد باقر صدری (مهربانی)، بازرس سابق انجمن اقتصاددانان ایران را خدمت دوستان و خانواده ایشان تسلیت عرض می‌نمائیم.
ایشان در ایام پربار زندگی خود شهردار سابق تبریز، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی و قائم مقام سازمان صنایع دستی و سازمان توسعه تجارت بوده‌اند.
یادشان گرامی و روحشان شاد.

✅انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

🔰آیا دولت‌ها می‌توانند بیگ تِک Big Tech ( فیس بوک، تیک تاک و . . . ) را مهار کنند؟
دکتر مرتضی چینی‌چیان

چند دهه پیش، وقتی که اینترنت پا به عرصه وجود گذاشت، امیدهای زیادی را در دل‌ها پدید آورد. ارتباط دو جانبه و چندجانبه از یک سر دنیا به سر دیگر آن، که قبل از آن، گاهی به هفته‌ها زمان احتیاج داشت، به آنی برابر شد. با ورود پلات فرم‌های تکنیکی جدید مثل فیس بوک، تیک تاک، ایکس (تیوتر قبلی) و . . . که اکنون ما، مجموعه آنها را با نام بیگ تِک Big Tech می‌شناسیم، این بار، دروازه جهان جدیدی را بر روی تمدن انسانی گشود. همه‌ی مردم جهان از خرد و کلان خود را در جهانی بالنده، شکوفا و آزاد از قید و بند فیزیکی یافتند. همه‌ی کسانی که توان بدست آوردن تلفن همراهی، تابلتی، کامپیوتری داشتند یکبار سر در آنها کردند و چشم بدان‌ها دوختند. گویی خیال نداشته و ندارند که هیچگاه چشم از آن بردارند. اما این سرخوشی از می ناب بیگ تِک دیری نپاید که به خماری ناخوش‌آیندی بدل شد. تا بوده چنین بود که در این جهان خیر و شر، اهورا و اهریمن باهم زاده شدند. آنچه را که بیگ تِک نویدِ بهشت برین در پهنه خاکی می‌داد گویی دوزخ را نیز در کنارش نهاده است.
اکنون همه‌ی ما بسیار شنیده‌ایم که چه خطراتی این پلات فرم‌های بزرگ برزندگی ما بر دموکراسی، بر آینده مغزی و فکری ما و فرزندان ما و بر اقتصاد آزاد و رقابتی می‌توانند داشته باشند. الگوریتم‌های بیک تِک بدون آنکه خود بدانیم، فکر ما، باورهای ما را، گفتمان، و دوستان ما را کانالیزه می‌کنند و در چارچوب خاص محدود شده‌ای، قرار می‌دهند. فرمانروایان این الگوریتم‌ها برای منافع خود بازارها را برای ما کوچک و کوچک‌تر می‌‌کنند و در بازار جهانی را به روی ما می‌بندند، و دروازه بانان‌ سخت‌گیر بر آن می‌گمارند. کوتاه سخن اینکه این دنیای پهناور را با دیوارهای بلند نادیدنی به کلونی‌های کوچکی تقسیم می‌کنند.
شاید اشاره به یک مورد از هزاران هزار موردی که بیگ تِک براحتی مرتکب شده و می‌شود، ارزش یاآوری داشته باشد و آن رسوائی آناتیکال کمبریج است. فیس بوک اطلاعات پروفایل‌های ۸۷ میلیون کاربر را در اختیار پژوهش‌گران آناتیکال کمبریج قرار داد، نتایج کار این پژوهش‌گران، سرآخر سر از کمپین انتخاباتی ۲۰۱۶ دونالد ترامپ درآورد.
دهه‌هاست که شرکت‌های بیگ تِک عموماً به حال خود رها شده‌اند و هرچه دلشان می‌خواهد و منافعشان ایجاب می‌کند انجام می‌دهند. اکنون زیان‌های چنین غفلتی بزرگ کاملاً آشکار شده است. اتحادیه اروپا بیش از ایالات متحده امریکا احساس نگرانی می‌کند و می‌خواهد آب رفته را به جوی بازگرداند. در صدد است که برپایه ارزش‌های دموکراتیک و انسانی این وضعیت را دگرگون کند و با تدوین قانون و مقررات بیگ تِک را در برابر جوامع انسانی مسئول رفتار و فعالیت‌های خود کند.
پرسش دشوار پیش‌روی این است که آیا این کار شدنی است؟ آیا دولت‌ها از پس بیگ تِک برمی‌آیند؟ یانیس وِرافِکس، در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۳ برابر با ۱ آبان ۱۴۰۲ در پروجکت سیندیکت به این پرسش پاسخ داده است. او اکنون استاد اقتصاد دانشگاه آتن و سیاست پیشه‌ا‌ی پرشور و توانِ است. در کارنامه خود وزارت دارائی یونان را دارد و هدایت کننده مذاکرات یونان با طلبکاران اروپائی در بحران بدهی دولت یونان در سال ۲۰۱۵ بوده است. برگردان یادداشت او در زیر آمده است.
آبان ماه ۱۴۰۲

✅انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

بیگ ِتک را نمی‌توان تحت کنترل درآورد
پروجکت سیندیکت،
یانیس ِورا ِفکس: استاد اقتصاد دانشگاه آتن،
برگردان : دکتر مرتضی چینی‌چیان

یادآوری برگزاری نشست آثار اقتصادی ورود مهاجران به کشور
در خانه اندیشمندان علوم انسانی
دوشنبه پانزده آبان ساعت 14

به اطلاع می‌رساند مراسم یادبود استاد سابق فقید اقتصاد دانشگاه تهران مرحوم دکتر قدیری اصلی، روز سه‌شنبه 16 آبان 1402 ساعت 13:30 در دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران برگزار می‌گردد.

http://meeting.scu.ac.ir/iea
لینک ورود به نشست
پس از نصب adobe connect
از طرق مرورگر به آدرس فوق وارد شده و از گزینه مهمان پس از تایپ نام خانوادگی به نشست وارد شوید

🔰فایل صوتی نشست علمی آثار اقتصادی ورود مهاجران به کشور

در ابتدای این نشست، توسط دکتر لطفعلی بخشی، یاد و خاطرات استاد فقید دکتر قدیری اصلی و دکتر محمد باقر صدری گرامی داشته شد، سپس دکتر فرجادی ایراد سخنرانی کرده و دکتر خیرخواهان روی جوانب موضوع بحث کردند.

سخنران: دکتر غلامعلی فرجادی

بحث‌کننده:
دکتر جعفر خیرخواهان


تاریخ برگزاری: ۱۵ آبان ۱۴۰۲

در خانه اندیشمندان علوم انسانی

برگزار کننده: انجمن اقتصاد ایران با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی

✅ انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

🎥 هزینه فایده حضور مهاجران برای اقتصاد ایران

▫️جعفر خیرخواهان، اقتصاددان و غلامعلی فرجادی، عضو هیات علمی موسسه آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی، روز دوشنبه در نشست انجمن اقتصاد ایران که در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد، تلاش کردند تا به این پرسش، پاسخ دهند که اقتصاد ایران تا چه اندازه برای حضور مهاجران افغانستانی ظرفیت دارد.

▫️فرجادی معتقد است که باید حضور مهاجران افغانستانی در ایران را به دو بازه زمانی تقسیم کرد، بازه اول تا دو سال پیش و قبل از استقرار طالبان در افغانستان است. او می‌گوید در آن بازه زمانی حدود 2 و نیم میلیون نفر افغانستانی به ایران آمدند و عمده آن‌ها کارگران ساده و غیرماهر بودند.

▫️به گزارش اکوایران، او تاکید دارد، اکنون به دلیل نبود آمارهای دقیق، نمی‌توان گفت که چه تعداد افغانستانی در کشور حضور دارند و چه مشاغلی دارند اما او تاکید کرد که برخی از این مهاجران به دلیل حضور طالبان راهی کشور همسایه شدند و اتفاقا تحصیلات بالایی دارند و دیگر نباید آنها را در زمره مهاجر تلقی کرد.

📺 @ecoiran_webtv
✅ انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

📹 معادله افغان‌ها و اقتصاد ایران

▫️برخی از شهروندان ایرانی این روزها یکی از نگرانی‌های خود در مواجهه با مهاجران افغانستانی را مسائل اقتصادی عنوان می‌کنند. آن‌ها تصور می‌کنند که مهاجران افغانستانی فرصت‌های شغلی آنها در بازار کار را گرفته‌اند.

▫️به گزارش اکو ایران، در مقابل این دیدگاه اما برخی دیگر می‌گویند شکل اقتصاد ایران به نحوی است که کارگران بدون تحصیلات و غیرماهر در آن کمتر بیکار می‌مانند.

▫️جعفر خیرخواهان، اقتصاددان جزو گروهی است که معتقد است برخی از پژوهش‌های آکادمیک درباره مهاجران در سال‌های اخیر با سوگیری انجام می‌شوند و نمی‌توان به داده‌های به دست آمده از آنها اعتماد کرد.

▫️پرسش و پاسخ با خیرخواهان را با این سوال آغاز کردیم که آیا حضور مهاجران افغانستانی در ایران برای اقتصاد ما مساله ساز شده است و با این پرسش که آیا آنها در بخش غیررسمی اقتصاد ایران مشغول فعالیتند، ادامه دادیم.

📺 @ecoiran_webtv
✅ انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

سخنرانی دکتر فرجادی با موضوع آثار اقتصادی ورود مهاجران به کشور

نظر دکتر محمد طبیبیان راجع به نرخ بیکاری اقتصادی که دکتر فرجادی از آن صحبت کرده‌اند

منظور جناب آقای دکتر فرجادی این است که آمار بیکاری که معمولاً اعلام می شود شاخص مناسبی برای نشان دادن وضع اقتصادی ایران نیست. یک دلیل آن ملاحظه نرخ طبیعی بیکاری است.  این میزان بیکاری است که در نتیجه تحرک نیروی کار از یک شغل به شغل  دیگر یا مدت جستجو برای کار و مانند آن اتفاق می افتد. در آمریکا حدود ۴ تا ۴/۵  درصد  نیروی کار در آلمان ۳ تا ۳/۵ درصد  در فرانسه بین۷/۵ تا ۸ درصد در  انگلستان و کره جنوبی بین ۴ و ۴/۵ و در  ژاپن  بین  ۲/۵ تا ۳ درصد است. ملاحظه می شود که نرخ طبیعی بیکاری بسیار متنوع و انعکاس دهنده عوامل نهادی مختلف در بازار کار است. در فرانسه به دلیل سیستم حمایت از بیکاران و پرداخت مکفی، افراد بیکار مدت بیشتری  را خارج از بازار کار می گذرانند در آلمان و ژاپن به دلیل فرهنگ کار با سابقه طولانی و نهاد های پیشرفته تر بازار کار نرخ طبیعی بیکاری کوچکتر است.
در کشور ما باید  ابتدا یک ارزیابی از نرخ طبیعی بیکاری در دست داشت. برداشت آقای دکتر این است که این نرخ در کشور ما در حد ۵ درصد است.
در نتیجه تا مادام که  بیکاری ناشی از اصطکاک  و عوامل معطلی  اشتغال مشخص نباشد این که نرخ های اعلام شده چه واقعیت اقتصادی را منعکس می کند مشخص نیست. برای مثال اگر نرخ طبیعی بیکاری در فرانسه ۷ درصد است و به دلیل پرداخت های رفاهی و  حقوق بیکاری مکفی، انگیزه برای تعجیل در یافتن کار جدید وجود نداشته باشد اما در یک کشور دیگر نا امیدی از  یافتن شغل مناسب و بر قراری روابط در یافتن شغل رایج باشد عده ای به تدریج  به عنون بیکار  درحال انتقال بین مشاغل باقی خواهند بود بدون این که از رفاه دوران بیکاری برخوردار باشند. عده ای هم کلاً از یافتن کار نا امید شده و جزء نیروی کار به حساب نمی آیند که این خود آمار بیکاری را کاهش می دهد. مانند شرایط نرخ مشارکت پائین زنان در بازار کار ایران. بنابراین یک نرخ بیکاری مثلا هفت درصد در شرایط و کشور های مختلف واقعیت های مختلفی را در پشت پرده دارد.
نکته قابل توجه دیگر تعریف فرد شاغل است:
“ تمام افراد 10 ساله و بیش تر که در طول هفته ي مرجع، طبق تعریف کار، حداقل یک ساعت کار کرده و یا بنا به دلایلی به طور موقت کار را ترك کرده باشند، شاغل محسوب می‎شوند.”
یعنی هر کس در هفته مرجع یک ساعت کار کرده باشد شاغل محسوب می شود.  این تعریف زمانی وارد بحث آمار اشتغال شد که در کشور های پیشرفته  متوجه شدند افرادی مانند ورزشکاران و هنرمندان  در هفته چند ساعت محدود کار می کنند و بسیار ثروتمند هستند. قاعدتا نباید این افراد را بیکار تلقی کرد و برای احتساب این نوع شغل ها تعریف شاغل به این نحو تغییر کرد که یک ساعت  کار در هفته قبل از آمار گیری را شاغل تلقی می کردند. در کشور ما شاغلین موقت و شاغلین با ساعات کم اشتغال از نوع طرف دیگر  طیف اشتغال هستند یعنی کسانی که نتوانسته اند شغل مناسب باساعات کار مکفی پیدا کنند. بنا بر این تا ساختار دقیق و جزیی تری از  آمار اشتغال در دسترس نباشد مسئولین نباید خود را به این ارقام دلخوش و  مشکل را به زیر فرش جارو کنند به مردم هم که در طرف واقعیت زندگی میکنند ممکن است با این ارقام احساس خوش‌آیندی دست ندهد.
.

انجمن اقتصاد ایران با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی و موسسه آموزش عالی علوم و فنون تهران برگزار می‌کند

«آئین بزرگداشت 189 تن استاد بازنشسته اقتصاد کشور»
با حضور استادان، شخصیت‌های علمی و پژوهشگران اقتصادی

زمان: چهارشنبه 29 آذرماه 1402
ساعت 10 تا 12

مکان: خانه اندیشمندان علوم انسانی، سالن فردوسی
واقع در: تهران، میدان هفت تیر، بلوار کریم خان زند، خیابان استاد نجات اللهی (ویلا)، نبش خیابان ورشو

ورود سایرین آزاد اما منوط به ثبت نام است
آدرس ثبت نام شرکت حضوری:  
B2n.ir/iea1
منتظر شما در بزرگترین اجتماع اقتصاددانان کشور هستیم.

(لیست ۱۸۹ استاد بازنشسته اقتصاد در فایل پی دی اف پیوست موجود است)

ایمیل انجمن:
ir.economists.a@gmail.com

✅ انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

🔰فساد همیشه در شبکه رشد می کند

قسمت ۱ از ۳

فساد کلان به نوع کاملاً متفاوتی از فساد اشاره دارد، چیزی شبیه فساد اداری از نوع تامانی هال اما در مقیاس ملی یا حتی بین‌المللی که بازیگران اصلی‌اش رژیم‌های سیاسی و شرکت‌های چندملیتی هستند. آن‌ها دست‌به‌یکی می‌کنند تا قوانین را به‌گونه‌ای تغییر دهند که حافظ منافع آن‌ها در بالاترین سطح ممکن، چه از لحاظ قواعد مالی و چه از لحاظ قواعد نمادین، باشد. حتی ممکن است رویه‌های اجتماعی به‌طور اساسی تغییر کنند تا این منافع را برای مدت طولانی تأمین کنند. در این مسیر الگوها و پیامدهای جدیدی شکل می‌گیرد که با ردگیری آن‌ها می‌توان فهمید که چگونه شبکه‌های انحصاریِ قدرت چنان ریشه می‌دوانند که در طولانی‌مدت و حتی پس از تغییر رژیم‌ها هم پابرجا می‌مانند.

سی رایت میلزِ جامعه‌شناس در سال ۱۹۵۶ یکی از روشن‌ترین تصاویر از فساد کلان در ایالات‌متحده را ارائه کرد، هرچند که در آن زمان اصطلاح فساد را به کار نبرد و از عبارت «نخبگان قدرت» برای توصیف آن استفاده کرد؛ شبکۀ فشرده‌ای از سیاست‌مداران، مدیران ارشد شرکت‌ها، افسران ارشد نظامی و ارتباطات درهم‌تنیدۀ آن‌ها با پلیس، نیروهای مسلح و جرائم سازمان‌یافته با هدف حفظ نظم موجود ازطریق اعمال خشونت. اعضای گروه نخبگان قدرت، با تصدی «پست‌های فرماندهی استراتژیک در ساختار اجتماعی کشور»، «ابزارهای تأثیرگذار قدرت و ثروت و شهرتی که از آن لذت می‌بردند» را کنترل می‌کنند. آن‌ها نه‌تنها میراثشان را به فرزندان بلافصلشان منتقل می‌کنند، بلکه نسبت به راه‌اندازی و تثبیت باشگاه‌هایی خصوصی متشکل از طبقات بالای اجتماعی هم آنچه از دستشان برمی‌آید انجام می‌دهند. این باشگاه‌ها از طرفی مانند حصارهایی در برابر مردم عادی عمل می‌کنند و، از طرف دیگر، از دید دیگران تحسین‌برانگیزند و باعث می‌شوند تا مقامات سطوح پایین‌تر هم مشابه آن را برای خودشان ایجاد کنند. در تصویری که میلز از نخبگان قدرت برای ما ترسیم می‌کند نکتۀ جالب‌توجه این است که او، فراتر از توصیف سادۀ حیله‌گری آدم‌ها، فرایندهای اجتماعیِ مرتبط را هم مشخص می‌کند و نشان می‌دهد که این‌ها اثرات نوظهور تعاملاتی هستند که در طول چندین نسل از اعضای این گروهِ درهم‌تنیدۀ نخبگان پایدار مانده تا روال‌ها، ادبیات (یا «گفتمان») و انتظارات بقیۀ اعضای جامعۀ آمریکا را شکل دهد.

آموزنده خواهد بود اگر نگاهی بیندازیم به سایر جوامع و تشکیلات تأثیرگذار آن‌ها از منظر قدرت استراتژیک خواص. در اندونزی، رئیس‌جمهور سوهارتو و حلقۀ نزدیک او متشکل از بزرگان کسب‌وکار، مشاوران مالی و معاونان نظامی، طی ۳۲ سال توانسته بودند نظام دقیقی از حمایت، سرکوب، مؤسسه‌های خیریه و تولید ثروت از معادن (و بازتوزیع آن به وابستگان وفادار خود) را توسعه دهند. ارتباطات و تعهدات استراتژیک بین حلقۀ نزدیکان رئیس‌جمهور و سایر شبکه‌های خواص حتی تا سطح محلات هم توسعه یافته بود، یعنی جایی که می‌شد نیروهای شبه‌نظامی و جنگجویان غیرنظامی را برای سرکوب مخالفان تجهیز کرد. مُهرِ شخصی رئیس‌جمهور به‌عنوان نماد دولتش، موسوم به نظام جدید، در ایجاد تمام این ارتباطات نقش اساسی داشت و نام و تصویر او تقریباً به تمام برنامه‌های توسعۀ کشور پیوست می‌شد. رژیم، با این کار، به‌دنبال ایجاد نوعی پیوند نمادین مشترک بین وفاداران به شخص رئیس‌جمهور بود تا به‌این‌ترتیب آن‌ها را در مقابل کسانی قرار دهد که کوچک‌ترین تردیدی در این زمینه از خودشان نشان می‌دادند و با این کار در زمرۀ خائنانِ بالقوه به مسیر پیشرفت ملت قرار می‌گرفتند. در آن دوران، مردگراییِ سنتی اندونزیایی هم تقویت شد و تلاش شد به فرهنگی پایدار، مبتنی بر ارزش‌های خانوادگیِ دگرجنس‌گرا و آرمانِ پدر محافظ ملت، اعتبار بخشیده شود.

شش سال بعد از کناره‌گیریِ دراماتیکِ سوهارتو در سال ۱۹۹۸، و در خلال بحران مالی آسیا، سازمان شفافیت بین‌الملل او را یکی از فاسدترین رهبران جهان اعلام کرد که طی مدت طولانیِ حکمرانی‌اش معادل ۳۵ میلیارد دلار برای خود و خانواده‌اش جمع کرده است. بااین‌حال، همان‌طور که هر ناظری تأیید خواهد کرد، غارتگری شخصی او، به‌واسطۀ نظام حمایتی پیچیده‌ای که او و همپالگی‌هایش ایجاد کرده بودند، حتی بعد از کناره‌گیری‌اش به این راحتی دست از سر اندونزی برنداشت. درواقع دارایی‌های مالی و سیاسی سوهارتو به‌طرز جالبی با دارایی‌های صمیمی‌ترین شریک تجاری‌اش، لیم سیو لیونگ، در هم تنیده بود. لیمْ مدیر گروه سلیم بود، بزرگ‌ترین شرکت خوشه‌ای اندونزی که در دهۀ ۱۹۷۰ به‌وسیلۀ نمایندگان لیم و سوهارتو تأسیس شد.این‌گونه بود که پیوند ثروت و قدرت، که اکثر قوانین حاکم بر اندونزی را تعیین می‌کرد، به‌طور اساسی تثبیت شد.
منبع: ترجمان

✅ انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

🔰فساد همیشه در شبکه رشد می کند

قسمت ۲ از ۳

کشور پرو نمای دیگری از فساد کلان را پیشِ رویمان قرار می‌دهد. آلبرتو فوجیموری، که در سال ۱۹۹۰ به ریاست‌جمهوری پرو انتخاب شد، ولادیمیرو مونتسینوس را به‌عنوان مشاور خود و رئیس اطلاعات کشور انتخاب کرد. مونتسینوس، بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۰، به صدها نفر از اعضای دولت، مدیران کسب‌وکارها، نمایندگان دولت‌های خارجی، قاضی‌ها، قانون‌گذاران، کارکنان ارتش، سردبیران روزنامه‌ها و شبکه‌های تلویزیونی و سازمان‌های مردم‌نهاد رشوه داد یا از آن‌ها رشوه گرفت. تنها دلیلی که ما حالا این حقیقت را می‌دانیم این است که او به‌طور مخفیانه تمام این دادوستدها را درقالب ده‌ها هزار ویدئو ضبط کرده بود و چند نفر از قانون‌گذارانِ مخالف او یکی از این ویدئوها را به دست آوردند و آن را در یک کنفرانس خبری از تلویزیون پخش کردند.

شبکۀ پیچیدۀ مشتریانی که به‌مدت یک دهه به‌وسیلۀ رژیم فوجیموری مدیریت می‌شدند اطلاعات مهمی دربارۀ فساد کلان به دست می‌دهد. آنچه در فساد کلان (یا حتی فساد اداری) با آن روبه‌رو هستیم تنها یک تراکنش غیرقانونی بین دو نفر نیست، بلکه موضوع اصلی دربارۀ پیامدهای حالتی است که در آن صاحبان قدرتْ اقدام به ایجاد شبکه‌هایی غیررسمی میان خودشان می‌کنند تا از طریق آن بتوانند معاملات پشت پردۀ خود را انجام دهند.
این  شبکه‌های متشکل از خواص، اگر طی زمان تثبیت شوند، احتمالاً این قابلیت را پیدا می‌کنند که شرایط زندگی مردم عادی را کاملاً دستخوش تغییر کنند. در این حالت، روش زندگی روزمرۀ مردم (یا اقدامات فرهنگی آن‌ها) معمولاً بی‌آنکه خودشان بدانند کاملاً به‌گونه‌ای شکل می‌گیرد که تنها در خدمت صاحبان ثروت و قدرت سیاسی باشد. درست است که مونتسینوس و احتمالاً دیگرانی، ازجمله خودِ فوجیموری، ظاهراً صدها میلیون دلار به جیب زده‌اند اما موضوع اصلی این نیست. بلکه موضوع اصلی این است که این اقدامات آن‌ها باعث ایجاد وضعیتی می‌شود که راجش چاکرابارتی آن را «موازنۀ فساد» می‌نامد و همچنین، این اقدامات مجموعه‌ای از اثرات اجتماعی، ازقبیل خیانت به اعتماد عمومی، را از خود بر جای می‌گذارند که تأثیرات بلندمدتش احتمالاً هرگز آن‌طور که باید شناخته نخواهد شد.

وجه مشترک تمام این مثال‌ها وجود شبکه‌های مخفی از افرادی است که، یا برحسب تصادف و یا با مجوز قبلی، صاحب قدرت شده‌اند (که اکثراً، و البته نه لزوماً، هم از مردان هستند) و نقشی محوری دارند در گروه‌های خیلی کوچک از بازیگرانی که در تلاش‌اند ابزارهای رانت‌خواری را برای رسیدن به ثروت و قدرت پیدا کنند. در پرونده‌های متعددی از فساد کلان می‌توان مواردی را دید که گروه عظیمی از مردم برای مدت‌های مدید فریب خورده‌اند. قطعاً در پروندۀ سوهارتو و احتمالاً، با دامنه‌ای محدودتر، در پروندۀ فوجیموری می‌توان دید که خیانت به مردم شکل عمیقی از ساختارهای عمیق گانگستری به خود گرفته است و نیز رتق‌وفتق زندگی روزمرۀ مردم به دست مأموران کف خیابان افتاده است. این موارد همگی زمینه را برای رانت‌خواری برخی بنگاه‌های تجاری فراهم می‌کند که از حمایت گروه‌های مسلح، در ابعاد و انواع مختلف، هم برخوردارند. همچنین، شاهد تسلط حلقۀ افراد نزدیک به حاکمان هستیم، خواه حاکمانی که قدرت واقعی دارند و خواه حاکمان صوری. این حاکمان در ابتدا وعدۀ نظمی اجتماعی ازطریق حمایت را می‌دهند اما در ادامه، دراِزای لطفی که کرده‌اند، سهم خود را در قالب مبالغ ریز و درشت دریافت می‌کنند. این امر به‌نوبۀ خود باعث تثبیت فرهنگ سلسله‌مراتبی و استقرار معیارهای محکمی می‌شود که تعیین می‌کند چه رفتاری در جامعه مناسب و پسندیده است.

سایر موارد فساد کلان نیز اگرچه مستقیماً به دولت‌ها مربوط نمی‌شوند، اما همچنان مملو از حس خیانت و خشونت‌اند. مثلاً لیگ ملی فوتبال، فیفا، لیگ برتر هند و خیلی از سازمان‌های ثروتمند ورزشیِ دیگر به‌طور مکرر گرفتار رسوایی‌های چشمگیری می‌شوند که در آن پای بازیکنان، مدیران و مقادیر معتنابهی پول در میان است. البته ازقرارمعلوم همیشه توانسته‌اند، با ارائۀ نمایش‌های پرهیجان، توجه مردم را از جنایاتشان منحرف کنند. وقتی سراغ مثال‌هایی می‌رویم که در آن شرکت‌های دارویی بزرگ و شرکت‌های شیمیایی به‌سختی تلاش می‌کنند تا ارزیابی فنی محصولاتشان را از لحاظِ خطراتی که برای مردم دارد بازنویسی کنند، ظاهراً با نوعی ارتباط میان فساد با نظریۀ شبکۀ اجتماعی، مفاهیمی چون هژمونی و ایدئولوژی و حتی سیاست‌های فرهنگی روبه‌رو هستیم.
فساد یعنی انحطاط، تباهی و گندیدگی اجتماعی. عبارت «چیزی در فلان کشور دچار فساد شده است» از دیرباز باعث خجالت و سرافکندگی جمعی بوده است.
منبع: ترجمان

✅ انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

🔰فساد همیشه در شبکه رشد می کند

قسمت ۳ از ۳

یکی از روش‌های مفید برای مطالعۀ فساد کلان این است که آن را از منظر باندها یا شبکه‌های متشکل از خواص بررسی کنیم، یعنی گروه‌هایی که، به‌نوعی مثل ریشه‌های انگلی، در بخش‌های مختلف جامعه رسوخ کرده‌اند. هر باند فساد متشکل از تعدادی افراد دسیسه‌گر است که از یک حلقۀ درونی محدود و حلقۀ بیرونیِ محافظان آن‌ها تشکیل می‌شود. این افراد به‌طور مخفیانه عمل می‌کنند و از نفوذ اجتماعی بسیار بالا برخوردارند. باندهای فساد اشکال مختلفی دارند اما ویژگی مشترک همۀ آن‌ها ایجاد و حفظ روابط درهم‌تنیده و متقابل با بازیگران اصلی جامعه است. در نتیجۀ این مدلِ حمایتی، بعضی از افراد یاد می‌گیرند که چگونه از بزرگان محلی، که احتمالاً به حلقۀ درونی باند متصل‌اند، استفاده کنند تا موقعیت بهتری برای خودشان دست‌وپا کنند. افراد دیگری هم هستند که سعی می‌کنند از گروه اول تقلید کنند اما همیشه موفق نمی‌شوند. دانشمند علوم‌سیاسی، آلنا لدنیوا، از واژۀ روسی بلات استفاده می‌کند.

تا گستردگی کاربرد این نوع شبکه‌های غیررسمی و شخصی را در سراسر شوروی سابق توصیف کند. از این شبکه استفاده می‌کردند تا روال‌های رسمی و غیرقابل‌اتکا را به‌شیوۀ لطف متقابل دور بزنند. باندهای فساد حتی در حکومت‌های مردم‌سالار هم وجود دارند و ممکن است متشکل از رهبران سیاسی منتخب باشند یا اینکه بر روی این افراد کنترل داشته باشند. وقتی اعضای اصلی باند فساد از سوی مردم انتخاب می‌شوند و به قدرت می‌رسند نظام سیاسی به نوعی اُلیگارشی یا توانگرسالاری تبدیل می‌شود. یکی از انواع امروزیِ باندهای فسادْ هیئت‌مدیره‌های شرکت‌های قدرتمند و بزرگ‌اند. البته که هیئت‌مدیرۀ شرکت‌ها تابع قوانینی هستند اما، همچنان، در بسیاری مواقع اعضای غالب نقشی پنهانی و نامتناسب دارند در شکل‌دهی به منافع و اقدامات پایدار آن شرکت، کارکنان و مشتریانش و حتی حکومت. بارزترین مثال از این موضوع در دهه‌های اخیر مربوط می‌شود به «انکار» سیستماتیک شواهد علمیِ تغییرات آب‌وهوایی به دست لابیگران کاربلدی به نام «شکاکان آب‌وهوا». از دهۀ ۱۹۸۰ به این طرف، شرکت‌های شِورون، آکسون‌مبیل و شل میلیون‌ها دلار را به‌سمت سازمان‌هایی سرازیر کردند که صراحتاً برای به‌چالش‌کشیدن اجماع روزافزون دانشمندان دربارۀ گرمایش زمین تأسیس شده بودند.

بااین‌حال، دانشمندان این شرکت‌ها خیلی زود به این نتیجه رسیدند که انتشار کربن از سوخت‌های فسیلی و احتراق آن‌ها در وسایل نقلیه و فرایندهای صنعتی به افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای در جو کمک می‌کند و به‌طرز غیرقابل‌انکاری باعث تغییرات آب‌وهوایی می‌شود. اما این «کاسبان شک‌وتردید» و شبکه‌های پرنفوذشان توانسته بودند به اندازۀ کافی در اذهان مردم و قانون‌گذاران دربارۀ شواهد علمیِ تغییرات آب‌وهوا سردرگمی ایجاد کنند تا جلوی هرگونه اقدام معنی‌داری در این زمینه را بگیرند و درعین‌حال، بی‌آنکه عواقبی دامنشان را بگیرد، از سود سرشاری برخوردار شوند.

انحطاط اجتماعی -یا به‌عبارتی همان فساد- ارتباط نزدیکی دارد با وجود گروه‌های کوچکی از افراد که پول‌های بادآورده به دست می‌آورند و شبکه‌هایی از افراد با لطف‌ها و تعهدات متقابل ایجاد می‌کنند تا قوانین مرتبط با رفتار برابر یا هر نوع قانون مبتنی بر انصافی را دور بزنند. به‌این‌ترتیب می‌توان فساد کلان را به‌عنوان تعداد زیادی سندرم اجتماعی در نظر گرفت که در آن قدرت شبکۀ خواص اقدام به تضعیف نظام اخلاقی جامعه می‌کند. پایدارترین شکل فساد کلان را می‌توان درقالب انحطاط اخلاقی جوامع در بلندمدت مشاهده کرد که با ویژگی‌هایی همراه است چون نابرابری شدید، وجود باندهای شبکه‌ای یا دارودسته‌هایی که با هم متحد شده‌اند تا از اقتدار قلمروشان محافظت کنند.

الگوهای انطباقی فساد، با گذشت زمان، قوام پیدا می‌کنند. این الگوها به‌ندرت با بحران مواجه می‌شوند، اما وقتی ساختار حامی‌پروریِ باند فساد، که اجزای آن با دقت کنار هم قرار داده شده بود، از هم بپاشد -خواه براثر فروپاشی کل نظام و خواه در نتیجۀ تلاش‌های رهبر جدید برای پاک‌سازی- معمولاً قبل از اینکه نظم جدید حاکم شود، هرج‌ومرج ایجاد خواهد شد. خسارات اجتماعی ناشی از این اتفاق احتمالاً تنها زمانی آشکار می‌شوند که بی‌عدالتی در حق فقیرترین افراد جامعه تشدید شود، افراد بسیار ثروتمند و قدرتمند، در کنار فسادشان، درگیر اَشکال افراطی خشونت شوند و یا در موارد نادر، در شرایط کناره‌گیری اجتماعی و بی‌هنجاری، حتی در میانۀ رونق اقتصادی و صلح نسبیِ سرزمینی هم این خسارات نمایان خواهند شد.

🔰فساد همیشه در شبکه رشد می کند

ادامه قسمت ۳

تأثیر اصلی حاکمیتِ شبکۀ خواص عبارت است از تکثیر رویه‌های اجتماعی رایجی که با الگوهای ازقبل‌تثبیت‌شده سازگار می‌شوند. این‌نوع تنظیم‌های فرهنگی ممکن است منجر به بازتولید بی‌عدالتی شود، تاجایی که رفته‌رفته به اعتماد عمومی خیانت کرده و درواقع آن جامعه را فاسد کند و کار تا آنجایی پیش رود که نیروهای جمهوری‌خواه (یا نیروهای ضدهژمونی؟) خواستار استفاده از حقوق عمومی و سایر ابزارها برای احیای نظام اخلاقی جامعه شوند. شبکه‌های خواص و فساد کلان را، در نسل‌های مختلف، می‌توان در شکل‌های متفاوتی نسبت به مثال‌های معاصری که در بالا ارائه کردیم مشاهده کرد. حتی قدرتمندترین دسیسه‌ها هم به‌ندرت به‌صورت خودآگاهانه طرح‌ریزی می‌شوند و توسعه پیدا می‌کنند، بلکه با گذشت زمان و وقتی قدرت گرفت به‌تدریج نشانه‌های آن‌ها آشکار می‌شوند. وقتی چنین درکی از فساد پیدا می‌کنیم و آن را از منظر فروپاشی تدریجی جامعه بر اثر فعالیت باندهای فساد می‌بینیم، متوجه می‌شویم که این فروپاشی چنان آهسته و پیوسته پیش می‌رود که حتی می‌توان نشانه‌هایی از شکل‌گیری فرهنگ‌های خاص (یعنی روش‌های مشخص زندگی) را هم در آن مشاهده کرد، به‌طوری که هیچ اثری از باندهای فساد در آن دیده نمی‌شود و شاید با گذشت چندین نسل حداکثر یک یا دو بار ردپایی از آن‌ها آشکار شود.

فساد لزوماً ممکن است در تمام اشکالی که نام بردیم و به‌عنوان پیامدی قطعی در تمام جوامع دیده نشود. مطمئناً فساد یکی از ویژگی‌های بنیادین نوع بشر هم نیست، بلکه بهتر است فساد را سندرم نوظهوری ببینیم که از منطق حاکم بر استراتژی‌های امپراتوری تبعیت می‌کند، استراتژی‌هایی که بشر تنها در همین چند هزار سال اخیر با آن‌ها آشنا شده است. تأثیرات ناشی از باندهای فساد را، در جدیدترین اَشکال آن، می‌توان به‌عنوان سرمایه‌داریِ غارتگری توصیف کرد با قدرتی زهرآگین، که می‌تواند جرائم سازمان‌یافتۀ مبتنی بر حامی‌پروری‌اش را زیر نقاب مردم‌سالاری تثبیت کند، درحالی‌که خیالش راحت است از اینکه اکثریت قریب‌به‌اتفاق مردم محکم (و طبق برنامه) در جای خود قرار گرفته‌اند.
منبع: ترجمان

✅ انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

مشیت الهی بـر ایـن تعلق گرفـته کـه بهار فرحناک زندگی را خـزانـی ماتمزده بـه انتظار بنشیند و این ، بارزترین تفسیر فلسفـه آفـرینش درفـراخـنای بـی کران هـستی و یـگانه راز جـاودانگی اوسـت.

بدینوسیله انجمن اقتصاد ایران درگذشت اندوهناک سیده دنیا میرخان، عضو پیوسته و فعال این انجمن را به اعضای انجمن، دوستان، همکاران و خانواده گرامی آن مرحومه تسلیت عرض نموده  و برای ایشان از درگاه خداوند متعال مغفرت و برای خانواده محترمشان شکیبایی خواستار است.


✅ انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A

انجمن اقتصاد ایران با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی و موسسه آموزش عالی علوم و فنون تهران برگزار می‌کند

«آئین بزرگداشت 196 تن استاد بازنشسته اقتصاد کشور»
با حضور استادان، شخصیت‌های علمی و پژوهشگران اقتصادی

زمان: چهارشنبه 29 آذرماه 1402
ساعت 10 تا 12

مکان: خانه اندیشمندان علوم انسانی، سالن فردوسی
واقع در: تهران، میدان هفت تیر، بلوار کریم خان زند، خیابان استاد نجات اللهی (ویلا)، نبش خیابان ورشو

ورود سایرین آزاد اما منوط به ثبت نام است
آدرس ثبت نام شرکت حضوری:  
B2n.ir/iea1

منتظر حضور شما در بزرگترین اجتماع اقتصاددانان کشور هستیم.

(لیست ۱۹۶ استاد بازنشسته اقتصاد در فایل پی دی اف پیوست موجود است)

ایمیل انجمن:
ir.economists.a@gmail.com

✅ انجمن اقتصاد ایران (انجمن اقتصاددانان ایران سابق)
@IR_Economists_A