🔴 بنگاه‌های شبه ‌دولتی؛ اقتصاد غیررقابتی چگونه بازتولید می‌شود؟ – فصل شانزدهم

♦️ هنگامی که مرز میان دولت و بازار محو می‌شود

▫️ کمپانی‌های امتیازی اروپا؛ وقتی امتیاز جای رقابت را گرفت
در قرن هفدهم، دولت‌های اروپایی برای گسترش تجارت فرامرزی، امتیازهای ویژه‌ای به شرکت‌هایی مانند کمپانی هند شرقی هلند (VOC) و کمپانی هند شرقی بریتانیا اعطا کردند. این شرکت‌ها، علاوه بر فعالیت اقتصادی، از حقوق انحصاری در تجارت، اخذ عوارض، انعقاد قراردادهای سیاسی و حتی استفاده از نیروی نظامی برخوردار بودند.

در آغاز، این امتیازها ابزاری برای توسعه تجارت تلقی می‌شد؛ اما به‌تدریج روشن شد که هنگامی که برخی بنگاه‌ها به منابع، حمایت‌ها یا اختیاراتی دسترسی دارند که دیگران از آن محروم‌اند، رقابت آزاد به‌تدریج جای خود را به اقتصاد امتیازمحور می‌دهد.

این تجربه تاریخی، امروز نیز در ادبیات اقتصاد رقابت و اقتصاد نهادی اهمیت دارد. پرسش اصلی دیگر این نیست که یک بنگاه از نظر حقوقی دولتی یا خصوصی است؛ بلکه این است که آیا همه بنگاه‌ها تحت قواعد یکسان رقابت می‌کنند یا برخی از مزیت‌های نهادی ویژه برخوردارند؟

▫️ بنگاه شبه‌ دولتی چیست؟
در ادبیات اقتصاد، «بنگاه شبه‌ دولتی» تعریف حقوقی واحدی ندارد، اما معمولاً به بنگاه‌هایی گفته می‌شود که از نظر مالکیت یا مدیریت، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با نهادهای عمومی، صندوق‌های بزرگ، سازمان‌های عمومی یا ساختارهای وابسته به حکومت ارتباط دارند، در حالی که مانند شرکت‌های تجاری در بازار نیز فعالیت می‌کنند.

ویژگی اصلی این بنگاه‌ها، صرفاً نوع مالکیت نیست؛ بلکه نوع رابطه آن‌ها با ساختار قدرت و میزان دسترسی آن‌ها به امتیازهای نهادی است.

از همین رو، اقتصاددانان بیشتر بر رفتار اقتصادی این بنگاه‌ها تمرکز می‌کنند تا عنوان حقوقی آن‌ها.

▫️ تفاوت شرکت دولتی، خصوصی و شبه ‌دولتی
در یک شرکت خصوصی، سرمایه‌گذاران ریسک و سود فعالیت اقتصادی را می‌پذیرند و موفقیت بنگاه عمدتاً به توان رقابت، نوآوری و بهره‌وری وابسته است.

در شرکت دولتی، مالکیت و مسئولیت به‌طور رسمی بر عهده دولت است و اهداف اقتصادی ممکن است با مأموریت‌های عمومی نیز همراه باشد.

اما بنگاه‌های شبه‌ دولتی در میانه این دو قرار می‌گیرند. آن‌ها ممکن است از انعطاف شرکت‌های خصوصی بهره‌مند باشند، اما هم‌زمان به منابع، اطلاعات، اعتبارات یا فرصت‌هایی دسترسی داشته باشند که برای سایر رقبا به‌آسانی فراهم نیست.

به همین دلیل، اقتصاددانان تأکید می‌کنند که مسئله اصلی، برابری شرایط رقابت است، نه صرفاً شکل مالکیت.

▫️ بی‌طرفی رقابتی؛ مفهومی کلیدی در ادبیات OECD
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) طی دو دهه گذشته مفهوم Competitive Neutrality یا بی‌طرفی رقابتی را به یکی از اصول مهم سیاست رقابت تبدیل کرده است.

مقصود از بی‌طرفی رقابتی آن است که هیچ بنگاهی صرفاً به دلیل نوع مالکیت، وابستگی نهادی یا حمایت‌های ویژه، از مزیتی برخوردار نباشد که رقابت را به زیان سایر فعالان اقتصادی برهم بزند.

👈 اینجا بخوانید

🔴چالش
- توافق در راه است یا بازی زمان؟ چرا تهران و واشنگتن روایت‌های متفاوتی می‌گویند؟

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، مذاکرات با رژیم ایران را «پیچیده و زمان‌بر» توصیف کرده و گفته است تهران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت.
او تأکید کرده که ساختار قدرت در ایران دچار چنددستگی است و همین موضوع مذاکرات را دشوار کرده است. با این حال، ونس از ادامه گفت‌وگوها و رسیدن به نتیجه‌ای که به سود آمریکا باشد سخن می‌گوید.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مقام‌های حکومت ایران همچنان هرگونه مذاکره مستقیم با آمریکا را انکار می‌کنند. هم‌زمان، برخی مقام‌های رژیم ایران از بلاتکلیفی درباره ادامه تفاهم‌های موجود خبر می‌دهند و دونالد ترامپ نیز بار دیگر از ترجیح توافق به درگیری سخن گفته است.
اکنون پرسش اصلی این است: اگر مذاکره‌ای در کار نیست، چرا هر دو طرف همچنان درباره توافقی که ظاهراً وجود ندارد صحبت می‌کنند؟
 

▫️▫️▫️

🔴 #پادکست - تفسیر سیاسی روز
 
تشدید کشمکش‌های درونی حاکمیت بر سر مذاکره با آمریکا و استعفای پزشکیان

جنگ گرگ‌ها بر سر مذاکره با آمریکا و انتشار خبرهای مربوط به استعفای پزشکیان، شکاف‌های درونی حاکمیت را بیش از پیش آشکار کرده است. هم‌زمان با بالا‌گرفتن این کشمکش‌ها، رسانه‌های حکومتی و باندهای مختلف رژیم حملات متقابلی را علیه یکدیگر شدت بخشیده‌اند.


به ساندکلود ایران آزادی بپیوندید


▫️▫️▫️

🔴 توصیه به شریعتمداری کیهان، دنبال خنجر گمشده شمر نگرد!

▫️ خنجر گمشده شمر چهار دهه است پیدا شده، دور کمر ولی فقیه سفت بسته شده
حسین شریعتمداری که بعد مرگ خامنه‌ای زبانی بی صاحب است، همچنان از بنگاه کیهان به تاخت‌و‌تاز مشغول است. برای او مهم نیست مخاطب او کیست؟ اقتضای طبیعت او اینچنین است که مهمل گویی را ادامه بدهد و پایانی هم برای این کار متصور نیست تا لحد آباد که از این نعمت بی نصیب نماند.

شریعتمداری اخیراٌ مطلبی تحت عنوان «مراقب باشید خنجر شمر گم نشود» را در تاریخ ۵ مردادماه ۱۴۰۵ در کیهان، آینه‌دار زنگار گرفته جماعت کوران، منتشر کرده است. او با داستانی از یک فقره دزدی کلان شروع می‌کند و برای سفید سازی خود داستان سرایی می‌کند. البته حکایت این داستان‌ها برای او مفید فایده است با این شرط که شریفان سر بر زمین نهند.

▫️ روایت ثروت‌های بادآورده در حکومت ولایت فقیه
شریعتمداری بدون اینکه نظری به ثروت بادآورده بنگاه کیهان بکند می‌نویسد: «اواخر دهه ۷۰ هنگامی که در ادامه سلسله گزارش‌های کیهان درباره ثروت‌های بادآورده به پرونده فساد اقتصادی یکی از شرکت‌های بزرگ رسیدیم و با اشاره به اسناد و مدارک موجود، از سوءاستفاده‌های کلان این شرکت پرده برداشتیم یکی از حقوقدانان کشورمان که پای ایشان نیز به مناسبتی در این ماجرا به میان آمده بود، به کیهان آمد. ایشان، ابتدا به سوءاستفاده‌های کلان مالی در شرکت مورد اشاره اذعان کرد..».

از حقوقدان موهوم اسمی نمی‌برد اما از او احتمالاٌ با همان خلق و خوی بازجوی شکنجه گر، سوال می‌کند که «چرا جنابعالی در مقابل این فساد بزرگ سکوت کرده‌اید؟..».

حقوقدان هم که آدم رندی بوده زیرکانه با ادبیات شیادی آخوندی جواب شریعتمداری را می‌دهد. او می‌گوید: «آیا شما می‌دانید که مطابق قوانین اسلامی[منظور قوانین اسلامی ولایت فقیه] اگر شمر،‌ خنجری را که با آن امام حسین علیه‌السلام را به شهادت رسانده است، نزد کسی امانت‌ بگذارد، باید این امانت را محترم دانست و با وجود جنایتی که صاحب آن مرتکب شده است، نمی‌توان امانت او را نادیده گرفت؟!…عجبا…!

▫️ روضه خوانی شریعتمداری شمر را هم به گریه می‌اندازد!
حسین شریعتمداری وقتی با جواب زیرکانه آن حقوقدان ولایی آچمز شده و خنجر شمر را بر کمر ولی فقیه می‌بیند، چاره را در روضه خوانی دیده و به صحرای کربلا گریز می‌زند تا با راه اندازی گرد و خاک چهره خامنه‌ای ولی فقیه یعنی شمر و یزید زمانه را در صحنه کربلای ایران تار و محو کند. او در جواب می‌گوید: «در پاسخ به سؤال ایشان که با حالتی حق‌به‌جانب مطرح شده بود، عرض کردیم؛ آیا شما می‌دانید که اشکال کار جنابعالی و امثال شما چیست؟… عصر عاشوراست، حسین‌بن علی (ع) و ۷۲ تن از برترین بندگان خدا، تنها به علت خدا جوئی و عدالت‌خواهی و در دفاع از حریم اسلام به شهادت رسیده‌اند، فرزندان و خاندان رسول خدا (ص) را به اسارت گرفته‌اند، خیمه‌های آل‌الله را به آتش کشیده‌اند، کودکان خردسال شهدا در تاریکی شب در بیابان سرگردان شده و راه گم کرده‌اند، زینب کبری سلام‌‌الله‌‌علیها با چشمان‌ گریان و سراسیمه اطراف خیمه‌های آتش‌گرفته را در جست‌وجوی کودکان می‌کاود، حرامیان از هر سو به حریم اهل‌بیت پیامبر خدا (ص) می‌تازند… ».

▫️ حرامیان خامنه‌ای کشتار کردند و غروب‌های ۱۸ و ۱۹ دیماه آسمان ایران، رنگ خون گرفت
در تاریخ هر سرزمینی، روزهایی هست که زمان در همان لحظه متوقف می‌شود. روزهایی که دیگر فقط یک تاریخ در تقویم نیستند، بلکه زخمی ماندگار بر حافظه یک ملت‌اند. برای بسیاری از ایرانیان، هجدهم و نوزدهم دی‌ماه ۱۴۰۴ چنین روزهایی بود؛ دو غروب سنگین که سکوتشان از صدای گلوله هولناک‌تر بود و آسمان، گویی سرخی خون ریخته‌شده بر خیابان‌ها را در خود بازتاب می‌داد.

👈 اینجا بخوانید