🔴 عملیات طرد اقتصادی آمریکا علیه رژیم ایران به کجا منتهی می شود؟
۵ شهریور, ۱۴۰۵
انزوای اقتصادی رژیم ایران مکمل کدام گزینه؟
آمریکا از ۲ شهریور ۱۴۰۵ عملیات موسوم به «انزوای اقتصادی» یا Operation Economic Outcast را علیه رژیم ایران آغاز کرده است؛ کارزاری که برخلاف دوره های پیشین تحریم‌ها، تنها بر تحریم مستقیم حکومت ایران متمرکز نیست، بلکه شبکه‌های مالی، واسطه‌ها، شرکت‌ها و کشورهایی را نیز هدف قرار می‌دهد که به گفته واشینگتن به ادامه درآمدها و دور زدن تحریم‌های رژیم کمک می‌کنند. این اقدام در شرایطی آغاز شده که جنگ شش‌ماهه آمریکا و اسرائیل با ایران به نتیجه تعیین‌کننده‌ای برای سرنگونی حکومت منجر نشده و اکنون واشینگتن فشار اقتصادی را به ابزار اصلی خود برای وادار کردن تهران به تغییر محاسباتش تبدیل کرده است.
قطع تمام شریان‌های اقتصادی
وزارت خزانه‌داری آمریکا روز دوشنبه ۲شهریور اعلام کرد که با دستور دونالد ترامپ، عملیات «طرد اقتصادی را آغاز کرده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، هدف این عملیات را «قطع هر شریان اقتصادی» دانست که به بقای رژیم ایران کمک می‌کند و گفت هدف این است که تهران در نهایت «تنها بماند». کاخ سفید نیز این اقدام را «بزرگ‌ترین تهاجم مالی علیه یک دشمن» توصیف کرد....



👈بیشتر بخوانید

📋 خاطره روز
۶شهریور ۱۳۹۸- اعدام جنایتکارانه حمیدرضا درخشنده





▫️▫️▫️

🔴 دولت در دولت؛ اقتصاد موازی قدرت و منابع خارج از نظارت عمومی- فصل بیست و نهم – ۲

▫️ از «اقتصاد موازی» تا «سرمایه‌داری سیاسی»
اینجا مفهوم سرمایه‌داری سیاسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در سرمایه‌داری رقابتی، مالکیت خصوصی و انگیزه سود وجود دارد، اما رقابت باید تا حد زیادی بر پایه قواعد عمومی شکل بگیرد. در سرمایه‌داری سیاسی، موفقیت اقتصادی می‌تواند بیش از حد به قدرت سیاسی، ارتباطات و دسترسی ویژه وابسته شود. بنابراین، مسئله فقط این نیست که «چه مقدار دولت در اقتصاد حضور دارد».

پرسش بنیادی‌تر این است:
▫️ چه کسی می‌تواند از قدرت سیاسی برای به دست آوردن موقعیت اقتصادی استفاده کند؟
این پرسش، ما را مستقیماً به مقاله ۳۰ می‌رساند؛ جایی که باید روایت‌های مختلف درباره ماهیت اقتصاد ایران را در برابر یکدیگر قرار دهیم.
آیا اقتصاد ایران نئولیبرال است؟
آیا اقتصاد دولتی است؟
آیا یک اقتصاد رانتی است؟
یا باید آن را با مفهوم سرمایه‌داری سیاسی توضیح داد؟
پاسخ را نمی‌توان با یک برچسب آماده به دست آورد.
باید ساختار واقعی مالکیت، قدرت، بازار و منابع را بررسی کرد.

▫️ رانت؛ امتیازی که همیشه در بودجه دیده نمی‌شود
اگر بخواهیم اقتصاد موازی قدرت را دقیق‌تر بفهمیم، نباید فقط به رقم‌هایی نگاه کنیم که مستقیماً در قانون بودجه نوشته شده‌اند. بخش مهم‌تری از مسئله می‌تواند در امتیازهایی قرار داشته باشد که شکل یک پرداخت مستقیم ندارند. اعتبار ارزان، زمین ترجیحی، انرژی یارانه‌ای، دسترسی ویژه به مجوز، قراردادهای بزرگ و انحصار در برخی بازارها، همگی می‌توانند ارزش اقتصادی داشته باشند. این امتیازها ممکن است در حساب‌های بودجه‌ای به شکل یک ردیف مستقل دیده نشوند. اما برای اقتصاد هزینه دارند. زیرا منابعی که با قیمت پایین در اختیار یک بازیگر قرار می‌گیرند، یا از درآمد عمومی تأمین شده‌اند یا در شرایط رقابتی می‌توانستند ارزش بیشتری داشته باشند. بنابراین، اقتصاد سیاسی باید علاوه بر «خرج دولت»، به قیمت امتیازهای سیاسی نیز توجه کند.

▫️ بنیادها؛ یک نمونه تاریخی از اقتصاد چندلایه
بنیادها یکی از قدیمی‌ترین نمونه‌های این ساختار در ایران هستند. گزارش‌های صندوق بین‌المللی پول نشان داده‌اند که بنیادهای بزرگ پس از سال ۱۳۵۷ دارایی‌هایی را در اختیار گرفتند که پیش‌تر متعلق به رهبران، صاحبان کسب‌وکار و مالکان بزرگ بود. همان گزارش‌ها نشان می‌دهند که بنیادها علاوه بر فعالیت‌های اجتماعی، در فعالیت‌های اقتصادی نیز حضور داشته‌اند. برخی از آن‌ها از انتقالات بودجه‌ای و دسترسی ترجیحی به اعتبار برخوردار بوده‌اند. در گزارش سال ۲۰۰۲ صندوق بین‌المللی پول، بنیادهای بزرگ تحت نظارت مستقیم رهبر توصیف شده‌اند و درباره وضعیت مالیاتی و دسترسی آن‌ها به منابع نیز بحث شده است. این اسناد تاریخی‌اند و نمی‌توان وضعیت امروز را عیناً از آن‌ها استخراج کرد. اما یک نکته نهادی را روشن می‌کنند:
اقتصاد بنیادها از ابتدا فقط یک مسئله خیریه نبوده است؛ بخشی از آن با مالکیت و فعالیت اقتصادی گره خورده است.

▫️ از بنیاد تا بنگاه اقتصادی
گزارش دیگری از صندوق بین‌المللی پول در دهه ۱۹۹۰ درباره بنیاد مستضعفان، ساختاری با چند سازمان اقتصادی و صدها شرکت را توصیف می‌کرد. این شرکت‌ها در بخش‌هایی مانند صنعت، حمل‌ونقل، ساختمان، کشاورزی، معدن و تجارت فعالیت داشتند. اهمیت این موضوع در تعداد شرکت‌ها خلاصه نمی‌شود.
مسئله این است که یک نهاد با کارکرد اجتماعی می‌تواند هم‌زمان به یک مجموعه اقتصادی بزرگ تبدیل شود. در این حالت، پرسش درباره مرز میان ماموریت عمومی و فعالیت تجاری اهمیت پیدا می‌کند. اگر یک بنگاه خصوصی در بازار فعالیت می‌کند، باید هزینه سرمایه، مالیات، ریسک و رقابت را بپذیرد. اما اگر بنگاهی از امتیازات نهادی برخوردار باشد، مقایسه عملکرد آن با یک بنگاه خصوصی دیگر دیگر ساده نیست.


👈 اینجا بخوانید