🔴 ابعاد پنهان بحران بنزین

♦️ چگونه یک تصمیم پوپولیستی اقتصاد ایران را به بن‌بست رساند؟
ابعاد پنهان بحران بنزین؛ آتشی که سال‌ها زیر خاکستر ماند
در ادبیات فارسی، حکایت «دیوار کج» بارها نمادی از خطایی بوده است که در آغاز کوچک به نظر می‌رسد، اما هرچه بنا بالاتر می‌رود، خطر فروریختن آن بیشتر می‌شود. بحران امروز بنزین نیز شبیه همان دیوار است؛ دیواری که نخستین خشت‌های کج آن بیش از دو دهه پیش گذاشته شد و اکنون هزینه فروریختنش را جامعه ایران می‌پردازد.
ابعاد پنهان بحران بنزین امروز دیگر به صف‌های طولانی مقابل جایگاه‌ها محدود نیست. این بحران به بودجه عمومی، تورم، قاچاق، صنعت خودرو، محیط زیست و سلامت شهروندان گره خورده است. آنچه اکنون در تهران و دیگر شهرها دیده می‌شود، نتیجه یک حادثه مقطعی نیست. این وضعیت محصول سال‌ها سیاست‌گذاری غیرشفاف، تصمیم‌های پوپولیستی و ناتوانی ساختار اقتدارگرای حاکم در برنامه‌ریزی بلندمدت است.
گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر نشان می‌دهد مصرف روزانه بنزین در ایران از ظرفیت تولید داخلی پیشی گرفته است. در برخی برآوردها، فاصله تولید و مصرف به ده‌ها میلیون لیتر در روز می‌رسد. بنابراین صف مقابل پمپ‌بنزین‌ها را باید نشانه ظاهری بحرانی عمیق‌تر دانست؛ بحرانی که ریشه آن در ساختار معیوب اقتصاد انرژی قرار دارد.

▫️ میراث طرح تثبیت قیمت‌ها و سیاست‌گذاری پوپولیستی
برای فهم ابعاد پنهان بحران بنزین باید به سال ۱۳۸۳ بازگشت. مجلس هفتم با تصویب طرح تثبیت قیمت‌ها، روند اصلاح تدریجی قیمت حامل‌های انرژی را متوقف کرد. این تصمیم در فضای سیاسی آن زمان با عنوان «عیدی به مردم» تبلیغ شد، اما اقتصاد را نمی‌توان با شعار انتخاباتی اداره کرد.
تثبیت مصنوعی قیمت بنزین در شرایط تورمی، ارزش واقعی سوخت را سال‌به‌سال کاهش داد. مصرف افزایش یافت، انگیزه صرفه‌جویی از بین رفت و سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و پالایشگاه‌ها عقب افتاد. در واقع، ساختار حاکم به جای مواجهه صادقانه با واقعیت‌های اقتصادی، هزینه تصمیم خود را به آینده منتقل کرد.
امروز همان آینده فرا رسیده است. مصرف روزانه بنزین به سطحی رسیده که حتی افزایش ظرفیت پالایشگاهی نیز به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی آن باشد. ساختاری که طی سال‌ها خودروهای پرمصرف تولید کرده، حمل‌ونقل عمومی را فرسوده گذاشته و قیمت انرژی را به ابزار سیاست‌ورزی تبدیل کرده است، اکنون با ناترازی عظیم روبه‌رو شده است.
مشکل اصلی این است که سیاست‌گذاران هرگز یک نظام اقتصادی شفاف و پایدار برای انرژی ایجاد نکردند. هر دولت بحران را به دولت بعدی منتقل کرد و هر تصمیم دشوار را به تعویق انداخت. نتیجه، انباشت بحرانی شد که اکنون از ظرفیت مدیریت روزمره خارج شده است.

▫️ ابعاد پنهان بحران بنزین؛ بلعیده شدن بودجه و سرمایه ملی
یکی از مهم‌ترین ابعاد پنهان بحران بنزین، هزینه‌ای است که این سیاست بر بودجه عمومی تحمیل می‌کند. وقتی مصرف داخلی از تولید پیشی می‌گیرد، ساختار حاکم ناچار می‌شود منابع بیشتری برای واردات یا تولید اضطراری سوخت اختصاص دهد.
این مسئله فقط یک محاسبه مالی نیست. هر دلار هزینه‌شده برای جبران ناترازی سوخت، فرصتی ازدست‌رفته برای توسعه کشور است. اقتصاد ایران سال‌هاست با کمبود سرمایه‌گذاری روبه‌روست، اما ساختار حاکم همچنان منابع محدود را صرف پوشاندن پیامدهای سیاست‌های شکست‌خورده خود می‌کند.

👈 اینجا بخوانید

🔴 موج تازه اعتراضات؛ از بازنشستگان مخابرات تا جوانان جویای کار

♦️ شهرهای ایران به کانون اعتراض تبدیل می‌شوند
همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی و معیشتی، روز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵ گزارش‌هایی از تجمع و اعتراض در چندین شهر ایران منتشر شد. بازنشستگان مخابرات در اصفهان، کردستان و همدان، بازنشستگان تأمین اجتماعی در شوش، رانندگان در مرزهای ریمدان و مهران و جوانان جویای کار در گچساران و خوزستان، در اعتراض به مشکلات اقتصادی، تبعیض، کمبود سوخت و بی‌توجهی مسئولان دست به اعتراض زدند.
در اصفهان و کردستان، بازنشستگان شرکت مخابرات با برگزاری تجمع، نسبت به وضعیت مطالبات خود و نقش نهادهایی مانند ستاد اجرایی فرمان امام و بنیاد تعاون سپاه پاسداران اعتراض کردند. در سنندج و همدان نیز بازنشستگان مخابرات با اشاره به مشکلات بیمه درمانی، اجرا نشدن آیین‌نامه استخدامی و رفاهی سال ۱۳۸۹ و آنچه پایمال شدن حقوق خود می‌دانند، خواستار رسیدگی به مطالباتشان شدند.
در شوش نیز بازنشستگان تأمین اجتماعی در برابر دفتر نماینده مجلس تجمع کردند. معترضان با اشاره به گرانی، تورم و پایین بودن حقوق، تأکید کردند که تا رسیدن به مطالبات خود از اعتراض دست نخواهند کشید. شعارهایی درباره تبعیض، مشکلات معیشتی و بی‌توجهی دولت و مجلس به وضعیت بازنشستگان در این تجمع شنیده شد.

👈 اینجا بخوانید