🔴 ذی‌نفعان واقعی اقتصاد ایران؛ آزمون نظریه‌ها از نئولیبرالیسم تا سرمایه‌داری سیاسی – فصل سی و هشتم

♦️ اقتصاددانان برجسته ایران چه کسانی را برندگان واقعی وضع موجود می‌دانند؟
در اقتصاد سیاسی، نقشه زمانی ارزش دارد که بتواند جای صاحبان قدرت و ثروت را روی آن مشخص کند. اگر فقط جاده‌ها و ساختمان‌ها را ببینیم، نمی‌فهمیم چه کسی مسیر حرکت را تعیین کرده است. اقتصاد ایران نیز بدون شناسایی ذی‌نفعان واقعی قابل فهم نیست. پرسش اصلی این مقاله همین است: کدام رویکرد، برندگان واقعی ساختار موجود را بهتر شناسایی می‌کند؟
در مقالات گذشته، نئولیبرالیسم، سرمایه‌داری سیاسی، اقتصاد رانتی و نقش ساختار سیاسی را بررسی کردیم. اکنون باید این دیدگاه‌ها را با یک معیار مشترک بسنجیم. هر نظریه باید بتواند توضیح دهد چه کسی از ارز چندنرخی، انرژی ارزان، انحصار، اعتبار بانکی، قراردادهای عمومی و تخصیص بودجه سود می‌برد.

▫️ مسئله فقط دولت یا بازار نیست
بخشی از جریان چپ ایران، مشکلات اقتصادی را با مفهوم نئولیبرالیسم توضیح می‌دهد. این نقد به خصوصی‌سازی، آزادسازی، کاهش حمایت اجتماعی و افزایش نابرابری توجه دارد. این بخش از نقد اهمیت دارد. برخی سیاست‌های آزادسازی، بدون رقابت واقعی و نهادهای حمایتی، می‌توانند هزینه سنگینی بر مزدبگیران وارد کنند.
اما یک مشکل نظری باقی می‌ماند. آیا بزرگ‌ترین برندگان اقتصاد ایران واقعاً همان سرمایه‌داران مستقل و رقابتی هستند که ادبیات نئولیبرالیسم‌ستیز معمولاً هدف می‌گیرد؟
موسی غنی‌نژاد دقیقاً از زاویه مخالف وارد می‌شود. او استدلال می‌کند که بی‌عدالتی در ایران را نمی‌توان محصول نئولیبرالیسم دانست، زیرا دولت در بازار پول، کالا، خدمات، کار و مسکن مداخله گسترده دارد. از دید او، مداخله دولت و نبود قواعد پایدار، زمینه اصلی رانت است.
این اختلاف، برای شناخت موقعیت سودبران مفید است. زیرا نشان می‌دهد مسئله واقعی، انتخاب ساده میان «دولت» و «بازار» نیست. پرسش مهم‌تر این است که قدرت چگونه فرصت اقتصادی ایجاد می‌کند.

👈 اینجا بخوانید

🔴 اعتراضات صنفی بار دیگر در ایران اوج گرفت

♦️ بازنشستگان و کشاورزان پیشاپیش اعتراضات
در ادامه اعتراضات به تشدید مشکلات معیشتی و اقتصادی، روز یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵، موجی از تجمع‌ها و اعتراضات صنفی و اجتماعی در شهرهای مختلف ایران برگزار شد. بازنشستگان، کشاورزان، مال‌باختگان و جوانان جویای کار در این اعتراضات، نسبت به وضعیت معیشتی، پرداخت‌نشدن مطالبات، مشکلات درمانی، بیکاری و بی‌پاسخ ماندن خواسته‌هایشان اعتراض کردند.
در تهران، بازنشستگان تأمین اجتماعی مقابل سازمان تأمین اجتماعی تجمع کردند و نسبت به کاهش قدرت خرید، وضعیت معیشتی و عمل‌نشدن به وعده‌های مسئولان اعتراض داشتند. تجمع‌های مشابهی نیز در اهواز، رشت و شوش برگزار شد. بازنشستگان در اهواز خواستار افزایش مستمری متناسب با تورم، اجرای کامل همسان‌سازی، پرداخت معوقات و برخورداری از خدمات درمانی رایگان شدند. در رشت نیز بازنشستگان و مستمری‌بگیران تأمین اجتماعی نسبت به دریافتی پایین، مشکلات معیشتی و آنچه فساد و بی‌توجهی مسئولان می‌دانند، اعتراض کردند.

▫️ مردم علیه جنگ ویرانگر خارجی شعار دادند
در اصفهان، بازنشستگان فولاد و ذوب‌آهن با راهپیمایی از دروازه دولت به سمت استانداری، نسبت به مشکلات بیمه‌ای و معیشتی اعتراض کردند. اجرای واقعی همسان‌سازی حقوق، پرداخت مطالبات و معوقات و تأمین خدمات درمانی از جمله خواسته‌های آنان بود.

👈 اینجا بخوانید

🔴 مجلس حکومتی می‌خواهد با نفوذ کدام بیگانه مقابله کند؟

♦️ یک ماده طرح مقابله با نفوذ تصویب شد
مجلس حکومتی روز یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵، با وجود مخالفت دولت، یکی از مواد طرح موسوم به «مقابله با نفوذ بیگانگان» را تصویب کرد؛ طرحی که کارشناسان داخلی و خارجی آن را زمینه‌ساز گسترش فضای امنیتی، سانسور و فشار بیشتر در جامعه می‌دانند.
نمایندگان مجلس رژیم ایران روز یکشنبه ۲۹ شهریور، ماده ۹ این طرح را تصویب کردند. بر اساس این ماده، وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت موظف می‌شوند موضوع «نفوذ دشمنان» و آگاهی‌بخشی درباره آن را در محتوای آموزشی و کتاب‌های درسی وارد کنند.
همچنین سازمان اداری و استخدامی موظف شده است دوره‌های آموزش ضمن‌خدمت درباره ضوابط اجرای این قانون را بر اساس محتوای تهیه‌شده از سوی وزارت اطلاعات و حراست کل کشور تدوین و اجرا کند.

▫️ مقابله با کدام نفوذ؟
کلیات این طرح که با عنوان «مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه» مطرح شده، پیش‌تر نیز با مخالفت‌هایی روبه‌رو شده بود. دولت پزشکیان نیز رسماً با آن مخالفت کرده است.

👈 اینجا بخوانید