🔴 فقر در ایران؛ محصول بحران یا نتیجه ساختار قدرت؟

♦️ چگونه تحریم، جنگ و ساختار ناکارآمد قدرت، امنیت معیشتی میلیون‌ها شهروند را فرسوده‌اند؟
▫️ فقر در ایران؛ زخمی فراتر از خالی‌شدن سفره‌ها
در شاهنامه فردوسی، فرجام پادشاهی‌ها تنها با شکست در میدان نبرد رقم نمی‌خورد؛ بی‌داد و گسستن پیوند میان فرمانروا و مردم نیز می‌تواند پایه‌های قدرت را سست کند. این تصویر ادبی، امروز معنایی اقتصادی پیدا می‌کند: جامعه‌ای که هر روز برای تأمین نان، دارو و مسکن بیشتر تقلا می‌کند، فقط با کمبود درآمد روبه‌رو نیست؛ امنیت، اعتماد و امید به آینده را نیز از دست می‌دهد. فقر در ایران دیگر صرفاً مسئله درآمد خانوارها نیست؛ نشانه بحرانی عمیق‌تر در رابطه میان ساختار قدرت، منابع ملی و زندگی شهروندان است.
جدیدترین گزارش صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد که فشار معیشتی طی سال‌های گذشته گسترش یافته است. بر اساس ارقام نقل‌شده از رئیس سازمان بهزیستی نیز، نرخ فقر از حدود ۲۰ درصد در دوره پیش از سال ۱۳۹۷ به ۴۰ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است. همان گزارش، شمار افراد گرفتار فقر مطلق را حدود ۳۴ میلیون نفر برآورد می‌کند. این ارقام به‌تنهایی برای توضیح همه ابعاد بحران کافی نیستند، اما تصویری نگران‌کننده از فرسایش معیشت در جامعه ایران ارائه می‌دهند.

▫️ فقر در ایران؛ فراتر از تحریم و تورم
تحریم‌های خارجی، محدودیت تجارت و تنش‌های نظامی هزینه‌های سنگینی بر اقتصاد ایران تحمیل کرده‌اند. کاهش دسترسی به سرمایه، دشواری مبادلات مالی و افزایش هزینه واردات، فعالیت بنگاه‌ها را محدود می‌کنند. جنگ و نااطمینانی نیز سرمایه‌گذاری و اشتغال را تحت فشار قرار می‌دهند. بااین‌حال، توضیح بحران معیشت تنها با اشاره به تحریم‌ها کامل نمی‌شود.

👈 اینجا بخوانید

🔴 ایمنی معادن سمنان؛ چرا مرگ کارگران پایان نمی‌یابد؟

♦️ گزارشی از وضعیت اسفناک و مرگ‌و‌میر کارگران در معادن
از طزره تا مهماندویه، تکرار مرگ‌های معادن سمنان نشان می‌دهد که فاصله میان قانون و اجرای آن همچنان پابرجا است. مرگ در معدن نباید به بخشی عادی از خبرهای روزانه تبدیل شود. بااین‌حال، حوادث معادن زغال‌سنگ استان سمنان بارها خانواده‌های کارگران را داغدار کرده است. انفجار، گازگرفتگی و ریزش تونل، جان کارگرانی را گرفته‌اند که برای تأمین زندگی خود به اعماق زمین می‌روند. بررسی این حوادث، پرسشی اساسی را پیش می‌کشد: چرا با وجود قوانین ایمنی و استانداردهای کار در معادن خطر همچنان جان معدن‌کاران را تهدید می‌کند؟
پاسخ را نمی‌توان تنها در یک خطای فردی یا نقص فنی جست‌وجو کرد. ایمنی معادن سمنان به عملکرد مجموعه‌ای از نهادها، کارفرمایان و دستگاه‌های ناظر اما غیر مسول نسبت به جان کارگران وابسته است. تکرار حوادث مرگبار نشان می‌دهد که ارزیابی عملکرد این مجموعه نباید به اعلام علت اولیه حادثه یا برگزاری چند جلسه محدود بماند. امری که در حکومت ایران برای کاهش تاثیرات منفی اجتماعی همچنان رایج است.

▫️ طزره؛ شش مرگ و یک پرونده قضایی
۱۲ شهریور ۱۴۰۲، انفجار ناشی از تجمع گاز در معدن رزمجاه طزره، شش کارگر را به کام مرگ کشاند. این حادثه بار دیگر وضعیت ایمنی معادن زغال‌سنگ و مسئولیت مدیران آن‌ها را در کانون توجه قرار داد اما هیچ کس در مورد حوادث معادن سمنان پاسخگو نبود.
رئیس کل دادگستری استان سمنان در آبان ۱۴۰۲ برای فرونشاندن خشم خانواده‌های معدن‌کاران صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست برای سه نفر از مسئولان معدن خبر داد. کارشناسان حوادث ناشی از کار و کمیته حقیقت‌یاب نیز در بررسی پرونده مشارکت داشتند.
در اسفند همان سال، مقام قضایی استان اعلام کرد که حکم قطعی پرونده صادر شده است. بر اساس این اعلام، دادگاه تجدیدنظر مسئولیت کیفری کارفرما را در مرگ شش کارگر احراز کرد و او را به سه سال حبس تعزیری محکوم کرد. شرکت زغال‌سنگ البرز شرقی نیز به پرداخت شش دیه کامل محکوم شد. اما همه این اقدامات صرفا جنبه تبلیغی داشت و تنها داغ آن بر دل خانواده‌های کارگر باقی ماند با یک زندگی متلاشی شده که هیچ کدام از سردمداران حکومتی مورد بازخواست جدی قرار نگرفتند.
در گزارش‌های قضایی، شرایط ناایمن محیط کار، کافی نبودن تجهیزات ایمنی و غیرمکانیزه بودن استخراج نیز مطرح شدند. این موارد اهمیت دارند؛ زیرا ایمنی معدن فقط به رفتار کارگر در لحظه حادثه وابسته نیست. تهویه، پایش گاز، تجهیزات، روش استخراج و نظارت مستمر، همگی در کنترل خطر نقش دارند.
بااین‌حال، صدور حکم قضایی در حکومت ایران صرفا برای خاموش کردن آتش فاجعه است اما معیار اصلی، تغییر شرایطی است که امکان وقوع فاجعه را فراهم می‌کنند امری که هرگز در حکومت ایران جایی ندارد.

▫️ مهماندویه؛ تکرار فاجعه در سال ۱۴۰۴
۱ فروردین ۱۴۰۴، هفت نفر در معدن زغال‌سنگ جواهر مهماندویه دامغان بر اثر گازگرفتگی جان باختند. استاندار سمنان اعلام کرد معدن مدتی فعالیت نداشته و روز حادثه، نخستین روز فعالیت اکتشافی پس از توقف طولانی بوده است.

👈 اینجا بخوانید

🔴 سرقت پل هوایی در اهواز؛ تصویری تکان‌دهنده از وضعیت اقتصادی و اجتماعی

♦️ سرقت پل هوایی در اهواز؛ حکایت فشار معیشتی در استان ثروتمند خوزستان
سرقت پل هوایی در اهواز، منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی در روز ۲۴ مهر ۱۴۰۵، توجه بسیاری از کاربران را جلب کرده است. این اتفاق عجیب و تأمل‌برانگیز برای بخشی از افکار عمومی، نمادی از مشکلات اقتصادی و معیشتی است.

▫️ روایت شبکه‌های اجتماعی از ماجرا
بر اساس گزارش منتشرشده در اینستاگرام، فیس‌بوک و تلگرام، یک پل عابر پیاده‌ی فلزی در اهواز به سرقت رفته است. عنوان این پست‌ها اشاره دارد که خوزستان روی دریای ثروت نشسته، اما مردم درگیر فقرند. بنا بر همین روایت‌ها، سرقت در روز روشن رخ داده است.
در این خبرها آمده است که سارقان برای فروش ضایعات فلزی سراغ زیرساخت‌های عمومی رفته‌اند.

▫️ تناقض ثروت و بیکاری در خوزستان
خوزستان یکی از قطب‌های اصلی نفت، گاز، کشاورزی و صنعت کشور است. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد این استان در سال ۱۴۰۴ دومین نرخ بیکاری کشور را داشته است. نرخ بیکاری آن بالای ۱۱ درصد بوده، در حالی که میانگین کشوری حدود ۷ درصد گزارش شده است.

👈 اینجا بخوانید

🔴 چرا با وجود آتش‌بس وضعیت اقتصادی مردم هر روز بحرانی‌تر می‌شود؟

♦️ وضعیت اقتصادی ایران؛ وقتی جنگی نیست، اما گرانی هر روز حمله می‌کند
وضعیت اقتصادی ایران در حالی سخت‌تر می‌شود که، آمریکا مدتی است به ایران حمله نکرده است. در همین بازه، نرخ ارز، خودرو، اینترنت همراه و کالاهای خوراکی یکی پس از دیگری گران می‌شوند.

▫️ وضعیت اقتصادی ایران و سایه‌ی تهدید نظامی
گزارش‌ها از ادامه آتش‌بس ایران و آمریکا بیش از ۱۸۵ روز حکایت دارد. دونالد ترامپ گفته است پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۲ آبان ۱۴۰۵) حمله‌ای انجام نمی‌دهد.
با این وجود با دستکاری حاکمیت ملایان بازار ارز دچار جهش‌های پی‌در‌پی شده است. دلار آزاد چهارشنبه ۲۲ مهر با ۲۶۱ هزار تومان بسته شد. پنجشنبه به ۲۶۵ هزار تومان رسید و جمعه ۲۴ مهر به ۲۶۷ هزار و ۹۰۰ تومان رسید. در همان روز، سکه امامی به ۲۷۰ میلیون و ۹۴۰ هزار تومان رسید. گزارش‌های بازار، نگرانی سیاسی و وضعیت تنگه‌ی هرمز را عامل اصلی دانسته‌اند.
بازار خودرو نیز از این موج بی‌نصیب نبود. روز ۲۱ مهر، قیمت ری‌را در بازار آزاد ۸۰ میلیون تومان بالا رفت و به ۴ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان رسید. دنا پلاس اتوماتیک و تارا اتوماتیک هرکدام ۷۰ میلیون تومان گران شدند. این‌ها قیمت بازار آزادند و نرخ کارخانه را نشان نمی‌دهند.
در بخش ارتباطات، اپراتورها افزایش ۱۰۰ درصدی تعرفه‌ی اینترنت همراه را خواسته‌اند. گزارش‌های ۲۲ و ۲۳ مهر از افزایش احتمالی تا ۴۰ درصد خبر می‌دهند. هنوز اطلاعیه‌ی رسمی منتشر نشده است. اپراتورها هزینه‌ی توسعه و نگهداری شبکه را دلیل درخواست خود گفته‌اند.
در بازار خوراکی نیز سقف قیمت روغن سرخ‌کردنی ۸۱۰ گرمی از ابتدای مهر بیش از ۱۰۰ هزار تومان بالا رفته است.
آمار رسمی فشار را روشن‌تر نشان می‌دهد. مرکز آمار، تورم نقطه‌ای شهریور ۱۴۰۵ را ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه را ۷۳.۶ درصد اعلام کرد. بانک مرکزی تورم نقطه‌ای را ۸۳.۸ درصد گزارش کرده است. تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها از ۱۲۱ درصد گذشت و روغن ۲۵۷ درصد گران شد. تورم سالانه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۱۰۸.۸ درصد گزارش شده است. تورم نقطه‌ای دهک دوم حدود ۹۹.۳ درصد بود. این ارقام، وضعیت اقتصادی ایران را در سفره خانوار نشان می‌دهد.

👈 اینجا بخوانید