چند سالیه که صفحات زیادی در اینستاگرام [𝕏 و…] برای ترویج افکار پان ایجاد شده. فهمیدن اینکه نهایت حرف اینها چیه سخت نیست: سر و ته حرفشون اینه که ایرانی وجود نداشته، همه‌ش دروغ و جعله و عمدتاً ساختۀ پهلویه. اوایل کسی زیاد این صفحات رو جدی نمی‌گرفت و به‌علاوه یه سردرگمی هم در برابر این افکار وجود داشت. اما مدتیه که افراد خیلی زیادی صفحاتی زدند و همۀ ادعاهای مطرح‌شده از سوی پان‌ها رو با سند و مدرک جواب می‌دن.

‏اما این وسط به نظرم هنوز بخش بزرگی از جامعه اصل قضیه رو نفهمیده. نقطۀ قوت پان‌ها استدلال‌هاشون نیست. بسیار مهمه که در این تلۀ فکری نیفتید. اگر هم دقت کنید برای پیدا کردن استدلال‌های قوی چندان وقت نمی‌گذارند و معمولاً چیزهایی رو سر هم می‌کنند تا چیزی برای گفتن داشته باشند. حواستون خیلی جمع باشه که این بازی در اصل یک «بازی منطقی» نیست، بلکه در اصل «بازی احساسیه»... و متأسفم که بگم عموماً همچنان در تله می‌افتند.

‏هدف اصلی پان‌ها ترویج نفرته، نه ترویج فکر. تا وقتی این نکته رو متوجه نشید، نمی‌تونید مقابلۀ درستی باهاشون انجام بدید. هدف اصلی پان‌ها این نیست که اثبات کنند ایرانی وجود نداشته، بلکه تاکتیک اصلی‌شون ترویج نفرته؛ و در نهایت با کمک نفرت‌پراکنی در پی شکاف‌سازی هستند. اون چیزی که اونها می‌خوان اینه که ایرانی از ایرانی متنفر بشه، و متأسفم که بگم به دلیل رفتار سبک‌سرانۀ برخی، در این هدف گاهی هم موفق عمل می‌کنند.

‏پادزهر اصلی تفکرات پان «مهرورزی»ــه. اثبات اینکه ایران همیشه بوده، خیلی آسونه، اما اون چیزی که کار رو سخت می‌کنه اینه که تخم نفرت در دل‌ها نسبت به همدیگه بکارند. مشکل اینجاست که زیر پست‌های پان‌ها معمولاً به جولانگاه نفرت‌پراکنی دوطرفه تبدیل می‌شه و این نفرت هم کاملاً لحن و فحوای قومیتی می‌گیره. این رسماً بدترین کاریه که می‌شه کرد و شک نکنید بازنده شمایید.

‏اگر ایران رو دوست دارید، اگر برای آینده نگرانید، اگر از دستکاری روح و احساسات جامعه بیمناکید، بیش از هر چیز در تلۀ نفرت‌پراکنی نیفتید. در مقابل توهین به فارس، به ایران، به فردوسی، به بزرگان ایران، به دوران باستان، به کورش و به هر چیز دیگه‌ای که براتون ارزشمنده، شما توهین متقابل نکنید! اصلاً اون طرف داره توهین می‌کنه تا شما رو به توهین وادار کنه! اگر می‌خواید اون طرف برنده بشه، شما هم توهین کنید.

‏من معمولاً پیش اومده که در این جور صفحات کامنت محبت‌آمیزی (که البته ادا نیست، بلکه صرفاً بیان احساسمه) دربارۀ اون قومیت مورد بحث می‌نویسم، و اتفاقاً به شدت مورد حمله قرار می‌گیرم! چرا؟ چون اصلاً اون صفحه دایر شده، اون پست گذاشته شده تا ما کنترلمون رو از دست بدیم و دچار ادبیاتِ نفرت‌آمیز قومی بشیم و وقتی از مهر متقابل که بنیاد این فرهنگ برش استواره حرف بزنیم، اقدام طرف مقابل خنثا می‌شه.

‏خیلی زیاد شده که برخی اومدند و جوابم رو دادند که آقا چی می‌گی! این پان‌ها هیچی نمی‌فهمند! باید مثل خودشون جوابشون رو بدی! نه برادر من! نه خواهر من! نکنید! در این تله نیفتید! به جاش به عنوان یه ایرانی همزمان هم نسبت به اون قومیت و زبان و فرهنگِ مورد بحث و هم نسبت به ایران ابراز محبت کنید. بحث پان‌ها در درجۀ اول بحث احساسیه تا بحث منطق و استدلال. اگر هم فکر می‌کنید این کافی نیست، از صفحاتی که محترمانه جواب پان‌ها رو می‌دن حمایت کنید.

‏فراموش نکنید پان‌ها یک اقلیتند، اما ابزارشون اینه که می‌خوان به جامعۀ مادرشون اثبات کنند بقیۀ مردم ایران از اونها متنفرند یا احترامی براشون قائل نیستند... حالا اگر شما بلغزید و بیفتید در ادبیات نفرت‌آمیز قومی افتادید در دام اونها و مدرکی دادید دستشون تا به بقیه بگن: «دیدید گفتیم! اینا از ما متنفرند و به ما توهین می‌کنند!»

‏از مهدی تدینی
@IranianPlateau

‏محوطه‌های پیشاتاریخی «درّه خرم‌آباد» در سیاهه‌ی میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

‏این محوطه‌ شامل پنج غار و یک پناهگاه صخره‌ای است که در یک گذرگاه بوم‌شناختی باریک و غنی از آب، پوشش گیاهی و جانوری قرار گرفته‌اند. سکونت انسان در این منطقه به ۶۳ هزار سال پیش بازمی‌گردد و شواهدی از دوره پارینه‌سنگی میانی تا بالایی در آن یافت شده است. این محوطه‌ها فرهنگ‌های موسترین و بارادوستی را آشکار می‌کنند و بینشی ارزشمند درباره تکامل و مهاجرت انسان‌های اولیه از آفریقا به اوراسیا به دست می‌دهند. یافته‌هایی مانند اشیای تزیینی و ابزارهای سنگی پیشرفته، گویای رشد شناختی و فناوری انسان‌های اولیه در رشته‌کوه زاگرس هستند. این منطقه همچنان کمتر کاوش شده و ظرفیت چشمگیری برای اکتشافات باستان‌شناسی آینده دارد.
@IranianPlateau

‏روی مناره‌ی کالتا در شهر خوارزم (ازبکستان کنونی) این کتیبه‌ به زبان فارسی نگاشته شده:

‏منار عالی فرخنده بنیاد
‏که مانندش ندیده چشم افلاک    
‏عمارت شد بامر شاه عالم
‏ز جمله عیب‌ها و نقص‌ها پاک  
‏بچشم عقل در وقت نمودش
‏شده سرو سهی مانند خاشاک    
‏چو از طوبی آمد دلگشاتر
‏به جنت کرد نادرش عرضه خاک
‏رسیده چون ستون بر خاک گردون
‏ز وصفش قاصر آمد عقل ادراک
‏از این در آگهی سال بنایش
‏رقم کرده ستون خاک افلاک

‏عکس از صادق میری
@IranianPlateau

‏آبراهامیان و تاریخ‌نگاری مارکسیستی - شورویستی

‏«... این آبراهامیان، هم‌وطن سابق ارمنی‌تبار، توده‌ای آمریکایی و استاد ممتاز کالجی در نیویورک آیتی در سفاهت بازمانده چپ وطنی است و با اینکه بیش از شصت سال را در انگلستان و آمریکا گذرانده، حتی یک‌ذره هم از این سفاهت کاسته نشده و به نوعی مصداق آن آسیب‌شناسی عامیانه از خلق توده‌ای است که آنان «بر این زاده‌اند، بر این هم بگذرند»! تاریخ‌نویسی ایدئولوژیکی یکی از رایج‌ترین شیوه‌های تاریخ‌نویسی معاصر ایران است که با تولیدات نویسندگان شوروی و حزب توده آغاز شده و مرده ریگ آن نیز از طریق نویسندگانی مانند «احسان طبری» به فعالان سازمان‌های تروریستی مانند «بیژن جزنی» رسیده و با مهاجرت فعالان سیاسی به اروپا و آمریکا نیز تولّد دوباره‌ای در غرب پیدا کرده است. آن چه میان همه این جریان‌ها مشترک است، همانا بی‌خبری آنان از ایران و تقدّم [بخشیدن] ایدئولوژی بر امر واقع تاریخی است که به صورت‌های گوناگون در همه این نوشته‌ها آمده است. نیازی به گفتن نیست که نه از شوروی اثری باقی مانده، نه از حزب توده اما عقب‌ماندگی، آن هم در کشورهای عقب‌مانده، چنان فاجعه ای است که مشکل بتوان به اعماق آن رسید. شیوه تاریخ‌نویسی ایدئولوژیکی نوعی از تاریخ سیاسی است که بیشتر فعالان سیاسی برای پیشبرد اهداف ایدئولوژیکی خود نوشته‌اند. بدیهی است که این نوشته‌ها را نمی‌توان تاریخ در معنای دقیق آن دانست. این شیوه تاریخ‌نویسی، در دهه‌های اخیر که گروه‌های بیشتری از ایرانیان فعال سیاسی جایی در دانشگاه‌های آمریکایی پیدا کرده‌اند، بیش از پیش رواج پیدا کرده و اگرچه ظاهری علمی دارد اما روایتی خاص- بهتر بگویم: یک روایت یگانه- را در تحلیل تاریخی دنبال می‌کند. از نمونه‌های جالب توجه این نوع تاریخ‌نویسی نوشته‌های همین یرواند آبراهامیان است که با ته‌مانده‌هایی از تاریخ‌نویسی شورویستی-توده ای، در ادامه تاریخ‌نویسان چپ اروپایی، کوشش کرده است روایت سیاسی چپی از تاریخ معاصر ایران عرضه کند. البته، ادعای نویسنده مبنی بر این که روش تحلیل جامعه‌شناسان چپ جدید را دنبال کرده، گزافی بیش نیست، زیرا او نتوانسته است با میراث توده‌ای خود تصفیه حساب کند. این اثر، مانند بسیاری از تاریخ‌های سیاسی با گرایش جامعه‌شناسی سیاسی، از زمانی آغاز می‌شود که روایت تاریخی قصد توضیح تاریخ با تکیه بر آن را دارد. از این‌رو، تاریخ دو انقلاب ایران ناچار باید با ظهور طبقه کارگر و آرایش جدید در مناسبات طبقاتی آغاز شود.
‏... این شیوه تاریخ‌نویسی، در کشوری مانند ایران که تاریخی طولانی دارد، روشی یک سره اَبتَر است. در پیش گفتار نویسنده بر کتاب به تصریح آمده است:«نگارش این اثر... به منظور بررسی پایگاه حزب توده، مهم‌ترین سازمان کمونیستی در ایران، آغاز شد.» آن گاه، نویسنده، با اشاره‌ای به شکست حزب توده و این که انقلاب [سال] ۵۷، انقلابی اسلامی بود و حزب توده توان آن را نداشت که قدرت را به دست گیرد، می‌افزاید:«کتاب حاضر، در واقع، بنیادهای اجتماعی سیاست در ایران را تحلیل و این موضوع را بررسی می کند که چگونه توسعه اقتصادی-سیاسی، به تدریج، ویژگی‌های زندگی سیاسی در ایران را از انقلاب مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی شکل داده است.» در واقع، این تاریخ، در اصل، ایرانِ تاریخِ حزبِ توده بوده اما با شکست آن حزب به «تاریخ ایران میان دو انقلاب» تبدیل شده است.»

‏به تلخیص از: سید جواد طباطبایی (۱۴۰۰)، «ملیت‌سازی جعلی، سرمقاله شماره شانزدهم سیاست‌نامه»، فصلنامۀ سیاست‌نامه، شمارۀ شانزدهم ویژۀ نوروز ۱۴۰۰، صص ۴-۸.

@IranianPlateau

‏قانون جدید ویزا برای گردشگران خارجی ته‌مونده‌ی امید به ورود گردشگر به ایران هم نابود کرد
‏الزامات جدید:
‏-درخواست ویزا فقط از سوی آژانس‌های مسافرتی
‏-ارسال مدارک با جزئیات به دفتر بررسی
‏-رزرو غیرقطعی هتل‌ها و مشخص بودن مسیر
‏-اجبار همراهی راهنما
‏-گرفتن تعهد از توریست! و جلسه توجیهی!

@IranianPlateau

«آموزشِ زبان مادری» حق همه اقوام ایرانی است، اما «آموزش به زبان مادری» در همه دروس مدرسه و دانشگاه نه شدنی‌ست و نه مفید.

برخی برای توجیه این ایده به کِبک کانادا، بلژیک یا سوئیس اشاره می‌کنند. این قیاس از اساس مغالطه و ناشی از ناآگاهی است. زبان فرانسه، آلمانی یا ایتالیایی، زبان‌های علمی و دانشگاهی با قرن‌ها تولید دانش، هزاران کتاب مرجع و حضور قدرتمند در عرصه بین‌المللی‌اند. در مقابل، زبان‌هایی چون کردی، لُری، ترکمنی یا بلوچی –با همه‌ی ارزش و غنای فرهنگی‌شان– هنوز بستر علمی و دانشگاهی گسترده‌ ندارند. در این زبان‌ها نه محتوای به‌روز ریاضی، فیزیک و پزشکی و… به‌طور کامل تولید شده، نه شبکه علمی جهانی شکل گرفته. حتی ترجمه کامل و مداوم همه این منابع، هزینه و نیروی انسانی عظیم می‌طلبد که عملاً غیرممکن است.

زبان فارسی در ایران نقش یک زیرساخت ملی را دارد؛ پلی است که کُرد و بلوچ و آذری و گیلک و فارس را به هم وصل می‌کند و دسترسی مشترک به منابع علمی، فرهنگی و اداری فراهم می‌سازد.

@IranianPlateau

‏پارک ملی بمو، جایی برای هم‌زیستی حیات وحش

‏فیلم از پیمان خوبکار

@IranianPlateau

پارسه، شکوه ایران‌زمین

عکس از علی‌رضا نادری‌فرد

@IranianPlateau

پانزده سال تمام، باستان‌شناس فرانسوی فرانسوا دسه در جستجوی رمزی بود که هزاران سال پژوهشگران را به زانو درآورده بود: خط عیلامی خطی. خطی باستانی، زاده‌ی بیش از چهار هزار سال پیش در جنوب ایران، در دل تمدن عیلام؛ همسایه و رقیب دیرینه‌ی بین‌النهرین.

این خط که تنها از شصت نشانه تشکیل می‌شود، بر روی لوح‌ها، گلدان‌ها و سفالینه‌هایی پراکنده باقی مانده بود. تعداد اندک متون و نشانه‌های ناشناخته باعث شده بود که همه آن را «غیرقابل رمزگشایی» بدانند. اما دسه تصمیم گرفت ماجراجویی خود را آغاز کند.

او ردّ پژوهش‌های پیشگامانه‌ی خاورشناس آلمانی، فردیناند بورک، را گرفت و با شور و پشتکار سال‌ها میان انبارهای موزه لوور و دشت‌ها و کوهپایه‌های ایران سرگردان شد. سرانجام، کشف چند گلدان نقره‌ای منقوش در یک مجموعه‌ی خصوصی، کلید گشودن این معمای کهن را به دستش داد.

یک شامپولیون مدرن

از همان‌جا پرسش‌های تازه‌ای سربرآوردند: چگونه شناخت ما از خط میخی بین‌النهرین – که در قرن نوزدهم رمزگشایی شد – می‌تواند در خواندن خطی چنین متفاوت کمک کند؟ آیا عیلامی خطی می‌تواند نخستین نظام نوشتاری کاملاً آوایی جهان باشد، متفاوت از هیروگلیف‌ها و خط میخی که بخشی از آن‌ها همچنان تصویری و واژه‌نگار است؟

فیلمی که به دنبال این پژوهش ساخته شده، ما را با دسه همراه می‌کند: سفری هیجان‌انگیز میان زبان‌شناسی و باستان‌شناسی، شبیه یک بازی معما که ما را تا سرچشمه‌های خودِ نوشتار و زبان می‌برد. این داستان، نه تنها ثمره‌ی پانزده سال تحقیق، که حاصل یک عمر زندگی است.

‏ https://www.arte.tv/fr/videos/109776-000-A/a-la-recherche-de-l-ecriture-oubliee/

@IranianPlateau

‏قلبی که برای ایران می‌تپید، خاموش شد.

‏بهرام بیضایی
‏۱۳۱۷-۱۴۰۴

@IranianPlateau

‏اتنیک یا پولیس؟ نزاع بر سر معنای سیاست است!

‏شخصی در بی‌بی‌سی فارسی گفت که از واژه «اتنیک» به‌جای «اقوام» به دلیل احترام به آن‌ها استفاده می‌کند؛ اما واژه اتنیک ذاتاً مودبانه نیست. «اتنیک» از واژه یونانی ethnos آمده است که در یونانی باستان برای اشاره به «دیگری» به کار می‌رفت، نه برای خودِ یونانیان. یونانی‌ها خود را با واژه‌هایی مانند demos (یا پولیس) تعریف می‌کردند، اما ethnos اغلب برای اقوامِ بیرون از پولیس (شهر) و عمدتاً برای «قبایل و عشایر غیرمتمدن و وحشی» استفاده می‌شد.

‏در قرون وسطی، همین واژه به معنای «کافر» به کار می‌رفت. در ترجمه یونانی کتاب مقدس نیز ethnos به معنای «اقوام غیریهود» به کار رفت؛ یعنی بار معنایی «غیریّت» و «بیگانه» در آن مستتر شد. در لاتین نیز به معنای «کافران» یا «غیریهودی/غیرمسیحی‌ها» استفاده می‌شد. در آمریکای شمالی نیز به آسیایی‌ها و آفریقایی‌های مهاجری که به‌صورت «کلونی منزوی» زندگی می‌کردند و بخشی از هسته ملّی کشور نبودند، اتنیک گفته شد.

‏در ادبیات علوم اجتماعی پس از دهه هفتاد میلادی، اتنیک با منازعه خشونت‌آمیز ملازمه دارد. در واقع، مفهوم اتنیک و کشمکش، لازم و ملزوم یکدیگر دانسته شده‌اند و ده‌ها کتاب با نام Ethnic Conflict نوشته شده که منازعات خشونت‌بار قومی در آفریقا، آسیا یا شرق اروپا را مطالعه کرده‌اند. ولی آن نیروی سیاسی که پیوسته علاقه دارد «سیاستِ اتنیک» را دنبال کند و از مفهوم اقوام (خویشاوندان ایرانی) منزجر است، بنیاد سیاسی خود را بر منازعه و جنگ یا بحران داخلی قرار داده است.

‏سیاست، همان‌طور که از نامش پیداست، مناسبات مدنی مربوط به شهر (پولیس) است؛ بیرون از شهر، در کوهستان (مثلاً قندیل) یا در میان قبیله (زندگی چادرنشینی)، سیاست (پولیس) وجود ندارد. پس مردم یا در شهر (و امروز به تعبیر هگل در دولت-کشور) زندگی می‌کنند یا در کوه و بیابان، بدون قانون و البته بدون مناسبات شهروندانه (مدنی). اما آن نیروی سیاسی که بخواهد مناسبات شهروندانه را از میان بردارد و جامعه را تبدیل به «جماعت» (اجتماع بدون منفعت مشترک) کند، دشمن خیر عمومی و در نتیجه دشمن جمهوری است؛ زیرا جمهوری بیش از آنکه فرم حکومت باشد، محتوای حکومت است.
‏جمهوری (Respublica) از دو جزء Res به معنای «امر» و Publica به معنای «عمومی» تشکیل شده است (پوزش از خواننده به خاطر توضیح واضحات) و جمهوری نیز حکومتی است که «امر عام» یا خیر عمومی را دنبال می‌کند. آن فعال سیاسی در بی‌بی‌سی که خود را جمهوری‌خواه می‌پنداشت، در واقع حتی به جمهوری‌خواهی نزدیک هم نبود، تا چه رسد به اینکه بتواند یک امر عمومی را دنبال کند.

‏اما چرا موضوع‌کردنِ اتنیک با سیاست سازگار نیست؟ چون اصلاً این پارادایم اصولاً سیاسی (مدنی و مربوط به مناسبات شهروندانه) نیست. مناسبات شهروندانه (یا در لاتین کلاسیک کیویتاس: civitas) به معنای «جماعت سازمان‌یافته شهروندان» است. اگر بحث ما ناظر به پولیس و شهر به‌مثابه پیکره سیاسی باشد، «نظم مدنی» یا «حیات مدنی» با اتنیک (در معنای اول یونانی) منافات دارد؛ از آن رو که سیاست با هر تعریفی وظیفه ندارد بربریت‌های جدید تولید کند (حتی اگر دغدغه فرهنگ‌مند کردن انسان را هم نداشته باشد)، بلکه به دنبال قانون‌مندی و تولید نظم است.

‏مناسبات شهروندی درون یک دولت معنا دارد؛ جایی که حقوق و تکالیف سیاسی «فرد» تعیین می‌شود و اتفاقاً تمام بحث در مورد مفهوم فرد و فردیت انسان است. از سوی دیگر، اتنیک، جماعت و قبیله جایی نیستند که بتوان درون آن‌ها از انتخابِ آزادِ فرد سخن گفت، زیرا در آن پارادایم، فردیتی وجود ندارد و اصولاً فردی شکل نمی‌گیرد که حقوقی هم داشته باشد.
‏آن نیروی حزبی که به جای «فردِ شهروند»، اتنیک را موضوع خود قرار دهد، به دنبال جنگ داخلی از طریق همان اتنیک‌سازی است، نه سیاست‌ورزی برای رسیدن به وحدتی بالاتر که غایت آن خیر جمعی است. این رویکرد در عالم فعالیت سیاسی، بیش از هر چیز به معنای وارد کردن یک نیروی مخرب بنیادگرا به مناسبات مدنی است که هدف از آن روشن است.

‏استراتژی برساختنِ موهومی توهین‌آمیز به نام «اتنیک» از شهروند ایرانی (که حامل ملیّت و فردیّت است)، کژراهه‌ای است که نه تنها فرد، بلکه مفهوم کشور را نیز منحل می‌کند؛ در حالی که ما می‌خواهیم همه کثرت‌ها مشمول نظم شوند و طبیعتِ مناسبات اجتماعی ایران دست‌نخورده باقی بماند. چنانچه ارگانیسم تاریخی ایران به مرور و در طول تاریخ، همه کثرت‌های موجود را برگرفته و (در عین حفظ آن) مشمول نظمی طبیعی کرده است که در قالب «ادغام ساختاریافته» (رفع و ترفیع) قابل توضیح است (که در جای دیگری توضیح خواهم داد). فقط در قالب این «نظم ملّی» است که می‌توان همه کثرت‌ها را درون وحدت طبیعی و تاریخی حفظ کرد.

‏از ⁦ @salar_seyf⁩

@IranianPlateau

‏وقتی از ایران دموکراتیک و سکولار صحبت می‌کنیم، یعنی «قانون» برای همه ایرانیان از هر تبار و زبانی، لباسی یکسان می‌دوزد. مگر کروموزوم و DNA یک هم‌وطن کرد با یک یزدی، خراسانی یا ترکمن متفاوت است؟ مگر دردِ ناشی از بی‌عدالتی و فقر برای یک کرد، سوزنده‌تر از دردِ یک بلوچ یا لر است؟ اصرار بر ذکر نام یک گروه خاص در قانون اساسی، نه تنها بوی دموکراسی نمی‌دهد، بلکه آغازی است بر تبعیض‌های جدید و تافته جدا‌بافته پنداشتنِ بخشی از ملت.

@IranianPlateau

چهارشنبه‌سوری خجسته باد!

@Iranianplateau