💠 #یادداشت


تبیین اجتماعی، اقتصادی و سیاسی اعتراضات ۱۴۰۴
۱۲ بهمن

✍سمیه توحیدلو، جامعه‌شناس

اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ را نمی‌توان صرفاً به شوک‌های مقطعی اقتصادی یا تحریک‌های بیرونی فروکاست. روایت رسمی غالباً می‌کوشد این اعتراضات را «معیشتی» یا «امنیتی» صورت‌بندی کند؛ گویی افزایش قیمت‌ها، تحریم‌ها یا چند فراخوان سیاسی به‌تنهایی جامعه را به خیابان آورده‌اند. اما چنین خوانشی بیش از آنکه تبیینی باشد، تقلیل‌گرایانه است. مسئله اصلی نه یک بحران کوتاه‌مدت، بلکه انباشت طولانی‌مدت بی‌افقی، فرسایش اعتماد و تجربه زیسته ناکارآمدی حکمرانی است. در این معنا، معیشت نه علت نهایی، بلکه زبان روزمره‌ای است که بحران‌های عمیق‌تر اجتماعی و سیاسی از طریق آن بیان می‌شوند.

در سال‌های منتهی به ۱۴۰۴، فشار اقتصادی به سطحی رسید که دیگر صرفاً به معنای کاهش رفاه نبود، بلکه به معنای فروپاشی افق آینده شد.

تورم مزمن، بی‌ثباتی بازار کار، سقوط مداوم قدرت خرید و ناتوانی دولت در تأمین حداقل‌های امنیت اقتصادی، زندگی روزمره را از وضعیت «تحمل‌پذیر» به وضعیت «نامطمئن» منتقل کرد. اما آنچه این وضعیت را سیاسی کرد، صرفاً فقر یا گرانی نبود، بلکه احساس نابرابری ساختاری و بی‌عدالتی نهادی بود. فساد، رانت‌های گسترده، تبعیض در دسترسی به فرصت‌ها و امتیازات، و شکاف میان زیست نخبگان قدرت و زیست اکثریت جامعه، این تصور را تثبیت کرد که بحران اقتصادی محصول تصادف یا تحریم صرف نیست، بلکه نتیجه نحوه حکمرانی است.

در اینجا، اقتصاد به مسئله‌ای اخلاقی و سیاسی بدل می‌شود: مسئله کرامت، استحقاق و عدالت.

از منظر حکمرانی، مسئله اصلی فقدان ظرفیت اصلاح درونی است. طی دهه‌های اخیر، سازوکارهای بازخورد اجتماعی تضعیف شده‌اند: انتخابات کارکرد نمایندگی خود را از دست داده، نهادهای واسط فرسوده شده‌اند و رسانه‌های رسمی توان اقناع ندارند. نتیجه آن است که شکاف میان تصمیم‌گیری و تجربه زیسته مردم دائماً عمیق‌تر می‌شود. در چنین شرایطی، حتی سیاست‌های اقتصادی عقلانی نیز با بی‌اعتمادی عمومی مواجه می‌شوند، زیرا مسئله فقط سیاست‌ها نیست، بلکه فقدان اعتماد به نیت و توان نظام تصمیم‌گیری است.

اعتراضات ۱۴۰۴ در این معنا واکنش به یک سیاست خاص نبود، بلکه واکنش به انسداد ساختاری امکان اصلاح بود؛ لحظه‌ای که جامعه احساس می‌کند دیگر نمی‌تواند آینده خود را در چارچوب قواعد موجود تصور کند.

تحریم‌های خارجی و فشارهای ژئوپلیتیک بی‌تردید در تشدید بحران اقتصادی نقش داشته‌اند، اما تبدیل آن‌ها به علت نهایی اعتراضات، نوعی جابه‌جایی مسئله است. تحریم‌ها زمانی به بحران اجتماعی بدل می‌شوند که با ناکارآمدی داخلی، فساد نهادی و اولویت‌بندی‌های مسئله‌دار حکمرانی پیوند بخورند. جامعه‌ای که احساس کند هزینه‌های سیاست خارجی، امنیتی یا ایدئولوژیک به قیمت فرسایش زندگی روزمره‌اش پرداخت می‌شود، بحران اقتصادی را نه یک مسئله اجتناب‌ناپذیر، بلکه یک انتخاب سیاسی تلقی می‌کند. در این نقطه، معیشت از سطح شکایت فردی عبور می‌کند و به مطالبه‌ای سیاسی درباره جهت‌گیری کلی نظم قدرت بدل می‌شود.

از این منظر، برخلاف الگوهای شوک‌درمانی که اعتراض را محصول انفجار ناگهانی نارضایتی می‌دانند،

۱۴۰۴ نتیجه یک فرایند تدریجی فرسایش بود. جامعه ایران پیش از آنکه خشمگین شود، خسته شد؛ پیش از آنکه معترض شود، بی‌افق شد. پیمایش‌های اجتماعی سال‌های اخیر نیز نشان داده‌اند که احساس ناتوانی در بهبود آینده، کاهش امید اجتماعی، بی‌اعتمادی نهادی و تصور بن‌بست سیاسی، به‌مراتب نقش مهم‌تری از صرف شاخص‌های اقتصادی در آمادگی برای اعتراض دارند. مردم نه فقط به‌خاطر گرانی، بلکه به‌خاطر بی‌معنایی تلاش، بی‌ثمر بودن مشارکت و بی‌اعتباری وعده‌ها به خیابان می‌آیند.

در این معنا، اعتراضات ۱۴۰۴ بیش از آنکه واکنش به شوک باشد، واکنش به انباشت تجربه ناکامی است.

بنابراین، مسائل معیشتی در دی ۱۴۰۴ نه «بهانه»، بلکه «واسطه بیان» بحران‌های عمیق‌تر بودند. گرانی، بیکاری و فقر، زمانی به لحظه انقلابی پیوند می‌خورند که به نشانه‌ای از فروپاشی قرارداد نانوشته میان دولت و جامعه تبدیل شوند: قراردادی که قرار بود حداقلی از امنیت، عدالت و امکان آینده را تضمین کند. وقتی این قرارداد در تجربه زیسته مردم از کار می‌افتد، اعتراض دیگر صرفاً مطالبه اقتصادی نیست، بلکه پرسش از خود نظم سیاسی است. از همین روست که در ۱۴۰۴، معیشت به سیاست گره خورد، سیاست به کرامت، و کرامت به امکان زیستن در یک نظم معین؛ پیوندی که یکی از بنیان‌های شکل‌گیری لحظه انقلابی در جامعه ایران شد.

#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو

🔹🔹🔹

🖋 کانال کانون صنفی معلمان ایران

🆔 @KSMtehran

💠 #یادداشت

🔴 «مساله بازداشتی‌ها»

روایت یک وکیل دادگستری از وضعیت بازداشتی‌های اعتراضات دی ماه / تعداد بازداشتی‌ها خیلی زیاد است

🔺 یک حقوقدان و وکیل نوشت: از تعداد بازداشتی‌ها برآوردی نداریم و فقط می‌دانیم که خیلی زیاد است؛ حتی از شهرهای دیگر هم تماس داشتیم ولی به آنها هم اعلام شد که بهتر است با وکلای شهر خود تماس بگیرند چون این کار نیاز به پیگیری مستمر دارد.

🔹 امیر رییسیان در یادداشتی با عنوان «مساله بازداشتی‌ها» نوشت: تا همین حالا همکاران ما تقریبا در هیچ کدام از پرونده‌ها موفق به اعلام وکالت نشده‌اند تا بتوانند پرونده را بخوانند و دفاع کنند. غالب پرونده‌ها در دادسرا هستند و تعداد زیادی از خانواده‌ها از این تعداد زیاد پرونده‌هایی که در دادسرا هستند اطلاعی ندارند، نه شماره پرونده و نه شعبه؛ هیچ کدام را نمی‌دانند. تعداد کمی از آنها هم که شماره پرونده یا شعبه دارند امکان اعلام وکالت برایشان وجود ندارد چون وکلایی می‌توانند اعلام وکالت کنند که مشمول تبصره ۴۸ هستند. من و بسیاری از وکلای مستقل همکار در آن لیست حضور نداریم و امکان وکالت در دادسرا را نداریم.


🔹 تعداد کمی از پرونده‌ها هم که از دادسرا به دادگاه رسیدند غالبا این طور بوده است که متهم وکیل نداشته و به عنوان مثال آنها را به صورت گروهی برای برگزاری دادگاه آورده‌اند یا حتی مواردی ویدئو کنفرانسی بوده است و طرف متوجه این نبوده که حق داشتن وکیل دارد. مواردی هم متوجه این حق بودند اما مثلا به آنها گفته‌اند که اگر امروز دادگاهت تمام شود زودتر مشکلت حل می‌شود و آزاد می‌شوی اما اگر بخواهی وکیل بگیری کارت عقب می‌افتد و به همین دلیل از گرفتن وکیل صرف‌نظر کرده‌اند در نتیجه تعداد معدودی از وکلا توانسته‌اند اعلام وکالت کنند.
این تقریبا تجربه تمام همکارانی است که این روزها به دادگاه‌ها مراجعه کرده‌اند
🔺بنابراین تقریبا می‌شود گفت؛ شاید در بیست و چند روز گذشته بالغ بر صدها نفر تلفنی یا حضوری برای کمک و خدمات حقوقی با ما تماس داشته‌اند اما شخصا تاکنون برای هیچ پرونده‌ای نتوانستم اعلام وکالت کنم چون پرونده‌ها در دادسرا بوده است یا هیچ اطلاعاتی از پرونده نداشتیم یا تبصره ۴۸ نبودیم یا اگر پرونده به دادگاه رسیده ما از روز دادگاه مطلع نشدیم. دادگاه با فوریت برگزار شده یا حتی اگر مطلع شدیم موکل چون چند روز در بازداشت بوده با این تصور که اگر دادگاهش زودتر برگزار شود، زودتر آزاد می‌شود منصرف شده است. چنین فرآیندی باعث شده است که عملا کارکرد فعالان حقوقی قضایی و وکالتی فقط محدود به مشاوره دادن به این افراد شود.


📌متن کامل :

https://www.etemadonline.com/tiny/news-758781

🔹🔹🔹

🖋 کانال کانون صنفی معلمان ایران

🆔 @KSMtehran

💠 #صبحگاه

آنها کجایند که می‌آمدند و می‌رفتند
افسانه‌ی خیابان می‌شدند
خانه‌ها را بر می‌افروختند
خاک را متبرک می‌کردند؟
راه درازی انگار طی شده ست
این قصه کودکان بسیاری را شاید به خواب برده باشد.
من بوی خاک را می‌شنوم
می‌شنوم که در پی گرمای ماست
قصه همیشه از دل شب
آغاز می‌شده است.

#محمد_مختاری

🔹🔹🔹

🖋 کانال کانون صنفی معلمان ایران

🆔 @KSMtehran

💠 #خبر_گوناگون

با ایران به طور جدی در حال گفت‌و‌گو هستیم
ترامپ ادعا کرد: ایران به‌طور جدی با ایالات متحده در حال گفت‌وگوست. امیدواریم ایران بر سر چیزی قابل قبول مذاکره کند.

هند به‌ جای نفت ایران، نفت ونزوئلا را دریافت می‌کند
دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده مدعی شد که هند به توافقی دست یافته که طی آن، نفت ونزوئلا را به جای نفت ایران خریداری خواهد کرد.

رویترز: مارک ساوایا، فرستاده ترامپ به عراق، برکنار شد
ساوایا به‌دلیل مدیریت ضعیف برخی پرونده‌های کلیدی مورد انتقاد قرار گرفته بود؛ از جمله ناتوانی در جلوگیری از معرفی نوری المالکی، نخست‌وزیر پیشین عراق، فردی که ترامپ پیش‌تر به عراق هشدار داده بود از انتخاب او خودداری کند.

ایران خودرو دیزل هم قیمت‌ محصولات خود را افزایش داد
شرکت ایران‌خودرو دیزل، قیمت چهار خودروی سنگین و نیمه‌سنگین خود را افزایش داد. مدیرعامل ایران‌خودرو دیزل، همزمان عضو هیئت مدیره شرکت ایران‌خودرو نیز بوده است.

سازمان هواپیمایی: هشدار پروازی جدیدی صادر نشده
رئیس سازمان هواپیمایی کشوری گفت: در حال حاضر نوتام (هشدار پرواز) جدیدی صادر نشده و همه پروازهای داخلی و خارجی طبق برنامه در حال انجام است.

وزیر ارتباطات: سرعت اینترنت به قبل از ۱۸ دی بازنگشته
وزیر ارتباطات گفت:‌ هنوز به شرایط قبل از هفدهم و هجدهم دی‌ماه بازنگشته‌ایم و همه تلاش ما این است که به آن شرایط بازگردیم.

دانشگاه علوم پزشکی تهران: فوت دو دانشجوی پزشکی ساکن کوی دانشگاه
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران از فوت دو دانشجوی پزشکی ساکن کوی دانشگاه این مجموعه در شب گذشته خبر داد و گفت: علت این حادثه در دست بررسی است.

صداوسیما: عزل مدیر شبکه افق و توقف برنامه «خط‌خطی» پس از پخش محتوای توهین‌آمیز
صداوسیما اعلام کرد: در پی پخش برنامه‌ای از شبکه افق با محتوای موهن نسبت به شهدا و جان‌باختگان حوادث دی‌ماه، مدیر این شبکه به دلیل سهل‌انگاری و بی‌توجهی در مدیریت محتوای برنامه «خط‌خطی» عزل و پخش این برنامه متوقف شد.

عراقچی: به امکان دستیابی به توافق اطمینان دارم
عراقچی با بیان اینکه به امکان دستیابی به توافق اطمینان دارم افزود: توافق در بازه‌ای کوتاه قابل تحقق است.

اکسیوس: دولت ترامپ به ایران اطلاع داده که برای برگزاری دیدار و مذاکره بر سر یک توافق آمادگی دارد
یک مقام ارشد آمریکایی به اکسیوس گفت: دولت ترامپ از طریق چندین کانال به ایران اطلاع داده که برای برگزاری دیدار و مذاکره بر سر یک توافق آمادگی دارد.

#انتخاب

🔹🔹🔹

🖋 کانال کانون صنفی معلمان ایران

🆔 @KSMtehran

💠 #خبر

▪️۸ ماه حبس تعزیری و ۲ سال ممنوعیت فعالیت در فضای مجازی برای ژاله روحزاد

طبق حکمی که از سوی دادگاه انقلاب صادر شده، خانم ژاله روحزاد معلم بازنشسته، به ۸ ماه حبس تعزیری و دو سال ممنوعیت از فعالیت در فضای مجازی محکوم شده است.
این حکم بدوی است و بیست روز مهلت برای اعتراض دارد.

#ژاله_روحزاد
#عدالت
#آزادی_بیان

🔹🔹🔹

🖋 کانال کانون صنفی معلمان ایران

🆔 @KSMtehran