بازی با کارت قومیت برای شکستن بن‌بست ایران نتیجه معکوس خواهد داشت
نوشته: مایکل روبین
۱۳ ژوئیه ۱۹۷۱
https://t.co/Ft1frO7I4h

وقتی دو دهه پیش به‌عنوان کارشناس پرونده ایران در وزارت دفاع آمریکا کار می‌کردم، این موضوع آن‌قدر تکرار می‌شد که می‌شد ساعت را با آن تنظیم کرد: هر چند ماه یک‌بار، فردی که تازه مسئول پرونده ایران شده بود، چه در ستاد مشترک ارتش و چه در سازمان اطلاعات مرکزی (CIA)، جایی می‌خواند که ایران کشوری چندقومیتی است و سپس پیشنهاد می‌کرد که آمریکا از جدایی‌طلبی قومی در ایران حمایت کند تا کشور تجزیه شود.

فرمول‌های جادویی هرگز کارساز نیستند

باید یک اصل کلی در واشنگتن و به‌طور کلی در دیپلماسی وجود داشته باشد: فرمول‌های جادویی وجود ندارند. این‌گونه ایده‌ها بازتابی از غرور و ناآگاهی سیاست‌گذاری آمریکاست، اما همواره به شکست منجر می‌شوند. باراک اوباما، رئیس‌جمهور وقت، این تصور نادرست را پذیرفت که شهرک‌های اسرائیلی مانع اصلی پیشرفت دیپلماتیک هستند. تمرکز بعدی او بر این موضوع باعث شد حماس و دیگر رهبران فاسد فلسطینی از زیر بار مسئولیت شانه خالی کنند و روند دیپلماسی تقریباً در تمام دوران ریاست‌جمهوری او متوقف شود. جست‌وجوی یک فرمول جادویی همچنین در پسِ «سیاست بازتنظیم» ناموفق هیلاری کلینتون، وزیر خارجه وقت، در قبال روسیه قرار داشت؛ همان‌طور که بعدها حملات لفظی اوباما و سپس جو بایدن به عربستان سعودی بر سر جنگ یمن نیز از همین ذهنیت ناشی می‌شد.

در مورد ایران، ترویج فدرالیسم قومی نتیجه‌ای معکوس خواهد داشت. ایران کشوری چندقومیتی است؛ فارس‌ها، آذری‌ها، کردها، ارمنی‌ها، بلوچ‌ها، گیلک‌ها، عرب‌ها و اقوام دیگر در آن زندگی می‌کنند، اما احساس هویت ملی در ایران قدمتی بسیار بیشتر از ملی‌گرایی قومی دارد که کشورهای اروپایی در قرن نوزدهم بر اساس آن سازمان یافتند. هرچند بخشی از این تصور جنبه اسطوره‌ای دارد، ایرانیان تاریخ خود را تقریباً به‌صورت پیوسته از امپراتوری باستانی ایران تا امروز امتداد می‌دهند. این‌که رهبر پیشین جمهوری اسلامی، آیت‌الله علی خامنه‌ای، آذری‌تبار بود، برای هوادارانش مسئله‌ای محسوب نمی‌شد. ایرانیان نیز شاهان صفوی یا قاجار را صرفاً به‌دلیل ترک‌تبار بودن، غیرایرانی نمی‌دانند. این نگاه منحصر به ایران هم نیست؛ برای مثال، اگرچه جمال عبدالناصر در سال ۱۹۵۲ سلطنت مصر را سرنگون کرد، مصری‌ها همچنان به خدیوهای خود احترام می‌گذارند، حتی اگر زبان رسمی دربار آنان ترکی بوده باشد.

مروری کوتاه بر تاریخ جدایی‌طلبی در ایران

در عوض، ایرانیان جدایی‌طلبی قومی را با امپریالیسم پیوند می‌دهند. در جریان «بازی بزرگ» قرن نوزدهم، امپراتوری‌های بریتانیا و روسیه هر دو چشم طمع به ایران داشتند، هرچند هیچ‌یک آن را رسماً مستعمره خود نکردند. با این حال، چنین ایده‌ای را در نظر داشتند.

در اواخر قرن نوزدهم، امپراتوری بریتانیا با این ایده بازی کرد که از پروژه‌ای جدایی‌طلبانه به رهبری شاهزاده قاجار، ظل‌السلطان، حمایت کند. در اوایل قرن بیستم نیز بریتانیا از شیخ خزعل حمایت کرد که رهبری یک دولت عربی جدایی‌طلب را با محوریت شهر نفت‌خیز خرمشهر بر عهده داشت.

روس‌ها نیز از جنبش‌های جدایی‌طلب قومی حمایت کردند؛ از جمله «جمهوری مهاباد» در سال ۱۹۴۶ و هم‌زمان «حکومت خودمختار آذربایجان» که نخستین بحران واقعی جنگ سرد را رقم زد.

تهاجم صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق، به ایران در سال ۱۹۸۰ در عمل هدیه‌ای به آیت‌الله روح‌الله خمینی، رهبر انقلاب اسلامی، بود؛ زیرا او توانست با ادعای این‌که صدام قصد دارد ایران را بر پایه ایده «عربستان آزاد» از هم بپاشد، مردم را حول پرچم کشور بسیج کند. هنگامی که ایرانیان دریافتند هدف صدام نه صرفاً پایان دادن به جمهوری اسلامی، بلکه نابودی خود ایران است، حتی به بهای تثبیت قدرت خمینی نیز از کشورشان دفاع کردند.

در دوران جمهوری اسلامی، کردها و بلوچ‌ها بیش از دیگران آسیب دیده‌اند؛ زیرا هم از نظر قومی و هم از نظر مذهبی در اقلیت قرار دارند. با این حال، انگ اجتماعی ناشی از حمایت قدرت‌های خارجی از جنبش‌های جدایی‌طلب، حتی پس از گذشت ۸۰ سال، همچنان بر فضای سیاسی ایران سایه افکنده است؛ به‌گونه‌ای که بسیاری از ملی‌گرایان ایرانی، از جمله ولیعهد پیشین، رضا پهلوی، هرگونه سخن از فدرالیسم را با توطئه‌ای برای تجزیه ایران برابر می‌دانند.

چرا جدایی‌طلبی قومی نتیجه معکوس خواهد داشت

با پایان آتش‌بس و ازسرگیری درگیری‌های نظامی، خطری که ایرانیان باید...

🔗 @mrubin1971

📲 @twittervid_bot

ورود لودگان به سیاست این شکلی است که در برابر ساده ترین واقعیتهای سیاسی که دلسوزان و میهن پرستان بارها هشدارش را می‌دادند، خواستار قبح زدایی از حمله خارجی شدند. اما امروز که مشخص شده از دل مالیدنشان برای خارجی حتی استخوانی هم گیرشان نیامده، یاوه‌ای دیگر سر هم می‌کند.
خطر بزرگ ایران نه جمهوری اسلامی است و نه هیچ نیروی خارجی، خطر واقعی امثال توست که با لودگی و حماقت سیاست را به گند و ابتذال کشیدید.
#لودگان_سیاسی

🔗 Fardin Hemmati (@FardiinHemmati)

📲 @twittervid_bot