خیره‌سر متمرد

تشییع «قصاب بوسنی» در بلگراد: از قهرمان‌سازی تا واکنش اروپا

راتکو ملادیچ (Ratko Mladić)، ژنرال صرب و یکی از فرماندهان اصلی نیروهای صرب بوسنی در جنگ دهه ۱۹۹۰، که به دلیل نقشش در نسل‌کشی و جنایات جنگی به «قصاب بوسنی» شهرت یافته بود، روز هفتم سپتامبر در بلگراد با تشریفات نظامی به خاک سپرده شد.

ملادیچ در ۲۷ اوت ۲۰۲۶، در ۸۴سالگی در زندان درگذشت. او در سال ۲۰۱۷ به دلیل نقشش در کشتار سربرنیتسا (Srebrenica) به جرم نسل‌کشی به حبس ابد محکوم شده بود. در این کشتار، دست‌کم ۸۰۰۰ مرد و پسر مسلمان بوسنیایی به دست نیروهای صرب کشته شدند. ملادیچ همچنین یکی از فرماندهان اصلی محاصره ۱۴۶۰روزه سارایوو (Sarajevo) بود که در جریان آن بیش از ۱۰ هزار نفر جان باختند.

با وجود محکومیت بین‌المللی، ملادیچ همچنان در میان بخشی از صرب‌ها چهره‌ای محبوب است. پاتریارک پوریفیه (Patriarch Porfirije)، رهبر کلیسای ارتدوکس صرب، در مراسم تشییع گفت نام او در حافظه و دعاهای بسیاری از مردم صرب باقی خواهد ماند. هزاران نفر در مراسم حضور یافتند و تابوت ملادیچ با پرچم‌های ملی، کلاه نظامی و شمشیر او همراه شد. او با شلیک سه نوبت تیر هوایی به خاک سپرده شد.

مارتا کس (Marta Kos)، کمیسر اتحادیه اروپا در امور گسترش، این مراسم را محکوم کرد و سفر خود به صربستان را لغو کرد. او گفت قهرمان‌سازی از ملادیچ با ارزش‌های اتحادیه اروپا ناسازگار است و مسیر پیوستن صربستان به این اتحادیه مستلزم «رویارویی با گذشته، آشتی واقعی و احترام به قربانیان جنایات جنگی» است.

این مراسم در شرایط سیاسی حساسی در صربستان برگزار شد. دولت در همان روز اعلام کرد قصد دارد پارلمان را منحل و انتخابات زودهنگام برگزار کند؛ انتخاباتی که قرار است یک سال پیش از انتخابات برنامه‌ریزی‌شده برای دسامبر ۲۰۲۷ برگزار شود. الکساندر ووچیچ (Aleksandar Vučić)، رئیس‌جمهور صربستان، که از نظر قانونی نمی‌تواند برای سومین دوره ریاست‌جمهوری نامزد شود، ممکن است از این انتخابات برای حفظ قدرت در مقام نخست‌وزیری استفاده کند. ووچیچ در اوایل دهه ۱۹۹۰ عضو حزب رادیکال صربستان (Serbian Radical Party) بود؛ حزبی که از ایجاد «صربستان بزرگ» و بیرون راندن جمعیت‌های غیرصرب حمایت می‌کرد. او طی بیش از یک دهه حضور در رأس سیاست صربستان، هم‌زمان روابط نزدیکی با روسیه را حفظ کرده و در پی عضویت کشورش در اتحادیه اروپا بوده است. در سال‌های اخیر، اعتراض‌های ضد دولتی نیز افزایش یافته است؛ به‌ویژه پس از فروریختن سقف یک ایستگاه راه‌آهن در سال ۲۰۲۴ که ۱۶ کشته بر جای گذاشت و موجی از اتهام‌های فساد علیه دولت به راه انداخت.

جنگ بوسنی بیش از ۱۰۰ هزار کشته و بیش از ۲ میلیون آواره بر جای گذاشت. کشتار سربرنیتسا، که در آن نیروهای ملادیچ هزاران مرد و پسر مسلمان را پس از وعده عبور امن به قتل رساندند و اجسادشان را در گورهای دسته‌جمعی دفن کردند، بدترین کشتار جمعی اروپا از زمان جنگ جهانی دوم محسوب می‌شود. ملادیچ پس از ۱۶ سال فراری بودن، در سال ۲۰۱۱ در صربستان دستگیر و در سال ۲۰۱۷ از سوی دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی وابسته به سازمان ملل متحد در لاهه به حبس ابد محکوم شد.

جنایت، با گذشت زمان لزوماً از میان نمی‌رود؛ گاهی این حافظه جمعی است که باید در برابر تلاش برای قهرمان‌سازی از جنایتکاران مقاومت کند. تاریخ فقط درباره قاتلان دیروز نیست؛ هنوز هم در گوشه‌وکنار جهان، کسانی هستند که برای حفظ قدرت نامشروع خود، مردم را سرکوب و سلاخی می‌کنند و می‌کوشند همین خشونت را به نام امنیت، وطن یا ضرورت سیاسی توجیه کنند. تفاوت در این است که قضاوت درباره آنان هنوز به پایان نرسیده است.

👍7👏3

403 viewsعلی محمدیان, 09:55