کولبرنیوز | Kolbarnews

▪️ درس‌های انقلابی که شکست خورد

۲۲ بهمن ۱۳۵۷ یک انقلاب توده‌ای عظیم بود که استبداد سلطنتی را درهم شکست و به عمر آخرین حکومت پادشاهی در ایران پایان داد. دستگاه پلیسی–نظامی شاه، نظام تک‌حزبی، سرکوب سیاسی و تحقیر اجتماعی میلیون‌ها انسان فرو ریخت و مردم برای لحظه‌ای کوتاه، خود را در جایگاه سازندگان تاریخ خویش دیدند. با این همه، همین انقلاب در اوج پیروزی‌اش شکست خورد؛ نه به این معنا که سقوط شاه شکست بود، بلکه به این معنا که انقلاب نتوانست آزادی، برابری، عدالت و زندگی بهتری را که برای آن مبارزه کرده بودند، متحقق کند و از دل آن، فاشیسم مذهبیِ جنایتکاری سربرآورد که جامعه را به فلاکتی بی‌سابقه کشاند. پرسش ۲۲ بهمن امروز این است که چرا انقلابی که توانست سلطنت را ساقط کند، نتوانست مانع استقرار استبدادی تازه و عمیق‌تر شود.

انقلاب بهمن، انقلابی متناقض بود. تمرکز شعار اصلی انقلاب علیه سلطنت چنان سنگین شد که مردم دقیقاً می‌دانستند چه نمی‌خواهند، اما تصور روشنی از آنچه می‌خواستند و چگونه باید به آن برسند، نداشتند. «نه» به شاه فراگیر و متحدکننده بود، اما «آری» به آینده مبهم و پراکنده ماند. همین ابهام، شکاف بزرگی میان بدنه توده‌ای جنبش و مطالبات برحق آن با رهبری مرتجع جنبش پدید آورد. زمانی که بخشی از تهیدستان و فرودستان جامعه به دنبال روحانیت مرتجع به رهبری خمینی کشیده شدند، نیروی ضربت عظیمی در اختیار تاریک‌اندیشان اسلامی قرار گرفت؛ نیرویی که نه از آگاهی سیاسی دموکراتیک، بلکه از شبکه‌های بسیج مذهبی، فرهنگ اطاعت و وعده‌های «حل همه‌چیز با اسلام» تغذیه می‌کرد.

روحانیت برتری تعیین‌کننده‌ای داشت که بسیاری از نیروهای دیگر فاقد آن بودند: قدرت سازمانی مبتنی بر ابزارهایی چون تشکل‌های مذهبی، نهادهای دینی، هیئت‌های سوگواری، مساجد، منبرها و مبلغان با عمامه و بی‌عمامه در اقصی نقاط ایران. همه این‌ها شبکه‌ای سراسری و آماده‌به‌کار بود که می‌توانست پیام را منتقل کند، نیرو جمع کند، نظم ایجاد کند و رقیب را بی‌اعتبار سازد. این شبکه به مجوز رسمی نیاز نداشت؛ سال‌ها «دولتی در دولت» بود و در بزنگاه انقلاب، به سرعت میدان را قبضه کرد. نتیجه آن شد که شعارهای مردمی، زیر فشار نفوذ توده‌ای روحانیت و ماشین تبلیغاتی‌اش، به «جمهوری اسلامی» ترجمه شد؛ ترجمه‌ای که در ظاهر وعده جمهوریت می‌داد، اما در عمل دولتی ایدئولوژیک ساخت که به فاشیسم دینی تمام‌عیار بدل شد و بخش عمده دستاوردهای مدرن مردم ایران، از انقلاب مشروطیت تا تجربه‌های آزادی‌خواهانه بعدی، را زیر سنگین‌ترین ضربات قرار داد. سرکوب سازمان‌یافته، حذف مخالفان، تبعیض علیه زنان و ملل ساکن ایران، خفه‌کردن نهادهای مستقل و تبدیل دین به ابزار قدرت، به روال عادی زندگی تحت حاکمیت رژیم جدید تبدیل شد.

ادامە یادداشت روز:

https://kolbarnews.com/1102202699-2/

Please open Telegram to view this post