کولبرنیوز | Kolbarnews

▪️

کمون پاریس، شکوه یک تجربه کارگری و درس‌های شکست آن

هفته آخر ماه مه ۲۰۲۶ مصادف است با یکصد و پنجاه و پنجمین سالگرد شکست کمون پاریس؛ رخدادی که هنوز پس از بیش از یک قرن و نیم، در حافظه تاریخی جنبش کارگری و عدالت‌خواهانه جهان زنده است. کمون پاریس نخستین تجربه بزرگ طبقه کارگر برای در دست گرفتن مستقیم قدرت سیاسی و سازمان دادن جامعه‌ای نوین بر پایه برابری، دموکراسی مستقیم و مشارکت مردمی بود. همین ویژگی است که آن را به یکی از درخشان‌ترین و در عین حال دردناک‌ترین فصل‌های تاریخ مبارزات اجتماعی بدل کرده است.

کمون پاریس در خلأ شکل نگرفت. ریشه‌های آن را باید در دهه‌ها مبارزه طبقاتی، بحران سیاسی و اجتماعی فرانسه، انقلاب‌های ۱۸۴۸، رشد جنبش‌های کارگری و نارضایتی گسترده از حاکمیت بورژوایی جست‌وجو کرد. از اواخر دهه ۱۸۵۰ تا پایان دهه ۱۸۶۰، فرانسه شاهد اعتصاب‌ها، اعتراض‌ها و شکل‌گیری هسته‌های کارگری بود. طبقه کارگر شهری، به‌ویژه در پاریس، دیگر صرفاً نیرویی خاموش و پراکنده نبود؛ بلکه به‌تدریج به نیرویی سیاسی تبدیل می‌شد که خواهان دخالت مستقیم در سرنوشت جامعه بود.

جرقه نهایی اما از بحران جنگ فرانسه و پروس شعله‌ور شد. شکست سنگین ارتش فرانسه در برابر پروس، فروپاشی امپراتوری ناپلئون سوم و پیشروی نیروهای پروسی تا نزدیکی پاریس، جامعه فرانسه را وارد بحرانی عمیق کرد. دولت بورژوایی فرانسه در برابر این بحران، به جای تکیه بر مردم، پایتخت را ترک کرد و به ورسای گریخت. اما کارگران، زحمتکشان، زنان، روشنفکران رادیکال و مردم پاریس تسلیم نشدند. آنان دفاع از شهر را خود به دست گرفتند و در دل همین مقاومت، کمون پاریس زاده شد.

دولت فرانسه که تا دیروز با پروس در جنگ بود، برای سرکوب کارگران پاریس با همان دشمن دیروزین متحد شد. پروسی‌ها ده‌ها هزار اسیر جنگی فرانسوی را آزاد کردند تا دولت ورسای ارتشی تازه‌نفس برای حمله به پاریس سازمان دهد. این اتحاد طبقاتی فراملی، یکی از مهم‌ترین درس‌های کمون بود: هنگامی که نظم سرمایه‌داری و مالکیت طبقاتی به خطر می‌افتد، بورژوازی حتی مرزهای ملی و دشمنی‌های سیاسی خود را کنار می‌گذارد تا جنبش کارگری را درهم بشکند.

کمون پاریس در بهار ۱۸۷۱ به قدرت رسید و طی حدود هفتاد و دو روز، تصویری از جامعه‌ای متفاوت ارائه داد. این تجربه کوتاه اما عمیق نشان داد که کارگران و مردم عادی نه فقط قادر به اعتراض، بلکه قادر به اداره جامعه نیز هستند. کمون ارتش حرفه‌ای را منحل کرد و دفاع از شهر را به مردم مسلح سپرد. حقوق‌های کلان مقامات لغو شد و مقرر گردید هیچ مقام دولتی بیش از دستمزد یک کارگر ماهر دریافت نکند. مقامات اجرایی و قضایی انتخابی شدند و در هر لحظه قابل عزل بودند. این اصل، شکافی بنیادی با دولت‌های بوروکراتیک و جدا از مردم ایجاد می‌کرد.

متن کامل یادداشت روز را در لینک زیر بخوانید:

https://kolbarnews.com/20260523012-2/

Please open Telegram to view this post