Kourosh Raadmanesh

Forwarded from Iran International ایران اینترنشنال

آقای هیچ‌کس در برابر پوتین؛ از روسیه تا جمهوری اسلامی

🖋 تحلیل - محمد عبدی

«آقای هیچ‌کس در برابر پوتین»، ساخته دیوید بورنستین و پاول تالانکین که جایزه اسکار بهترین فیلم مستند سال را از آن خود کرد، تصویر عریانی است از پروپاگاندا در روسیه که برای تماشاگر ایرانی چیزی نیست جز یادآوری دقیق رفتار جمهوری اسلامی.

فیلم تصویر روشنی از یک مدرسه در یک شهر کوچک در روسیه ارائه می‌دهد. جایی که قرار است تصویر وارونه و دروغینی از جنگ برای بچه‌های معصوم ترسیم شود و در واقع ذهن و دنیای پاک آنها را با اخبار، اطلاعات و تاریخچه دروغ مربوط به جنگ اوکراین، دستکاری کنند تا به یک مدافع جنگ - و مدافع ولادیمیر پوتین - بدل شوند؛ درست به مانند آنچه که جمهوری اسلامی از زمان انقلاب تا به امروز انجام داده و بدون توجه به قوانین بین‌المللی از کودکان در جنگ استفاده ابزاری می‌کند - چه جنگ ایران و عراق و چه جنگ امروز که در آن تصاویر کودکان اسلحه به دست در خیابان، از هر تصویر انفجاری مخوف‌تر است و عجیب این‌که در تلویزیون حکومتی، بی‌توجه به قوانین بین‌المللی، این نوع مغزشویی آشکار و سوء‌استفاده از کودکان، به روشنی تبلیغ و ستایش می‌شود.

فیلم داستان یک جوان ساده در یک شهر کوچک روسیه را روایت می‌کند. پاشا جوانی بیست و چند ساله که در شهر صنعتی کوچک کاراباش در یک مدرسه، مدیر برنامه‌های جنبی است و از بچه‌ها در مراسم مختلف تصویر می‌گیرد.

فیلم اما از لحظه فرار او آغاز می‌شود؛ جایی که باید روسیه را به سرعت ترک کند. به دو سال و نیم پیشتر باز می‌گردیم؛ زمانی که او زندگی آرام خود را در مدرسه طی می‌کند و بچه‌ها سرودخوان، به نمایش‌ها و کنسرت‌های مخصوص خودشان مشغول‌اند. اما از زمان آغاز جنگ همه چیز به هم می‌ریزد و پاشا هم بی‌آن که خود بخواهد، تمام زندگی‌اش دگرگون می‌شود.

با آغاز جنگ، دولت از مسئولان مدرسه می‌خواهد تمام همّ و غمّ خود را بر جنگ و پروپاگاندا برای آن متمرکز کنند. در نتیجه حالا در مدرسه، معلمان از این که اوکراین به روسیه تعلق دارد و از مبارزه با امپریالیسم می‌گویند و به طور دائم، می‌خواهند روسیه و پوتین را کاملا حق به جانب به نمایش بگذارند.

با این که روخوانی‌های معلمان از پیام‌های تبلیغاتی و فیلم گرفتن پاشا از آنها (که باید همه را در یک پلتفرم امنیتی دولتی بار بگذارد) گاه مضحک می‌شود و اسباب خنده را فراهم می‌کند، اما در نهایت به نظر می‌رسد معلمان با این وضع کنار می‌آیند.

یکی از آنها که به نیروهای دولتی نزدیک‌تر است به عنوان معلم نمونه انتخاب می‌شود و یک آپارتمان جایزه می‌گیرد؛ کسی که در یک مصاحبه با پاشا، الگوی زندگی‌اش را بزرگ‌ترین جاسوس‌های کا گ ب می‌خواند.

اما فیلم داستان دیگری را روایت می‌کند، زمانی که یکی از آنها نه می‌گوید. او کسی نیست جز خود پاشا، قهرمان فیلم یا همان «هیچ‌کس» که ناخواسته به مخالف پوتین بدل می‌شود.

او که از دروغ‌ها و پروپاگانداهای نفرت‌انگیز به تنگ آمده، تصمیم می‌گیرد از سمت خود استعفا دهد، اما با ایمیلی که برای یکی از مستندسازان غربی می‌فرستد، از او دعوت می‌شود تا وضعیت مدرسه را فیلم کند. او باز می‌گردد و این بار به قصد ساخت یک مستند وضعیت پروپاگاندای حاکم را ثبت و ضبط می‌کند.

حاصل کار او هرچند از جهات سینمایی شسته‌رفته نیست، اما تلاش صادقانه‌ای است برای ترسیم موقعیتی که کسی از آن خبر ندارد. توجه به فیلم و برنده شدن جایزه اسکار هم بیشتر به دلیل اهمیت وجه روشنگری فیلم مستند و قدرت ثبت واقعیت است، جایی که فیلمساز شجاعانه (با راهنمایی یک مستندساز آمریکایی و کار دو نفره) لحظه‌هایی را ثبت می‌کند که در کنار هم می‌تواند تصویر روشن - و ترسناکی - از وضعیت حاکم ارائه دهد و همین خشم روسیه را برانگیخته تا نمایش این فیلم در سراسر کشور ممنوع اعلام شود.

فیلم گاه از مدرسه هم بیرون می‌آید و به تصویر شهر می‌رسد: شهر کوچکی که همین‌طور رفته‌رفته به تعداد کشته‌هایش در جنگ افزوده می‌شود. تصویر کردن مراسم عزاداری برای سربازان جرم تلقی می‌شود و به همین دلیل پاشا گاه فقط به ضبط صدا بسنده می‌کند، جایی که یک مادر بر سر مزار فرزند از دست رفته‌اش زار می‌زند.

برادر یکی از شاگردان هم به بخشی از روایت بدل می‌شود، جایی که از طریق حرف‌های پاشا با این شاگرد، به وضعیت برادر او در جبهه پی می‌بریم. در وهله اول همه چیز مرتب به نظر می‌رسد اما در دیالوگ‌های بعدی از سختی‌های وضعیت سربازان در جبهه و حتی گرسنگی آنها می‌شنویم تا سرانجام خبر مرگ این سرباز هم می‌رسد.

🔗‌ وب‌سایت ایران‌اینترنشنال
@iranintltv

❤2

59 views07:47