متنوک | کانال رسمی
10K subscribers
344 photos
229 videos
56 files
797 links
کانال رسمی گروه آموزشی متنوک
مؤسسهٔ تخصصی نگارش و ویرایش کتاب

تلفن: ۰۲۵۳۷۸۳۸۸۹۵

ثبت‌نام دورهٔ جامع ویرایش
یا سفارش ویرایش کتاب:
@MatnookAdmin3

اینستاگرام:
instagram.com/matnook_com

وبگاه (در حال بروزرسانی):
www.matnook.com
Download Telegram
هر بار که کتابی را باز می‌کنی و می‌خوانی، درختی لبخند می‌زند. به این می‌گویند «زندگی پس از مرگ».

نکته: «هر بار» بافاصله نوشته می‌شود، مانند «هر دفعه، هر مرتبه، هر مرحله، هر نوبت، هر وهله».

کجا «هر» را بی‌فاصله بنویسیم؟
ببینید: فاصله‌گذاری «هر».
#فاصله‌گذاری
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
❤12👌9👍4
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔺حبیبه اکبرزاده، کارشناسی عکاسی و دانشجوی ارشد پژوهش هنر، از مشهد

🎞ویدئو سایر شرکت‌کنندگان:
@Matnook_01
🔰کانال مؤسسه در تلگرام:
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
نکته‌ای دربارۀ «به عنوانِ»

واژه‌ها در گذر زمان، بر پایۀ نیاز اهل زبان و به‌ دست خود آنان ساخته می‌شوند و رفته‌رفته رواج می‌یابند. حروف اضافۀ مرکب نیز از این قاعده مستثنا نیستند، مانند همین «به عنوانِ» که برخی از ویراستارانِ تازه‌کار آن را یکسره نادرست می‌پندارند.
این‌که «به عنوانِ» (یا هر سازۀ دیگری) چرا و چگونه وارد زبان شده، یک مسئله است و این‌که اکنون جایگاه کاربردی آن در زبان چیست، مسئلۀ دیگری است. صِرف این‌که سازه‌ای در گذشتۀ زبان پیشینه نداشته یا بر اثر گرده‌برداری پدید آمده‌است، مجوزی برای حذفِ سراسری آن نیست (دیدگاه نادرستی که متأسفانه در کارگاه‌ها و کتاب‌های ویرایش تکرار و تجویز می‌شود). بی‌گمان هر سازه‌ای اگر نابجا به کار رود، باید اصلاح یا حذف شود؛ این حکم، کلی است و اختصاصی به «به عنوانِ» هم ندارد.
اما معیار تشخیصِ این درستی یا نادرستی چیست؟ تنها یک پاسخ وجود دارد: تکیه بر «بافت زبانی»¹ و «بافت غیرزبانی»²؛ قطب‌نمایی که همواره باید چراغ راه اهل قلم (به‌ ویژه ویراستاران) باشد تا سنجیده تصمیم بگیرند و دچار لغزش نشوند.
برای نمونه، به این جملۀ ترجمه‌ای بنگرید:
چه می‌شد اگر می‌توانستیم به هر مانع بر سر راه خود به عنوان یک فرصت بنگریم؟

در اینجا، بافت زبانی به ما نشان می‌دهد که طبیعی‌تر و فارسی‌تر آن است که صورت بیان را تغییر دهیم:
چه می‌شد اگر می‌توانستیم به موانع پیشِ‌روی خود به چشم فرصت بنگریم؟

چرا؟ به‌ دلیل تناسب و همنشینیِ طبیعیِ «به چشمِ…» با فعلِ «نگریستن»، نه به این دلیل که «به عنوانِ» ذاتاً غلط است (در این ویرایش، عبارت «به هر مانع بر سر راه» نیز برای خوانش روان‌تر به «موانع پیشِ‌روی» بدل شد و «یک» هم به‌ دلیل حشو بودن کنار رفت).
حتی می‌توان پا را فراتر گذاشت و با تغییر ساختار، «به عنوانِ» را حذف کرد:
چه می‌شد اگر می‌توانستیم موانع پیشِ‌روی خود را فرصت ببینیم؟

اما واقعیت این است که نیازی به این‌همه دستکاری نیست، زیرا در ویرایش زبانی یک اصل زرین وجود دارد: کمترین تغییر، بیشترین ضرورت. هر تغییری در متن باید توجیه فنی ـ ساختاری داشته باشد، نه این‌که از سلیقۀ شخصی سرچشمه بگیرد.

۱. بافت زبانی (linguistic context): واژه‌ها و عبارت‌هایی که در زنجیرۀ کلام، قبل و بعد از یک واژه می‌آیند.
۲. بافت غیرزبانی (non-linguistic context) یا بافت موقعیتی (context of situation): موقعیت زمانی، مکانی، و دیگر قرائنِ برون‌زبانی که در فهم معنا اثرگذار است (در فقه‌الحدیث، از دیرباز به این اصطلاح زبان‌شناسی «اسباب ورود حدیث» می‌گفته‌اند، ولی امروز معمولاً تعبیر «فضای صدور» را به کار می‌برند. سه مقولۀ زمان، مکان، و اسباب صدور از مهم‌ترین قرائن برای فهم حدیث به شمار می‌روند).

✍️ سید محمد بصام | مبتکر سبک LGET در آموزش ویرایش
🔗 @Matnook_com
🏷 #زبان‌شناسی #دستورزبان
❤25👍19
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔺فهیمه پوریا، نویسندۀ ۴ رمان چاپ‌شده و از ویراستاران مؤسسه

🎞ویدئو سایر شرکت‌کنندگان:
@Matnook_01
🔰کانال مؤسسه در تلگرام:
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👏6
نتایج و نظرات ویرایش‌آموزان متنوک
🔺فهیمه پوریا، نویسندۀ ۴ رمان چاپ‌شده و از ویراستاران مؤسسه 🎞ویدئو سایر شرکت‌کنندگان: @Matnook_01 🔰کانال مؤسسه در تلگرام: @Matnook_com instagram.com/matnook_com
تقدیر از خانم فهیمه پوریا، از دانشجویان کارگاه‌های ستارگان ویرایش متنوک و از ویراستاران مؤسسه، برندۀ جایزۀ بهترین ویرایش در حوزۀ رمان بزرگسال برای کتاب گلولۀ فیروزه‌ای (انتشارات کتابستان) در جشنوارۀ ادبی اندرزگو.
B2n.ir/b68284
🎞ویدئو سایر شرکت‌کنندگان:
@Matnook_01
🔰کانال مؤسسه در تلگرام:
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👏5❤1👍1
«مأخوذبه‌حیا» به معنای «باشرم‌وحیا و محجوب» است و با نیم‌فاصله نوشته می‌شود. این صفتِ نشان‌دار (= نامتعارف و کم‌کاربرد) در بافت‌های غیررسمی و به دو صورت به کار می‌رود:
۱) مأخوذبه‌حیا بودن: چقد مرد مأخوذبه‌حیاییه (نه *محجوب به حیا که به‌غلط در تصویر آمده‌است).
۲) مأخوذبه‌حیا شدن (= «به رودربایستی افتادن؛ خجالت کشیدن»): «هادی بشارت مأخوذبه‌حیا شد؛ مجال نکرد که جواب ردی بدهد.» (تقی مدرسی، آداب زیارت، ص ۱۶۰)
#املا_رسم‌الخط
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
👍34❤5
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔺ملیحه امیری راد، از مشهد: یک عیب بزرگ کارگاه متنوک!

🎞ویدئو سایر شرکت‌کنندگان:
@Matnook_01
🔰کانال مؤسسه در تلگرام:
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👏3👍1
املا چیست؟

«املا» به معنای «صورت نوشتاری واژه‌های زبان با حروف و نشانه‌های قراردادی خط» است. بنابراین در املا با حرف سروکار داریم، نه جدانویسی یا پیوسته‌نویسی.
اگر حرف واژه‌ای تغییر کند یا کم‌وزیاد شود، سه حالت پیش می‌آید:
- یا املای آن غلط می‌شود، مانند «حاضر» و *حاظر؛ «اولویت» و *الویت؛ «درددل» و *دردودل (در این حالت، تنها یک صورت نوشتاری درست داریم که باید آن را در فرهنگ‌های معتبر، مانند فرهنگ روز سخن، ببینیم)؛
- یا معنای آن تغییر می‌کند، مانند «پیشخان» و «پیشخوان»؛ «حوزه» و «حوضه»؛ «حیات» و «حیاط» (در این حالت نیز تنها باید به فرهنگ‌های معتبر مراجعه کنیم)؛
- یا دواملایی و بیشتر می‌شود، مانند «زغال» و «ذغال»؛ «قرمه» و «قورمه»؛ «ایده‌آل» و «ایدئال»؛ «دکمه» و «دگمه» و «تکمه»؛ «قدغن» و «غدغن» و «غدقن»؛ «هجده» و «هیجده» و «هژده» و «هیژده» (در این حالت، با صورت‌هایی سروکار داریم که همگی «درست»اند، زیرا کمابیش یا با نسبت یکسان در متون به کار رفته‌اند، ولی تنها یکی از آن‌ها ترجیح دارد. یکی از مهم‌ترین ملاک‌های ترجیح نیز «بسامد املایی» است («بسامد» یعنی «تکرار و فراوانی کاربرد»). برای نمونه، «زغال» و «ذغال» هردو درست‌اند، ولی ـ گذشته از ریشه و پیشینۀ آن‌ها ـ بسامد «زغال» (با استناد به پیکرۀ تاریخی دادگان فرهنگستان و جست‌وجوی گوگل) بیشتر از «ذغال» است. پس «زغال» املای معیار و مرجح است. تأکید و تکرار می‌شود که بسامد املایی تنها یکی از ملاک‌هاست و این رشته سر دراز دارد).
ببینید: ۱۷۰ غلط‌ املایی رایج.
#املا_رسم‌الخط
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
👍31👏3❤2
مهجور: ۱) دورافتاده، مبتلا به هجران (من مانده‌ام مهجور از او بیچاره و رنجور از او / ... ــ سعدی)؛ ۲) ویژگی سخنی که ناآشناست و دیگر به کار نمی‌رود (لغات مهجور فارسی و عربی).

محجور: در اصطلاح فقه و حقوق، ویژگی آن‌که عقل ندارد یا به بلوغ نرسیده‌است و نمی‌‌تواند در اموال خود دخل‌وتصرف کند (مادۀ ۶۸۷ ق. م.: ضامن شدن از محجور و میت صحیح است).

ببینید: املا چیست؟.
#املا_رسم‌الخط
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
👌20👍14👏7❤5
متنوک | کانال رسمی
سلسله‌چالش‌های ویرایش گروه متنوک (۳) ۴ نکتۀ کاربردی ویرایش و نگارش در ۱۰ دقیقه + ۱ ترفند ورد برای اهل قلم و ویراستاران #تمرین_ویرایش ‌۱۴‌۰‌۳‌/۰‌۲/‌۲‌‌‌‌۹‌ سید محمد بصام Matnook.com @Matnook_com instagram.com/matnook_com
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
سلسله‌چالش‌های ویرایش گروه متنوک (۴)

آنچه در این ویدیو می‌آموزید:
- جایگاه «-ی» نکره
- کاربرد «توسطِ» و درستی آن
- فعل ناقص (وجه وصفی)
- حذف فعل به قرینه و قواعد آن
- کاربرد نادرست ماضی ساده به‌جای ماضی نقلی
- شیوۀ نگارش نام‌های خاص فرنگی در فارسی
+ معرفی یک کتاب مفید برای نویسندگان،‌ مترجمان، و ویراستاران
#تمرین_ویرایش
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
❤11👍3
متنوک | کانال رسمی
سلسله‌چالش‌های ویرایش گروه متنوک (۴) آنچه در این ویدیو می‌آموزید: - جایگاه «-ی» نکره - کاربرد «توسطِ» و درستی آن - فعل ناقص (وجه وصفی) - حذف فعل به قرینه و قواعد آن - کاربرد نادرست ماضی ساده به‌جای ماضی نقلی - شیوۀ نگارش نام‌های خاص فرنگی در فارسی + معرفی…
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
سلسله‌چالش‌های ویرایش گروه متنوک (۵)

در این ویدیو، با نقد و اشکالات بخشی از دستور خطّ فارسی فرهنگستان (ویراست جدید) آشنا می‌شوید. همچنین قاعدۀ فاصله‌گذاری «چه» را هم می‌آموزید: کجا «چه» بافاصله نوشته می‌شود، کجا با نیم‌فاصله و کجا پیوسته؟
#دستورزبان #فاصله‌گذاری
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
👍5👏5
دو کتاب مفید و خواندنی به مناسبت ۲۵ نوامبر / ۵ آذر، روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان:
۱) زن در شاهنامه، ترزا باتستی (بهنام)، به کوشش عمار عفیفی، نشر ماهریس (توضیحات بیشتر)؛
۲) زن در شاهنامه، جلال خالقی مطلق، ترجمه از آلمانی به فارسی: مریم رضایی، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار (توضیحات بیشتر).
این و این را هم ببینید.
#کتاب_خوب_بخوانیم
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
❤20👍7
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔺معصومه تقی‌زاده، دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی و مترجم ۸ عنوان کتاب

🎞ویدئو سایر شرکت‌کنندگان:
@Matnook_01
🔰کانال مؤسسه در تلگرام:
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👌3👍1
کانال پرمحتوای «زبان‌شناسی همگانی» برای علاقه‌مندان به دانش زبان‌شناسی:
https://t.me/linguiran/3
#زبان‌شناسی
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
👍11❤3👌2
انواع ویرایش

به یک اعتبار، ویرایش را از دو جهت می‌توان بررسی و تقسیم‌بندی کرد:
۱) از جهت کیفی: صوری و زبانی؛
۲) از جهت کمّی: حداقلی و حداکثری.

در ویرایش صوری چه می‌کنیم؟
مهم‌ترین و رایج‌ترین کارها: اصلاح غلط‌های املایی؛ یکدست کردن رسم‌الخط؛ اصلاح فاصله‌گذاری؛ اصلاح یا اِعمال نشانه‌گذاری؛ اِعمال قواعد عددنویسی، فرمول‌نویسی، آوانویسی، حرکت‌گذاری، و کوته‌نوشت‌ها؛ بررسی تیترهای اصلی و فرعی، سرصفحه‌ها، پانوشت و/یا پی‌نوشت، عناوین بخش‌ها و فصل‌ها، جدول‌ها، نمودارها، عکس‌ها؛ تنظیم و اصلاح پاراگراف‌ها، نقل‌قول‌ها، و ارجاعات درون‌متنی و/یا برون‌متنی مطابق با شیوه‌نامه‌های معتبر (مانند APA)؛ تنظیم و تصحیح کتاب‌نامه.

در ویرایش زبانی چه می‌کنیم؟
مهم‌ترین و رایج‌ترین کارها: معیارسازی متن بر پایۀ موضوع و مخاطب؛ ساده‌سازی و روان‌سازی؛ کوتاه کردن یا بازنویسی بندهای پیچیده و دیریاب؛ حذف، کاهش، یا تلخیص مطالب تکراری، غیرضروری، نامستند، مبتذل، و نامتعارف؛ اصلاح، تنظیم، و جابه‌جایی مطالب برای انسجام متن و رعایت سِیر منطقی آن (ترجیحاً با هماهنگی و مشورت با نویسنده)؛ افزودن برخی مطالب مفید یا فراموش‌شده در متن، پانوشت،‌ یا پی‌نوشت؛ رفع خطاهای دستوری، ساختاری، و جمله‌بندی؛ ابهام‌زدایی از عبارت‌های نارسا و نامفهوم؛ انتخاب برابرهای مناسب (در صورت لزوم)؛ بازخوانی کامل متن (دست‌کم دو بار).

یادآوری:
در ویرایشِ صوری همیشه حداکثری ویرایش می‌کنیم (یعنی کامل و مطابق با شیوه‌نامه) و در ویرایشِ زبانی گاه حداقلی و گاه حداکثری. به خاطر داشته باشیم که اصل در ویرایشِ زبانیْ حداقلی است (یعنی اصلاح زبان متن با کمترین تغییر)، مگر متن یا بخشی از آن نیازمند ویرایش حداکثری باشد.
#ویرایش_زبانی
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
👍9❤7👏2
متنوک | کانال رسمی
مضارع التزامی منفی / مثبت تشکیل شده‌است از پیشوند تصریفی «نَـ ـ» / «بِـ ـ» + بن مضارع (ستاک حال) + شناسه. در چنین فعل‌هایی، اگر بن مضارع با الف آغاز شود، الف آن به «ی» تبدیل خواهد شد: نیرزم / بیرزم، نیرزی / بیرزی، نیرزد / بیرزد، نیرزیم / بیرزیم، نیرزید / بیرزید،…
پیشوند تصریفی «بِـ ـ» و «نَـ ـ» در پیوند با فعل‌های آغازشده با الف (مانند «اَرزیدن»، «اُفتادن»، «اِنگاشتن») به این صورت نوشته می‌شوند: بیرزد، نیرزد (نه *بیارزد، *نیارزد)؛ بیفتد، نیفتد (نه *بیافتد، *نیافتد)؛ بینگارد، نینگارد (نه *بیانگارد، *نیانگارد). پس: بیا سرت را بر سینه‌ام بگذار تا این زندگی به رنجی که می‌کشیم بیرزد.
#دستورزبان #املا_رسم‌الخط
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
👏15❤3👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔺مهسا کریمی، کارشناس حسابداری، از اصفهان

🎞ویدئو سایر شرکت‌کنندگان:
@Matnook_01
🔰کانال مؤسسه در تلگرام:
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com
👏2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
دورۀ جامع ویرایش گروه متنوک
بخش ۵۶: گیومه (قسمت ۱)

آنچه در این ویدیو می‌آموزیم:
- گیومه از کجا آمده‌است؟
۱) گیومه‌گذاری نقل‌قول مستقیم
- تعریف نقل‌قول مستقیم و غیرمستقیم
۱-۱) گیومه‌گذاری نثر
یکم: کمتر از ۴۰ واژه
دوم: بیش از ۴۰ واژه
- نقطه، قبل از گیومه یا بعد از آن؟

آنچه در قسمت‌های بعدی آمده‌است:
۱-۲) گیومه‌گذاری نقل‌قول داستانی
۱-۳) گیومه‌گذاری نقل‌قول متون کهن
۱-۴) گیومه‌گذاری نقل در نقل
۱-۵) گیومه‌گذاری شعر
یکم: شعر کلاسیک (سنتی)
دوم: شعر نو
و ۵ کاربرد دیگر گیومه...
#نشانه‌گذاری
سید محمد بصام
@Matnook_com
www.matnook.com
👍15👏4❤3👌1