📃 چند نکته درباره دستمزد کارگران (۵) | ✍🏻فاستینو بالوه
➣ @Notes_On_Liberty
۶- واقعیت این است که دستمزدها بهواسطهی عرضه و تقاضا تعیین میشوند؛ آن هم نه به شیوهای کلّی، بلکه در هر مورد، بهواسطهی عرضه و تقاضای شاخههای تولید، بنگاههای درون هر یک از این شاخهها و افراد شاغل در هر بنگاه؛ همچنین دستمزدها بر مبنای نیاز کنونی به نیروی کار، وفور یا کمیابی آن و توان تولیدی هر کارگر خاص تعیین میشوند.
این نه تنها در کشورهای دارای نظام کسبوکار آزاد صادق است، بلکه در کشورهایی چون مکزیک هم که سیاستهایی کمابیش دخالتگرایانه را دنبال میکنند یا حتی در کشورهایی مانند روسیه که اقتصادی سوسیالیستی دارند و بهگفتهی دیویس، تفاوت دستمزد میان شاخههای مختلف تولید در آنها و میان افراد درون هر یک از این شاخهها از تفاوت دستمزدها در آمریکا بسیار بیشتر است، صدق میکند. اینتلیجنتسیا که طبقهای از دانشمندان، کارمندان سیاسی و هنرمندان است که در گیراگیر فقر عمومی از بیشترین امتیازات برخوردارند، در کنار استاخانوویسم(۱)، دو شاهد بر این مدعایند.
تاکنون هیچ روشی بهتر از روش بازار برای تعیین دستمزدها پیدا نشده. تلاشهایی که در این راه انجام شدهاند که به هر کس، طبق نیازهایش بدهیم و از هر کس، طبق تواناییهایش بخواهیم، هر بار که انجام شدهاند، شکست خوردهاند (چنانکه در روسیه، در آغاز انقلاب بلشویکی ناکام ماندند)؛ به این دلیل ساده که کارگر مجبور است هر مبلغی را که در قالب دستمزد خود فراتر از مقداری دریافت میکند که از راه عملکرد آزادانه سازوکار عرضه و تقاضا به او میرسید، بهخاطر افزایش قیمتها که در این میان رخ داده، در مقام مصرفکننده بپردازد. همچنین همانگونه که بعداً خواهیم دید، نمیتوان دستمزدها را از راه کاهش سود کارآفرین بالا برد.
۷- از آنچه تاکنون گفتهام، این نیز نتیجه میشود که تلاش برای دادن سهمی در مدیریت و سود به کارگران، تلاشی پوچ است. سود اجرتی است که کارآفرین در مقابل ریسکی که بر دوش گرفته، نصیب خود میکند. او برای آنکه بتواند این ریسک را تنها با مسئولیت خود بر دوش گیرد، به استقلالی کامل در ارتباط با مسوولیتش نیاز دارد. کارگر در بنگاه نه ریسکی بر دوش میگیرد و نه مسوئلیتی و از این رو حقی برای مشارکت، چه در مدیریت بنگاه و چه در سود آن ندارد. میتوان به امکانپذیری اقتصادی که ریسک کارآفرینانه نداشته باشد، فکر کرد. اما مشارکت کارگران در مدیریت و سود بنگاه، راهحلی مختلط و ذاتا عقیم و بیثمر برای حل مسأله است.
(۱- استاخانوویسم Stakhanovism: نظامی طراحیشده در شوروی سابق برای بالا بردن تولید از راه ارائه محرکهایی به کارگران کارآمد.)
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #دستمزد
#حداقل_دستمزد #نیروی_کار
#سود #سرمایه #کارگر #معیشت
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
۶- واقعیت این است که دستمزدها بهواسطهی عرضه و تقاضا تعیین میشوند؛ آن هم نه به شیوهای کلّی، بلکه در هر مورد، بهواسطهی عرضه و تقاضای شاخههای تولید، بنگاههای درون هر یک از این شاخهها و افراد شاغل در هر بنگاه؛ همچنین دستمزدها بر مبنای نیاز کنونی به نیروی کار، وفور یا کمیابی آن و توان تولیدی هر کارگر خاص تعیین میشوند.
این نه تنها در کشورهای دارای نظام کسبوکار آزاد صادق است، بلکه در کشورهایی چون مکزیک هم که سیاستهایی کمابیش دخالتگرایانه را دنبال میکنند یا حتی در کشورهایی مانند روسیه که اقتصادی سوسیالیستی دارند و بهگفتهی دیویس، تفاوت دستمزد میان شاخههای مختلف تولید در آنها و میان افراد درون هر یک از این شاخهها از تفاوت دستمزدها در آمریکا بسیار بیشتر است، صدق میکند. اینتلیجنتسیا که طبقهای از دانشمندان، کارمندان سیاسی و هنرمندان است که در گیراگیر فقر عمومی از بیشترین امتیازات برخوردارند، در کنار استاخانوویسم(۱)، دو شاهد بر این مدعایند.
تاکنون هیچ روشی بهتر از روش بازار برای تعیین دستمزدها پیدا نشده. تلاشهایی که در این راه انجام شدهاند که به هر کس، طبق نیازهایش بدهیم و از هر کس، طبق تواناییهایش بخواهیم، هر بار که انجام شدهاند، شکست خوردهاند (چنانکه در روسیه، در آغاز انقلاب بلشویکی ناکام ماندند)؛ به این دلیل ساده که کارگر مجبور است هر مبلغی را که در قالب دستمزد خود فراتر از مقداری دریافت میکند که از راه عملکرد آزادانه سازوکار عرضه و تقاضا به او میرسید، بهخاطر افزایش قیمتها که در این میان رخ داده، در مقام مصرفکننده بپردازد. همچنین همانگونه که بعداً خواهیم دید، نمیتوان دستمزدها را از راه کاهش سود کارآفرین بالا برد.
۷- از آنچه تاکنون گفتهام، این نیز نتیجه میشود که تلاش برای دادن سهمی در مدیریت و سود به کارگران، تلاشی پوچ است. سود اجرتی است که کارآفرین در مقابل ریسکی که بر دوش گرفته، نصیب خود میکند. او برای آنکه بتواند این ریسک را تنها با مسئولیت خود بر دوش گیرد، به استقلالی کامل در ارتباط با مسوولیتش نیاز دارد. کارگر در بنگاه نه ریسکی بر دوش میگیرد و نه مسوئلیتی و از این رو حقی برای مشارکت، چه در مدیریت بنگاه و چه در سود آن ندارد. میتوان به امکانپذیری اقتصادی که ریسک کارآفرینانه نداشته باشد، فکر کرد. اما مشارکت کارگران در مدیریت و سود بنگاه، راهحلی مختلط و ذاتا عقیم و بیثمر برای حل مسأله است.
(۱- استاخانوویسم Stakhanovism: نظامی طراحیشده در شوروی سابق برای بالا بردن تولید از راه ارائه محرکهایی به کارگران کارآمد.)
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #دستمزد
#حداقل_دستمزد #نیروی_کار
#سود #سرمایه #کارگر #معیشت
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۲۵) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ از اینروی است که ابنمقفع به خلاف سنّت سیاستنامهنویسی که توصیف وضعیت ایدهآل و ستایش از حاکم و عدالت او بهعنوان نمونه عالی در کانون آن قرار داشت، روش نقادی را در پیش گرفته است که…
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۲۶)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نکتهای را که دوست دارم در پایان به آن توجه بدهم این است که باید مراقب باشیم تا در استخراج وجوه تشابه میان این دو شخصیت بزرگ تاریخی دچار افراط و تفریط نشویم. در اینکه هر دو شخصیت در زمان خویش بهنوعی با میراث گذشته خود گسستی ایجاد کردهاند شکّی نیست، اما ابعاد و آثار هر دو گسست، بهدلایل روشنی نمیتواند یکسان باشد. مهمترین دلیلی که میتوانم بر این ادعا اقامه کنم این است که میان این دو شخص، قریب به یک هزاره فاصله است. نادیده انگاشتن این فاصله طولانی و شرایط تاریخی حاکم در دو سر این هزاره، محقّق را به بیراهه خواهد کشید.
❃ این نکته را از این جهت مورد اشاره قرار دادم که ملّتهای صاحب تمدن، از جمله ایرانیان، و نیز عربانی که درصدد مصادرهی میراث ایرانیان هستند، به مرضی گرفتارند که میتوان به تأسی از عابد الجابری آن را مرض «لحاظ گذشته در حال» نامید. افراد بیشماری را سراغ داریم که وقتی با امر جدیدی روبهرو میشوند، سعی می کنند با بیرونکشیدن شاهدی -هرچند ضعیف- از گذشته درخشان، همه پیشرفتها را از آن خود و در گذشته خود بدانند.
❃ شاید مبتذلترین نمونه چنین روحیهای، کسانی بودند که شکافت اتم را به بیت «دل هر ذره را که بشکافی/ آفتابیش در میان بینی» حواله میدادند. اخیراً شخصی به نام مصطفی سبیتی، کتابی تحت عنوان «جذور المكيافليه في کلیله و دمنه - ریشههای ماکیاولیستی در کلیله و دمنه» منتشر کرده و در آن مدعی شده است که قاعدهی «هدف وسیله را توجیه میکند» ِ ماکیاوللی، برگرفته از جملهای از کلیله و دمنه است، و نتیجه اینکه ماکیاوللی احتمالاً آثار ابنمقفع بهویژه کلیله و دمنه را خوانده است!!!
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نکتهای را که دوست دارم در پایان به آن توجه بدهم این است که باید مراقب باشیم تا در استخراج وجوه تشابه میان این دو شخصیت بزرگ تاریخی دچار افراط و تفریط نشویم. در اینکه هر دو شخصیت در زمان خویش بهنوعی با میراث گذشته خود گسستی ایجاد کردهاند شکّی نیست، اما ابعاد و آثار هر دو گسست، بهدلایل روشنی نمیتواند یکسان باشد. مهمترین دلیلی که میتوانم بر این ادعا اقامه کنم این است که میان این دو شخص، قریب به یک هزاره فاصله است. نادیده انگاشتن این فاصله طولانی و شرایط تاریخی حاکم در دو سر این هزاره، محقّق را به بیراهه خواهد کشید.
❃ این نکته را از این جهت مورد اشاره قرار دادم که ملّتهای صاحب تمدن، از جمله ایرانیان، و نیز عربانی که درصدد مصادرهی میراث ایرانیان هستند، به مرضی گرفتارند که میتوان به تأسی از عابد الجابری آن را مرض «لحاظ گذشته در حال» نامید. افراد بیشماری را سراغ داریم که وقتی با امر جدیدی روبهرو میشوند، سعی می کنند با بیرونکشیدن شاهدی -هرچند ضعیف- از گذشته درخشان، همه پیشرفتها را از آن خود و در گذشته خود بدانند.
❃ شاید مبتذلترین نمونه چنین روحیهای، کسانی بودند که شکافت اتم را به بیت «دل هر ذره را که بشکافی/ آفتابیش در میان بینی» حواله میدادند. اخیراً شخصی به نام مصطفی سبیتی، کتابی تحت عنوان «جذور المكيافليه في کلیله و دمنه - ریشههای ماکیاولیستی در کلیله و دمنه» منتشر کرده و در آن مدعی شده است که قاعدهی «هدف وسیله را توجیه میکند» ِ ماکیاوللی، برگرفته از جملهای از کلیله و دمنه است، و نتیجه اینکه ماکیاوللی احتمالاً آثار ابنمقفع بهویژه کلیله و دمنه را خوانده است!!!
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۲۷)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ابتدا لازم است بدانیم که ابنمقفع در باب شیر و گاو یا اسد و ثور، و در ضمن قصه سه ماهی در آبگیر، به پادشاه اینگونه اندرز میدهد که اگر کسی سنگینی نصیحت ناصحان خود را نشنود، عاقبت رای و نظرش ستوده نخواهد بود، (لا يُحمدُ غِبُّ رأيه). ابنمقفع در ادامه تاکید کرده است که «خیرالأعمال احمدُها عاقبة»، یعنی بهترین کارها، کاری است که عاقبت و پایان آن ستوده باشد، همانطور که «خیرالنساء » زنانی هستند که همسنگ شوهرانشان هستند. حال باید ببینیم که آیا این پند میتواند منشأ نظریه ماکیاوللی باشد؟
❃ ماکیاوللی در چند فصل از کتاب اول گفتارها، بحثی را وارد کرده مبنی بر اینکه؛ همینکه نتیجهی کاری خوب باشد و به نفع خير عموم تمام شود، مردم در شیوهی آن کار تفحص نمیکنند و به این موضوع که این نتیجهی خوب به شیوهی خوب بهدست آمده یا با شیوهی بد حاصل شده است، کاری ندارند، حتی در سایهی نتایج خوب، شیوههای بد را نمیبینند. این همان مطلبی است که برخی از آن، قاعدهی «هدف وسیله را توجیه میکند» استخراج کردهاند، که در جای خود برداشت نادرستی است.
❃ ماکیاوللی در فصل نهم از کتاب اول گفتارها، «رومولوس» را به جهت کشتن برادر خود، از نکوهش قتل تبرئه کرده و نوشته است: به این دلیل نمیتوان او را مورد نکوهش قرار داد که انگیزهی او برای قتل برادرش، خیر عموم بود، چون او بلافاصله پس از آن، «سنا» را تشکیل داد و در همه امور با آنها به مشورت پرداخت و بدین وسیله با تبدیل دیکتاتوری به نظام جمهوری[*]، آزادی و عدالت را پاس داشت.
[* توضیح: جمهوری در اندیشه سیاسی ماکیاولی بهمعنای نظامهای جمهوری امروزی نیست، بلکه بهمعنای نظام غیراستبدادی بهکار رفته. بنگرید به نوشتارِ: «آزادی از دیدگاه ماکیاولی معنای جمهوری در اندیشه سیاسی ماکیاولی» در کانال]
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ابتدا لازم است بدانیم که ابنمقفع در باب شیر و گاو یا اسد و ثور، و در ضمن قصه سه ماهی در آبگیر، به پادشاه اینگونه اندرز میدهد که اگر کسی سنگینی نصیحت ناصحان خود را نشنود، عاقبت رای و نظرش ستوده نخواهد بود، (لا يُحمدُ غِبُّ رأيه). ابنمقفع در ادامه تاکید کرده است که «خیرالأعمال احمدُها عاقبة»، یعنی بهترین کارها، کاری است که عاقبت و پایان آن ستوده باشد، همانطور که «خیرالنساء » زنانی هستند که همسنگ شوهرانشان هستند. حال باید ببینیم که آیا این پند میتواند منشأ نظریه ماکیاوللی باشد؟
❃ ماکیاوللی در چند فصل از کتاب اول گفتارها، بحثی را وارد کرده مبنی بر اینکه؛ همینکه نتیجهی کاری خوب باشد و به نفع خير عموم تمام شود، مردم در شیوهی آن کار تفحص نمیکنند و به این موضوع که این نتیجهی خوب به شیوهی خوب بهدست آمده یا با شیوهی بد حاصل شده است، کاری ندارند، حتی در سایهی نتایج خوب، شیوههای بد را نمیبینند. این همان مطلبی است که برخی از آن، قاعدهی «هدف وسیله را توجیه میکند» استخراج کردهاند، که در جای خود برداشت نادرستی است.
❃ ماکیاوللی در فصل نهم از کتاب اول گفتارها، «رومولوس» را به جهت کشتن برادر خود، از نکوهش قتل تبرئه کرده و نوشته است: به این دلیل نمیتوان او را مورد نکوهش قرار داد که انگیزهی او برای قتل برادرش، خیر عموم بود، چون او بلافاصله پس از آن، «سنا» را تشکیل داد و در همه امور با آنها به مشورت پرداخت و بدین وسیله با تبدیل دیکتاتوری به نظام جمهوری[*]، آزادی و عدالت را پاس داشت.
[* توضیح: جمهوری در اندیشه سیاسی ماکیاولی بهمعنای نظامهای جمهوری امروزی نیست، بلکه بهمعنای نظام غیراستبدادی بهکار رفته. بنگرید به نوشتارِ: «آزادی از دیدگاه ماکیاولی معنای جمهوری در اندیشه سیاسی ماکیاولی» در کانال]
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۲۸)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ سوال ضمنی که ماکیاوللی با این بحث درانداخته این است که آیا رومولوس را میتوان به جرم قتل برادر، که عملی غیراخلاقی است نکوهش کرد، حال آنکه او با این قتل، درواقع مانع تشکیل سنا را که نتیجهای خوب در جهت خير عموم بود، از میان برداشت؟ ماکیاوللی به سرداری که باید برخیزد و از طریق اقدامات فوقالعاده و با تکیه بر «ویرتو»[۱] و «جنگافزار» خود ایتالیایی ازهمگسیخته را یکپارچه سازد، این دلگرمی را میدهد که مردم رُم، هرگز از رومولوس بهعنوان قاتل برادر خود یاد نمیکنند.
❃ ماکیاوللی دگربار در فصل شانزدهم همین کتاب داستان کشتن پسران بروتوس را پیش کشیده است که تصمیم داشتند حکومت جمهوری را به پادشاهی تبدیل کنند[*]. ماکیاولی میگوید که بروتوس وقتی بهعنوان کنسول رُم انتخاب شد، فهمید که پسرانش درصدد بازگرداندن پادشاه تبعید شده به قدرت هستند زیرا آنها «در حکومت کنسولها اعتبار فوقالعاده» و ویژهخواری نداشتند. بروتوس این عمل پسرانش را توطئهای علیه آزادی میهن ارزیابی کرد و بنابراین آنها را کشت تا جمهوری، که خير عموم بود، پایدار بماند.
❃ ماکیاوللی سپس با استناد به این نمونههای تاریخی که نتیجهی خوبی در جهت خير عموم داشتند میگوید: کسیکه نظامی را -که منظورش نظام جمهوری است- تشکیل داده است، اگر دشمنان این نظام نوپا را از میان برندارد، باید بداند که نظام نوپای او دیری نخواهد پایید، و مردم بهدلیل نتیجهی خیر این اقدامات ضروری فوقالعاده یعنی از میان برداشتن دشمنان نظام نوپا، هرگز آنها را مورد نکوهش قرار نخواهند داد.
[۱- بنگرید به بخش ۸ همین نوشتار]
[*بنگرید به نوشتارِ: «آزادی از دیدگاه ماکیاولی معنای جمهوری در اندیشه سیاسی ماکیاولی» موجود در کانال]
- ادامه دارد...
📚 | مقاله از: مصطفی نصیری
#سیاست #اندیشه_سیاسی #فلسفه
#ماکیاولی #ابن_مقفع #فلسفه_سیاسی
#دولت_ملی #ایرانشهری #ایرانشهر
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ سوال ضمنی که ماکیاوللی با این بحث درانداخته این است که آیا رومولوس را میتوان به جرم قتل برادر، که عملی غیراخلاقی است نکوهش کرد، حال آنکه او با این قتل، درواقع مانع تشکیل سنا را که نتیجهای خوب در جهت خير عموم بود، از میان برداشت؟ ماکیاوللی به سرداری که باید برخیزد و از طریق اقدامات فوقالعاده و با تکیه بر «ویرتو»[۱] و «جنگافزار» خود ایتالیایی ازهمگسیخته را یکپارچه سازد، این دلگرمی را میدهد که مردم رُم، هرگز از رومولوس بهعنوان قاتل برادر خود یاد نمیکنند.
❃ ماکیاوللی دگربار در فصل شانزدهم همین کتاب داستان کشتن پسران بروتوس را پیش کشیده است که تصمیم داشتند حکومت جمهوری را به پادشاهی تبدیل کنند[*]. ماکیاولی میگوید که بروتوس وقتی بهعنوان کنسول رُم انتخاب شد، فهمید که پسرانش درصدد بازگرداندن پادشاه تبعید شده به قدرت هستند زیرا آنها «در حکومت کنسولها اعتبار فوقالعاده» و ویژهخواری نداشتند. بروتوس این عمل پسرانش را توطئهای علیه آزادی میهن ارزیابی کرد و بنابراین آنها را کشت تا جمهوری، که خير عموم بود، پایدار بماند.
❃ ماکیاوللی سپس با استناد به این نمونههای تاریخی که نتیجهی خوبی در جهت خير عموم داشتند میگوید: کسیکه نظامی را -که منظورش نظام جمهوری است- تشکیل داده است، اگر دشمنان این نظام نوپا را از میان برندارد، باید بداند که نظام نوپای او دیری نخواهد پایید، و مردم بهدلیل نتیجهی خیر این اقدامات ضروری فوقالعاده یعنی از میان برداشتن دشمنان نظام نوپا، هرگز آنها را مورد نکوهش قرار نخواهند داد.
[۱- بنگرید به بخش ۸ همین نوشتار]
[*بنگرید به نوشتارِ: «آزادی از دیدگاه ماکیاولی معنای جمهوری در اندیشه سیاسی ماکیاولی» موجود در کانال]
- ادامه دارد...
📚 | مقاله از: مصطفی نصیری
#سیاست #اندیشه_سیاسی #فلسفه
#ماکیاولی #ابن_مقفع #فلسفه_سیاسی
#دولت_ملی #ایرانشهری #ایرانشهر
➣ @Notes_On_Liberty
«این حقیقتی مسلّم است که جامعهای فاسد که در زیر یوغ فرمانروایی مقتدر بهسر میبرد هرگز ممکن نیست به آزادی دست یابد حتی اگر فرمانروا و تمامی خاندانش نابود شود؛ در آنجا همیشه یک فرمانروا جانشینِ فرمانروای دیگر خواهدشد. چنان جامعهای آرام نمیگیرد بیآنکه به زیر یوغ خداوندگاری تازه درآید مگر آنکه مردی که شجاعت و فضیلت را در خود جمع دارد به آن آزادی ببخشد و این آزادی هم تنها تا هنگامی دوام مییابد که آن مرد در حال حیات است.»
❈ نیکولو ماکیاولی، گفتارها، کتاب اول، فصل ۱۷
➣ @Notes_On_Liberty
❈ نیکولو ماکیاولی، گفتارها، کتاب اول، فصل ۱۷
➣ @Notes_On_Liberty
📃 فرهنگ اسلامی؛ بازی با تاریخ | ✍🏻 شجاعالدین شفا
➣ @Notes_On_Liberty
❃ تقلّب دیگری با تاریخ، تقلّبی است که در مورد «فرهنگ اسلامی» ایران شده است، جهان اسلامی در قرون دوم تا ششم تاریخ خود کانون فرهنگ شکوفایی بود که دانشمندانِ اسلامشناسِ قرنِ گذشته بدان عنوان خودساختهی «فرهنگ اسلامی» دادهاند. بسیار از نویسندگان کنونی دنیای مسلمان کوشیدهاند و میکوشند تا این شکوفایی را فرع اسلامی بودن این فرهنگ بدانند و باروری آن را به ضوابط مذهبی آن ارتباط دهند.
❃ ولی قانون تاریخ این است که هیچ فرهنگی را با معیار مذهبی ارزشیابی نمیتوان کرد، و غنای آن را نیز به حساب آیینی که این فرهنگ در آن شکل گرفته است نمیتوان گذاشت. اگر جز این میبود میبایست والاترین آیین جهان آیین اساطیری یونان باشد، زیراکه والاترین فرهنگِ جهان نیز در آن سرزمین شکل گرفته بود. و اتفاقاً درست همین فرهنگ والا بود که همراه فرهنگ والایی دیگر، یکی از دو رکن بنیادی فرهنگ اسلامی قرار گرفت که ارنست رنان در ارزیابی آن مینویسد: «اگر یک فرهنگ واقعی میباید بر دو پایهی علم و فلسفه بنیاد نهاده شده باشد، نمیتوان اصولاً از فرهنگی بهنام فرهنگ اسلامی سخن گفت، زیرا پایهگذاران واقعی این دو در دنیای مسلمان، ایرانیان و یونانیان بودند و اعراب خود در این باره سهمی نداشتند، یا سهمی بسیار ناچیز داشتند».
❃ باروری فرهنگ اسلامی بسیار بیش از آنکه مربوط به خود اسلام باشد، مربوط به محیط مساعدی بود که امپراتوری نوخاستهی عرب با ایجاد یک واحد یکپارچهی سیاسی و جغرافیائی و بهخصوص زبانی در اختیار فرهنگسازان ایرانی و سریانی و مصری و اندلسی و بهطور غیرمستقیم یونانی و هندی و چینی گذاشته بود.
❃ چنین شرایطی قبلا در امپراتوریهای غیراسلامی رُم و بیزانس و ساسانی نیز بهوجود آمده بود و بعداً هم در امپراتوریهای مغول و تاتار و امپراتوریهای مستعمراتی اروپای قرون شانزدهم تا بیستم بهوجود آمد بیآنکه رونق فرهنگی هیچیک از آنها به حساب فرهنگسازی آیینهای اساطیری رُم و یونان یا آیین زرتشتی ایران و یا آیین مسیحی مستعمرهداران اروپایی گذاشته شده باشد.
❃ اصطلاحاتی از قبیل طب اسلامی، نجوم اسلامی، ریاضیات اسلامی، همانقدر بیمحتوا است که غیرمنطقی است، زیرا واقعیتهای تغییرناپذیر ریاضی یا پزشکی و یا نجومی را با ضابطهی مسیحی بودن یا اسلامی بودن یا بودایی و برهمایی بودن و یا الحادی بودن آنها نمیتوان طبقهبندی کرد، همچنانکه نمیتوان آنها را براساس نژادی یا زبانی از هم جدا گذاشت.
❃ آنچه در دو قرن گذشته و حاضر از جانب اسلامشناسان جهان غرب فرهنگ اسلامی نام گرفته نتیجهگیری غلطی از این واقعیت است که در قرون اولیهی اسلام آثار مختلف علمی و فلسفی در جهان اسلامی عمدتاً به زبان عربی نوشته میشدند تا در درون امپراتوری عرب(عباسیان) گسترش بیشتری داشته باشند، ولی در عمل همهی این نوشتهها به حساب مؤلفان عرب گذاشته شدند درحالیکه بخش اعظم آنها کار دانشمندان، ریاضیدانان، پزشکان، هیئتشناسان، فیلسوفان، مورخان، جغرافیادانان و یا متألهین غیرعرب، بهخصوص ایرانیانی بودند که ابن خلدون دربارهی آنها نوشت: «از امور غریب این است که حاملان علم در جهان اسلام غالباً عجم بودند و اگر هم عالمی یافت میشد که در نسبت عربی بود در مکتب عجمان پرورش یافته بود، زیرا قوم عرب نه از امر تعلیم و تألیف اطلاعی داشت و نه اصولاً خواهان آن بود، بهخلاف پارسیان که بر اثر رسوخ دیرینهی تمدّن در میان خود برای این کار صلاحیت دیرینه داشتند و هیچ قومی چون آنها به حفظ و تدوین علم قیام نکرد»
#ایران #فرهنگ_ملی #ایرانشهر
#تمدن_ایرانی #اسلام #ابنخلدون
#ارنست_رنان #شاهنشاهی_ایران
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ تقلّب دیگری با تاریخ، تقلّبی است که در مورد «فرهنگ اسلامی» ایران شده است، جهان اسلامی در قرون دوم تا ششم تاریخ خود کانون فرهنگ شکوفایی بود که دانشمندانِ اسلامشناسِ قرنِ گذشته بدان عنوان خودساختهی «فرهنگ اسلامی» دادهاند. بسیار از نویسندگان کنونی دنیای مسلمان کوشیدهاند و میکوشند تا این شکوفایی را فرع اسلامی بودن این فرهنگ بدانند و باروری آن را به ضوابط مذهبی آن ارتباط دهند.
❃ ولی قانون تاریخ این است که هیچ فرهنگی را با معیار مذهبی ارزشیابی نمیتوان کرد، و غنای آن را نیز به حساب آیینی که این فرهنگ در آن شکل گرفته است نمیتوان گذاشت. اگر جز این میبود میبایست والاترین آیین جهان آیین اساطیری یونان باشد، زیراکه والاترین فرهنگِ جهان نیز در آن سرزمین شکل گرفته بود. و اتفاقاً درست همین فرهنگ والا بود که همراه فرهنگ والایی دیگر، یکی از دو رکن بنیادی فرهنگ اسلامی قرار گرفت که ارنست رنان در ارزیابی آن مینویسد: «اگر یک فرهنگ واقعی میباید بر دو پایهی علم و فلسفه بنیاد نهاده شده باشد، نمیتوان اصولاً از فرهنگی بهنام فرهنگ اسلامی سخن گفت، زیرا پایهگذاران واقعی این دو در دنیای مسلمان، ایرانیان و یونانیان بودند و اعراب خود در این باره سهمی نداشتند، یا سهمی بسیار ناچیز داشتند».
❃ باروری فرهنگ اسلامی بسیار بیش از آنکه مربوط به خود اسلام باشد، مربوط به محیط مساعدی بود که امپراتوری نوخاستهی عرب با ایجاد یک واحد یکپارچهی سیاسی و جغرافیائی و بهخصوص زبانی در اختیار فرهنگسازان ایرانی و سریانی و مصری و اندلسی و بهطور غیرمستقیم یونانی و هندی و چینی گذاشته بود.
❃ چنین شرایطی قبلا در امپراتوریهای غیراسلامی رُم و بیزانس و ساسانی نیز بهوجود آمده بود و بعداً هم در امپراتوریهای مغول و تاتار و امپراتوریهای مستعمراتی اروپای قرون شانزدهم تا بیستم بهوجود آمد بیآنکه رونق فرهنگی هیچیک از آنها به حساب فرهنگسازی آیینهای اساطیری رُم و یونان یا آیین زرتشتی ایران و یا آیین مسیحی مستعمرهداران اروپایی گذاشته شده باشد.
❃ اصطلاحاتی از قبیل طب اسلامی، نجوم اسلامی، ریاضیات اسلامی، همانقدر بیمحتوا است که غیرمنطقی است، زیرا واقعیتهای تغییرناپذیر ریاضی یا پزشکی و یا نجومی را با ضابطهی مسیحی بودن یا اسلامی بودن یا بودایی و برهمایی بودن و یا الحادی بودن آنها نمیتوان طبقهبندی کرد، همچنانکه نمیتوان آنها را براساس نژادی یا زبانی از هم جدا گذاشت.
❃ آنچه در دو قرن گذشته و حاضر از جانب اسلامشناسان جهان غرب فرهنگ اسلامی نام گرفته نتیجهگیری غلطی از این واقعیت است که در قرون اولیهی اسلام آثار مختلف علمی و فلسفی در جهان اسلامی عمدتاً به زبان عربی نوشته میشدند تا در درون امپراتوری عرب(عباسیان) گسترش بیشتری داشته باشند، ولی در عمل همهی این نوشتهها به حساب مؤلفان عرب گذاشته شدند درحالیکه بخش اعظم آنها کار دانشمندان، ریاضیدانان، پزشکان، هیئتشناسان، فیلسوفان، مورخان، جغرافیادانان و یا متألهین غیرعرب، بهخصوص ایرانیانی بودند که ابن خلدون دربارهی آنها نوشت: «از امور غریب این است که حاملان علم در جهان اسلام غالباً عجم بودند و اگر هم عالمی یافت میشد که در نسبت عربی بود در مکتب عجمان پرورش یافته بود، زیرا قوم عرب نه از امر تعلیم و تألیف اطلاعی داشت و نه اصولاً خواهان آن بود، بهخلاف پارسیان که بر اثر رسوخ دیرینهی تمدّن در میان خود برای این کار صلاحیت دیرینه داشتند و هیچ قومی چون آنها به حفظ و تدوین علم قیام نکرد»
#ایران #فرهنگ_ملی #ایرانشهر
#تمدن_ایرانی #اسلام #ابنخلدون
#ارنست_رنان #شاهنشاهی_ایران
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 جهل جامعهشناسانه (۶) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ کسی میتواند دربارهی تاریخ پیچیدهی ایران سخنی معقول بگوید که هم به نظریههای جدید علوم اجتماعی جدید مسلّح باشد و هم بتواند مواد تاریخ و تاریخِ فرهنگ و تمدن ایران را با اجتهادی عالمانه به محک نظریههای جدید…
📃 جهل جامعهشناسانه (۷)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ از آنجاکه قرار نیست از رو برویم، آن بزرگوار در همان سخنرانی از باب تصحیح موضع پیشین، که بیشتر برای سرخ نگاه داشتن صورت با سیلی جهل انجام شده بود، چنین گفته است: «ناسيوناليسم به معناى تأمين منافع ملّى به هر قيمت از لحاظ اخلاقى قابل دفاع نيست. اين تعريف از ناسيوناليسم همان نظرى است که هيتلر و موسيلينى داشتند. متأسفانه در سالهاى اخير اين معنا بهوسيلهی متفکرانى در داخل ايران در حال ترويج است.» از دیدگاه صوری، این عبارت انباشته از مفاهیمی است که گوینده دربارهی آنها هیچ نمیداند و بهتر بود به همان رسوایی «ایران وجود ندارد» قناعت میکرد.*
❃ ناسیونالیسم، چنانکه پایینتر توضیح خواهم داد یکی از جدیدترین ناسزاهایی است که علمای کشور نثار مخالفان خود میکنند. استاد اخلاق ما نیز مانند دیگر علما بهواقع نمیداند که منظور از ناسیونالیسم چیست! اما بیشتر از این، او نمیداند منافع چیست، یعنی نمیتواند بداند، زیرا منافع در مورد ملّتی مصداق پیدا میکند که پیشتر آن ملّت وجود داشته باشد. اگر کسی ادعا کرد که ایرانی وجود نداشته و حدود و ثغور ملّت ایران نیز معلوم نیست کجا بوده است، چگونه میتواند منافع آن ملّت را تعریف کند و برای دفاع از آن قیمتی تعیین کند.
❃ از اینرو، علمای چپ، و پیروان اخلاقمدار و عارفمسلک آنان نیز که اعتقادی به ملّیت ندارند نمیتوانند تصوّری از مفهوم منافع ملّی داشته باشند. گزارهی بالا، بهرغم ظاهر معقول و بسیار انسانی آن، از دیدگاه علم سیاست، نه تنها یکسره بیمعناست، بلکه مضرِ به مصالح کشور نیز هست. میتوان گاندیوار گفت: «ناسيوناليسم بهمعناى تأمين منافع ملّى ... از لحاظ اخلاقى قابل دفاع نيست».
❃ این سخن را بهلحاظ آزادی بیان میتوان شنید، و البته کسیکه اندکی از دانش سیاست بداند به هیچوجه نمیتواند آن را جدّی بگیرد. معلمان اخلاق پیوسته در تاریخ -بهویژه تاریخ ایران- بودهاند و بهقول میرزا فتحعلی آخوندزاده، اگر قرار بود موعظهی اخلاقی اثری داشته باشد بعد از شیخ مصلحالدین سعدی دنیا میبایست گلستان میشد و نه این گلخنی که بشریت در آن گیر کرده است.
(* یک بند از بخش پیشین به دلیلِ اشتباه تایپی در آن بخش و تکرار دوبارهی آن جهت یادآوری و بهمپیوستگی مطلب برای درک بهتر ادامهی مقاله، آورده شد.)
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ از آنجاکه قرار نیست از رو برویم، آن بزرگوار در همان سخنرانی از باب تصحیح موضع پیشین، که بیشتر برای سرخ نگاه داشتن صورت با سیلی جهل انجام شده بود، چنین گفته است: «ناسيوناليسم به معناى تأمين منافع ملّى به هر قيمت از لحاظ اخلاقى قابل دفاع نيست. اين تعريف از ناسيوناليسم همان نظرى است که هيتلر و موسيلينى داشتند. متأسفانه در سالهاى اخير اين معنا بهوسيلهی متفکرانى در داخل ايران در حال ترويج است.» از دیدگاه صوری، این عبارت انباشته از مفاهیمی است که گوینده دربارهی آنها هیچ نمیداند و بهتر بود به همان رسوایی «ایران وجود ندارد» قناعت میکرد.*
❃ ناسیونالیسم، چنانکه پایینتر توضیح خواهم داد یکی از جدیدترین ناسزاهایی است که علمای کشور نثار مخالفان خود میکنند. استاد اخلاق ما نیز مانند دیگر علما بهواقع نمیداند که منظور از ناسیونالیسم چیست! اما بیشتر از این، او نمیداند منافع چیست، یعنی نمیتواند بداند، زیرا منافع در مورد ملّتی مصداق پیدا میکند که پیشتر آن ملّت وجود داشته باشد. اگر کسی ادعا کرد که ایرانی وجود نداشته و حدود و ثغور ملّت ایران نیز معلوم نیست کجا بوده است، چگونه میتواند منافع آن ملّت را تعریف کند و برای دفاع از آن قیمتی تعیین کند.
❃ از اینرو، علمای چپ، و پیروان اخلاقمدار و عارفمسلک آنان نیز که اعتقادی به ملّیت ندارند نمیتوانند تصوّری از مفهوم منافع ملّی داشته باشند. گزارهی بالا، بهرغم ظاهر معقول و بسیار انسانی آن، از دیدگاه علم سیاست، نه تنها یکسره بیمعناست، بلکه مضرِ به مصالح کشور نیز هست. میتوان گاندیوار گفت: «ناسيوناليسم بهمعناى تأمين منافع ملّى ... از لحاظ اخلاقى قابل دفاع نيست».
❃ این سخن را بهلحاظ آزادی بیان میتوان شنید، و البته کسیکه اندکی از دانش سیاست بداند به هیچوجه نمیتواند آن را جدّی بگیرد. معلمان اخلاق پیوسته در تاریخ -بهویژه تاریخ ایران- بودهاند و بهقول میرزا فتحعلی آخوندزاده، اگر قرار بود موعظهی اخلاقی اثری داشته باشد بعد از شیخ مصلحالدین سعدی دنیا میبایست گلستان میشد و نه این گلخنی که بشریت در آن گیر کرده است.
(* یک بند از بخش پیشین به دلیلِ اشتباه تایپی در آن بخش و تکرار دوبارهی آن جهت یادآوری و بهمپیوستگی مطلب برای درک بهتر ادامهی مقاله، آورده شد.)
➣ @Notes_On_Liberty
📃 جهل جامعهشناسانه (٨)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ گویندهی آن سخن، چون اهل علم و آشنای با همهی مباحث است و دربارهی آن مباحث نظری صائب دارد، با افزودن «به هر قيمت»، ظاهری عالمانه به سخن خود داده است. غیر علمیترین جزءِ این عبارت همین «به هر قيمت» است که در ظاهر بسیار هم علمی مینماید. بهعنوان مثال، در پاسخ مشورت کسی که میخواهد کفشی بخرد و بهای آن را نمیداند، کسی که سررشتهای از بهای کفش ندارد، میتواند بگوید نخر چون گران است، اما این توصیه مشکل خریدار را حلّ نمیکند، زیرا مشکل این است که آن کفش چند میارزد؟ بدیهی است که این را کفششناس میداند!
❃ موعظهی اخلاقی استاد بر مبنای این ابهام در «به هر قيمت» بنا شده است که هم توهّم خبرهبودن در امر ناسیونالسیم در شنونده ایجاد میکند و هم قیمتی را تعیین نکرده است تا در بازار منافع ملّی سخن بیربط نگفته باشد. پرسش این است این «هر» در قید «به هر قيمت» ناظر بر چه قیمتی است؟ چون مشورت کسی اعتباری دارد که، چنانکه در مورد کفش گفتم، قیمت واقعی را بداند، اما اگر استاد این قیمت را تعیین نکرد «متفکرانی که در داخل فکر منافع ایران ملّی ترویج» میکنند از کجا میتوانند بدانند که «از لحاظ اخلاقی» به چه قیمتی میتوانند از منافع ملّی دفاع کنند!
❃ در این صورت، این توصیهی استاد اخلاق، مانند بسیاری از احکام اخلاقی در قلمرو سیاست، حکمی تهی از معنا و بیمصرف خواهد بود، که البته از چنین موعظههایی نانی برای واعظ پخته میشود، اما آبی برای اهل سیاست فراهم نمیآید!من، که یکی از ترویجکنندگان تأمین منافع ملّی هستم، بر آنم که هر بهایی که برای تأمین منافع ملّی بپردازیم ارزان خریدهایم، زیرا اگر کشور از دست رفت، «به هیچ قیمت» هم نمیتوان حتیٰ جزءِ کوچکی از آن را باز پس گرفت.
- ادامه دارد...
📚 | مقالهی دکتر جواد طباطبایی، در سیاستنامه شمارهی ۷
#ایران #ایرانشهر #ایرانشناسی
#شاهنشاهی_ایران #شرقشناسی
#ملیگرایی #ناسیونالیسم
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ گویندهی آن سخن، چون اهل علم و آشنای با همهی مباحث است و دربارهی آن مباحث نظری صائب دارد، با افزودن «به هر قيمت»، ظاهری عالمانه به سخن خود داده است. غیر علمیترین جزءِ این عبارت همین «به هر قيمت» است که در ظاهر بسیار هم علمی مینماید. بهعنوان مثال، در پاسخ مشورت کسی که میخواهد کفشی بخرد و بهای آن را نمیداند، کسی که سررشتهای از بهای کفش ندارد، میتواند بگوید نخر چون گران است، اما این توصیه مشکل خریدار را حلّ نمیکند، زیرا مشکل این است که آن کفش چند میارزد؟ بدیهی است که این را کفششناس میداند!
❃ موعظهی اخلاقی استاد بر مبنای این ابهام در «به هر قيمت» بنا شده است که هم توهّم خبرهبودن در امر ناسیونالسیم در شنونده ایجاد میکند و هم قیمتی را تعیین نکرده است تا در بازار منافع ملّی سخن بیربط نگفته باشد. پرسش این است این «هر» در قید «به هر قيمت» ناظر بر چه قیمتی است؟ چون مشورت کسی اعتباری دارد که، چنانکه در مورد کفش گفتم، قیمت واقعی را بداند، اما اگر استاد این قیمت را تعیین نکرد «متفکرانی که در داخل فکر منافع ایران ملّی ترویج» میکنند از کجا میتوانند بدانند که «از لحاظ اخلاقی» به چه قیمتی میتوانند از منافع ملّی دفاع کنند!
❃ در این صورت، این توصیهی استاد اخلاق، مانند بسیاری از احکام اخلاقی در قلمرو سیاست، حکمی تهی از معنا و بیمصرف خواهد بود، که البته از چنین موعظههایی نانی برای واعظ پخته میشود، اما آبی برای اهل سیاست فراهم نمیآید!من، که یکی از ترویجکنندگان تأمین منافع ملّی هستم، بر آنم که هر بهایی که برای تأمین منافع ملّی بپردازیم ارزان خریدهایم، زیرا اگر کشور از دست رفت، «به هیچ قیمت» هم نمیتوان حتیٰ جزءِ کوچکی از آن را باز پس گرفت.
- ادامه دارد...
📚 | مقالهی دکتر جواد طباطبایی، در سیاستنامه شمارهی ۷
#ایران #ایرانشهر #ایرانشناسی
#شاهنشاهی_ایران #شرقشناسی
#ملیگرایی #ناسیونالیسم
➣ @Notes_On_Liberty
📃 عواقب ناخواسته (۱) | ✍🏻 راب نورتون
➣ @Notes_On_Liberty
❃ قانون عواقب ناخواسته (unintended consequencec) که زیاد به آن اشاره میشود، اما به ندرت بیان میگردد، آن است که فعالیتهای افراد و بهویژه فعالیتهای دولت همواره اثراتی به همراه دارند که پیشبینی نشده یا ناخواسته هستند. اقتصاددانها و سایر دانشمندان علوم اجتماعی قرنها به قدرت این قانون توجه کردهاند، اما سیاستمدارها و افکار عمومی بهشدت به آن بیتوجه بودهاند.
❃ مفهوم عواقب ناخواسته یکی از سنگبناهای اقتصاد است. «دست نامرئی» آدام اسمیت که یکی از مشهورترین استعارهها در علوم اجتماعی است، نمونهای از یک پیامد ناخواسته مثبت میباشد. اسمیت بر این باور بود که هر فردی که تنها در پی منافع خود است، توسط دست نامرئی در جهت دستیابی به هدفی هدایت میشود که جزو خواستههای او نبوده است و این هدف همان منافع عمومی است. وی مینویسد: «از روی خیرخواهی قصاب یا نانوا نیست که انتظار داریم غذا داشته باشیم، بلکه آنچه باعث این امر میشود توجه آنها به منافع شخصی خودشان است.»
❃ با این حال در اغلب موارد، قانون عواقب ناخواسته اثرات پیشبینی نشده قوانین و نظارتها را توضیح میدهد. جان لاک، فیلسوف انگلیسی و از پیشگامان اقتصاددانان جدید در ۱۶۹۲ بر لغو یکی از مصوبات پارلمان که برای کاهش حداکثر نرخ بهره مجاز از ۶ درصد به ۴ درصد طراحی شده بود، پافشاری میکرد. لاک معتقد بود این کار بهجای آنکه آنطور که مدنظر است به نفع قرضگیرندهها باشد، به آنها آسیب خواهد رساند. افراد روشهایی را برای تخطی از این قانون پیدا خواهند کرد و هزینههای این کار بر دوش قرضگیرندهها خواهد افتاد.
❃ او چنین نتیجهگیری کرد که رعایت این قانون به کاهش اعتبار در دسترس و بازتوزیع درآمد به ضرر «بیوهها یا یتیمها و تمامی کسانی که داراییهایشان را به شکل پول نگهداری میکنند»، منجر خواهد شد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ قانون عواقب ناخواسته (unintended consequencec) که زیاد به آن اشاره میشود، اما به ندرت بیان میگردد، آن است که فعالیتهای افراد و بهویژه فعالیتهای دولت همواره اثراتی به همراه دارند که پیشبینی نشده یا ناخواسته هستند. اقتصاددانها و سایر دانشمندان علوم اجتماعی قرنها به قدرت این قانون توجه کردهاند، اما سیاستمدارها و افکار عمومی بهشدت به آن بیتوجه بودهاند.
❃ مفهوم عواقب ناخواسته یکی از سنگبناهای اقتصاد است. «دست نامرئی» آدام اسمیت که یکی از مشهورترین استعارهها در علوم اجتماعی است، نمونهای از یک پیامد ناخواسته مثبت میباشد. اسمیت بر این باور بود که هر فردی که تنها در پی منافع خود است، توسط دست نامرئی در جهت دستیابی به هدفی هدایت میشود که جزو خواستههای او نبوده است و این هدف همان منافع عمومی است. وی مینویسد: «از روی خیرخواهی قصاب یا نانوا نیست که انتظار داریم غذا داشته باشیم، بلکه آنچه باعث این امر میشود توجه آنها به منافع شخصی خودشان است.»
❃ با این حال در اغلب موارد، قانون عواقب ناخواسته اثرات پیشبینی نشده قوانین و نظارتها را توضیح میدهد. جان لاک، فیلسوف انگلیسی و از پیشگامان اقتصاددانان جدید در ۱۶۹۲ بر لغو یکی از مصوبات پارلمان که برای کاهش حداکثر نرخ بهره مجاز از ۶ درصد به ۴ درصد طراحی شده بود، پافشاری میکرد. لاک معتقد بود این کار بهجای آنکه آنطور که مدنظر است به نفع قرضگیرندهها باشد، به آنها آسیب خواهد رساند. افراد روشهایی را برای تخطی از این قانون پیدا خواهند کرد و هزینههای این کار بر دوش قرضگیرندهها خواهد افتاد.
❃ او چنین نتیجهگیری کرد که رعایت این قانون به کاهش اعتبار در دسترس و بازتوزیع درآمد به ضرر «بیوهها یا یتیمها و تمامی کسانی که داراییهایشان را به شکل پول نگهداری میکنند»، منجر خواهد شد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 عواقب ناخواسته (۲) | ✍🏻 راب نورتون
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در نیمهی اول قرن نوزده میلادی، فردریک باستیا، روزنامهنگار اقتصادی مشهور فرانسه در اغلب نوشتههای خود بین عواقب «دیدهشده» و «دیدهنشده» تفاوت قائل میشد. دیدهشدهها عواقب آشکار و قابل رویت یک اقدام یا سیاست بودند و دیدهنشدهها عواقب پنهانتر و غالباً ناخواسته آنها بودند.
❃ وی در مقاله معروف خود با عنوان «چه چیزی دیده میشود و چه چیزی دیده نمیشود»، نوشت: بین یک اقتصاددان خوب و یک اقتصادددان بد تنها یک تفاوت وجود دارد. اقتصاددان بد خود را به اثرات قابل مشاهده محدود میکند و اقتصاددان خوب هم اثرات قابل مشاهده و هم اثراتی که باید پیشبینی شوند را بهحساب میآورد. باستیا تحلیل خود را در گستره وسیعی از مسائل مختلف، از جمله موانع تجاری، مالیاتها و مخارج دولت بهکار بست.
❃ اولین و کاملترین تحلیل از مفهوم عواقب ناخواسته در سال ۱۹۳۶ را رابرت مرتون، جامعهشناس آمریکایی انجام داد. مرتون در یک مقاله تاثیرگذار با عنوان «عواقب پیشبینینشده فعالیتهای هدفدار اجتماعی» پنج منشا بروز اینگونه پیامدها را تعیین کرد. دو مورد اول از این پنج مورد که فراگیرتر نیز بودند، عبارت بودند از «بیتوجهی» (ignorance) و «خطا» (error). مرتون سومین منشا را «بیواسطگی ضروری منافع» نامید. اشاره او به مواردی بود که در آنها فردی چنان خواهان دستیابی به پیامدهای موردنظر از یک اقدام است که قاطعانه تصمیم میگیرد به همه اثرات ناخواسته آن بیتوجه باشد(این نوع از بیتوجهی عامدانه با غفلت واقعی بسیار متفاوت است).
❃ بهعنوان مثال اداره غذا و دارو پیامدهای ناخواسته بسیار مخربی را بهواسطه نظارتی که بر مواد دارویی اعمال میکند، به بار میآورد. این اداره (FDA) با الزامیساختن اینکه داروها نهتنها باید مطمئن باشند، بلکه باید برای یک مورد استفاده مشخص موثر باشد (این کاری است که این اداره از سال ۱۹۶۲ به این سو انجام داده است) زمان ارائه هر دارو به بازار را سالها به عقب میاندازد. یکی از پیامدهای ناخواسته چنین شرایطی آن است که افراد زیادی که میتوانستند زنده بمانند یا رشد کنند، از بین رفته یا رنج میکشند. با این وجود این پیامد، چنان به خوبی ثابت شده است که امروزه ناظران و قانونگذاران آن را پیشبینی کرده و میپذیرند.
- ادامه دارد...
#اقتصاد #عواقب_ناخواسته
#مداخلهگرایی #مداخله
#آدام_اسمیت #باستیا
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در نیمهی اول قرن نوزده میلادی، فردریک باستیا، روزنامهنگار اقتصادی مشهور فرانسه در اغلب نوشتههای خود بین عواقب «دیدهشده» و «دیدهنشده» تفاوت قائل میشد. دیدهشدهها عواقب آشکار و قابل رویت یک اقدام یا سیاست بودند و دیدهنشدهها عواقب پنهانتر و غالباً ناخواسته آنها بودند.
❃ وی در مقاله معروف خود با عنوان «چه چیزی دیده میشود و چه چیزی دیده نمیشود»، نوشت: بین یک اقتصاددان خوب و یک اقتصادددان بد تنها یک تفاوت وجود دارد. اقتصاددان بد خود را به اثرات قابل مشاهده محدود میکند و اقتصاددان خوب هم اثرات قابل مشاهده و هم اثراتی که باید پیشبینی شوند را بهحساب میآورد. باستیا تحلیل خود را در گستره وسیعی از مسائل مختلف، از جمله موانع تجاری، مالیاتها و مخارج دولت بهکار بست.
❃ اولین و کاملترین تحلیل از مفهوم عواقب ناخواسته در سال ۱۹۳۶ را رابرت مرتون، جامعهشناس آمریکایی انجام داد. مرتون در یک مقاله تاثیرگذار با عنوان «عواقب پیشبینینشده فعالیتهای هدفدار اجتماعی» پنج منشا بروز اینگونه پیامدها را تعیین کرد. دو مورد اول از این پنج مورد که فراگیرتر نیز بودند، عبارت بودند از «بیتوجهی» (ignorance) و «خطا» (error). مرتون سومین منشا را «بیواسطگی ضروری منافع» نامید. اشاره او به مواردی بود که در آنها فردی چنان خواهان دستیابی به پیامدهای موردنظر از یک اقدام است که قاطعانه تصمیم میگیرد به همه اثرات ناخواسته آن بیتوجه باشد(این نوع از بیتوجهی عامدانه با غفلت واقعی بسیار متفاوت است).
❃ بهعنوان مثال اداره غذا و دارو پیامدهای ناخواسته بسیار مخربی را بهواسطه نظارتی که بر مواد دارویی اعمال میکند، به بار میآورد. این اداره (FDA) با الزامیساختن اینکه داروها نهتنها باید مطمئن باشند، بلکه باید برای یک مورد استفاده مشخص موثر باشد (این کاری است که این اداره از سال ۱۹۶۲ به این سو انجام داده است) زمان ارائه هر دارو به بازار را سالها به عقب میاندازد. یکی از پیامدهای ناخواسته چنین شرایطی آن است که افراد زیادی که میتوانستند زنده بمانند یا رشد کنند، از بین رفته یا رنج میکشند. با این وجود این پیامد، چنان به خوبی ثابت شده است که امروزه ناظران و قانونگذاران آن را پیشبینی کرده و میپذیرند.
- ادامه دارد...
#اقتصاد #عواقب_ناخواسته
#مداخلهگرایی #مداخله
#آدام_اسمیت #باستیا
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📖 رسالهی دوم دربارهی حکومت (۲) ➣ @Notes_On_Liberty از اینرو، کسی که نمیتواند بپذیرد که همهی حکومتهای جهان فقط محصول زور و خشونت است و انسانها تحت لوای آن قانونی گرد یکدیگر جمع شده اند که حیوانات را به گرد یکدیگر جمع کرده است -یعنی جاییکه قویترینها…
📖 رسالهی دوم دربارهی حکومت (۳)
➣ @Notes_On_Liberty
- فصل دوم: دربارهی وضعیت طبیعی*
۴- برای درک حق قدرت سیاسی و پیبردن به سرچشمهی آن، باید به وضعیتی توجه کنیم که همه انسانها طبیعتاً در آناند، یعنی وضعیتی که در آن انسانها در کارها و نظم و ترتیبدادن به داراییها و شخص خود، همانطور که مناسب میدانند، آزادی کامل دارند، و تنها قانونی که بر آنها حاکم است قانون طبیعت است. در این وضعیت، انسانها نه نیازمند اجازهگرفتن از کسی و نه تابع ارادهی شخص دیگری هستند. [وضعیت طبیعی، پیش از وجود و تشکیل دولت]
وضعیت طبیعی همچنین وضعیت مساوات و برابری است، وضعیتیکه در آن همهی قدرت و اختیارات قانونی دو سویه است و هیچکس نسبت به دیگری برتری ندارد. هیچچیز بدیهیتر از آن نیست که همهی آفریدههای همنوع و همرتبه، بهصورتی اتفاقی و درهمآمیخته، برای بهرهمندی یکسان از همهی مزایای طبیعت و کاربرد استعدادهای یکسان زاده شدهاند. این مخلوقات، بدون آنکه از دیگری فرمانبرداری کنند، با یکدیگر برابرند مگر آنکه خداوند و سرور همهی آنها بنا به خواست خود و با انتصابی روشن و آشکار به کسی حق برتری و سلطه بر دیگران را اعطا کند.
۵- در نزد حکیم فرزانه هوکر(ریچارد هوکر، روحانی و نویسندهی انگلیسی) مساوات طبیعی انسانها آنقدر بدیهی و آشکار است که نیازی به تحقیق و تفحص ندارد. او این برابری را شالودهی تعهد و عشق دوسویهای میداند که انسانها نسبت به یکدیگر دارند؛ و مسئولیت انسانها نسبت به یکدیگر را بر آن بنا مینهد، و به نتایجی دربارهی اصول کلّی عدالت و نیکوکاری دست مییابد.
[* وضعیت طبیعی، به وضعیتِ پیش از برقراری دولت گفته میشود]
↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
- فصل دوم: دربارهی وضعیت طبیعی*
۴- برای درک حق قدرت سیاسی و پیبردن به سرچشمهی آن، باید به وضعیتی توجه کنیم که همه انسانها طبیعتاً در آناند، یعنی وضعیتی که در آن انسانها در کارها و نظم و ترتیبدادن به داراییها و شخص خود، همانطور که مناسب میدانند، آزادی کامل دارند، و تنها قانونی که بر آنها حاکم است قانون طبیعت است. در این وضعیت، انسانها نه نیازمند اجازهگرفتن از کسی و نه تابع ارادهی شخص دیگری هستند. [وضعیت طبیعی، پیش از وجود و تشکیل دولت]
وضعیت طبیعی همچنین وضعیت مساوات و برابری است، وضعیتیکه در آن همهی قدرت و اختیارات قانونی دو سویه است و هیچکس نسبت به دیگری برتری ندارد. هیچچیز بدیهیتر از آن نیست که همهی آفریدههای همنوع و همرتبه، بهصورتی اتفاقی و درهمآمیخته، برای بهرهمندی یکسان از همهی مزایای طبیعت و کاربرد استعدادهای یکسان زاده شدهاند. این مخلوقات، بدون آنکه از دیگری فرمانبرداری کنند، با یکدیگر برابرند مگر آنکه خداوند و سرور همهی آنها بنا به خواست خود و با انتصابی روشن و آشکار به کسی حق برتری و سلطه بر دیگران را اعطا کند.
۵- در نزد حکیم فرزانه هوکر(ریچارد هوکر، روحانی و نویسندهی انگلیسی) مساوات طبیعی انسانها آنقدر بدیهی و آشکار است که نیازی به تحقیق و تفحص ندارد. او این برابری را شالودهی تعهد و عشق دوسویهای میداند که انسانها نسبت به یکدیگر دارند؛ و مسئولیت انسانها نسبت به یکدیگر را بر آن بنا مینهد، و به نتایجی دربارهی اصول کلّی عدالت و نیکوکاری دست مییابد.
[* وضعیت طبیعی، به وضعیتِ پیش از برقراری دولت گفته میشود]
↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty
📖 رسالهی دوم دربارهی حکومت (۴)
➣ @Notes_On_Liberty
عبارات خود او چنیناند:
«انگیزهی طبیعی به انسانها آموخته است که وظیفهی دوستداشتن دیگران کمتر از وظیفهی دوستداشتن خود نیست، زیرا همهی چیزهایی که با هم برابرند نیازمند آناند که معیار سنجش یکسانی داشته باشند. اگر من آرزومند آن باشم که دیگران همان مهر و محبتی را به من داشته باشند که نسبت به خود دارند، چگونه میتوانم، بدون آنکه خود خواهان برآوردهکردن آرزوهای مشابه دیگران باشم، انتظار داشته باشم که بخشی از آرزوهای من برآورده شود.
این آرزوها را دیگران نیز دارند. زیرا از آنجاکه طبیعت ما یکسان است آرزوهای ما نیز یکسان است. اگر دست به کاری برخلاف خواست دیگران بزنم آنها را دچار غم و اندوهی خواهم کرد که خود نیز در چنان وضعیتی دچارش میشوم. بنابراین، اگر من به دیگران صدمهای برسانم باید انتظار رنج داشته باشم، زیرا دلیلی وجود ندارد که دیگران محبتی بیشتر از آنچه من نسبت به آنها دارم نسبت به من داشته باشند.
بنابراین، طبیعت این وظیفه را بر عهدهی من گذاشته است که به همان اندازه که آرزومندم دیگران به من محبت کنند به دیگران محبت کنم. عقل طبیعی، از طریق اصل مساوات میان ما و دیگران، که مانند خود ما هستند، قواعد و مقررات بسیاری را به عنوان راهنمای زندگی در اختیار ما قرار داده است که همه از آن آگاهی دارند.» (ریچارد هوکر، قوانین کلیسایی حکومت)
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
عبارات خود او چنیناند:
«انگیزهی طبیعی به انسانها آموخته است که وظیفهی دوستداشتن دیگران کمتر از وظیفهی دوستداشتن خود نیست، زیرا همهی چیزهایی که با هم برابرند نیازمند آناند که معیار سنجش یکسانی داشته باشند. اگر من آرزومند آن باشم که دیگران همان مهر و محبتی را به من داشته باشند که نسبت به خود دارند، چگونه میتوانم، بدون آنکه خود خواهان برآوردهکردن آرزوهای مشابه دیگران باشم، انتظار داشته باشم که بخشی از آرزوهای من برآورده شود.
این آرزوها را دیگران نیز دارند. زیرا از آنجاکه طبیعت ما یکسان است آرزوهای ما نیز یکسان است. اگر دست به کاری برخلاف خواست دیگران بزنم آنها را دچار غم و اندوهی خواهم کرد که خود نیز در چنان وضعیتی دچارش میشوم. بنابراین، اگر من به دیگران صدمهای برسانم باید انتظار رنج داشته باشم، زیرا دلیلی وجود ندارد که دیگران محبتی بیشتر از آنچه من نسبت به آنها دارم نسبت به من داشته باشند.
بنابراین، طبیعت این وظیفه را بر عهدهی من گذاشته است که به همان اندازه که آرزومندم دیگران به من محبت کنند به دیگران محبت کنم. عقل طبیعی، از طریق اصل مساوات میان ما و دیگران، که مانند خود ما هستند، قواعد و مقررات بسیاری را به عنوان راهنمای زندگی در اختیار ما قرار داده است که همه از آن آگاهی دارند.» (ریچارد هوکر، قوانین کلیسایی حکومت)
➣ @Notes_On_Liberty
📖 رسالهی دوم دربارهی حکومت (۵)
➣ @Notes_On_Liberty
۶- گرچه وضعیت طبیعی وضعیت آزادی است، اما این آزادی جواز بیبندوباری نیست. گرچه در این وضعیت انسان برای بهرهمند شدن از خود و اموال خود آزادی نامحدودی دارد، اما آزادی تباهکردن خود و یا آفریده دیگری را که در تصرف اوست ندارد؛ مگر آنجاکه ایجاب میکند بهجای حفظ و نگهداری صرف از آن استفادهای بهینه شود.
وضعیت طبیعی دارای قانونی طبیعی است که آن را کنترل و هدایت میکند و همه را به رعایت آن وامیدارد. این قانون که همان عقل است، به همهی انسانها که با آن مشورت میکنند میآموزد که هر کس مستقل و همه با هم برابرند و هیچکس نباید به زندگی، سلامت، آزادی یا دارایی دیگران آسیبی برساند. زیرا همهی انسانها آفریده و مخلوق یک سازنده و فرزانه مطلق و خدمتگذار یک پیشوا و فرمانروا هستند، و برای اجرای اوامر او به دنیا آمدهاند. همه مُلک اویند و تا زمانیکه او، و نه کس دیگری بخواهد بر جای خواهند ماند.[خدا]
از آنجا که همهی ما مجهز به توانایی یکسانی هستیم و در طبیعت شریکایم، هیچکس را بر دیگری برتری نیست و آمریت آن را ندارد که دیگری را تباه کند؛ چراکه انسانها، مانند جانواران پستتر، برای این آفریده نشدهاند که مورد بهرهبرداری دیگران قرار گیرند. هرکس، همانگونه که موظف به حفظ خود است و نمیتواند خودسرانه جایگاه خود در این جهان را ترک کند، به همان دلیل و تا زمانیکه بقای او تهدید نشده، موظف است تا آنجاکه میتواند در حفظ نوع بشر تلاش کند. همه موظف به حفظ زندگی، آزادی، سلامت، و اجزای بدن یا کالاهای دیگران هستند، مگر آنکه بخواهیم در راه اجرای عدالت مجرم را کیفر دهیم.
(برای درک بهتر مطلب بنگرید به نوشتار: «هدف جامعه سیاسی از نگاه جان لاک» موجود در کانال)
#رساله_دوم_دربارهی_حکومت #جان_لاک
#لیبرالیسم #حکومت_قانون #آزادی_فردی
#مالکیت_خصوصی #قانون_اساسی #آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
۶- گرچه وضعیت طبیعی وضعیت آزادی است، اما این آزادی جواز بیبندوباری نیست. گرچه در این وضعیت انسان برای بهرهمند شدن از خود و اموال خود آزادی نامحدودی دارد، اما آزادی تباهکردن خود و یا آفریده دیگری را که در تصرف اوست ندارد؛ مگر آنجاکه ایجاب میکند بهجای حفظ و نگهداری صرف از آن استفادهای بهینه شود.
وضعیت طبیعی دارای قانونی طبیعی است که آن را کنترل و هدایت میکند و همه را به رعایت آن وامیدارد. این قانون که همان عقل است، به همهی انسانها که با آن مشورت میکنند میآموزد که هر کس مستقل و همه با هم برابرند و هیچکس نباید به زندگی، سلامت، آزادی یا دارایی دیگران آسیبی برساند. زیرا همهی انسانها آفریده و مخلوق یک سازنده و فرزانه مطلق و خدمتگذار یک پیشوا و فرمانروا هستند، و برای اجرای اوامر او به دنیا آمدهاند. همه مُلک اویند و تا زمانیکه او، و نه کس دیگری بخواهد بر جای خواهند ماند.[خدا]
از آنجا که همهی ما مجهز به توانایی یکسانی هستیم و در طبیعت شریکایم، هیچکس را بر دیگری برتری نیست و آمریت آن را ندارد که دیگری را تباه کند؛ چراکه انسانها، مانند جانواران پستتر، برای این آفریده نشدهاند که مورد بهرهبرداری دیگران قرار گیرند. هرکس، همانگونه که موظف به حفظ خود است و نمیتواند خودسرانه جایگاه خود در این جهان را ترک کند، به همان دلیل و تا زمانیکه بقای او تهدید نشده، موظف است تا آنجاکه میتواند در حفظ نوع بشر تلاش کند. همه موظف به حفظ زندگی، آزادی، سلامت، و اجزای بدن یا کالاهای دیگران هستند، مگر آنکه بخواهیم در راه اجرای عدالت مجرم را کیفر دهیم.
(برای درک بهتر مطلب بنگرید به نوشتار: «هدف جامعه سیاسی از نگاه جان لاک» موجود در کانال)
#رساله_دوم_دربارهی_حکومت #جان_لاک
#لیبرالیسم #حکومت_قانون #آزادی_فردی
#مالکیت_خصوصی #قانون_اساسی #آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
📃 مصلوبان تیرهای توهّم!
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در ایران، بحث تقدم تعهد بر تخصص را غوغاییانی مانند آلاحمد از نویسندگان فرانسه، بهویژه از ژان پل سارتر، گفتند و نظریهی ادبیات و هنر متعهد را بهعنوان جنگافزاری کارآ علیه نظام موجود بهکار گرفتند و از آن پس نیز تعهد بهعنوان ضابطهای در تصفیههای دانشگاه و در بازگشایی آن پذیرفته و بهموقع اجرا گذاشته شد.
❃ کسانیکه تقدم تعهد در مورد دانشگاه نیز بهکار گرفتند به این نکتهی مهم توجه نداشتند که آن شعار در مقام براندازی بهکار میآمد، اما در مورد دانشگاه میتواند بسیار ناسودمند و مضر باشد. در فرانسه، چنین بحثهایی از محدودهی شعارهای روشنفکران چپ، که مخالفان جدّی نیز داشتند، فراتر نمیرفت، اما در کشوری مانند ایران که نهادهای استواری ندارد، و بسیاری از شعارهای سیاسی نیز معارضی نمیتواند داشته باشد، هر بحثی میتواند تالیهای فاسد بسیاری داشته باشد. در کشوری که نهادهای استوار و نیرومندی داشته باشد، یاوهگوییهایی از آن نوعی که مانند هَلالی از اهل تفنّن بالیده در خُلَل و فُرَج ایدئولوژی پوسیدهی تعهد صادر میشود چندان پرمخاطره نمیتواند باشد، چنانکه در همان فرانسه سارتر معارضی مانند رمون آرون داشت که همهی رشتههای حریف خود را پنبه میکرد و بیپایه بودن سخنان نسنجیدهی او را نشان میداد.
❃ در ایران، که همگان دربارهی همهچیز نظر دارند، همه، بهعنوان متعهد، هرچه میخواهند میگویند، چنانکه نقال مثنوی به همان اندازه نقاد نولیبرالیسم است که هوادار مارکسیسم مبتذل و هر دو به یکسان گمان میکنند که از نظام اقتصادی کشور انتقاد میکنند، در حالیکه هیچ یک حتی یک مقالهی اقتصادی نخواندهاند و نمیدانند دربارهی چه چیزی سخن میگویند.
❃ البته، تا اطلاع ثانوی، اگر بتوان گفت، یاوهگفتن هم در تحت آزادی بیان قرار دارد و حَرَجی بر صادرکنندگان آن نیست، زیرا آزادی بیان، در شرایطی که نظام قانونی و نهادهای آن وجود داشته باشد، این حُسن بزرگ را دارد که، به گفتهی شیخِ اجلّ، «محال است که هنرمندان بمیرند و بیهنران جای آن گیرند»، اما در شرایطی که ما قرار داریم، یعنی تهدید شالودهی وحدت ملّی و پوکیدن بیش از پیشِ ملاطی که این سرزمین را از «دروغ و خشکسالی و سپاه دشمن» پاییده بود، در آستانهی احیای ملوکِ طوایفها، و در شرایطی که هیچ گوشهای نیست که پلنگی در آن نخفته باشد، هیچ یاوهای از گویندگان آن صادر نمیشود که همچون تیشهای بر شاخهای که حتی خود اینان نیز بر روی آن نشستهاند نباشد. وضع ملوک طوایف در حالِ احیای کنونی سابقهای طولانی در تاریخ ایران داشته است.
❃ در دورههایی سامان فرمانروایی ایرانیان فروپاشیده و خربندگان از میانهی خرابههای این سرزمین، که ناکارآمدی فرمانروایان پیشین بر جای گذاشته بودند، سر برکشیده و دورهای بر کشور فرمان راندهاند، و البته، «آن عوعو سگان آنان نیز گذشته است». این سرزمین این امتیاز بزرگ و شاید کممانند را داشته است که هنرمندان در آن یکسره نمیمرده و جای خود را به بیهنران نمیدادهاند و ققنوس ایران هر بار از خاکستر خود سر برمیداشته است.
❃ در دهههای اخیر وضع چنین نبوده است. آنچه وضع کنونی را بسیار پرمخاطره کرده، قرار گرفتن ایران در آبگینهحصاری است که سنگ فتنه از آسمان آن میبارد، و حتی از زمین آن میرویَد. منظور من این است که تاکنون از بختِ یارِ ایران هرگز «رسانهای ملّی»، «نهاد پژوهشی» و «دانشگاه مادری» وجود نداشت که با صدور حکمی گروههایی از عوام را به مرتبهی هنرمندی، پژوهشگری و استادی ارتقاء دهد تا با تیشه و تبری در دست «بر شاخه بُن بِبُرَند»، و این مایه شعور نداشته باشند که حتی ندانند منافع آنان کجا قرار دارد! زیرا اگر کشور اساسی داشته باشد که اینان نمیتوانند هنرمندان، پژوهشگران و استادان آن باشند!
📚 | جواد طباطبایی، «مصلوبان تیرهای توهّم»، فرهنگ امروز، شمارهی ۲۱، سال چهارم، اسفند ۱۳٩۶، ص ۵۹
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در ایران، بحث تقدم تعهد بر تخصص را غوغاییانی مانند آلاحمد از نویسندگان فرانسه، بهویژه از ژان پل سارتر، گفتند و نظریهی ادبیات و هنر متعهد را بهعنوان جنگافزاری کارآ علیه نظام موجود بهکار گرفتند و از آن پس نیز تعهد بهعنوان ضابطهای در تصفیههای دانشگاه و در بازگشایی آن پذیرفته و بهموقع اجرا گذاشته شد.
❃ کسانیکه تقدم تعهد در مورد دانشگاه نیز بهکار گرفتند به این نکتهی مهم توجه نداشتند که آن شعار در مقام براندازی بهکار میآمد، اما در مورد دانشگاه میتواند بسیار ناسودمند و مضر باشد. در فرانسه، چنین بحثهایی از محدودهی شعارهای روشنفکران چپ، که مخالفان جدّی نیز داشتند، فراتر نمیرفت، اما در کشوری مانند ایران که نهادهای استواری ندارد، و بسیاری از شعارهای سیاسی نیز معارضی نمیتواند داشته باشد، هر بحثی میتواند تالیهای فاسد بسیاری داشته باشد. در کشوری که نهادهای استوار و نیرومندی داشته باشد، یاوهگوییهایی از آن نوعی که مانند هَلالی از اهل تفنّن بالیده در خُلَل و فُرَج ایدئولوژی پوسیدهی تعهد صادر میشود چندان پرمخاطره نمیتواند باشد، چنانکه در همان فرانسه سارتر معارضی مانند رمون آرون داشت که همهی رشتههای حریف خود را پنبه میکرد و بیپایه بودن سخنان نسنجیدهی او را نشان میداد.
❃ در ایران، که همگان دربارهی همهچیز نظر دارند، همه، بهعنوان متعهد، هرچه میخواهند میگویند، چنانکه نقال مثنوی به همان اندازه نقاد نولیبرالیسم است که هوادار مارکسیسم مبتذل و هر دو به یکسان گمان میکنند که از نظام اقتصادی کشور انتقاد میکنند، در حالیکه هیچ یک حتی یک مقالهی اقتصادی نخواندهاند و نمیدانند دربارهی چه چیزی سخن میگویند.
❃ البته، تا اطلاع ثانوی، اگر بتوان گفت، یاوهگفتن هم در تحت آزادی بیان قرار دارد و حَرَجی بر صادرکنندگان آن نیست، زیرا آزادی بیان، در شرایطی که نظام قانونی و نهادهای آن وجود داشته باشد، این حُسن بزرگ را دارد که، به گفتهی شیخِ اجلّ، «محال است که هنرمندان بمیرند و بیهنران جای آن گیرند»، اما در شرایطی که ما قرار داریم، یعنی تهدید شالودهی وحدت ملّی و پوکیدن بیش از پیشِ ملاطی که این سرزمین را از «دروغ و خشکسالی و سپاه دشمن» پاییده بود، در آستانهی احیای ملوکِ طوایفها، و در شرایطی که هیچ گوشهای نیست که پلنگی در آن نخفته باشد، هیچ یاوهای از گویندگان آن صادر نمیشود که همچون تیشهای بر شاخهای که حتی خود اینان نیز بر روی آن نشستهاند نباشد. وضع ملوک طوایف در حالِ احیای کنونی سابقهای طولانی در تاریخ ایران داشته است.
❃ در دورههایی سامان فرمانروایی ایرانیان فروپاشیده و خربندگان از میانهی خرابههای این سرزمین، که ناکارآمدی فرمانروایان پیشین بر جای گذاشته بودند، سر برکشیده و دورهای بر کشور فرمان راندهاند، و البته، «آن عوعو سگان آنان نیز گذشته است». این سرزمین این امتیاز بزرگ و شاید کممانند را داشته است که هنرمندان در آن یکسره نمیمرده و جای خود را به بیهنران نمیدادهاند و ققنوس ایران هر بار از خاکستر خود سر برمیداشته است.
❃ در دهههای اخیر وضع چنین نبوده است. آنچه وضع کنونی را بسیار پرمخاطره کرده، قرار گرفتن ایران در آبگینهحصاری است که سنگ فتنه از آسمان آن میبارد، و حتی از زمین آن میرویَد. منظور من این است که تاکنون از بختِ یارِ ایران هرگز «رسانهای ملّی»، «نهاد پژوهشی» و «دانشگاه مادری» وجود نداشت که با صدور حکمی گروههایی از عوام را به مرتبهی هنرمندی، پژوهشگری و استادی ارتقاء دهد تا با تیشه و تبری در دست «بر شاخه بُن بِبُرَند»، و این مایه شعور نداشته باشند که حتی ندانند منافع آنان کجا قرار دارد! زیرا اگر کشور اساسی داشته باشد که اینان نمیتوانند هنرمندان، پژوهشگران و استادان آن باشند!
📚 | جواد طباطبایی، «مصلوبان تیرهای توهّم»، فرهنگ امروز، شمارهی ۲۱، سال چهارم، اسفند ۱۳٩۶، ص ۵۹
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 عواقب ناخواسته (۲) | ✍🏻 راب نورتون ➣ @Notes_On_Liberty ❃ در نیمهی اول قرن نوزده میلادی، فردریک باستیا، روزنامهنگار اقتصادی مشهور فرانسه در اغلب نوشتههای خود بین عواقب «دیدهشده» و «دیدهنشده» تفاوت قائل میشد. دیدهشدهها عواقب آشکار و قابل رویت یک…
📃 عواقب ناخواسته (۳) | ✍🏻 راب نورتون
➣ @Notes_On_Liberty
❃ «ارزشهای اساسی» چهارمین منشا عواقب ناخواسته از دید مرتون بودند. وی مینویسد: اخلاق پروتستانی کار شدید و ریاضت، بهگونهای متناقضنما و از طریق انباشت ثروت و دارایی به تضعیف خود منجر میشود. آخرین مورد «پیشبینی محکوم به شکست» بود. اشاره وی به مواردی بود که پیشبینی عامه مردم از یک تغییر اجتماعی غلط از آب درمیآید و دلیل آن دقیقاً این است که پیشبینی، روند تاریخ را عوض میکند.
❃ مثلاً هشدارهایی که در اوایل قرن بیستم راجع به رشد جمعیت و گرسنگی ناشی از آن داده شد، به ایجاد موفقیتهای علمی در بهرهوری تولیدات کشاورزی کمک کردند که از آن زمان به بعد احتمال اینکه پیشبینی مأیوسکننده فوق به واقعیت بپیوندد را پایینآوردهاند.
❃ مرتون بعداً رویِ دیگرِ این ایده را نیز بررسی کرد و عبارت «پیشبینی معطوف به مقصود» را وضع نمود. وی در یکی از پاورقیهای مقاله ۱۹۳۶ خود وعده داد که کتابی را بهطور خاص دربارهی پیشینه و تحلیل پیامدهای پیشبینی نشده بنویسد. اگرچه مرتون ظرف شش سال پس از این تاریخ روی این کتاب کار کرد، اما تا زمان مرگ وی در سال ۲۰۰۳ و در سن نود و دو سالگی تکمیل نشد.
❃ قانون پیامدهای ناخواسته، مبنای بسیاری از انتقادات وارد شده به برنامههای دولتی را فراهم میآورد. بهزعم منتقدین، عواقب ناخواسته میتوانند هزینههای بعضی از برنامهها را چنان افزایش دهند که حتی اگر این برنامهها به اهداف اعلام شده خود دست پیدا کنند، به برنامههایی نامعقول تبدیلگردند. بهعنوان نمونه دولت آمریکا سهمیههایی(تعرفه) را بر واردات فولاد وضع کرده است تا بدین طریق شرکتهای فولاد و کارگران آنها را در مقابل رقابت ناشی از قیمت کمتر محصولات خارجی حفظ نماید. این سهمیهبندیها یقیناً به شرکتهای فولاد کمک میکنند، اما از میزان فولاد ارزان در دسترس خودروسازهای آمریکایی نیز میکاهند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ «ارزشهای اساسی» چهارمین منشا عواقب ناخواسته از دید مرتون بودند. وی مینویسد: اخلاق پروتستانی کار شدید و ریاضت، بهگونهای متناقضنما و از طریق انباشت ثروت و دارایی به تضعیف خود منجر میشود. آخرین مورد «پیشبینی محکوم به شکست» بود. اشاره وی به مواردی بود که پیشبینی عامه مردم از یک تغییر اجتماعی غلط از آب درمیآید و دلیل آن دقیقاً این است که پیشبینی، روند تاریخ را عوض میکند.
❃ مثلاً هشدارهایی که در اوایل قرن بیستم راجع به رشد جمعیت و گرسنگی ناشی از آن داده شد، به ایجاد موفقیتهای علمی در بهرهوری تولیدات کشاورزی کمک کردند که از آن زمان به بعد احتمال اینکه پیشبینی مأیوسکننده فوق به واقعیت بپیوندد را پایینآوردهاند.
❃ مرتون بعداً رویِ دیگرِ این ایده را نیز بررسی کرد و عبارت «پیشبینی معطوف به مقصود» را وضع نمود. وی در یکی از پاورقیهای مقاله ۱۹۳۶ خود وعده داد که کتابی را بهطور خاص دربارهی پیشینه و تحلیل پیامدهای پیشبینی نشده بنویسد. اگرچه مرتون ظرف شش سال پس از این تاریخ روی این کتاب کار کرد، اما تا زمان مرگ وی در سال ۲۰۰۳ و در سن نود و دو سالگی تکمیل نشد.
❃ قانون پیامدهای ناخواسته، مبنای بسیاری از انتقادات وارد شده به برنامههای دولتی را فراهم میآورد. بهزعم منتقدین، عواقب ناخواسته میتوانند هزینههای بعضی از برنامهها را چنان افزایش دهند که حتی اگر این برنامهها به اهداف اعلام شده خود دست پیدا کنند، به برنامههایی نامعقول تبدیلگردند. بهعنوان نمونه دولت آمریکا سهمیههایی(تعرفه) را بر واردات فولاد وضع کرده است تا بدین طریق شرکتهای فولاد و کارگران آنها را در مقابل رقابت ناشی از قیمت کمتر محصولات خارجی حفظ نماید. این سهمیهبندیها یقیناً به شرکتهای فولاد کمک میکنند، اما از میزان فولاد ارزان در دسترس خودروسازهای آمریکایی نیز میکاهند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 عواقب ناخواسته (۴) | ✍🏻 راب نورتون
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در نتیجه، این خودروسازها مجبورند که هزینهی بیشتری را در قیاس با رقبای خارجی خود جهت خرید فولاد پرداخت کنند، بنابراین سیاستی که یک صنعت را در مقابل رقابت خارجی حفظ میکند، رقابت صنعت دیگری با واردات را سختتر میکند.
❃ به همین ترتیب برنامهی تامین اجتماعی به کاهش فقر در میان شهروندان سالمند کمک کرده است. با این حال بسیاری از اقتصاددانها معتقدند که این برنامه چنان هزینهای را به همراه داشته است که از مالیات بر حقوق وضع شده بر کارگرها و کارفرماها بیشتر است. مارتین فلدشتاین و دیگران بر این اعتقادند که کارگران درحالحاضر مقدار کمتری را برای سن بازنشستگی خود ذخیره میکنند، زیرا میدانند که در آن زمان چکهای تامین اجتماعی را دریافت خواهند نمود.
❃ اگر فلدشتاین و دیگران درست بگویند، بدان معنا خواهد بود که پساندازهای کمتری در دسترس خواهد بود، سرمایهگذاری کمتری صورت خواهد پذیرفت و اقتصاد و دستمزدها با سرعت کمتری در مقایسه با عدم وجود این برنامه رشد خواهند یافت.
❃ آخرین مثال تاملبرانگیز، مورد نشت نفت اکسون والدز در سال ۱۹۸۹ است. پس از این اتفاق بسیاری از ایالتهای ساحلی قوانینی را به تصویب رساندند که مسئولیت نامحدودی را بر دوش اپراتورهای مخازن قرار میداد. در نتیجهگروه رویال داچ/شل که یکی از بزرگترین شرکتهای نفتی دنیا است، به استخدام کشتیهای مستقل بهجای استفاده از چهل و شش کشتی نفتکش خود جهت تحویل این محصول به آمریکا رویآورد. متخصصین مسائل نفت نگران آن بودند که سایر حملکنندههای معتبر نیز به جای مواجهه با این خطر غیرقابل اندازهگیری به فرار از آن مبادرت ورزند و میدان را به صاحبان نفتکشهای بیاعتباری واگذار کنند که کشتیهای آنها فرسوده بوده و بیمهشان پر از اما و اگر است. از این رو شاید در نتیجه تصویب این قوانین جدید، احتمال نشت نفت افزایش یافت و احتمال کسب خسارت کاهش پیدا کرد.
#اقتصاد #عواقب_ناخواسته
#مداخلهگرایی #مداخله #تعرفه
#تامین_اجتماعی #مالیات
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در نتیجه، این خودروسازها مجبورند که هزینهی بیشتری را در قیاس با رقبای خارجی خود جهت خرید فولاد پرداخت کنند، بنابراین سیاستی که یک صنعت را در مقابل رقابت خارجی حفظ میکند، رقابت صنعت دیگری با واردات را سختتر میکند.
❃ به همین ترتیب برنامهی تامین اجتماعی به کاهش فقر در میان شهروندان سالمند کمک کرده است. با این حال بسیاری از اقتصاددانها معتقدند که این برنامه چنان هزینهای را به همراه داشته است که از مالیات بر حقوق وضع شده بر کارگرها و کارفرماها بیشتر است. مارتین فلدشتاین و دیگران بر این اعتقادند که کارگران درحالحاضر مقدار کمتری را برای سن بازنشستگی خود ذخیره میکنند، زیرا میدانند که در آن زمان چکهای تامین اجتماعی را دریافت خواهند نمود.
❃ اگر فلدشتاین و دیگران درست بگویند، بدان معنا خواهد بود که پساندازهای کمتری در دسترس خواهد بود، سرمایهگذاری کمتری صورت خواهد پذیرفت و اقتصاد و دستمزدها با سرعت کمتری در مقایسه با عدم وجود این برنامه رشد خواهند یافت.
❃ آخرین مثال تاملبرانگیز، مورد نشت نفت اکسون والدز در سال ۱۹۸۹ است. پس از این اتفاق بسیاری از ایالتهای ساحلی قوانینی را به تصویب رساندند که مسئولیت نامحدودی را بر دوش اپراتورهای مخازن قرار میداد. در نتیجهگروه رویال داچ/شل که یکی از بزرگترین شرکتهای نفتی دنیا است، به استخدام کشتیهای مستقل بهجای استفاده از چهل و شش کشتی نفتکش خود جهت تحویل این محصول به آمریکا رویآورد. متخصصین مسائل نفت نگران آن بودند که سایر حملکنندههای معتبر نیز به جای مواجهه با این خطر غیرقابل اندازهگیری به فرار از آن مبادرت ورزند و میدان را به صاحبان نفتکشهای بیاعتباری واگذار کنند که کشتیهای آنها فرسوده بوده و بیمهشان پر از اما و اگر است. از این رو شاید در نتیجه تصویب این قوانین جدید، احتمال نشت نفت افزایش یافت و احتمال کسب خسارت کاهش پیدا کرد.
#اقتصاد #عواقب_ناخواسته
#مداخلهگرایی #مداخله #تعرفه
#تامین_اجتماعی #مالیات
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 نظریههای ساختاری انقلاب (۵) | ✍🏻 جَک گلدستون ➣ @Notes_On_Liberty ❃ این نوع انقلاب با انقلابهای دیگر تفاوت دارد، چراکه هدف اصلی رهبر انقلاب، سرنگونی حکومت شخصی رئیس بیاعتبار شده قوه اجرایی است، و نه تغییر حکومت، در حقیقت، ریس قوه اجرایی غالباً بهخاطر…
📃 انقلاب، اصلاحات و خودکامگی! (۱)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بنژامن کنستان نظریهپرداز و ادیب و بنا به قولی «پدر لیبرالیسم فرانسوی» در کتابی خود با نام «شور آزادی»، بروز انقلابها را با رابطهی ایده-نهاد، توضیح میدهد. وی بیان میکند، برای اینکه نهادهای ملّتی پایدار بماند، باید در تراز ایدههای آن ملّت باشد و هنگامیکه همخوانی ایدهها و نهادها از میان رود، انقلابها ناگزیر میشوند.
❃ بهنظر کنستان، انقلاب میکوشد که این همخوانی را برقرار کند، زیرا اگر همترازی بین ایدهها و نهادها وجود نداشته باشد، تنها با زورزدنهای پیاپی، میتوان آن نهادهای چیره را پابرجا نگه داشت. کنستان، حتی عنوان میکند، اگر آماج انقلابیون بهطور روشن، بارکردن ایدهها بر نهادها، نباشد، گرایش انقلابها به این سمت است.
❃ این همهی نظر کنستان نیست؛ وی کاتالیزور بغرنجی چون خودکامگی را در پیوند با تز ایده-نهاد، فرا میخواند. بنا بهنظر وی خودکامگی امری دینامیک و غیر قابل اصلاح است. خود وی پرسشگرانه مطرح میکند که اگر خودکامگی قابل اصلاح بود، دیگر مفهوم و اسمش خودکامگی نبود؟ و بدینگونه طرح اصلاح خودکامگی را در خودکامگی از پیش محکوم به شکست میداند.
❃ بنجامین وجوه و دایرهی شمول خودکامگی را گسترده میبیند و خودکامگی را با اصلاح در تناقض مییابد. زیراکه از نظر وی اصلاح «معطوف به تامین آزادیهای شخصی و حقوق فردی» است که در درجهی اول و بهطور حتم برای نهادینهشدن، نیازمند نهادهایی مستقل و نیز قدرتمند برای استیفای حقوق افراد است، درحالیکه این نهادهای مستقل در شرایط خودکامگی و بهدلیل سرشت خودکامگی قابلیت شکلگیری و ضمانت اجرا ندارند، علاوهبر آن چون خودکامگی به هیچ قرارداد و ضابطه و قانونی پایبند نیست، تیشه به ریشهی هر نهاد سیاسی و نیز به تبع هر اصلاحاتی میزند، از این گذشته خودکامگی یعنی رفتارِ سیاسی-فرهنگی چیره و تعیین کننده، بر طبق امیال شخصی سروران و چنین طرحی با اصلاحات از اساس متضاد و متناقض است.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بنژامن کنستان نظریهپرداز و ادیب و بنا به قولی «پدر لیبرالیسم فرانسوی» در کتابی خود با نام «شور آزادی»، بروز انقلابها را با رابطهی ایده-نهاد، توضیح میدهد. وی بیان میکند، برای اینکه نهادهای ملّتی پایدار بماند، باید در تراز ایدههای آن ملّت باشد و هنگامیکه همخوانی ایدهها و نهادها از میان رود، انقلابها ناگزیر میشوند.
❃ بهنظر کنستان، انقلاب میکوشد که این همخوانی را برقرار کند، زیرا اگر همترازی بین ایدهها و نهادها وجود نداشته باشد، تنها با زورزدنهای پیاپی، میتوان آن نهادهای چیره را پابرجا نگه داشت. کنستان، حتی عنوان میکند، اگر آماج انقلابیون بهطور روشن، بارکردن ایدهها بر نهادها، نباشد، گرایش انقلابها به این سمت است.
❃ این همهی نظر کنستان نیست؛ وی کاتالیزور بغرنجی چون خودکامگی را در پیوند با تز ایده-نهاد، فرا میخواند. بنا بهنظر وی خودکامگی امری دینامیک و غیر قابل اصلاح است. خود وی پرسشگرانه مطرح میکند که اگر خودکامگی قابل اصلاح بود، دیگر مفهوم و اسمش خودکامگی نبود؟ و بدینگونه طرح اصلاح خودکامگی را در خودکامگی از پیش محکوم به شکست میداند.
❃ بنجامین وجوه و دایرهی شمول خودکامگی را گسترده میبیند و خودکامگی را با اصلاح در تناقض مییابد. زیراکه از نظر وی اصلاح «معطوف به تامین آزادیهای شخصی و حقوق فردی» است که در درجهی اول و بهطور حتم برای نهادینهشدن، نیازمند نهادهایی مستقل و نیز قدرتمند برای استیفای حقوق افراد است، درحالیکه این نهادهای مستقل در شرایط خودکامگی و بهدلیل سرشت خودکامگی قابلیت شکلگیری و ضمانت اجرا ندارند، علاوهبر آن چون خودکامگی به هیچ قرارداد و ضابطه و قانونی پایبند نیست، تیشه به ریشهی هر نهاد سیاسی و نیز به تبع هر اصلاحاتی میزند، از این گذشته خودکامگی یعنی رفتارِ سیاسی-فرهنگی چیره و تعیین کننده، بر طبق امیال شخصی سروران و چنین طرحی با اصلاحات از اساس متضاد و متناقض است.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 انقلاب، اصلاحات و خودکامگی! (۲)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در سایهی نظر کنستان باید گفت که افراد در شرایط اصلاحات میکوشند، ایدههای خود را در درون نهادها متبلور، و توازن و اعتدال را برقرار کنند، اما خودکامگی از دسترفتن نهادهای سیاسی است، زیراکه نهادهای سیاسی گردهمآوری ضابطههایی است که افراد بتوانند بهعنوان شهروند روی آن حساب کنند. از اینرو جاییکه این ضابطهها یافت نشود، نهادهای سیاسی نیز برای تامین خوستههای افراد، وجود نخواهند داشت و همه چیز بر طبق امیال شخصی زورمندان روبهراه میشود.
❃ خودکامگی به ذات خود باید همه جا حاضر باشد، یا هیچجا نباشد. با توجه به سرشت خودکامگی میتوان مطمئن شد، هر بار که خودکامگی مورد حمله قرار گیرد، به سوی افراطکاری میشتابد. زیرا آنچه بیحدومرز باشد، و با ابزارهای بیحدوحصر از حضور حاضر آن دفاع شود، محدودیتپذیر نیست. خودکامگی برای خودکامگی میرزمد. باید همهی موانع را بردارد و همهی سدها را در هم کوبد و بدینگونه، هر لحظه به شکلی و از صورتی به صورتی، در حال بحرانآفرینی است.
❃ از نظر روانی هم کسانیکه از خودکامگی سود میبرند، به آن خو میگیرند و چون هیچچیز برای تامین خواستههاشان، کاربرتر از خودکامگی نیست، دوران خودکامگی تداوم مییابد و بدینگونه حاکمیت قانون بینهایت به تاخیر میافتد.
❃ خودکامگی دشمن بزرگ همهی آزادیها، شرّ تباهکنندهی همهی نهادهای قانونی و سایهی مرگی است که باید نابود شود زیرا نه دگرگونیپذیر است و نه نرمشپذیر. نظامیکه دچار عیب و ایرادات است، میتوان اصلاح و ارتقا داد، ولی با وجود خودکامگی و ابزارآلات تضمین حیات آن، اصلاحات به استمرار و تحولگری به شعبدهبازی ترجمه میشود.
(منظور کنستان از ایده، امری است که در بخش اندیشیدهی وجود ما جای دارند).
#انقلاب #اصلاحات #استبداد
#خودکامگی #کنستان #آزادی
#عصر_آزادی #آزادی_فردی
#انقلاب_مدرن #حقوق_فردی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در سایهی نظر کنستان باید گفت که افراد در شرایط اصلاحات میکوشند، ایدههای خود را در درون نهادها متبلور، و توازن و اعتدال را برقرار کنند، اما خودکامگی از دسترفتن نهادهای سیاسی است، زیراکه نهادهای سیاسی گردهمآوری ضابطههایی است که افراد بتوانند بهعنوان شهروند روی آن حساب کنند. از اینرو جاییکه این ضابطهها یافت نشود، نهادهای سیاسی نیز برای تامین خوستههای افراد، وجود نخواهند داشت و همه چیز بر طبق امیال شخصی زورمندان روبهراه میشود.
❃ خودکامگی به ذات خود باید همه جا حاضر باشد، یا هیچجا نباشد. با توجه به سرشت خودکامگی میتوان مطمئن شد، هر بار که خودکامگی مورد حمله قرار گیرد، به سوی افراطکاری میشتابد. زیرا آنچه بیحدومرز باشد، و با ابزارهای بیحدوحصر از حضور حاضر آن دفاع شود، محدودیتپذیر نیست. خودکامگی برای خودکامگی میرزمد. باید همهی موانع را بردارد و همهی سدها را در هم کوبد و بدینگونه، هر لحظه به شکلی و از صورتی به صورتی، در حال بحرانآفرینی است.
❃ از نظر روانی هم کسانیکه از خودکامگی سود میبرند، به آن خو میگیرند و چون هیچچیز برای تامین خواستههاشان، کاربرتر از خودکامگی نیست، دوران خودکامگی تداوم مییابد و بدینگونه حاکمیت قانون بینهایت به تاخیر میافتد.
❃ خودکامگی دشمن بزرگ همهی آزادیها، شرّ تباهکنندهی همهی نهادهای قانونی و سایهی مرگی است که باید نابود شود زیرا نه دگرگونیپذیر است و نه نرمشپذیر. نظامیکه دچار عیب و ایرادات است، میتوان اصلاح و ارتقا داد، ولی با وجود خودکامگی و ابزارآلات تضمین حیات آن، اصلاحات به استمرار و تحولگری به شعبدهبازی ترجمه میشود.
(منظور کنستان از ایده، امری است که در بخش اندیشیدهی وجود ما جای دارند).
#انقلاب #اصلاحات #استبداد
#خودکامگی #کنستان #آزادی
#عصر_آزادی #آزادی_فردی
#انقلاب_مدرن #حقوق_فردی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۲۸) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ سوال ضمنی که ماکیاوللی با این بحث درانداخته این است که آیا رومولوس را میتوان به جرم قتل برادر، که عملی غیراخلاقی است نکوهش کرد، حال آنکه او با این قتل، درواقع مانع تشکیل سنا را که…
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۲۹)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ فضای فرهنگی که دو مطلب بیان شده است، هرگز فضای مشترکی نیست زیرا میدانیم که توصیه افراد، بهویژه پادشاهان، به کارهای نیک و پسندیده، یکی از توصیههای ثابت در اخلاق به صورت عام، و در سیاستنامهها بهصورت خاص است. از سوی دیگر، «عاقبت ستوده» در سنّت فکری ایرانی-اسلامی، اعم از دنیوی و اخروی، و شامل فرد و جمع است. یعنی بهترین عمل، میتواند عملی باشد که نتیجه آن فقط در مورد صاحب عمل ستوده باشد، حال آنکه چنین مضمونی در نظریه ماکیاوللی مضمر نیست.
❃ اما نکتهی مهم اینجاست که در سابقه فکری و افق اندیشه ابنمقفع، هرگز قاعدهی اخلاقی «بهترین کار، کاری است که عاقبت پسندیده»ای داشته باشد مسبوق به این نیست که اگر کار بدی نیز به پایان ستودهای بیانجامد، آن کار بد نیز جزو اعمال خوب قرار خواهد گرفت، زیرا زمانه و فضای فکری و فرهنگی ابنمقفع زمانهای نیست که شخصی بتواند چنین دستورالعملی را ارایه بدهد.
❃ بهترین گواه برای این استدلال، در همان کلیلهودمنه -چند خط بالاتر از جمله موردنظر- نهفته است. ابنمقفع چند خط بالاتر، از زبان «دمنه» مینویسد: «فإن اللئيم الفاجر لا يخدم السلطان ولا ينصح له إلا من فَرَقِِ، فإذا استغنی و ذهبت الهيبه و الحاجه، عاد الى جوهره» یعنی خدمتگذاری و پنددهیِ انسانِ بدذات و بدکار مر سلطان را جز از روی ترس یا نیاز نیست که بهمحض رفع نیاز یا از میان رفتن عامل ترس، او نیز به گوهر و جوهر بد خود بازمیگردد. کاملاً روشن است که ابنمقفع به سلطان توصیه میکند که باید هشیار باشد و از اعتماد به خدمت یا نصیحت افراد بدذات و بدکار پرهیز کند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ فضای فرهنگی که دو مطلب بیان شده است، هرگز فضای مشترکی نیست زیرا میدانیم که توصیه افراد، بهویژه پادشاهان، به کارهای نیک و پسندیده، یکی از توصیههای ثابت در اخلاق به صورت عام، و در سیاستنامهها بهصورت خاص است. از سوی دیگر، «عاقبت ستوده» در سنّت فکری ایرانی-اسلامی، اعم از دنیوی و اخروی، و شامل فرد و جمع است. یعنی بهترین عمل، میتواند عملی باشد که نتیجه آن فقط در مورد صاحب عمل ستوده باشد، حال آنکه چنین مضمونی در نظریه ماکیاوللی مضمر نیست.
❃ اما نکتهی مهم اینجاست که در سابقه فکری و افق اندیشه ابنمقفع، هرگز قاعدهی اخلاقی «بهترین کار، کاری است که عاقبت پسندیده»ای داشته باشد مسبوق به این نیست که اگر کار بدی نیز به پایان ستودهای بیانجامد، آن کار بد نیز جزو اعمال خوب قرار خواهد گرفت، زیرا زمانه و فضای فکری و فرهنگی ابنمقفع زمانهای نیست که شخصی بتواند چنین دستورالعملی را ارایه بدهد.
❃ بهترین گواه برای این استدلال، در همان کلیلهودمنه -چند خط بالاتر از جمله موردنظر- نهفته است. ابنمقفع چند خط بالاتر، از زبان «دمنه» مینویسد: «فإن اللئيم الفاجر لا يخدم السلطان ولا ينصح له إلا من فَرَقِِ، فإذا استغنی و ذهبت الهيبه و الحاجه، عاد الى جوهره» یعنی خدمتگذاری و پنددهیِ انسانِ بدذات و بدکار مر سلطان را جز از روی ترس یا نیاز نیست که بهمحض رفع نیاز یا از میان رفتن عامل ترس، او نیز به گوهر و جوهر بد خود بازمیگردد. کاملاً روشن است که ابنمقفع به سلطان توصیه میکند که باید هشیار باشد و از اعتماد به خدمت یا نصیحت افراد بدذات و بدکار پرهیز کند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۳۰)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در فضای فکری و اعتقادی ابنمقفع نمیتوان اعمال بد و غیراخلاقی را با استناد به نتیجهی خوب آنها توجیه کرد، ولی عکس آن یعنی «إنما الاعمال بالنيات» قاعدهی استواری است و بهموجب آن اگر نیّت خوبی به نتیجهی ناگواری نیز بیانجامد، همچنان خوب خواهد ماند. اما در ماکیاوللی اینگونه نیست و اصولاً نفس اعمال در حوزهی سیاست، صرفنظر از نتایج آنها، به خوب و بد تقسیم نمیشوند.
❃ باید تاکید کنم که ماکیاوللی هرگز درصدد ویرانکردن پایههای اخلاقی جامعه نبوده و با توجه به نقلی که از او خواهیم کرد، خواهیم دید که وی با جایگاه و ضرورت حاکمیت اصول اخلاقی در جامعه کاملاً همسو بوده است، حتی همین نظر را در مورد دین نیز دارد، بنابراین این قاعدهی او، قاعده عامی نبوده و صرفاً در مناسبات سیاسی کاربرد دارد.
❃ از نظر ماکیاوللی سرکوب، به صورت عام عمل بدی است ولی در حوزهی سیاست و در برخی مواقع که او آن را وضعیت فوقالعاده یا «Extraordinary» مینامد، گریزی از دستیازیدن به این اعمال نیست، بنابراین با استناد به اصول عام اخلاقی نمیتوان در این باره داوری نمود. مثالی که او مدنظر قرار میدهد، جامعهی دستخوش هرجومرج و آشوب است که کنترل چنین جامعهای با اِعمال قانون و بازدارندگی اصول اخلاق ممکن نیست بلکه آرامشبخشیدن به آن تنها از طریق اقدامات حاکمی با اختیارات فوقالعاده ممکن است.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در فضای فکری و اعتقادی ابنمقفع نمیتوان اعمال بد و غیراخلاقی را با استناد به نتیجهی خوب آنها توجیه کرد، ولی عکس آن یعنی «إنما الاعمال بالنيات» قاعدهی استواری است و بهموجب آن اگر نیّت خوبی به نتیجهی ناگواری نیز بیانجامد، همچنان خوب خواهد ماند. اما در ماکیاوللی اینگونه نیست و اصولاً نفس اعمال در حوزهی سیاست، صرفنظر از نتایج آنها، به خوب و بد تقسیم نمیشوند.
❃ باید تاکید کنم که ماکیاوللی هرگز درصدد ویرانکردن پایههای اخلاقی جامعه نبوده و با توجه به نقلی که از او خواهیم کرد، خواهیم دید که وی با جایگاه و ضرورت حاکمیت اصول اخلاقی در جامعه کاملاً همسو بوده است، حتی همین نظر را در مورد دین نیز دارد، بنابراین این قاعدهی او، قاعده عامی نبوده و صرفاً در مناسبات سیاسی کاربرد دارد.
❃ از نظر ماکیاوللی سرکوب، به صورت عام عمل بدی است ولی در حوزهی سیاست و در برخی مواقع که او آن را وضعیت فوقالعاده یا «Extraordinary» مینامد، گریزی از دستیازیدن به این اعمال نیست، بنابراین با استناد به اصول عام اخلاقی نمیتوان در این باره داوری نمود. مثالی که او مدنظر قرار میدهد، جامعهی دستخوش هرجومرج و آشوب است که کنترل چنین جامعهای با اِعمال قانون و بازدارندگی اصول اخلاق ممکن نیست بلکه آرامشبخشیدن به آن تنها از طریق اقدامات حاکمی با اختیارات فوقالعاده ممکن است.
➣ @Notes_On_Liberty